Tiết 58: Ánh trăng

hồi chiến tranh ở rừng vầng trăng thành tri kỉ Trần trụi với thiên nhiên hồn nhiên nh cây cỏ ngỡ không bao giờ quên cái vầng trăng tình nghĩa Từ hồi về thành phố quen ánh điên, cửa g ơn

Kiểm tra bài cũ

Nhận định nào sau đây đúng với bài thơ: “ Khúc hát ru những em bé

lớn trên l ng mẹ” của Nguyễn Khoa Điềm?

A Với giọng điệu tâm tình tự nhiên, hình ảnh giàu tính biểu cảm, Bài thơ nh một lời tự nhắc nhở về những năm tháng gian lao đã qua của cuộc đời ng ời lính, gắn bó với thiên nhiên, đất n ớc bình dị, hiền hậu Bài thơ có ý nghĩa gợi nhắc, củng cố ở ng ời đọc thái độ sống: “ Uống n ớc nhớ nguồn” ân nghĩa thuỷ chung cùng quá khứ

B Với giọng ngọt ngào trìu mến, bài thơ thể hiện tình yêu th ơng con gắn liền với lòng yêu n ớc, với tinh thần chiến đấu của ng ời mẹ

miền Tây Thừa Thiên

C Bài thơ có nhiều hình ảnh đẹp tráng lệ thể hiện sự hài hoà giữa thiên nhiên và con ng ời lao động, bộc lộ niềm vui, niềm tự hào

của nhà thơ tr ớc đất n ớc và cuộc sống

D Bài thơ gợi lại những kỉ niệm xúc động về ng ời bà và tình

bà cháu, đồng thời thể hiện lòng kính yêu trân trọng của ng ời cháu

đối với bà và cũng là đối với gia đình, quê h ơng đất n ớc

B

A Với giọng điệu tâm tình tự nhiên, hình ảnh giàu tính biểu cảm, Bài thơ nh một lời tự nhắc nhở về những năm tháng gian lao đã qua của cuộc đời ng ời lính, gắn bó với thiên nhiên, đất

n ớc bình dị, hiền hậu Bài thơ có ý nghĩa gợi nhắc, củng cố ở ng ời đọc thái độ sống: “ Uống

n ớc nhớ nguồn” ân nghĩa thuỷ chung cùng quá khứ.

hồi chiến tranh ở rừng vầng trăng thành tri kỉ

Trần trụi với thiên nhiên hồn nhiên nh cây cỏ ngỡ không bao giờ quên cái vầng trăng tình nghĩa

Từ hồi về thành phố quen ánh điên, cửa g ơng vầng trăng đi qua ngõ

nh ng ời d ng qua đ ờng

Thình lình đèn điện tắt phòng buyn-đinh tối om vội bật tung cửa sổ

đột ngột vầng trăng tròn

Ngửa mặt lên nhìn mặt thấy cái gì r ng r ng

nh là đồng là bể

nh là sông là rừng

Trăng cứ tròn vành vạnh

kể chi ng ời vô tình ánh trăng im phăng phắc đủ cho ta giật mình

Thứ 6 Ngày 24 Tháng 11

Bài 12

Nguyễn DuyI.Đọc – Tìm hiểu chú thích

với b ớc ngoặt của sự

việc, của sự xuất hiện

hồi chiến tranh ở rừng vầng trăng thành tri kỉ

Trần trụi với thiên nhiên hồn nhiên nh cây cỏ ngỡ không bao giờ quên cái vầng trăng tình nghĩa

Từ hồi về thành phố quen ánh điên, cửa g ơng vầng trăng đi qua ngõ

nh ng ời d ng qua đ ờng

Thình lình đèn điện tắt phòng buyn-đinh tối om vội bật tung cửa sổ

đột ngột vầng trăng tròn

Ngửa mặt lên nhìn mặt thấy cái gì r ng r ng

nh là đồng là bể

nh là sông là rừng

Trăng cứ tròn vành vạnh

kể chi ng ời vô tình ánh trăng im phăng phắc đủ cho ta giật mình

§äc lêi nghÖ sü (Th¬)

Thứ 6 Ngày 24 Tháng 11

Bài 12 Tuần 12 – Tiết 58 – Văn bản :

Nguyễn Duy

I.Đọc – Tìm hiểu chú thích

1.Đọc 2.Chú thích a.Tác giả

? Em đã đ ợc học bài thơ nào của Nguyễn Duy ?

? Vậy em biết những gì về tác giả Nguyễn Duy: Cuộc đời ? sự nghiệp sáng tác ?

?

?

đọc lời nhận xét

?

Sáng tác năm 1978 ( Sau 3 năm giải phóng hoàn toàn Miền Nam thống nhất đất n ớc)

In trong tập thơ “Ánh trăng ”.Tập thơ đ ợc tặng giải A của hội nhà văn Việt Nam 1984.

?

II.Tìm hiểu văn bản

cña mçi dßng th¬ trong bµi th¬ nµy?

* Nh÷ng ch÷ ®Çu dßng kh«ng viÕt hoa trong bµi th¬ lµ

do ng êi biªn so¹n t«n träng c¸ch tr×nh bµy cã chñ ý cña NguyÔn Duy nh»m t¹o sù liÒn m¹ch vÒ ý t ëng vµ h×nh ¶nh trong tõng khæ hoÆc c¶ bµi th¬

?

- §o¹n 1 ( Khæ 1 + 2) : VÇng tr¨ng trong qu¸ khø

- §o¹n 2 (Khæ 3 + 4): VÇng tr¨ng trong cuéc sèng hiÖn t¹i

- §o¹n 3 ( Khæ 5 + 6) : Suy ngÉm cña nhµ th¬ vÒ ¸nh tr¨ng

?

håi chiÕn tranh ë rõng vÇng tr¨ng thµnh tri kØ.

?

Thứ 6 Ngày 24 Tháng 11

Bài 12

Nguyễn DuyI.Đọc – Tìm hiểu chú thích

1.Đọc

2 Chú thích

a Tác giả

b.Tác phẩm c.Chú thíchII.Tìm hiểu văn bản 1.Vầng trăng trong quá khứ

? “Từ hồi” đ ợc nhắc lại gợi

lên điều gì?

Hồi nhỏ sống với đồng

với sông rồi với bể hồi chiến tranh ở rừng vầng trăng thành tri kỉ gạch chân từ “ Hồi ,Với”.

? Thời gian ở đây có gì

đặc biệt?

Hồi nhỏ sống với đồng

với sông rồi với bể hồi chiến tranh ở rừng vầng trăng thành tri kỉ.

Gợi lên cả quãng thời

trong quá khứ ( Hồi

nhỏ, hồi chiến tranh)

cho ng ời đọc hình dung

?VËy ë ®©y “ víi” chØ mèi

?Vậy suốt quãng thời gian

ấu thơ và thời chiến

tranh ở rừng đó vầng

trăng có ý nghĩa nh thế

nào đối với nhà thơ?

Hồi nhỏ sống với đồng với sông rồi với bể hồi chiến tranh ở rừng vầng trăng thành tri kỉ

Vầng trăng là hình ảnh

thiên nhiên t ơi mát, là

ng ời bạn tri kỉ suốt thời

tuổi thơ và thời chiến

tranh

Hồi nhỏ sống với đồng với sông rồi với bể hồi chiến tranh ở rừng vầng trăng thành tri kỉ (gạch chân Câu thơ cuối)

“Tri kỉ” có nghĩa là gì?

“Vầng trăng tri kỉ” là

vầng trăng nh thế nào?

Hồi nhỏ sống với đồng với sông rồi với bể hồi chiến tranh ở rừng vầng trăng thành tri kỉ

- “Tri kØ”: BiÕt ng êi nh biÕt

vÇng tr¨ng thµnh tri kØ

Mèi quan hÖ gi÷a tr¨ng vµ

nghÜa

nghÜa

nghÜa

nghÜa

quen ¸nh ®iªn, cöa g ¬ng vÇng tr¨ng ®i qua ngâ

nh ng êi d ng qua ® êng (g¹ch ch©n tõ “Håi”)

- Giống: đều chỉ thời gian

- Khác:

+ Chữ “ hồi” trong khổ thơ 1 đ

a ng ời ta từ hiện tại ng ợc

dòng thời gian trở về với quá

nh ng ời d ng qua đ ờng

? Tình cảm ở đây có gì

thay đổi và cái gì không

thay đổi ( trong khổ thơ

này)?

Từ hồi về thành phố quen ánh điên, cửa g ơng vầng trăng đi qua ngõ

nh ng ời d ng qua đ ờng

- Điều thay đổi: Lòng ng ời

nh ng ời d ng qua đ ờng

Lý do nào làm xuất hiện

sự thay đổi đó?

Từ hồi về thành phố quen ánh điên, cửa g ơng vầng trăng đi qua ngõ

nh ng ời d ng qua đ ờng

- Không gian thay đổi, hoàn

choang ánh điện Cuộc sống

bình yên nghĩa là gian khổ

ác liệt của cuộc chiến đấu đã

lùi xa Con ng ời sống trong

cuộc sống vật chất no đủ,

xài sang …

xài sang …

Từ hồi về thành phố quen ánh điên, cửa g ơng vầng trăng đi qua ngõ

nh ng ời d ng qua đ ờng

Trong hoàn cảnh đó có sự

việc bất ngờ nào xảy ra?

Từ hồi về thành phố quen ánh điên, cửa g ơng vầng trăng đi qua ngõ

nh ng ời d ng qua đ ờng

Thình lình đèn điện tắt phòng buyn-đinh tối om vội bật tung cửa sổ

đột ngột vầng trăng tròn

? Các từ “ thình lình”, “ vội”, “

đột ngột” gợi tả điều gì?

Từ hồi về thành phố quen ánh điên, cửa g ơng vầng trăng đi qua ngõ

nh ng ời d ng qua đ ờng

Thình lình đèn điện tắt phòng buyn-đinh tối om vội bật tung cửa sổ

đột ngột vầng trăng tròn

(gạch chân từ thình lình, đột ngột)

Từ tình thái đầy biểu cảm: Sự

xuất hiện đột ngột bất ngờ

rất đúng lúc của vầng trăng

làm con ng ời sửng sốt ngỡ

ngàng

Từ hồi về thành phố quen ánh điên, cửa g ơng vầng trăng đi qua ngõ

nh ng ời d ng qua đ ờng

Thình lình đèn điện tắt phòng buyn-đinh tối om vội bật tung cửa sổ

đột ngột vầng trăng tròn

Từ hồi về thành phố quen ánh điên, cửa g ơng vầng trăng đi qua ngõ

nh ng ời d ng qua đ ờng

Thình lình đèn điện tắt phòng buyn-đinh tối om vội bật tung cửa sổ

đột ngột vầng trăng tròn

nghĩa là gì?

nh ng ời d ng qua đ ờng

Thình lình đèn điện tắt phòng buyn-đinh tối om vội bật tung cửa sổ

đột ngột vầng trăng

nh là đồng là bể

nh là sông là rừng

Trăng cứ tròn vành vạnh

kể chi ng ời vô tình ánh trăng im phăng phắc đủ cho ta giật mình

(gạch chân 2 từ mặt)

- Mặt hai dùng với nghĩa

chuyển chỉ mặt trăng,

trăng

Ngửa mặt lên nhìn mặt thấy cái gì r ng r ng

nh là đồng là bể

nh là sông là rừng

Trăng cứ tròn vành vạnh

kể chi ng ời vô tình ánh trăng im phăng phắc đủ cho ta giật mình

Tại sao không viết “ ngửa

mặt lên nhìn trăng” mà

lại viết nh trên?

Ngửa mặt lên nhìn mặt thấy cái gì r ng r ng

nh là đồng là bể

nh là sông là rừng

Trăng cứ tròn vành vạnh

kể chi ng ời vô tình ánh trăng im phăng phắc đủ cho ta giật mình

Viết nh thế mang tính

biểu cảm, gợi cảm cao

hơn Trăng đ ợc nhân

hoá lên Ng ời và trăng

đang đối diện đàm tâm

Ng ời đang soi mình vào

trăng để thấy cái bóng

đen đang luẩn khuất, để

thanh lọc tâm hồn

Ngửa mặt lên nhìn mặt thấy cái gì r ng r ng

nh là đồng là bể

nh là sông là rừng

Trăng cứ tròn vành vạnh

kể chi ng ời vô tình ánh trăng im phăng phắc đủ cho ta giật mình

nh là đồng là bể

nh là sông là rừng

Trăng cứ tròn vành vạnh

kể chi ng ời vô tình ánh trăng im phăng phắc đủ cho ta giật mình

(gạch chân từ r ng r ng)

nh là đồng là bể

nh là sông là rừng

Trăng cứ tròn vành vạnh

kể chi ng ời vô tình ánh trăng im phăng phắc đủ cho ta giật mình

Điều gì khiến nhà thơ có

tâm trạng ấy?

Ngửa mặt lên nhìn mặt thấy cái gì r ng r ng

nh là đồng là bể

nh là sông là rừng

Trăng cứ tròn vành vạnh

kể chi ng ời vô tình ánh trăng im phăng phắc đủ cho ta giật mình

ơng đất n ớc, với quá khứ

gian lao mà anh dũng

Ngửa mặt lên nhìn mặt thấy cái gì r ng r ng

nh là đồng là bể

nh là sông là rừng

Trăng cứ tròn vành vạnh

kể chi ng ời vô tình ánh trăng im phăng phắc đủ cho ta giật mình

Nhận xét về nghệ thuật

của hai câu thơ cuối của

khổ 5?

Ngửa mặt lên nhìn mặt thấy cái gì r ng r ng

nh là đồng là bể

nh là sông là rừng

Trăng cứ tròn vành vạnh

kể chi ng ời vô tình ánh trăng im phăng phắc đủ cho ta giật mình

nh là đồng là bể

nh là sông là rừng

Trăng cứ tròn vành vạnh

kể chi ng ời vô tình ánh trăng im phăng phắc đủ cho ta giật mình

(Gạch chân 2 dong cuối doạn 1)

A Đó là cái giật mình của

phản xạ sinh học

B Cái giật mình nhớ lại

C Cái giật mình của l ơng tâm

D Cái giật mình tự vấn

E Cái giật mình để con ng ời tự

Qua sự “giật mình” đó của

nhà thơ em đánh giá nh

thế nào về ông?

Trăng cứ tròn vành vạnh

kể chi ng ời vô tình ánh trăng im phăng phắc đủ cho ta giật mình

Hãy khái quát thành công về nghệ thuật của bài thơ ?

- Kết cấu giọng điệu của bài thơ có tác dụng làm nổi bật chủ đề tạo lên tính chân thực, chân thành, sức truyền cảm sâu sắc cho tác phẩm gây ấn t ợng mạnh mẽ cho ng ời đọc

- Từ một câu chuyện riêng, bài thơ cất lên tự nhắc nhở thấm thía

về thái độ, tình cảm đối với những năm tháng quá khứ gian lao, tình nghĩa đối với thiên nhiên đất n ớc bình dị hiền hậu

- ánh trăng không chỉ là chuyện riêng của nhà thơ, chuyện của

- ánh trăng không chỉ là chuyện riêng của nhà thơ, chuyện của

một ng ời mà còn có ý nghĩa với cả một thế hệ (đã từng trải qua những năm tháng dài gian khổ của chiến tranh, từng gắn bó với thiên nhiên, với nhân dân tình nghĩa, giờ đựơc sống trong điều kiện hoà bình, đ ợc tiếp xúc với nhiều tiện nghi hiện đại)

- Hơn thế bài thơ còn có ý nghĩa với nhiều ng ời, nhiều thời bởi nó

đặt ra thái độ với quá khứ, với ng ời đã khuất và cả đối với

chính mình

ghi nhí ( SGK )

Tìm câu tục ngữ, thành ngữ của nhân dân ta đúng với lời nhắn nhủ của nhà thơ gửi gắm qua bài thơ ?

nh¹c bµi h¸t,

Bài 1: T t ởng của nhà thơ gửi gắm qua bài thơ này là gì?

A Con ng ời có thể vô tình lãng quên tất cả, nh ng thiên nhiên, nghĩa tình quá khứ thì luôn tròn đầy, bất diệt

B Thiên nhiên, vạn vật thì vô hạn, tuần hoàn, còn cuộc đời con ng ời thì hữu hạn.

C.Thiên nhiên luôn bên cạnh con ng ời, là ng ời bạn thân thiết của con ng ời.

D Cuộc sống vật chất dù đầy đủ rồi cũng tiêu tan chỉ có đời sống tinh thần thì bất diệt (Đáp án a đúng)

Bài 2: Nhận định nào nói đúng nhất những vấn đề về thái độ của con ng ời

mà bài thơ đặt ra?

A.Thái độ đối với quá khứ.

B.Thái độ đối với những ng ời đã khuất C.Thái độ đối với chính mình

D.Cả A, B, C đều đúng

( Dáp án đúng D)