Nghệ thuật phối màu (nguyễn hạnh)

Từ 106 màu được chọn lọc có thể phối ra hơn 1400 cách phối hợp để tạo ra sự hài hòa trong thiết kế, Rất mong quyển sách nhỏ này có mặt trên kệ sách của bạn đọc như một quyển sách hay...

NGUYEN HANH NGUYEN HANH

/Vahệ thuật Fhối màu

Biên dịch: NGUYÊN HẠNH

Sửa bản in: NGUYÊN HẠNH

Vẽ bìa: LE TAN

In 1.000 cuốn, khổ (14.5 x 20.5)em Tại xí nghiệp chế ban in

SCITECH 83 Lý Chính Thắng, Quận 3, TP.HCM Giấy phép

xuất bản số 8/81 XB-QLXB cấp ngày 15 tháng 1 năm 2001

Số đăng ký kế hoạch xuất bản 8/038 NXBLĐXH ngày 5 tháng

1 năm 2001 In xong và nộp lưu chiểu tháng 8 năm 2001

Quyển sách NGHỆ THUẬT PHỐI MÀU được in màu toàn bộ, đây là

một cố gắng lớn của những người làm sách Trong quá trình sử dụng màu trong thiết kế các ngành nghề hoặc trong đồ họa, người thiết kế thường lúng túng trong việc sử dụng màu Việc này không có gì là lạ,

bởi vì có quá nhiều màu trong một bảng màu (Color Chart) đầy đủ

Trong quyển sách này, những màu thường dùng được chọn lọc trong vòng tròn màu căn bản Vòng tròn màu có ghi số thứ tự màu từ số 1

đến số 96 Những số này được dùng thống nhất trong toàn bộ quyển

sách

Vòng tron màu được trải ra thành một bảng màu ở trang 10 — 11

Số thứ tự màu 97 đến 106 được thêm vào để biểu điễn màu xám đến đen tuyển

Màu sắc được chia theo tính chất của màu:

Màu nóng (tr 14) - màu lạnh (tr 1ð) - màu ấm (tr 16) - màu mát (tr 17) — màu sáng (tr 18) — màu tối (tr 19) ~ màu nhạt (tr 20) — mau tươi (21)

Màu sắc được chia theo cách phối màu:

Phối màu không sắc, phối màu tương tự (tr 22)

Phối màu chói, phối màu bổ sung, phối màu đơn sắc (tr 23)

Phối màu trung tính, phối màu bổ sung từng phần, phối màu căn ban (tr 24)

Phối màu bố sung cấp 2, phối màu bổ sung cấp 3 (tr 25)

Phối màu tạo ra hiệu ứng:

Khỏe mạnh / Powerful (tr 26)

Mau được chọn phù hợp (tr 27 — 29)

Đầm ấm / Rich (tr 30)

Màu được chọn phù hợp (tr 31 — 33)

Xu hướng của màu sắc (ír 123)

Mau sac cia hôm qua và hôm nay (tr 124) Trong céng nghiép (tr 125)

Lời nói đâu

Màu sắc luôn tác động đến cuộc sống của chúng ta

Màu sắc là hiện tượng vật lý mà mắt chúng ta thấy được

Màu sắc có ngôn ngữ riêng của nó mà chúng ta phải tự cảm nhận

Mau sắc có sức mạnh làm tâm hồn chúng ta rung động Nhà thơ

Nguyên 8a cũng đã diễn tả cắm xúc như thế qua dòng thơ:

“ Áo nàng vàng anh về yêu hoa cúc

Áo nàng xanh anh mến lá sân trường

Sợ thơ tình không đủ nghĩa yêu đương

Anh thay mực cho vừa màu áo tím ”

Người ta có thể dùng nghệ thuật phối màu để nói lên ý tưởng của

mình mà không cân dùng lời nói hay câu văn Màu sắc ngoài cái đẹp trời cho còn có một chiều sâu, chính cái sâu thẩm của nó làm rung động con người Tất nhiên, không phải lúc nào màu sắc cũng đẹp,

không phải lúc nào màu sắc cũng làm tam hén con người rung động Chính vì vậy, nghệ thuật phối màu thật là cân thiết

Con người tiếp xúc màu sắc mỗi ngày, nhưng hiểu nó và dang nó đế thể hiện ý tưởng của mình thì không phải dễ dàng

Quyển Nghệ thuật phối màu muốn giới thiệu với bạn đọc một phương pháp phối màu dùng trong thiết kế để họa, thiết kế nội thất,

thiết kế thời trang, kiến trúc, tiếp thị, quảng cáo

Rèm theo quyển phối màu là bảng tra màu chọn lọc Trong đó có

những mảng màu thường gặp trong cuộc sống để người thiết kế khỏi

phải lúng túng trước hàng chục ngàn màu của bộ Color Chart Từ 106 màu được chọn lọc có thể phối ra hơn 1400 cách phối hợp để tạo ra sự

hài hòa trong thiết kế,

Rất mong quyển sách nhỏ này có mặt trên kệ sách của bạn đọc như một quyển sách hay

NGUYEN HANH

Vòng tròn màu căn bản (The Color Wheel)

‘Trén vong tron màu căn bản có

mười hai cung, mỗi cung gồm có

tám cấp độ màu Từ đó tạo ra được

106 (12 x 8) màu căn bản thường

dùng trong các ngành thiết kế Các

màu căn bản được chọn với những

sắc màu đặc trưng và chuyển dân

độ đậm nhạt từ ngoài vào trong

tâm vòng tròn Màu đỏ là màu

được chọn đầu tiên, từ đó chuyển theo

chiều kim đồng hô thành vàng rồi qua

lục lam để trở về lại màu đỏ Như vậy

u căn bản được tạo

ra từ ba màu đầu tiên là đỏ, vàng và lục

cam Lấy màu đỏ chồng lên lục

lam, chúng ta có mầu tím Lấy

màu vàng chồng lên màu lục

lam, được màu xanh lá cây

Cứ lấy hai màu chông lên

nhau để cho ra màu khác và

tạm gọi đó là màu chông đơn

Cap thi ba (tertiary): Ti ba mau

can ban: dé — vang — luc lam da phối ra màu da cam - xanh lá - tím Chồng các màu ở primary và secondary chúng ta được các màu ở tertiary la: dé cam, vàng cam, vàng xanh, xanh lơ, xanh tím va đỏ tím Chúng ta không thấy màu đen,

màu xám hay màu trắng Màu trắng

là sắc độ giảm tối đa của một trong mười hai màu trên vòng tròn màu

Màu xám và đen là sắc độ tăng tối

đa của mười hai màu trên vòng tròn mầu

3ang Mau (The Color Chart)

The Color Chart la bang sở đỗ màu được trích

ra từ vòng tròn màu căn bản Mầu ở hàng trên

chuyển dẩn nhạt thành màu hàng duới Với mười

hai cột màu, mỗi cột màu có tám lần chuyển sắc

độ, như vậy chúng ta có chín mươi sáu màu

màu biến đổi được đánh số từ I đến 96 Riêng số

màu từ 97 đến 106 là thang màu xám (10% đen) biến đổi thành màu đen tuyển (100% đen)

Tách phối màu

Từ trang 8 đến trang 11 đã giới thiệu căn bản của cách phối màu

Phứ tự của việc phối màu cần theo các bước như sau:

một cách nhanh chóng, chúng ta có thé lay hai mau đối điện nhau trong vòng tròn màu (trang 8)

Ví dụ: màu đồ - xanh lá; màu gạch cua — xanh ve chai; màu đa cam

~ xanh dương; màu nghệ — chàm; màu vàng - tím; màu vàng xanh - đỏ

tôm, Màu chính và mâu hỗ trợ có tính năng làm tăng nét rực rỡ, linh

động và giúp nhau nổi bật lên

Nếu chúng ta đặt một cánh hoa vàng trên phông nên tím, hoa vàng

sẽ rực rỡ hơn và nên màu tím không bị chìm Nhưng nếu cũng đóa hoa

ấy mà đặt vào nên màu trắng hay xanh thì cánh hoa không nổi bật được Nếu đặt mắng màu đỗ tươi cạnh màu xanh lá cây thì cũng là tính

chất như trên

Bước 4:

Từ màu chính và màu phối hợp chọn ra màu thứ ba có hài hòa với hai màu trước

dda dé

Sắc độ hay tính chất của màu

gợi lên ít nhiều xúc động cho

1 xem Chúng ta dùng nhiều từ

để mô tả đặc tính của từng màu

đơn sắc và so sánh khi chúng phối

hợp với nhau Tuy nhiên độ sáng và

tối lại là cơ bản của việc tạo ra sắc

nhau Nếu ánh sáng mặt trời chiếu

qua một lăng kính thì sẽ có một dải

màu Trong thiên nhiên điểu này

thấy được qua cầu vòng 7 sắc

Khi ánh sáng chiếu qua một

nếu nó hấp thu toàn bộ bức xạ th

người ta sẽ thấy vật ấy màu đen Vậy màu sắc thấy được trên mộ vat là sự tổng hợp bức xạ ánh sán;

mà bề mặt của nó phản chiếu Cùng một vật thể, nếu chụp hình ở dướ

ánh sáng tự nhiên sẽ có sắc màn

khác khi chụp đưới ánh sáng nhâr tạo Cũng vậy, khi soi một tờ ï màu dưới ánh sáng tự nhiên th màu sắc của hình ảnh sẽ khác khi soi td in dưới ánh sáng nhân tạo

Màu nóng (Iiol)

Màu nóng là màu đỏ bão hòa

trên vòng tròn màu; có thể gọi là

màu đỏ cờ pha bởi màu đỏ và màu

vàng Màu nóng tự nó phản chiếu

và lôi cuốn sự chú ý Vì vậy, màu

đỏ thường dùng trong thiết kế khi

muốn gây sự chú ý

Màu nóng có ảnh hưởng mạnh

mẽ, làm tác động đến không gian chung quanh nó Sức lôi cuốn của màu nóng ảnh hưởng nhiều đến sự chú ý của con người, nó làm tăng huyết áp và kích động hệ thống thần kinh.

Mau lanh (Cold)

Màu lạnh là màu thuần xanh

biển Nó tỏa sáng và tươi sáng

Khi chuyển dần từ màu nóng sang màu lạnh, người ta có cảm giác như đang đứng bên lò lửa

được chuyển sang cạnh một tảng

băng, thật dé chịu

Màu ấm (Warm)

Màu ấm luôn có chứa màu đỏ

bên trong Nó được tạo ra do sự

phối hợp giữa màu đỏ và 'màu

vàng Tùy theo mức độ pha giữa

cảnh đẹp của mặt trời bình minh hoặc hoàng hôn

16

Màu mát (Cool)

Màu mát được tạo ra trên nền

màu xanh Nó không giống như

màu lạnh bởi vì được phối với

màu vàng Màu mát được tạo ra

như: vàng xanh, xanh lá cây, lục

lam Màu mát như màu xanh ngọc

và màu xanh cây cối luôn có trong

17

tự nhiên Màu mát làm người xem thấy nhẹ nhàng như đang trong mùa dam chéi nay lộc của mùa

xuân Màu mát luôn nhẹ nhàng

tươi mát và sâu lắng Màu mát

giống như một thác nước làm dịu

mắt người xem

Mau sang (Light)

Mau sáng là màu của thủy

tỉnh, của cây tùng lam Màu sáng

có tính nhẹ nhàng, trong sáng

Màu sáng được tạo ra từ màu đổ

pha với màu lục lam đi kèm với

màu vàng nhạt Tuy nhiên sắc

thái màu phải trong Khi độ trong

của màu tăng thì mức độ thay đối sắc độ màu giảm

Màu sáng làm người xem thấy tâm hồn trở nên thoải mái, thư thái và buông lỏng Màu sáng

giống như màn cửa số hé ra để ánh nắng ban mai lùa vào phòng

18

Mau sam (Dark)

Màu sâm là màu chứa màu den

trong khi phối màu Màu sậm làm

khoảng không gian như thu nhỏ

lại và làm vật thể như nhỏ hơn

Màu sâm làm tăng tính nghiêm

trang, đứng đắn Thật vậy, màu

sâm ẩn khuất như khung cảnh

10

của mùa thu và mùa đông ar đạm Phối hợp giữa màu sáng v màu sậm gây nên một ấi

tượng sâu sắc, mạnh mẽ Nó tiê

biểu cho sự đối lập của tự nhiêr

sự tương phản nhưng cần thiế giữa ngày và đêm.

Màu nhạt (DalE)

Màu nhạt là màu tùng lam

thật nhẹ Sắc màu nhợt nhạt, nó

chứa ít nhất 65% màu trắng Màu

nhạt tạo nên vẻ mềm mại, lãng

mạn, lơ đãng

Màu nhạt thường dùng như

màu ngà, tùng lam sáng và hong

tối nhạt Màu nhạt tạo cho người

xem một cảm giác như ngắm đám mây nhẹ trôi hoặc như nắng nhẹ ban mai hoặc êm đềm như một

sáng mờ sương Vì màu nhạt là màu trang nhã nên thường được dùng trong trang trí nội thất

Mau tuoi (Bright)

Màu tươi là tổng hợp tỉnh

khiết của màu sắc Sự tươi thắm

của màu sắc được tạo ra bằng

cách bỏ qua thang màu xám và

đen Trong màu tươi chứa các sắc

màu xanh, đỏ, vàng và cam Màu

tươi chói lọi và sặc sỡ, nó gây nên

91

sự chú ý Một chiếc xe buýt mà vàng tươi, một chùm bong bóng rự

rỡ và cái mũi tươi thắm của chú h

sẽ không bao giờ bị lãng quên Mà sắc tươi tạo ra nét phấn khởi, vụ tươi luôn được ngành thời trang v quảng cáo chú ý

Nguyên lắc phối màu

một

một

mức màu

Màu sắc không đứng riêng lẻ

mình Thật vậy, hiệu ứng của

màu phụ thuộc vào nhiều yếu tố:

độ phản chiếu ánh sáng của nó,

sắc môi trường chung quanh

Có mười nguyên tác phối màu cơ

ban Dé la: khong s&c (achromatic),

màu tương ty (analogous), mau choi

(Cish) phối màn bổ sung cho nhau

bổ sung cấp thi hai (secondary scheme), phối màu bổ sung cấp thứ

ba (tertiary triad scheme)

PHỐI MÀU CHOI (CLASH SCHEME) Phối hợp màu chỏi thường dùng các màu bên phải hoặc bên trái màu bổ sung trên vòng tròn màu Vd: màu bổ sung của màu đỏ là xanh lá Như vậy, mau chổi là màu xanh dương, nằm bên trái màu bổ sung

PHỐI MÀU BỔ SUNG

(COMPLEMENTARY SCHEME) Dùng các màu đối diện nhau trên vòng tròn màu

PHỐI MÀU ĐƠN SẮC (MONOCHROMATIC SCHEME) Dùng một màu chính kết hợp với những màu có sắc thái tương tự hoặc

có độ bóng.

PHỐI MÀU TRUNG TÍNH

(NEUTRAL SCHEME)

Dùng một màu chính rồi phối

với màu sáng hơn hoặc sậm đen

PHOI MAU BO SUNG TUNG PHAN

(SPLIT COMPLEMENTARY SCHEME)

Dang mét mau chinh va hai

màu ở hai bên màu bổ sung

PHỐI MÀU CĂN BẢN

PHỐI MÀU BỔ SUNG CẤP THỨ H

(SECONDARY SCHEME)

Dùng một màu chính rồi phối

hai màu bổ sung cấp thứ hai Ví xanh lá cây nhạt - tím — cam

PHỐI MÀU BỔ SUNG CẤP THỨ I (TERTIARY SCHEME)

Dùng một màu chính rồi phối hai màu bổ sung cấp thứ ba Ví dụ: cam — xanh tím - và vàng xanh H lục lam - vàng cam - đỏ tím tất

các màu đó cách đều nhau trên vi

tròn màu

PHỐI MÀU TẠO RA HIỆU ỨNG

Trong các trang sau có nhiều rộng tạo ra từ việc phối màu đu hình minh họa với màu sắc phối ứng dụng trong các lãnh vực ng

ra từ màu căn bản Có thể tạora thuật và thiết kế như đồ he hơn 1400 màu sắc khác Dãi màu quảng cáo, thời trang

IOF MANH (Powerful)

Muốn phối màu tạo ra hiệu ứng

ge mạnh, sôi động thì phải luôn

t hợp với màu đỏ Chủ đề chính

a bức tranh kết hợp với màu đỏ

gây sự chú ý Màu có hiệu ứng

ige manh sé tạo ngay cho người

vậy hiệu ứng khỏe mạnh sẽ làm

Trong lãnh vực quảng cáo, hiệu ứng khỏe mạnh của màu sắc rất cẩn để chuyển tải những chủ đề chính đến người xem

1AM AM (Rich)

Muốn phối màu tạo ra hiệu

ag đâm ấm, đồi dào, tráng lệ thì

hải luôn kết hợp với màu tối

hẳng hạn như nét thâm trầm

âu lắng thể hiện qua màu đỏ

uyết dụ là sự phối hợp giữa màu

en và màu đỏ Thêm màu xanh

lá cây đậm và màu vàng sậm sẽ tạo ra sự đôi đào, sung túc Những

nét sâm này lại tạo ra sự xa hoa,

long lay Nếu dùng hiệu ứng này

p tơ lụa mang tính quý phái,

———NVHa

LỘN ĐNñS O8nyn

—ˆ

Mau hồng được tạo ra từ việc kết

hợp màu trắng với màu đỏ Cũng

như màu đỏ, màu hồng gây sự chú

ý và tạo ra sự sôi nổi nhưng nhẹ

nhàng và êm ái hơn Muốn tạo

trưng cho tình yêu nông thắm 34

SINH DONG (Vital)

Hiệu ứng sinh đông và nhiệt

thành được làm rõ nét trong thiết

kế và đồ họa bằng cách dùng màu

một cách bình thường nhưng phải

biết tạo ra né chấr phá Ví dụ

như trong hình trên, màu đen

dùng làm nên cho bức ảnh, màu

đỏ cam là trung tâm gây chú ý

Với hiệu ứng ánh sáng làm màu

đồ cam lôi cuốn hơn Để tạo nét

sinh động, trẻ trung cho bức ảnh, người ta dùng một đốm sáng xanh

lóe lên và thêm độ bóng của các thân cây dù

au