SLIDE BÀI GIẢNG TRIẾT HỌC Y THUC XA HOI

I - Tồn tại xã hội và ý thức xã hội• 1 - Khái niệm tồn tại xã hội • TTXH theo quan niệm duy vật lịch sử, là sinh hoạt vật chất cùng những điều kiện sinh hoạt vật chất của xã hội.. 2 - Kh

Kết cấu của bài:

• I - Tồn tại xã hội và ý thức xã hội

• II - Quan hệ biện chứng giữa

TTXH và YTXH

• III - Các hình thái ý thức xã hội

Ý THỨC XÃ HỘI

I - Tồn tại xã hội và ý thức xã hội

• 1 - Khái niệm tồn tại xã hội

• TTXH theo quan niệm duy vật lịch sử, là sinh hoạt vật chất cùng những điều kiện sinh hoạt vật chất của xã hội

• - Sinh hoạt vật chất (gồm PTSX và các

quan hệ vật chất khác)

• - Điều kiện sinh hoạt vật chất (ĐKTN,

2 - Khái niệm ý thức xã hội

• YTXH là mặt tinh thần của đời sống xã

hội, bao gồm toàn bộ những quan điểm, tư tưởng lý luận cùng những tình cảm, tâm trạng, mong muốn… phản ánh tồn tại xã

hội trong những giai đoạn phát triển nhất định

* YTXH v à ý thức cá nhân

• YTXH và YTCN là hai phương thức tồn tại khác nhau nhưng có quan hệ chặt chẽ với nhau:

• -YTXH là yt của cộng đồng người, của gc,

dt, tđ nhưng tồn tại vàphát triển qua ytcn và còn tồn tại như một httt trong đsxh

• - YTCN vừa chứa đựng những nội dung

* Tính giai cấp của ytxh

• Trong xã hội có giai cấp, ytxh cũng có

tính giai cấp, nghĩa là mỗi giai cấp đềøu có những quan điểm, tư tưởng và tâm lý

riêng

• -Hệ tư tưởng thống trị trong mỗi thời đại là hệ tư tưởng của giai cấp thốâng trị

• - G.c.t.t luôn tìm cách để hạn chế ý thức

* Kết cấu của ytxh

• - Phân chia theo chiều ngang, ytxh bao

gồm các hình thái ý thức xã hội: yt chính trị, yt pháp quyền, yt đạo đức, yt thẩm mỹ,

yt tôn giáo, yt khoa học, yt triết học, …

• - Phân chia theo chiều dọc (theo trình độ) ytxh bao gồm ý thức xã hội thông thường và ý thức lý luận

Tâm lý xã hội và hệ tư tưởng

• Tâm lý xã hội là bộ phận của y.t.t.t bao gồm toàn bộ những tình cảm, tâm trạng, ý thích, mong muốn… được hình thành một cách tự phát dưới ảnh hưởng trực tiếp của điều kiện sinh sống hằng ngày

Quan hệ giữa TLXHvà HTT

• - Hệ tư tuởng có tác dụng củng cố tâm lý xã hội và tác động làm biến đổi tâm lý xã hội

• - Tâm lý xã hội là điều kiện để truyền bá và tiếp thu hệ tư tưởng

II- Quan hệ biện chứng giữa tồn tại xã hội và ý thức xã hội

• 1 - Ý thức xã hội là sự phản ánh tồn tại

xã hội, do tồn tại xã hội quyết định

• - Triết học Mác đã đặt ý thức xã hội

trong quan hệ với tồn tại xã hội để xem xét, từ đó khẳng định ý thức xã hội là sự phản ánh tồn taị xã hội Nói cách khác, bản châùt của YTXH chẳng qua chỉ là sự phản ánh tồn tại xã hội

Cần chú ý:

• + Nói YTXH là sự phản ánh TTXH là nói nguồn gốc và nội dung của YTXH

• + Sự phản ánh của YTXH bao giờ cũng xuyên qua mắt khâu là lợi ích , trong xã hội có giai cấp là lợi ích giai cấp

• + Sự phản ánh của ý thức xã hội có thể là trực tiếp và có thể là gián tiếp qua khâu

• Triết học Mác còn khẳng định ttxh và yt

xh có quan hệ biện chứng với nhau Trong đó ttxh quyết định nội dung, khuynh

hướng phát triển của yt xh Khi tồn tại xã hội thay đổi thì ý thức xã hội cũng thay

đổi theo

• Thực tiễn lịch sử đã chứng minh qua các thời đại

2 - Tính độc lập tương đối của ý thức

xã hội

• Ý thức xã hội có tính độc lập tương đối có nghĩa là YTXH vừa bị TTXH quy

định,vừa có logic phát triển riêng

• Tính độc tương đối của ý thức xã hội được biểu hiện như sau:

*Yùthức xã hội thường lạc hậu so

với tồn tại xã hội

• -Sự lạc hậu của YTXH biểu hiện ở chỗ

YTXH có xu hướng phản ánh không kịp

sự vận động và phát triển của TTXH

• -Sự lạc hậu còn thể hiện ở những tư tưởng và đặc biệt là tâm lý xã hội của xã hội cũ còn rơi rớt lại sau khi tồn tại đã thay đổi

*YTXH PHẢN ÁNH VƯỢT TRƯỚC TTXH

• -Đối với những tư tuởng khoa học tiến thì có khả năng phản ánh vượt trước ttxh

• - Phản ánh vượt có nghĩa là ytxh dựa vào những điều kiện vật chất nhất định và

phản ánh đúng quy luật vận động và phát triển của ttxh, từ đó đưa ra những dự báo khoa học, xác định mục tiêu và lựa chọn biện pháp để đạt mục tiêu đó

*TÍNH KẾ THỪA CỦA YTXH

• -Kế thừa là quan hệ khách quan trong quá trình vận động và phát triển của ytxh

• -Kế thừa không phải là sử dụng một cách máy móc mà trên cơ sở lọc bỏ Kế thừa và lọc bỏ là biện chứng của sự phát triển

ytxh

• -Nội dung của kế thừa và lọc bỏ là do lợi

*SỰ TÁC ĐỘNG LẪN NHAU GIỮA CÁC

HT YTXH

• -Mỗi ht ytxh phản ánh ttxh với đặc trưng riêng và giữ chức năng xã hội khác nhau, không thay thế cho nhau, nhưng tác động ảnh hưởng lẫn nhau làm cho mỗi ht ytxh có những mặt, tính chất bị ảnh hưởng bởi

ht khác

• -Trong sự tác động lẫn nhau đó, yt chính trị có ảnh hưởng to lớn nhâùt

*YTXH TÁC ĐỘNG TRỞ LẠI TTXH

• Ytxh do ttxh quy định, song lại tác động trở lại ttxh, diều đó vừa thể hiện tính đltđ vừa nói lên vai trò của ytxh

• - Sự tác động của ytxh phụ thuộc vào các yếu tố sau:

• + Vai trò lịch sử của giai cấp chủ thể của

tư tưởng

• +Trình độ phù hợp của ý thức đối với ttxh

• + Mức độ xâm nhập của ý thức vào

quần chúng

• -Ytxh có thể tác động tích cực thúc đẩy ttxh phát triển, cũng có thể tác động tiêu cực kìm hãm sự phát triển của ttxh, điều

• - Ytxh tác động mạnh hay yếu là do yếu tố 2 và 3 quy định

• - Sự tác động của yt xh không phải là trực tiếp biến đổi ttxh, mà tác động thông qua hoạt động của con người, ở chỗ yt xh chỉ

ra nội dung vđ, pt của ttxh từ đó xác định đúng đắn các mục tiêu, lựa chọn biện

pháp tối ưu cho hoạt động thực tiễn