Kỹ Năng Xây Dựng Ý Tưởng Đề Xuất Đề Tài, Dự Án Khoa học & Công Nghệ

 Có tính khả thi và hiệu quả kinh tế - xã hội phải có thị trường tiêu thụ sản phẩm;  Có địa chỉ áp dụng được khẳng định thông qua cam kết của doanh nghiệp, các tổ chức khác..  DA SX

KỸ NĂNG XÂY DỰNG Ý TƯỞNG

ĐỀ XUẤT ĐỀ TÀI, DỰ ÁN KH&CN

Phục vụ Tập huấn kỹ năng xây dựng đề tài,

dự án khoa học và công nghệ cấp quận, huyện

thuộc thành phố Cần Thơ

Hoạt động chính về khoa học và công nghệ

cấp quận, huyện

1. Thành lập Hội đồng KH&CN quận, huyện;

2. Lựa chọn tiến bộ KH&CN (nhiệm vụ

KH&CN) áp dụng vào địa phương;

3. Tiêu chuẩn, đo lường, chất lượng; an toàn

bức xạ và hạt nhân;

4. Sở hữu trí tuệ;

5. Thực hiện và tuyên truyền các văn bản qui

phạm pháp luật về KH&CN;

Khoa học và công nghệ

 Khoa học là sự tìm kiếm, lý giải nguyên nhân sản sinh ra kiến thức (Know - Why) Td:

nghiên cứu về bản chất Sét Điện.

 Công nghệ là việc áp dụng trực tiếp các

nguyên lí, các định luật khoa học có ích vào đời sống CN sản xuất liên quan điện

Công nghệ quan tâm đến bí quyết (Know -

How), sản xuất ra của cải vật chất.

Nhiệm vụ khoa học và công nghệ

- Đề tài nghiên cứu KH&CN (Research) nhằm phát hiện quy

luật; giải thích nguyên nhân hoặc sáng tạo những giải pháp, bí quyết, sáng chế,

Thí dụ: Xác định môi trường cấy mô hoa cúc (Đặng Phương Trâm, 2002 ĐHCT)

- Dự án KH&CN (Research+ Development) gồm một số đề tài nghiên cứu khoa học và một số dự án sản xuất thử nghiệm gắn kết hữu cơ, đồng bộ

Thí dụ: Nhân giống hoa cúc cấy mô tại nông hộ (2005)

- Dự án sản xuất thử nghiệm (Pilot) nhằm ứng dụng kết quả

nghiên cứu khoa học và triển khai thực nghiệm để thử nghiệm hoặc sản xuất thử ở quy mô nhỏ

Thí dụ: Xây dựng mô hình vườn ươm hoa kiểng từ giống nuôi cấy mô tại làng hoa Phó Thọ - Bà Bộ, quận Bình Thủy, TPCT

…(2012-2013)

Yêu cầu chung của dự án cấp quận, huyện

1 Ưu tiên ứng dụng tiến bộ khoa học và công nghệ vào quản lý, sản xuất và đời sống nhằm giải quyết

những nhiệm vụ trọng tâm của các quận, huyện Có

địa chỉ áp dụng được khẳng định thông qua cam kết của doanh nghiệp, các tổ chức khác

2 Thời gian thực hiện:

 Tối đa 24 tháng;

 Không quá 36 tháng đối với dự án trồng các loại cây

lâu năm, phát triển vùng nguyên liệu kết hợp với chế biến.

 Có thể kéo dài hơn một số trường hợp đặc biệt khác.

Yêu cầu chung của dự án cấp quận, huyện

 Công nghệ phải có tính mới

 Có tính khả thi và hiệu quả kinh tế - xã hội phải

có thị trường tiêu thụ sản phẩm;

 Có địa chỉ áp dụng được khẳng định thông qua cam kết của doanh nghiệp, các tổ chức khác

 DA SXTN: Công nghệ được sử dụng đảm bảo tính hợp pháp và có xuất xứ sau:

 từ kết quả của các đề tài;

 từ sáng chế, giải pháp hữu ích, sản phẩm khoa học

được giải thưởng KH&CN;

 từ kết quả KH&CN từ nước ngoài đã được cơ quan có thẩm quyền thẩm định công nhận.

I TÌM Ý TƯỞNG

Ý tưởng là gì?

là cách chúng ta kết hợp kiến thức và thông tin để tạo ra

một khái niệm mới (Fredrik Haren, 2004)

I = p (k+i)

I là ý tưởng (Idea), p là con người (people),

k là kiến thức (knowledge), và i là thông tin (information).

“kiến thức” là sự hiểu biết sẵn có của bản thân, “thông tin” là sự tiếp nhận, học hỏi những thông tin xung quanh

Quan trọng nhất là dấu “+” phải biết kết hợp mới và độc đáo

- Mọi ý tưởng đều được sáng tạo từ những ý tưởng của người khác.

- “Không có một phát minh hay sáng tạo nào trên thế giới lại không bắt nguồn từ những cái đã có sẵn”

I TÌM Ý TƯỞNG

1 Các tiêu chí để lựa chọn ý tưởng dự án tốt nhất:

 Có tính cấp thiết:

 Ý tưởng mới/đột phá: giúp tạo sản phẩm, ngành nghề mới;

 Chủ đề nóng, thời sự

 Có hiệu quả:

 Có thể nhân rộng: ý tưởng hoặc mô hình ứng dụng công nghệ sinh học, công nghệ thông tin vào sản xuất, đời sống; cải tiến và đổi mới công nghệ truyền thống;

 Nâng cao chất lượng - năng suất sản phẩm, giãm chi phí;

 Có tính khả thi:

 phù hợp năng lực;

 ít rủi ro hoặc nguy cơ thất bại nhỏ;

 Tác động của dự án sẽ thay đổi tốt hơn cho đối tượng

hưởng lợi

I TÌM Ý TƯỞNG

2 Áp dụng phương pháp hệ thống theo chiều thuận:

Tìm dấu “cộng” kết nối kiến thức “k” và thông tin “i” trong công thức

I = p (k+i) Td: - Td: - Ứng dụng công nghệ sinh học cải thiện khả năng sinh trưởng và

chất lượng thịt heo

Khoa học, Công nghệ Ngành (KV) hoặc Phân ngành

KH: tìm quy luật;

giải thích nguyên

nhân hoặc sáng tạo

nguyên lý

CN: sinh học ; thông

tin; tự động hóa; vật

liệu mới.

Chăn nuôi ; Trồng trọt; Thủy sản…

Nghiên cứu Ứng dụng

Công nghiệp Nông nghiệp Dịch vụ;

KHXH&NV

I TÌM Ý TƯỞNG

2 Áp dụng phương pháp hệ

thống theo chiều nghịch:

- Điều tra, thu thập dữ liệu, tìm

những điểm yếu… đưa ra hành

động xây dựng thành danh

mục ý tưởng ban đầu của dự

án.

- Chọn ưu tiên; giải thích

nguyên nhân, tìm bằng chứng

– số liệu, tư liệu (Why, What,

Who, When).

Td: Ưu tiên phát triển thủy sản đô

thị, cải tiến công nghệ cổ

Vấn đề What

Nguyên nhân Why

Bằng chứng

Thủy sản

đô thị kém phát triển

Không đất nuôi thủy sản

Sản lượng thấp

Tìm mô hình nuôi

cá thâm canh

Diện tích đất sản xuất dưới 50 m2 Who

Đã có mô hình thử nghiệm tại Đài Loan

Ý tưởng: Thử nghiệm mô hình

Aquaponic

I TÌM Ý TƯỞNG

3 Áp dụng phương pháp chuyên gia, làm việc nhóm:

 Thành lập Nhóm gồm:

 Đồng nghiệp “cùng nghề”;

 Người sẳn sàng tham gia và hướng theo ý chung (không

“bẻ chỉa”);

 Người sẳn sàng chia sẽ thông tin (không “giấu nghề”);

 Có vài chuyên gia giỏi thuộc lãnh vực ý tưởng đề xuất;

 Hội thảo, thảo luận nhóm, lấy ý kiến chuyên gia…tìm HOWHội thảo, thảo luận nhóm, lấy ý kiến chuyên gia…tìm

heo // bằng việc nâng cao tần suất gene PIT-1 trong đàn heo giống

rau cần tại quận Cái Răng (Đài Loan: cá Điêu Hồng, sà lách).

quận Ninh Kiều.

II XÁC ĐỊNH MỤC TIÊU

1 Nhầm lẫn mục đích với mục tiêu,

không xác định rõ mục tiêu.

Ý tưởng (hành động)

Mục đích (tại sao,Why?)

Mục tiêu (làm gì, What?)

Mục tiêu lâu dài Mục tiêu trước mắt

đàn heo giống ở quận Ô Môn

Có thể được suy diễn:

Mục đích: tại sao?

Phát triển ngành chăn nuôi heo Mục tiêu: dự kiến làm gì?

Ứng dụng công nghệ gene nâng cao tần suất gene PIT-1 trong đàn heo giống

Mục tiêu lâu dài: (Đóng góp) Cải thiện khả năng sinh trưởng và chất lượng thịt heo

Mục tiêu trước mắt: (Phải đạt) (i) Xác định tần suất gene PIT-1 trên đàn heo giống;

(ii) Sự liên quan giữa kiểu hình (tính trạng sinh trưởng và chất lượng thịt)

II XÁC ĐỊNH MỤC TIÊU

2 Nhầm lẫn mục tiêu với kết

quả (Output).

Mục tiêu

Kết quả 1 Kết quả 2…

(Sản phẩm 1) (sản phẩm 2)

Từ mục tiêu được định lượng

để trở thành kết quả

(i)→(1) Xác định tần suất kiểu

gene PIT-1 (AA, AB, BB

và CC, CD, DD) trên đàn heo giống ở quận Ô Môn; (ii) →(2) Xác định kiểu gene

PIT-1 có lợi thông qua tương quan với kiểu hình (tính trạng sinh trưởng và tính trạng chất lượng thịt);

III XÂY DỰNG CÁC NỘI DUNG, HOẠT ĐỘNG

Kết quả

HĐ 1 HĐ 2

Kq1 Kq2 Kq3 Kq4

- Mỗi kết quả cần nhiều hoạt động;

- Mỗi hoạt động cho ít nhất 1 kết quả con;

- Nhiều kết quả con tập họp cho ra kết quả chính

không phù hợp.

- Hoạt động không nhằm đạt mục tiêu, kết quả của dự án (thừa) Td: ảnh hưởng của chuồng trại đến tăng trọng.

- Hoạt động không đủ (thiếu).Td: thiếu khảo sát tần suất gene.

IV DỰ TOÁN KINH PHÍ (Input)

Tạm gọi chi phí:

 ‘Phần cứng’ chi cho xây dựng

cơ bản (nhà xưởng, thiết bị…);

 ‘Phần mềm’ gồm chi cho con

người (Thuê khoán chuyên

môn, chi phí điều tra, hội thảo,

viết báo cáo giữa kỳ, cuối

kỳ…) và chi khác (văn phòng

phẩm, xăng xe…)

Vấn đề:

 Nặng về phần cứng;

 Qui mô đầu tư dự án bao nhiêu

được chấp nhận.

Khắc phục:

 Nghiên cứu qui định của tổ chức tài trợ, mức đầu tư có thể nhiều hoặc ít;

 Vốn từ sự nghiệp khoa học, các tổ chức NGO đầu tư cho

dự án nghiên cứu chỉ có tính chất ‘gây men’

V ĐÁNH GIÁ HIỆU QUẢ

1 Đánh giá kết quả DA đạt được ở cuối kỳ so với

đầu kỳ.

Phải có xây dựng chỉ tiêu đánh giá kết quả đầu và cuối

kỳ để có dử liệu để so sánh kết quả đầu ra

2 Đánh giá hiệu quả DA thông qua tính bền vững

sau nghiệm thu.

- Xác định đầy đủ đối tượng nghiên cứu, thụ hưởng

- Kết quả DA tạo nguồn dữ liệu tham khảo quan trọng, không là dự án tiền khả thi cho các dự án phát triển,

- Kết quả dự án sẽ là cơ sở khoa học xây dựng dự án lớn hơn, có những ý tưởng tiếp theo sau khi nghiệm thu

PHIẾU ĐỀ XUẤT DỰ ÁN “Cải thiện khả năng sinh trưởng, chất lượng thịt heo bằng việc nâng cao tần suất gene PIT-1 trong đàn heo giống quận Ô Môn”

1 Mục tiêu:

Mục tiêu lâu dài: Cải thiện khả năng sinh

trưởng và chất lượng thịt heo

Mục tiêu trước mắt: Xây dựng đàn heo

mang kiểu gene PIT-1 có lợi

2 Dự kiến kết quả:

(AA, AB, BB và CC, CD, DD) trên

đàn heo giống ở quận Ô Môn;

tương quan với kiểu hình sinh

trưởng và chất lượng thịt heo;

tạo đàn heo mang gene PIT-1 có lợi

3 Các nội dung hoạt động:

trên đàn heo cái, đưc ở các Trại

quận,… Dự kiến kết quả là Xác định

tần suất gene PIT-1 trong khu vực.

4 Dự trù kinh phí:

5 Dự kiến hiệu quả:

tăng chất lượng thịt heo…;

dựng ít nhất 2 dự án khả thi:

đàn heo giống ở TP Cần Thơ”.

đàn heo giống ở vùng ĐBSCL”.

Trên là những ý chính; điền thêm các nội dung khác vào phiếu đề

xuất ĐT, DA /.

TÌM Ý TƯỞNG

1. Các bạn hãy chọn ra 3 vấn đề nóng, thời sự

đang được quan tâm nhiều ở địa phương bạn;

2. Từ những vấn đề trên, các bạn cho 2 ý tưởng

ưu tiên (chú ý tính mới) nhằm:

hoặc,

 Tìm hiểu để khắc phục (đề tài) những khuyết

điểm, điểm yếu.

(10 phút)

2 Ý TƯỞNG ƯU TIÊN

1 Mô hình ứng dụng công nghệ cao vào sản xuất và đời sống;

2 Cải tiến và đổi mới công nghệ truyền thống;

3 Nâng cao chất lượng - năng suất sản phẩm;

4 Tạo sản phẩm mới; ngành nghề mới…

Thử đề xuất ý tưởng: 1, 2…với 5W