bài dự thi liên môn Ngữ vănTHPT

bài dự thi liên môn Ngữ vănTHPT tham khảo

Phụ lục II.

PHIẾU THÔNG TIN VỀ GIÁO VIÊN.

Sở Giáo dục và Đào tạo

Trường: h

Địa chỉ:

- Điện thoại:

- Email:

- Họ và tên giáo viên:

Điện thoại:

Email:

Phụ lục III

Phiếu mô tả giáo án dự thi của giáo viên

GIÁO ÁN DỰ THI

TÊN BÀI DẠY :Chiếc Thuyền Ngoài Xa (Nguyễn Minh Châu)

TIẾT 71+72 MÔN: NGỮ VĂN LỚP 12

Hoạt động dạy học & tiến trình dạy học:

A Mục tiêu bài học: giúp học sinh hiểu được :

- Cảm nhận được suy nghĩ của người nghệ sĩ nhiếp ảnh khi phát hiện ra sự thật : đằng sau bức ảnh rất đẹp về chiếc thuyền trong sương sớm mà anh tình cờ chụp được là số phận đau đớn của người phụ nữ và bao ngang trái trong một gia đình làng chài Từ đó thấu hiểu : mỗi người trong cõi đời, nhất là người nghệ sĩ, không thể đơn giản, sơ lược khi nhìn nhận cuộc sống và con người

- Thấy được nghệ thuật kết cấu độc đáo, cách triển khai cốt truyện, khắc họa nhân vật của cây bút viết truyện ngắn có bản lĩnh và tài hoa

- Để tránh tình trạng bạo lực gia đình thì không nên sinh nhiều, không để cho cuộc sống đói nghèo

- Phải cố gắng học tập tốt để phát triển, xây dựng đất nước giàu đẹp, đem lại hạnh phúc cho người dân

B Những điều cần lưu ý

I Nội dung

1 Đặc điểm bài học

a Chiếc Thuyền Ngoài Xa là một truyện ngắn xuất sắc của Nguyễn Minh Châu viết

về thời kì đổi mới văn học, văn học phải phản ánh, mổ sẻ những khía cạnh của cuộc sống đời thường ở giai đoạn 1986 khi mà đất nước bắt đầu thời kì đổi mới chuyển sang nền kinh tế thị trường

Vì vậy giáo viên cần giúp cho học sinh hiểu được khi đất nước được hòa bình thì nhân dân ta còn phải lo chống lại những vấn đề tiêu cực diễn ra trong cuộc sống gây nhức nhối trong dư luận , trong đó có vấn đề bạo lực gia đình, quan niệm về nghệ thuật Đây là dạng bài mang tính giáo dục, triết lí nhân sinh trong cuộc sống rất cao đề cập đến người làm nghệ thuật, người giáo viên dạy bài này cần phải giúp cho học sinh vận dụng tốt kiến thức liên môn Lịch Sử, Địa Lí, GDCD Cho nên giáo viên phải sưu tầm, giới thiệu tư liệu( tranh ảnh, clip…) để giúp học sinh hình dung được mối quan hệ giữa nghệ thuật và đời sống

b Chiếc Thuyền nghệ thuật thì ở ngoài xa trước khi muốn trở thành một nhà văn biết rung động trước vẻ đẹp của thiên nhiên thì phải biết yêu thương đến mọi người, phải có một hành động thiết thực để giúp cho cuộc sống tốt đẹp hơn Không nên

nhìn nhận đánh giá sự vật sự việc ở góc độ đơn giản một chiều mà phải đánh giá nó

ở góc độ đa chiều

c Đặc sắc nghệ thuật của truyện ngắn Chiếc Thuyền Ngoài Xa được thể hiện rõ nhất trong việc tạo ra tình huống đó là hai phát hiện của nghệ sĩ nhiếp ảnh Phùng và nghệ thuật tự sự đó là việc kể lại câu chuyện cuả người đàn bà làng chài ở tòa án huyện

2 Trọng tâm bài học

Chiếc thuyền ngoài xa là một truyện ngắn khá dài, không thể phân tích sâu các

chi tiết trong bài qua hai tiết học Cần tập trung vào các vấn đề sau:

- Tình huống độc đáo của truyện

- Câu chuyện của người đàn bà ở tòa án huyện

Rút ra bài học triết lí nhân sinh : không nên nhìn nhận đánh giá sự vật sự việc ở

góc độ đơn giản một chiều mà phải đánh giá nó ở góc độ đa chiều

- Mỗi quan hệ giữa nghệ thuật và cuộc sống

II Phương pháp và tiến trình tổ chức dạy học

1 Phương pháp – Phương tiện dạy học:

1 Phương pháp:

- Giáo viên tổ chức giờ dạy học theo các kết hợp các phương pháp đọc sáng tạo, gợi tìm kết hợp với các hình thức trao đổi, thảo luận, trả lời câu hỏi

- Phương hướng dạy - học tích hợp: Gắn đọc – hiểu tác phẩm với các yếu tố nội tại của tác phẩm

- Phương hướng dạy học tích cực: Đa dạng hoá các hình thức tổ chức dạy học theo hướng: kết hợp đọc diễn cảm với trao đổi cá nhân và nhóm theo các câu hỏi đọc -hiểu có xen kẽ lời giảng bình của giáo viên, tạo slide hỗ trợ tái hiện câu hỏi, chốt ý, bài tập trắc nghiệm; một số lời bình chọn lọc

- Cho học sinh vận dụng cao : Em có suy nghĩ gì về tình trạng bạo lực gia đình hiện nay

2 Phương tiện:

- Sách giáo khoa ngữ văn 12, Sách giáo viên, Sách tham khảo

- Giáo án

- Hệ thống máy tính có phần mềm power poin, máy chiếu multimedia, loa, máy chiếu hắt, tranh ảnh nạn đói

2 Tiến trình tổ chức dạy học

1 Tổ chức lớp

- Ổn định tổ chức

- Kiểm tra sĩ số

2 Kiểm tra bài cũ (5 phút)

3 Bài mới

a Phần mở đầu: Giới thiệu vào bài (Giáo viên thuyết trình)

b Phần tổ chức dạy học:

Thời

gian

Hoạt động của thày và

? Em hãy nêu vài nét

chính về tác giả?

I Tìm hiểu chung:

1 Tác giả: Nguyễn Minh Châu (1930-1989)

Trước 1975, sáng tác

của Nguyễn Minh Châu

mang cảm hứng sử thi

lãng mạn

?Giới thiệu vài nét về

tác phẩm?

- Hoàn cảnh ra đời?

- Xuất xứ?

- Đặc sắc nội dung và

nghệ thuật?

Hãy chia bố cục tác

phẩm?

? Vận dụng kiên thức

địa lí hãy cho biết chiều

dài bờ biển Việt Nam?

Các nguồn hải sản chủ

yếu của việt Nam?

?Lúc bình minh trên

biển người nghệ sĩ có

những phát hiện nào?

?Em hãy tìm một cụm

từ mà Nguyễn Minh

Châu sử dụng trong

đoạn đầu tác phẩm để

gọi tên cho phát hiện

thứ nhất của người nghệ

sĩ nhiếp ảnh?

? Hãy cho biết bối cảnh

xã hội Việt Nam từ sau

1975 đến 1986?

Đọc diễn cảm đoạn văn

miêu tả "cái đẹp tuyệt

đỉnh của ngoại cảnh".

?Cảnh thuyền đánh cá

thu lưới vào lúc bình

minh hiện lên như thế

- Một trong những nhà văn đi tiên phong trong công cuộc đổi mới văn học nước nhà Là nhà văn

“mở đường tinh anh và tài năng nhất của văn học

ta hiện nay” (Nguyên Ngọc).

- Sau 1975 văn chương Nguyễn Minh Châu đi vào cuộc sống đời thường, mang đậm chất tự sự- triết lí

- Tác phẩm tiêu biểu: (SGK)

2 Tác phẩm: Chiếc thuyền ngoài xa.

- Sáng tác : 8/1983, in trong tập truyện ngắn cùng tên

- Tác phẩm mang đậm phong cách tự sự triết luận dung dị đời thường

- Bố cục:

+ Cảnh bình minh trên biển

+ Câu chuyện ở toà án huyện

* Vận dụng kiến thức địa lí

- Bờ biển Việt Nam dài 3350km

- Có hơn 2000 loài cá, 130 loại có giá trị kinh tế, tập trung chủ yếu ở vùng biển sau dưới 50m

II Đọc- hiểu văn bản:

*Vận dụng kiến thức Lịch Sử

- Đất nước được giải phóng, bắt đầu bắt tay vào

nào dưới ngòi bút của

Nguyễn Minh Châu?

?Cảm xúc của người

nghệ sĩ Phùng trước vẻ

đẹp ấy?

?Khi chiếc thuyền chài

vào bờ, người nghệ sĩ

nhiếp ảnh phát hiện

điều gì?

người nghệ sĩ kinh

ngạc, bất bình, “không

thể chịu được, không

thể chịu được” (anh vứt

máy ảnh xuống đất chạy

nhào tới)

Phát hiện của người

nghệ sĩ như "một thứ

nước rửa ảnh sẽ làm

nổi hình, nổi sắc nhân

vật, làm nổi bật vấn đề

tư tưởng của tác giả"

(Nguyễn Đăng Mạnh)

?Nếu em là người đàn

bà, em sẽ xử sự như thế

nào?

?Em hãy tóm tắt nội

dung câu chuyện mà

người đàn bà đã tự

bạch

?Qua câu chuyện về

cuộc đời, người đàn bà

em có suy nghĩ, cảm

nhận, đánh giá gì ?

?Thái độ của người đàn

bà trước hiện thực cuộc

việc xây dựng phát triển đất nước

- Tình hình kinh tế gặp nhiều khó khăn do chiến tranh, nạn thất học, trình độ thấp còn quá nhiều

- Cuộc sống nảy sinh rra nhiều vấn đề bức xúc do đói nghèo, thiếu sự hiểu biết Tình trạng bạo lực gia đình xuất hiện ngày một tăng cao

1 Cảnh bình minh trên biển:

a Phát hiện 1: "cái đẹp tuyệt đỉnh của ngoại

cảnh".

- Vẻ đẹp trời cho mà cả đời bấm máy người nghệ

sĩ chỉ có diễm phúc bắt gặp một lần: Mũi thuyền

in trên chiếc mui khum khum

+ Một bức tranh mực tàu thời cổ

+ Toàn bộ khung cảnh từ đường nét đến ánh sáng đều hài hoà

+ Một vẻ đẹp toàn bích

=> Những từ ngữ ấn tượng ca ngợi bức tranh thiên nhiên hoàn mĩ với vẻ đẹp cổ điển mà lãng mạn của bức tranh biển lúc bình minh

- Cảm xúc của người nghệ sĩ: ngây ngất, bay bổng,

tràn ngập hạnh phúc đến mức anh "tưởng chính

mình vừa khám phá thấy cái chân lí của sự hoàn thiện, khám phá thấy cái khoảnh khắc trong ngần của tâm hồn".

b Phát hiện 2:

?Ý đồ của nhà văn khi

xây dựng nhân vật

người đàn bà này ?

? Suy nghĩ về người

nghệ sĩ nhiếp ảnh

Phùng ?

(Phùng trước và sau khi

gặp người đàn bà)

?Suy nghĩ về nhân vật

chánh án Đẩu ?

Liên hệ bản thân: mỗi

chúng ta đều mắc bệnh

Phùng, Đẩu…

? Cách xây dựng cốt

truyện của NMC trong

tác phẩm nào có gì độc

đáo ?

? Nêu tóm tắt lại tình

huống

? Ý nghĩa của tình

Chiếc thuyền Hai vợ chồng thuyền chài

đẹp như mơ - Chồng: hành động vũ phu để giải toả

- Vợ: cam chịu, nhẫn nhục

- Thằng bé: như một viên đạn trên

đường lao tới đích nhảy xổ vào gã đàn

ông

Tâm hồn thăng hoa Tâm hồn choáng váng

=> Một bi kịch ngang trái mà người nghệ sĩ phải chứng kiến đúng lúc cảm xúc nghệ thuật đang thăng hoa

* Người nghệ sĩ nhận ra rằng: đằng sau cái đẹp không phải bao giờ cũng là chân lí của sự hoàn thiện, là đạo đức Cuộc đời vốn chứa đựng nhiều điều phức tạp, đầy mâu thuẫn

2 Câu chuyện ở tòa án huyện:

a Câu chuyện về người đàn bà làng chài:

- Gọi là “người đàn bà” một cách phiếm định

=>người đàn bà vô danh như bao người đàn bà vùng biển khác

- Cuộc đời bất hạnh, chứa đầy mâu thuẫn, bi kịch:

? Nhận xét về ngôn

ngữ, nghệ thuật của tác

phẩm

? Ngôn ngữ người kể

chuyện?

?Ngôn ngữ nhân vật:

Giọng người đàn ông:

thô bỉ, tàn nhẫn, tục tằn;

người đàn bà: dịu dàng,

xót xa, thấu trãi lẽ đời;

Đẩu: nhiệt tình, tốt

bụng

? Dựa vào kiến thức

GDCD đã học về luật

hôn nhân gia đình,

người đàn ông trong tác

phẩm thường xuyên

đánh vợ có vi phạm

pháp luật hay không?

Giải thích tại sao

có( không)

nghèo khổ, con đông, bị chồng hành hạ, đánh đập

- Thấu hiểu chồng

- Cam chịu, nhất quyết gắn bó với người đàn ông

vũ phu ấy vì:

+ Trong cuộc mưu sinh đầy cam go để kiếm sống ngoài biển khơi cần có một người đàn ông khoẻ mạnh và biết nghề

+ Những đứa con của bà cần được sống và lớn lên:

"Đàn bà ở thuyền chúng tôi phải sống cho con

chứ không thể sống cho mình"

=> Trong đau khổ triền miên, người đàn bà ấy vẫn chắt lọc được những niềm vui hạnh phúc nhỏ nhoi

Ẩn trong đó hạt ngọc ẩn sâu bên trong tâm hồn

con người lao động lam lũ, vất vả Qua đó, thấp

thoáng hình ảnh người phụ nữ Việt Nam nhân hậu, bao dung, vị tha, đầy cảm thông

Ý nghĩa: mỗi người trong cuộc đời, nhất là người

nghệ sĩ không thể nhìn cuộc sống và con người một cách đơn giản

* Tích hợp kiến thức giáo dục công dân

- Theo luật hôn nhân gia đình, người đàn ông đánh

vợ trong tác phẩm đã vi phạm pháp luật vì : luật hôn nhân gia đình có quy định vợ và chồng đều có quyền và nghĩa vụ ngang nhau Người chồng không được đánh vợ với bất cứ hình thức nào

?Tư tưởng chủ đề của

tác phẩm là gì ?

?Đánh giá tổng quát về

giá trị tác phẩm ? (GV

gợi ý)

b Người nghệ sĩ nhiếp ảnh Phùng:

- Vốn là nghệ sĩ, chiến sĩ, nhạy cảm với cái đẹp và ghét áp bức bất công

- Chưa hiểu hết những phức tạp của cuộc đời, của

con người: “không thể nào hiểu được, không thể

nào hiểu được”, vỡ lẽ nhiều điều, hiểu hơn về con

người, cuộc đời

=> Phùng là một nghệ sĩ chân chính, có trái tim nhân hậu: không chỉ say mê nghệ thuật mà còn luôn trăn trở, suy nghĩ về lẽ sống; biết thông cảm,

sẻ chia và bênh vực cho những mảnh đời bất hạnh

Ý nghĩa: Thời đại mới đòi hỏi người nghệ sĩ cần

có cái nhìn mới đa chiều về cuộc sống, con người

c Người chánh án Đẩu:

- Tin giải pháp anh lựa chọn cho người đàn bà là đúng nhất

- Thay đổi cái nhìn, hiểu hơn về con người, cuộc

đời “Phải, phải, bây giờ tôi đã hiểu”.

=> Vị Bao Công vùng biển nhưng thiếu cái nhìn thực tế

3 Nghệ thuật:

* Cách xây dựng cốt truyện giản dị mà độc đáo:

? Dựa vào kiến thức

GDCD em hãy cho biết

người Việt Nam chúng

ta có những vẻ đẹp

truyền thống nào( đặc

biệt là người phụ nữ)

- Tình huống mang ý nghĩa khám phá, phát hiện

- Những tình huống dồn dập diễn ra trong một khoảnh khắc, mạch truyện phát triển, mỗi nhân vật bộc lộ hết tính cách

* Nghệ thuật trần thuật: Ngôn ngữ người kể

chuyện: Phùng hóa thân của tác giả tạo ra điểm nhìn trần thuật sắc sảo, khách quan, giàu sức thuyết phục

* Ngôn ngữ nhân vật: phù hợp với đặc điểm tính

cách từng người

4 Chủ đề tư tưởng: Cần có cái nhìn đa chiều, đa

diện về con người, cuộc sống Đặc biệt người nghệ

sĩ cần đổi mới tư duy nghệ thuật để phù hợp với yêu cầu của thời kỳ mới của đất nước

* Vận dụng kiến thức GDCD

- Giàu đức hi sinh, lòng vị tha

- Thủy chung, nhân hậu, giàu lòng thương con

- Chịu thương chịu khó, dù bất cứ trường hợp nào cũng vượt qua

III Tổng kết:

- Vẻ đẹp ngòi bút NMC là vẻ đẹp toát ra từ tình yêu con người (Khát vọng tìm kiếm, phát hiện vẻ đẹp con người còn tiềm ẩn, khắc khoải lo âu trước cái

ác, cái xấu.)

- Vẻ đẹp của cốt cách nghệ sĩ đôn hậu, điềm đạm, chiêm nghiệm lẽ đời để rút ra triết lý nhân sinh sâu sắc

- Tác phẩm đặt ra những vấn đề mang tính thời sự nhưng có giá trị mọi thời, mọi người

* Ghi nhớ: SGK

Củng cố dặn dò, hướng dẫn học sinh học bài ở nhà:

1 Củng cố:

- Cần nắm vững những kiến thức cơ bản:

+ Những nét cơ bản về tác giả, tác phẩm

+ Ý nghĩa nhan đề, tình huống truyện, câu chuyện người đàn bà làng chài ở tòa án huyện

+ Nghệ thuật

2 Hướng dẫn học ở nhà:

+ Vận dụng kiến thức liên môn: Lịch sử, Địa Lý, GDCD Hãy viết một bài cảm nghĩ của mình về tình trạng bạo lực gia đình trong xã hội hiện nay Cho biết là học sinh đang ngồi học dưới mái trường XHCN, em có nghĩa vụ gì để góp phần giảm thiểu tình trạng bạo lực gia đình

Cần kết hợp các tri thức khách quan ở các môn:

- Địa lí về vùng biển của Việt Nam( đặc biệt là khu vực miền Trung)

- Tình hình kinh tế xã hội Việt Nam từ sau 1975 đến 1986

- Luật hôn nhân và gia đình

7 Kiểm tra đánh giá kết quả học tập:

Qua bài học, em có suy nghĩ gì về mối quan hệ giữa nghệ thuật và đời sống?

Có nên nhìn nhận đánh giá sự vật sự việc ở góc độ đơn giản một chiều

không? Do đâu có tình trạng bạo lực gia đình? Em sẽ làm gì để giảm bớt tình trạng bạo lực gia đìn trong xã hội hiện nay?

Yêu cầu học sinh cần trình bày được các nội dung sau :

+ Chiếc thuyền nghệ thuật thì ở ngoài xa, cuộc sống thì ở rất gần Trước khi muốn trở thành nhà văn biết rung động trước vẻ đẹp của thiên nhiên thì phải là một con người trần thế biết vui buồn trước cuộc sống đời thường và hãy làm một việc gì

đó để giúp ích cho cuộc đời.

+ Không nên nhìn nhận đánh sự vật sự việc ở góc độ đơn giản một chiều mà hãy nhìn nhận đánh giá ở góc độ đa chiều, không nên nhìn hình thức để đánh giá nội dung( như người đàn bà làng chài vẻ ngoài xấu xí, thô kệch nhưng bên trong lại

là một người giàu đức hi sinh, lòng vị tha, lòng thương con vô bờ bến.

+Do kinh tế khó khăn, trình độ thấp kém, thiếu hiểu biết chính là nguyên nhân dẫn đến tình trạng bạo lực gia đình.

+ Thực tế, ngày hôm nay dưới chế độ XHCN, nhân dân ta sống ấm no, hạnh phúc, giá trị con người được nâng cao, luôn luôn được nhà nước bảo vệ, cuộc sống ngày được nâng cao, ai ai cũng được hạnh phúc.

+ Cố gắng học tập, rèn luyện đạo đức tốt để trở thành con người toàn diện, chỉ có học tập mới làm cho đất nước ngày càng phát triển.

8 Các sản phẩm của học sinh

Tổng số học sinh dạy: 72( 2 lớp)

6 học sinh đạt điểm : 9

25 học sinh đạt điểm : 8

30 học sinh đạt điểm: 7

11.học sinh đạt điểm :5