mối quan hệ giữa vật chất và ý thức

Đồng thời đổi mới kinh tế là một vấn đề cấp bách, bởi giữa đổi mới kinh tế và đối mới chính trị có mối quan hệ giữa vật chất và ý thức sẽ cho phép chúng ta vận dụng vào mối quan hệ giữa

TỔ 1

Nhóm môn học: 5

Danh sách thành viên:

Mục lục

Trang

Chương I: Lời mở đầu 3

Chương II: Nội dung 4

1.Định nghĩa 4

a Vật chất 4

b ý thức 4

2 Mối quan hệ giữa vật chất và ý thức 4

a Vai trò của vật chất đối với ý thức 4

b Vai trò của ý thức đối với vật chất 5

3 Ý nghĩa phương pháp luận về mối quan hệ giữa vật chất và ý thức 5

4 Vận dụng mối quan hệ giữa vật chất và ý thức trong học tập theo tín chỉ 5

Chương III: Kết luận 6

Chương I: LỜI NÓI ĐẦU

Những thành tựu trong công cuộc đổi mới trong thời gian qua đã và đang tạo ra một thế lực mới để nước ta bước vào một thời kì phát triển mới Nhiều tiền đề cần thiết về cuộc công nghiệp hoá và hiện đại hoá đã được tạo ra, quan hệ giữa nước ta và các nước trên thế giới ngày càng được mở rộng Khả năng giữ vững độc lập trong hội nhập với cộng đồng thế giới được tăng thêm Cách mạng khoa học và công nghệ tiếp tục phát triển với trình độ ngày càng cao, thúc đẩy quá trình chuyển dịch kinh tế và đời sống xã hội

Các nước đều có cơ hội phát triển Tuy nhiên,do ưu thế công nghệ và thị trường thuộc

về các nước phát triển khiến cho các nuớc chậm phát triển đứng trước một thách thức to lớn Nguy cơ tụt hậu ngày càng cao ,mà điểm xuất phát của nước ta quá thấp, lại phải đi lên từ môi trường cạnh tranh quyết liệt

Trước tình hình đó ,cũng với xu thế phát triển của thời đại ,Đảng và nhà nước cần tiếp tục tiến hành đẩy mạnh công cuộc đổi mới toàn diện đất nước,trong đó đối mới kinh tế đóng vai trò then chốt, giữ vai trò chủ đạo Đồng thời đổi mới kinh tế là một vấn đề cấp bách, bởi giữa đổi mới kinh tế và đối mới chính trị có mối quan hệ giữa vật chất và ý thức sẽ cho phép chúng ta vận dụng vào mối quan hệ giữa kinh tế và chính trị ,giúp cho công cuộc đổi mới của đất nước ngày càng giàu mạnh

Với ý nghĩa đó nhóm đã chọn đề tài “Mối quan hệ biện chứng giữa vật chất và ý thức, liên hệ với việc học tập của sinh viên nhất là trong đào tạo tín chỉ hiện nay”

Chương II: NỘI DUNG

1 Định nghĩa

a Vật chất

Vật chất, theo Lênin “là một phạm trù triết học dùng để chỉ thực tại khách quan, được đem lại cho con người trong cảm giác,được cảm giác của chúng ta chép lại, chụp lại, phản ánh lại, và tồn tại không lệ thuộc vào cảm giác” Vật chất tồn tại bằng cách vận động và thông qua vận động để thể hiện sự tồn tại của mình Không thể có vật chất không vận động và không có vận động ở ngoài vật chất Đồng thời vật chất vận động trong không gian và thời gian Không gian và thời gian là hình thức tồn tại của vật chất, là thuộc tính chung vốn có của các dạng vật chất cụ thể

b Ý thức

Ý thức là một phần của quá trình phát triển của tự nhiên và lịch sử - xã hội Bản chất của ý thức là hình ảnh chủ quan của thế giới khách quan,là sự phản ánh tích cực,tự giác,chủ động, sáng tạo thế giới khách quan và bộ não người thông qua hoạt động thực tiễn.Chính vì vậy, không thể xem xét hai phạm trù này tách rời,cứng nhắc, càng không thể coi ý thức (bao gồm cảm xúc,ý chí,tri thức,….) là cái có trước ,cái sinh ra và quyết định sự tồn tại ,phát triển của thế giới vật chất

2 Mối quan hệ biện chứng giữa vật chất và ý thức

Mối quan hệ giữa vật chất và ý thức là mối quan hệ biện chứng Trong mối quan hệ này,

vật chất có trước, ý thức có sau, vật chất là nguồn gốc của ý thức, quyết định ý thức, song, ý thức không hoàn toàn thụ động mà nó có thể tác động trở lại vật chất thông qua hoạt động thực tiễn của con người.

a Vai trò của vật chất đối với ý thức

- Vật chất quyết định sự hình thành và phát triển của ý thức.Vật chất là cái có trước,nó sinh ra và quyết định ý thức:

+ Vật chất là cơ sở vật chất, điều kiện vật chất, quy luật khách quan…) là tiền đề, nguồn gốc cho sự ra đời, tồn tại, phát triển của ý thức

Ví dụ: Như bộ óc người phát triển bình thường theo từng giai đoạn của lứa tuổi sơ sinh, thiếu niên, trưởng thành

+ Điều kiện vật chất như thế nào thì ý thức như thế đó

Ví dụ: Ở Việt Nam,nhận thức của các học sinh cấp 1, 2, 3 về công nghệ thông tin là rất yếu kém sở dĩ như vậy là do cơ sở vật chất còn thiếu

+ Vật chất quyết định sự ra đời của ý thức, cả về nội dung, bản chất và khuynh hướng vận động, phát triển của ý thức, vì vật chất là có trước, ý thức là có sau và ý thức chỉ là sự phản ánh của vật chất

+ Vật chất biến đổi thì ý thức biến đổi theo

Ví dụ: Cơ sở vật chất, điều kiện vật chất, môi trường sống của con người không tốt, không đảm bảo thì nhận thức của con người bị hạn chế nhiều mặt Khi cơ sở vật chất, điều kiện vật chất, môi trường sống của con người tốt đảm bảo thì nó giúp con người nhận thức tốt hơn

+ Như vậy, vật chất quyết định cả nội dung và khuynh hướng vận động, phát triển của ý thức Vật chất là điều kiện, môi trường để hiện thực hóa ý thức , tư tưởng

Ví dụ: Với ví dụ trên nhưng nếu vấn đề về cơ sở vật chất được đáp ứng thì trình độ công nghệ thông tin của các em cấp 1, 2, 3 sẽ tốt hơn rất nhiều

b Vai trò của ý thức đối với vật chất

Trong mối quan hệ với vật chất, ý thứccó thể tác động trở lại vật chất thông qua hoạt động thực tiễn của con người:

+ Ý thức phản ánh thực tại khách quan vào đầu óc con người, giúp con người hiểu được bản chất quy luật vận động, phát triển của sự vật hiện tượng, trên cơ sở đó hình thành phương hướng mục tiêu và những phương pháp, biện pháp thực hiện mục tiêu đó

Ví dụ: Hiểu tính chất vật lý của thép là nóng chảy ở hơn 100000C thì con người tạo ra các nhà máy gang thép để sản xuất cách loại thép với đủ các kích cỡ chủng loại, chứ không phải bằng phương pháp thủ công xa xưa

+ Trong quá trình hoạt động thực tiễn xuất hiện nhiều khả năng, nhờ có ý thức, con người biết lựa chọn những khả năng đúng, phù hợp nhằm cải biến thế giới khách quan Nói đến vai trò của ý thức về thực chất là nói với vai trò hoạt động thực tiễn của con người, vì ý thức tự nó không thực hiện được điều gì

Ví dụ: Nhà máy xử lý rác thải của Đồng Tháp là một ví dụ điển hình, từ việc không khảo sát thực tế khách quan hay đúng hơn nhận thức về việc sử lý rác vô cơ và rác hữu cơ là chưa đầy đủ vì vậy khi vừa mới khai trương nhà máy này đã không sử lý nổi và cho đến nay

nó chỉ là một đống phế liệu cần được thanh lý

+ Mối quan hệ biện chứng giữa ý thức và vật chất là cơ sở khách quan của nguyên tắc phương pháp luận khoa học : Mọi suy nghĩ và hành động của con người xuất phát từ hiện thực khách quan, nhưng cũng phải phát huy tính năng động chủ quan; đồng thời khắc phục bệnh chủ quan, duy ý chí trong hoạt động thực tiễn

Ví dụ: : Từ nhận thức đúng về thực tại nền kinh tế của đất nước Tư sản đại hội VI, đảng

ta chuyển nền kinh tế từ trị cung, tự cấp quan liêu sang nền kinh tế thị trường, nhờ đó mà sau gần 20 năm đất mới bộ mặt đất nước ta đã thay đổi hẳn

3 Ý nghĩa phương pháp luận về mối quan hệ giữa vật chất và ý thức

Do vật chất là nguồn gốc và là cái quyết định đối với ý thức, cho nên để nhận thức cái đúng đắn sự vật, hiện tượng, trước hết phải xem xét nguyên nhân vật chất, tồn tại xã hội_ để giải quyết tận gốc vấn đề chứ không phải tìm nguồn gốc, nguyên nhân từ những nguyên nhân tinh thần nào.“tính khách quan của sự xem xét” chính là ở chỗ đó

Mặt khác, ý thức có tính độc lập tương đối, tác động trở lại đối với vật chất, cho nên trong nhận thức phải có tính toàn diện, phải xem xét đến vai trò của nhân tố tinh thần

Trong hoạt động thực tiễn, phải xuất phát từ những điều kiện khách quan và giải quyết những nhiệm vụ của thực tiễn đặt ra trên cơ sở tôn trọng sự thật Đồng thời cũng phải nâng cao nhận thức, sử dụng và phát huy vai trò năng động của các nhân tố tinh thần,tạo thành sức mạnh tổng hợp giúp cho hoạt động của con người đạt hiệu quả cao

Không chỉ có vậy, việc giải quyết đúng đắn mối quan hệ trên khắc phục thái độ tiêu cực thụ động, chờ đợi, bó tay trước hoàn cảnh hoặc chủ quan, duy ý chí do tách rời và thổi từng vai trò của từng yếu tố vật chất hoặc ý thức

4 Vận dụng mối quan hệ giữa vật chất và ý thức trong học tập theo tín chỉ

Trong hệ thống giáo dục, tín chỉ mang nghĩa là sau một khóa học, hay một quá trình học tập và đào tạo, người học có đủ khả năng, năng lực và trình độ đáng để chúng ta tin cậy Hay nói cách khác, ta có thể hiểu, tín chỉ là sự chứng nhận khả năng, năng lực nào đó của người học sau một khóa học, và hệ thống tín chỉ là cả một lập trình đào tạo giúp người học có khả năng và năng lực mưu sinh sau khi tốt nghiệp

Điển hình: khi giảng dạy vấn đề “Quan điểm duy vật biện chứng về vật chất, ý thức và mối quan hệ giữa vật chất và ý thức”, người dạy cần truyền đạt 70% là lý thuyết và 30% là sự vận dụng nội dung vấn đề cần nghiên cứu vào thực tiễn xã hội

Trong khi đó, sinh viên từ phổ thông lâu nay được thầy cô "nắm tay chỉ việc" từng bước một, bây giờ phải tự quyết định việc học của mình nên cũng hết sức lúng túng, thậm chí không biết phải làm thế nào Cho nên, học chế tín chỉ hướng đến sự thay đổi lớn phương cách, thói quen dạy - học của người dạy lẫn người học Chuyển sang học chế tín chỉ, giảng viên phải giảm thời lượng, thay đổi phương pháp để khuyến khích tính chủ động của người học, rất khó khăn với đa số sinh viên chỉ quen phương cách đọc - chép lâu nay

Trên cơ sở đó, khi nghiên cứu thêm bên ngoài, sinh viên có sự vận dụng liên hệ “mối quan hệ giữa vật chất và ý thức” vào trong thực tiễn xã hội nước ta qua việc lấy ví dụ minh họa trong tất cả các lĩnh vực như: kinh tế, chính trị, xã hội, văn hóa, giáo dục qua phần thảo luận nhóm Chính vì vậy, người học không chỉ có một nền tảng lý luận cơ bản mà còn có thể vận dụng lý luận đó vào trong việc lý giải các hiện tượng xã hội ở nước ta đồng thời còn nâng cao khả năng làm việc theo nhóm của sinh viên

Tóm lại, học chế tín chỉ là hình thức đào tạo được xem là tiên tiến trên thế giới vì mục đích đào tạo của nó là hướng vào sinh viên, coi người học là trung tâm trong quá trình dạy -học Với hình thức này, người học chủ động hơn trong việc tiếp thu kiến thức và quản lý thời gian, nâng cao khả năng tự học, tự nghiên cứu Đào tạo theo học chế tín chỉ sẽ hạn chế được tình trạng dạy và học theo lối kinh viện hoàn toàn phù hợp với chủ trương đổi mới phương pháp dạy và học, đẩy nhanh quá trình hội nhập thế giới./

Chương III KẾT LUẬN

Có thế nói trong thời đại cách mạng công nghệ, đại học có vai trò chủ đạo trong toàn bộ

hệ thống giáo dục của một nước Nhưng so với thế giới và khu vực, giáo dục đại học của ta còn quá yếu kém, tụt hậu

Phát triến con người là vấn đề trọng tâm của mỗi quốc gia Hầu hết các nước trên thế giới đều giương cao khẩu hiệu "giáo dục là quốc sách hàng đầu và dành nhiều tâm sức để xây dựng và phát triển giáo dục nhằm đào tạo cho xã hội lực lượng lao động có năng lực chuyên môn và khả năng thích ứng, thỏa mãn được yêu cầu của thị trường về tiêu chuẩn văn hóa, chuyên môn - nghiệp vụ của thị trường”

Một nền giáo dục đại học chỉ được xem thành công khi nền giáo dục ấy đóng góp cho

xã hội những cá nhân có đầy đủ trí và lực, đáp ứng được những nhu cầu về lao động trình độ cao và nghiên cứu khoa học nhằm góp phần thúc đẩy sự phát triển của xã hội, đất nước

Vì vậy mà việc nghiên cứu quan hệ biện chứng giữa vật chất và ý thức Vận dụng thúc đấy việc học và hành của sinh viên hiện nay mang một ý nghĩa vô cùng to lớn có ý nghĩa thực tiễn cao Sinh viên phải có được phương pháp để tiếp thu tri thức thời đại, rồi vận dụng thật tốt những tri thức đó vào thực tế góp phần xây dựng một xã hội ngày càng phồn vinh, tươi đẹp