Châu Âu thế kỉ XVII là thời kì nổ ra mạnh mẽ các cuộc cách mạng tư sản mà chúng ta đã nghiên cứu ở các bài trước đó là cuộc cách mạng tư sản Hà Lan giữa thế kỉ XVI và cuộc cách mạng Anh giữa thế kỉ XVII, không chỉ Châu Âu mà những thành tựu, thành quả của cuộc cách mạng tư sản đã lan tới vùng Châu Mĩ với cuộc đấu tranh giành độc lập của 13 thuộc địa Anh ở Bắc Mĩ, để hiểu được duyên cớ, diễn biến, kết quả, ý nghĩa của cuộc cách mạng này . Và vì sao nói đây là một cuộc chiến tranh giành độc lập nhưng về bản chất lại được coi là một cuộc cách mạng tư sản. Để lí giải những vấn đề trên chúng ta cùng tìm hiểu bài ngày hôm nay. Bài 30: Chiến tranh giành độc lập của các thuộc địa Anh ở Bắc Mĩ,
Trang 1Bài 30: CHIẾN TRANH GIÀNH ĐỘC LẬP CỦA CÁC THUỘC ĐỊA ANH Ở BẮC MĨ
I. Mục tiêu.
1. Kiến thức giúp học sinh hiểu
- Quá trình hình thành 13 thuộc địa Anh ở Bắc Mĩ…
- Sự phát triển của chủ nghĩa tư bản ở Bắc Mĩ, nguyên nhân bùng nổ chiến tranh
- Cuộc chiến tranh giành độc lập của thuộc địa Anh ở Bắc Mĩ thực chất là cuộc cách mạng tư sản diễn ra dưới hình thức chiến tranh giải phóng dân tộc (lật đổ ách thống trị của thực dân Anh), mở đường cho kinh tế tư bản chủ nghĩa phát triển
- Nguyên nhân trực tiếp, diễn biến, và sự thành lập hợp chúng quốc Mĩ
- Kết quả của cuộc chiến tranh này đã khai sinh ra một dân tộc mới-dân tộc tư sản Mĩ, phát triển theo con đường tư bản chủ nghĩa
- Đây là cuộc cách mạng tư sản lần đầu tiên diễn ra ngoài Châu Âu, nhưng nó góp phần thúc đẩy phong trào cách mạng chống phong kiến ở Châu Âu và phong trào đú tranh giành độc lập của các nước Mĩ La Tinh cuối thế kỉ XVIII đầu thế kỉ XIX
2. Thái độ, tư tưởng, tình cảm
- Hiểu biết, nhận thức, đánh giá đúng vai trò to lớn của quần chúng nhân dân trong cách mạng, họ là lực lượng hùng hậu của cách mạng
- Thấy được bản chất thực sự của các cuộc chiến tranh xâm lược thực dân
- Căm phẫn trước ách thống trị tàn bạo, ách bóc lột của thực dân Anh
- Giải thích
Trang 2+ Sự kiện (nguyên nhân) xâu xa và trực tiếp dẫn đến sự bùng nổ của cuộc chiến tranh?.
+ Tại sao Anh lại tìm mọi cách kìm hãm sự phát triển kinh tế của các thuộc địa
- Lược đồ 13 thuộc địa Anh ở Bắc Mĩ
- Hình ảnh cuộc bạo động ở Boxton
- Hình ảnh chân dung Giooc giơ Oa-sinh-tơn
- Máy tính, bảng phụ, máy chiếu, tài liệu học tập (sách giáo khoa Sách tham khảo, các tài liệu tham khảo…)
II. TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC DẠY HỌC
1. Ổn định tổ chức lớp
- Chào hỏi
- Báo cáo sĩ số
2. Kiểm tra bài cũ
- GV đặt câu hỏi: Trước khi vào bài mới cô kiểm tra bài cũ, giờ trước chúng ta đã học bài 29 cách mạng Hà Lan và cách mạng tư sản Anh một em hãy nêu diễn biến cách mạng tư sản Hà Lan?
- Gọi học sinh trả lời
Trang 3- Giáo viên nhận xét, gọi học sinh bổ sung, đưa ra đáp án đúng
+ Tháng 8/1566 nhân dân miền Bắc Nê-đéc-la khởi nghĩa, lực lượng phát triển
mạnh, làm chủ nhiều nơi
+ 1581 các tỉnh miền Bắc đã thành lập các tỉnh liên hiệp, nhưng thực dân phương
Tây Ban Nha không chấp nhận
+ 1906 hiệp định đình chiến được kí kết
+ 1648 chính quyền Tây Ban Nha công nhận độc lập của của Hà Lan Cách mạng
kết thúc thắng lợi, Hà Lan được giải phóng
3. Dẫn nhập vào bài mới
- Châu Âu thế kỉ XVII là thời kì nổ ra mạnh mẽ các cuộc cách mạng tư sản mà
chúng ta đã nghiên cứu ở các bài trước đó là cuộc cách mạng tư sản Hà Lan giữa
thế kỉ XVI và cuộc cách mạng Anh giữa thế kỉ XVII, không chỉ Châu Âu mà
những thành tựu, thành quả của cuộc cách mạng tư sản đã lan tới vùng Châu Mĩ
với cuộc đấu tranh giành độc lập của 13 thuộc địa Anh ở Bắc Mĩ, để hiểu được
duyên cớ, diễn biến, kết quả, ý nghĩa của cuộc cách mạng này Và vì sao nói đây
là một cuộc chiến tranh giành độc lập nhưng về bản chất lại được coi là một cuộc cách mạng tư sản Để lí giải những vấn đề trên chúng ta cùng tìm hiểu bài ngày
hôm nay Bài 30: Chiến tranh giành độc lập của các thuộc địa Anh ở Bắc Mĩ,
các em mở vở ghi bài
- Giáo viên treo lược đồ, giới thiệu vị trí địa lý của 13 thuộc địa Anh ở Bắc Mĩ
4 Tiến trình dạy và học
Kiến thức cần đạt Hoạt động dạy và học của thầy trò
1 Sự phát triển của chủ nghĩa
tư bản ở Bắc Mĩ Nguyên nhân
bùng nổ cách mạng.
a Sự phát triển của chủ nghĩa tư
bản ở Bắc Mĩ
- Sau khi Cri-xtop Cô-lôm-bô,
tìm ra Châu Mĩ nhiều người dân
ở Châu Âu đã di cư qua Bắc Mĩ
Hoạt động 1 Biết được sự phát triển kinh tế tư bản chủ
nghĩa ở những thuộc địa này và mâu thuẫn giữa nhân dân, giai cấp tư sản, chủ nô ở Bắc Mĩ với thực dân Anh
GV đặt câu hỏi.
Sau khi cuộc cách mạng tư sản Anh giành thắng lợi
1688 nước Anh phát triển theo con đường tư bản chủ nghĩa, kinh tế phát triển, dân số không ngừng tăng bởi vậy nhiều người dân đã di cư qua Bắc Mĩ sinh sống
Trang 4sinh sống.
- Nửa đầu thế kỉ XVIII 13 thuộc
địa Anh ở Bắc Mĩ được thành lập
không phải là thuộc địa khai thác và 13 thuộc địa Anh
ở Bắc Mĩ được ra đời như thế nào?
Hs trả lời
Gv nhận xét, chốt ý.
- Giải thích khái niệm thuộc địa
- 13 thuộc địa Anh ở Bắc Mĩ lần lượt được thành lập
từ thế kỉ XVII đến nửa đầu thế kỉ XVIII Đây vốn là vùng đất của của người Inđia (thổ dân ra đỏ) Thực dân Anh đã đuổi họ ra khỏi những vùng đất phì nhiêu vào rừng phía tây để chiếm đoạt ruộng đất của
họ, đồng thời mua nô lệ da đen Châu phi sang khai phá đồn điền
- Miêu tả cảnh đưa người nô lệ ra đen qua Bắc Mĩ
- 1607 người Anh chính thức đặt chân lên vùng đất Vieecginia Những cuộc di dân của thực dân Anh trở nên mạnh mẽ hơn đối với Bắc Mĩ vào những năm
Học sinh trả lời
GV nhận xét, chốt kiến thức
Trang 5- Giữa thế kỉ XVIII nền kinh tế
công thương nghiệp tư bản chủ
nghĩa ở đây phát triển
+ Miền Bắc: Công trường thủ
công phát triển (luyện kim, đóng
tàu)
Boxton là trung tâm công
nghiệp
+ Miền Nam: Kinh tế đồn điền
phát triển, trang trại lớn
- Giữa thế kỉ XVIII công thương nghiệp tư bản chủ nghĩa có bước phát triển mới
* Miền Bắc + Các công trường thủ công xuất hiện: sản xuất rượu, dệt đay, thuỷ tinh đặc biệt là luyện kim và đóng tàu rất phát triển
+ Box-Tơn trở thành trung tâm công nghiệp lúc đó
* Miền Nam+ Kinh tế đồn điền phát triển + Giải thích khái niệm đồn điền?
+ Sản xuất hàng hoá nông nghiệp xuất khẩu: ngô, bông, mía, thuốc lá…
- Giáo viên kết hợp chỉ lược đồ những khu vực, trung tâm công thương nghiệ, đồn điền…(khái niệm công trường thủ công, đồn điền)
+ Công trường thủ công tại: Ma Xa Chu Xet, Niu Ooc,
Me Ri Len…
+ Đóng tàu: Niu Hăm Xai, Niu Giơ Xi…
+ Đồn điền: Viếc Ni Gi A, Ca Rô Nai Ga Man, Giooc
Gi A…
+ Chăn nuôi: Viêc Ni Gi A, Ca Rô Nai Ga Man…
Vậy tại sao ở miền Bắc lại phát triển các công trường thủ công còn miền Nam lại phát triển các đồn điền?
Trang 6- Sự phát triển kinh tế công,
nông nghiệp thúc đẩy thương
nghiệp, cùng với những tiến bộ
về giao thông, thông tin liên lạc
có nhiều tiến bộ, thị trường
+ Tăng cường bóc lột tô thuế
+ Độc quyền buôn bán trong và
ngoài nước
Kết luận chính sự kìm hãm của
chính phủ Anh đã làm cho mâu
thuẫn ở 13 thuộc địa trở nên gay
gắt, đây chính là nguy cơ tiềm ẩn
của cuộc chiến tranh
Thực dân Anh không mong muốn, tại sao?Hành động của chúng?
- Anh muốn các nước thuộc địa đều phải phụ thuộc vào kinh tế của chính quốc
+ Về kinh tế:
Cấm lập nhà máy, xí nghiệpBan hành nhiều đạo luật cám đoán sự phát triển công thương nghiệp, hàng hải ở Bắc Mĩ
Cấm mở rộng khai khẩn đất đai ở miền Tây
- Làm tổn hạn đến quyền lợi của nhân dân thuộc địa
- Mâu thuẫn nhân dân thuộc địa với thực dân Anh ngày càng sâu sắc
- Yêu cầu, lật đổ chính quyền thực dân Anh đòi quyền độc lập dân tộc, tự do, dân chủ…
=> Chính là nguyên nhân cơ bản khiến cuộc chiến tranh bùng nổ
Hoạt động 2, trình bày diễn biến của cuộc chiến tranh
Trang 72 Diễn biến chiến tranh và sự
thành lập hợp chúng quốc Mĩ.
a Nguyên nhân trực tiếp
- Tháng 12/1773 nhân dân cảng
Bô-xton tấn công ba tàu chè của
Anh để phản đối chế độ thu thuế
Thực dân Anh ra lệnh đóng cửa
cảng
- Năm 1774 Đại hội lục địa lần
thứ nhất không được nhà vua
chấp thuận
theo lược đồ
GV : Vậy đâu là nguyên nhân trực tiếp của cuộc chiến
tranh, diễn biến của nó ra sao chúng ta cùng chuyển sang phần 2 Diễn biến chiến tranh và sự thành lập hợp chúng quốc Mĩ
- Giải thích sự kiện “chè Box-tơn”
Phản ứng của vua Anh ra sao?
HS trả lời
GV : Nhận xét, chốt ý.
- Cuối 1773, 3 chiếc tàu chở che của Anh đã cập cảng Box-ton bị những người dân địa phương cải trang làm thổ dân ra đỏ, ném các thùng chè xuống biển
- Chính phủ Anh liền trừng phạt thuộc địa, phong toả
và chiếm cảng box-ton, không khí khủng bố tràn ngập, việc buôn bán ngừng trệ, nguy cơ một cuộc chiến tranh đang đến rất gần
Trước hành động đó của chính phủ Anh nhân dân thuộc địa có hành động gì?.
HS trả lời
GV nhận xét, chốt ý.
- Tháng 9/1774, đại hội đại biểu các thuộc địa được tiến hành ở Phi-la-đen-phi-a-đại hội lục địa lần thứ nhất
+ Các đại biểu yêu cầu vua Anh bãi bỏ chính sách hạn chế công thương nghiệp ở Bắc Mĩ
+ Nhà vua tuyên bố sẽ trừng trị, nếu các thuộc địa nổi
Trang 8b Diễn biến chiến tranh
- Tháng 4/1775 cuộc chiến tranh
bùng nổ quân 13 thuộc địa đã
giành được nhiều thắng lợi quan
trọng
- Tháng 5/1775, Đại hội lục địa
lần thứ hai
loạn, cho nên chiến tranh đã bùng nổ
GV đặt câu hỏi :Diến biến cuộc chiến tranh?
HS trả lời
Gv nhận xét, chốt ý.
- Tháng 4/1775, chiến tranh giữa thuộc địa với chính quốc, nghĩa quân chiến đấu dũng cảm, do tương quan lực lượng, tổ chức kém nên không thể thắng được quân đội chính quy của vua Anh
- Lập bảng so sánh tương quan lực lượng giữa hai bên khi bắt đầu cuộc chiến
=> Kết luận, bất lợi, khó khăn đối với nghĩa quân dẫn tới thương vong nhiều, thiếu thốn lương thực, lực lượng…
- Tháng 5/1775, đại hội lục địa lần thứ hai
- Cho học sinh quan sát bức tranh đại hội lục địa lần thứ hai và yêu cầu các em trả lời
+ Thời gian+ Địa điểm+ Số lượng đại biểu+ Nội dung:
• Thành lập quân đội thuộc địa
• Bổ nhiệm Giooc-gio Oa-sinh-tơn làm tổng chỉ huy
• Kêu gọi nhân dân tự nguyện tham gia đóng góp xây dựng quân đội
• Các thuộc địa lần lượt tuyên bố tách khỏi nước Anh
• 4/7/1776 địa hội lục địa lần thứ hai thông qua tuyên ngôn độc lập nổi tiếng
- Khắc hoạ chân dung Oa-sinh-ton
Trang 9- Ngày 4/7/1776 bản Tuyên
ngôn Độc lập được công bố,
xác định quyền con người và
quyền độc lập của 13 thuộc
địa Thực dân Anh không
chấp nhận cuộc chiến tranh
vẫn tiếp diễn
• Các em biết gì về Oa-sinh-ton?
• Ông có vai trò như thế nào trong cuộc chiến tranh giành độc lập của 13 thuộc địa Anh ở Bắc Mĩ?
• Vì sao thủ đô Mĩ lại lấy tên là Oa-sinh-ton?
• Giải thích khái niệm Hợp chúng quốc Mĩ
- Thời gian thông qua bản tuyên ngôn: 4/7/1776
- Tác giả: Thomas Jefferson
- Nội dung
- Vai trò
- Liên hệ bản tuyên ngôn độc lập của Mĩ với tuyên ngôn nhân quyền và dân quyền của Pháp, Tuyên ngôn độc lập của Việt Nam
- Chỉ lược đồ diễn biến cuộc chiến
- Ngày 17/10/1777, chiến thắng Xa-ra-tô-ga
Trang 10- Năm1783 thực dân Anh phải kí
hiệp ước Vec-xai, công nhận nền
độc lập của 13 thuộc địa
GV nhận xét, chốt kiến thức.
- Quân Mĩ dưới sự chỉ đạo tài giỏi của Oa-sinh-tơn, ông
đã biết lợi dụng địa thế hiểm trở và sử dụng cách đánh
du kích khiến cho thực dân Anh là quân đội chuyên nghiệp, được trang bị đầy đủ cũng không thể phát huy được sức mạnh đó
- Quân Mĩ tranh thủ được sự ủng hộ của quân Pháp và nhiều nước Châu Âu: Tây Ban Nha, Hà Lan…đang mâu thuấn lớn với Anh Họ đã tham gia liên minh chống Anh
3 Kết của và ý nghĩa của cuộc
chiến tranh giành độc lập.
a. Kết quả
- Tháng 9/1783 với hiệp ước
Vec-Xai, Anh chính thức công
nhận độc lập của 13 thuộc địa
- Năm 1787, Hiến pháp của nước Mĩ được thông qua.+ Nội dung hiến pháp:
• Mĩ là nước cộng hoà liên bang ( giải thích khái niệm cộng hoà liên bang) tổ chức theo nguyên tắc” tam quyền phân lập” (giải thích khái niệm
Trang 11Quốc hội nắm quyền lập pháp.
b. Ý nghĩa
- Giải phóng Bắc Mĩ khỏi chính
quyền Anh, thành lập quốc gia tư
sản mở đường cho kinh tế tư bản
chủ nghĩa phát triển
- Thúc đẩy phong trào chống
phong kiến ở Châu Âu và phong
trào đấu tranh giành độc lập ở
Mĩ Latinh
tam quyền phan lập)
• Quốc hội gồm hai viện Thượng viện, Hạ viện nắm quyền lập pháp, tổng thống nắm quyền hành pháp, toà án nắm quyền tư pháp
• Cho học sinh vẽ sơ đồ tổ chức bộ máy nhà nước
Mĩ theo hiến pháp 1789 (bài tập về nhà)
- Theo hiến pháp 1789 Giooc - giơ Oa-sinh-tơn được bầu làm tổng thống đầu tiên của nước Mĩ
- Thúc đẩy phong trào đấu tranh giành độc lập của các nước Châu Âu chống phong kiến, nhân dân Mĩ La Tinh…
=> Kết luận, thực chất đây là cuộc cách mạng diễn ra dưới hình thức đấu ranh giành độc lập dân tộc
- Lập bảng so sánh cuộc cách mạng tư sản Anh, Hà Lan, 13 thuộc địa ở Bắc Mĩ
IV ÔN TẬP, CỦNG CỐ
1 Ôn tập
- Cần nắm được quá trình hình thành 13 thuộc địa Anh ở Bắc Mĩ
- Tiền đề, sự phát triển kinh tế tư bản chủ nghĩa ở Bắc Mĩ
- Nguyên nhân bùng nổ cuộc chiến tranh
- Diễn biến, hợp chúng quốc Hoa kì, kết quả Ý nghĩa
Trang 122 Bài tập củng cố
- Bài trắc nghiệm
- Lập bảng so sánh cuộc cách mạng Hà Lan, Anh, cuộc đấu tranh giành độc lập của
13 thuộc địa Anh ở Bắc Mĩ
- Nhắc nhở học sinh học bài cũ, đọc và chuẩn bị bài mới
- 13 bang thuộc địa Anh ở Bắc Mĩ lần lượt được hình thành từ năm 1603 – 1732
Sự thực thì những kẻ đầu tiên nuôi tham vọng biến vùng này thành thuộc địa
không phải là thực dân Anh, mà là thực dân Tây Ban Nha, Phâp, Hà lan Song ưu thế cơ bản của Anh trong quá trình thực dân hoá Bắc Mĩ là dựa trên cơ sở nền coonh ngiệp vững chắc và nông nghiệp hơn hẳn Pháp, Hà Lan, Tây Ban Nha
- Năm 1607, người Anh chính thức đặt chân đến Viếc-gi-ni-a và bắt khẩn thực vùng đất này Đến hết thế kỉ XVII, họ đã thành lập được 12 thuộc địa Thuộc địa thứ 13 là Giooc-gi-a ra đời vào năm 1732 dưới triều vua Giooc-giơ II
- Về mặt địa lý chính trị, cương giới của 13 thuộc địa: Phía Bắc giáp Can Na Đa, Nam giáp Phlo-ri-đa (thuộc Tây Ban Nha), Đông là Đại Tây Dương, tây là A-lê-ga-nit Căn cứ vào tình hình chính trị ,xã hội, tôn giáo thành phần dân cư…người ta chia thành 3 miền; miền Bắc, miền Trung, miền Nam
- Những thuộc địa miền Bắc là: Ma xa chu xet (thủ phủ là cảng Botxon, có khoảng
2000 dân); Niu Hăm Sai, Rôt Ai Len, Con Net Ti Cơt Bốn thuộc địa gộp lại với tên chung là Niu In Glan Đây là một bộ phận quan trọng của Hợp chúng quốc Hoa
Kì sau này Bây giờ, ở đây thành lập những trường học Ha Vớt, I Ê Lơ, sau troe thành những trường đại học nổi tiếng của Mĩ
Trang 13- Những thuộc địa miền Trung: Niu Oc, Niu Giơ Xi, Đơ La Oc Những thuộc địa miền Trung giàu khoáng sản rất cần cho sự phát triển công nghiệp (Sắt, than…) và nhiều gỗ phục vụ cho công nghiệp đóng tàu.
- Những thuộc địa miền Nam là Viêc Gi Ni A, Mê Ri Len, Ca Rô Lai A Bắc và Nam, Giooc Gi A, miền tây rất thuận lợi cho việc phát triển nông nghiệp, từ sản xuất lúa mì, lúa gạo đến cây công nghiệp (thuốc lá, bông…)
- Cư dân của 13 thuộc địa đa phần là cư dân Anhdi cư sang và con cháu của họ Họ
đã tiêu diệt và dồn đuổi đến cùng người In Đi An (da đỏ) về phía tây bằng những cuộc chiến tranh chinh phạt thực sự để chiếm đất đai và đem nô lệ Châu Phi qua lập đồn điền ở đây
- 1763, thực dân Anh đã lần lượt lập được 13 thuộc địa ở Bắc Mĩ Tại các thuộc địa kinh tế tư bản chủ nghĩa phát triển khá nhanh, ở miền Bắc, các công xưởng thủ công mọc lên ở khắp nơi, các trại ấp ở nông thôn cũng kinh doanh theo hướng tư bản chủ nghĩa ở miền Nam, các đồn điền của chủ nô da trắng cũng sử dụng sức lao động của nô lệ ra đen…nhưng thực dân Anh lại ban hành một số đạo luật nhằm ngăn cản sự phát triển của chủ nghĩa tư bản ở Bắc Mĩ: như đạo luật cấm xây dựng
xí nghiệp luyện kim…ban hành nhiều thứ thuế…những chính sách này đã làm tổn hại đến nền kinh tế quyền lợi của nhân dân thuộc địa, gây nên phản ứng mạnh mẽ trong quần chúng nhân dân dẫn đến một loạt cuộc đấu tranh của quần chúng nhân dân chống lại thực dân Anh
Công trường thủ công: Đơn vị sản xuất dựa trên sự phân công lao động và kĩ thuật, làm bằng tay là chủ yếu Nó tồn tại và phát triển ở các thành thị Tây Âu xuất hiện
từ thế kỉ XV đến thế kỉ XVIII Kĩ thuật sản xuất ở công trường thủ công vừa bằng tay vừa bằng máy Đây là bước tiến so với sản xuất thủ công đơn lẻ, bởi vì bước đầu có sự chuyên môn hoá trong việc làm ra sản phẩm Quan hệ sản xuất là chủ thợ, đây là thời kì quá độ, bước chuyển bị chuyển qua giai đoạn sản xuất bằng máy móc của chủ nghĩa tư bản ở thời kì sau cuộc cách mạng công nghiệp
3 Đồn điền