Vào thời cận đại đã có rất nhiều cuộc cách mạng tư sản diễn ra như: Cách mạng tư sản Hà Lan, cách mạng tư sản Anh, chiến tranh giành độc lập của 13 bang thuộc địa Anh ở Bắc Mỹ…Nếu như các cuộc cách mạng tư sản này được đánh giá là không triệt để thì Cách mạng tư sản Pháp cuối thế kỉ XVIII được LêNin đánh giá là một cuộc đại cách mạng, sâu rộng và triệt để. Nó đã xóa bỏ chế độ phong kiến, mở đường cho chủ nghĩa tư bản phát triển ở Pháp, quần chúng nhân dân là động lực to lớn thúc đẩy cách mạng tiến lên. Vậy cách mạng tư sản Pháp sâu rộng và triệt để như thế nào, chúng ta cùng nghiên cứu bài ngày hôm nay.
Trang 1Người soạn: Lã Văn Mừng
- Ảnh hưởng của cuộc cách mạng đến nước Pháp và Châu Âu và thế giới
- Thấy được tính chất, điểm tiêu biểu, khác biệt giữa cách mạng tư sản Pháp vớicác cuộc cách mạng tư sản diễn ra trước đó
- Chính sách tiến bộ mà chính phủ lập hiến ban hành, thực hiện
2 Thái độ, tư tưởng, tình cảm
- Hiểu biết, nhận thức, đánh giá đúng vai trò to lớn của quần chúng nhân dân đâychính là nhân tố để đưa cuộc cách mạng tư sản Pháp trở thành cuộc cách mạng triệt
để nhất so với các cuộc cách mạng tư sản diễn ra trước đó
- Phê phán, lên án chế độ phong kiến Pháp, lối sống của giai cấp thống trị Pháp(Tăng Lứ, Quý Tộc), đại diện là vua LUI XVI và những tội ác đối với quần chúngnhân dân
3 Kĩ năng
a Nhận xét
Bức tranh tình cảnh nông dân Pháp trước cách mạng,bản đồ thu nhập của ngườinông dân Pháp trước cách mạng, sơ đồ ba đẳng cấp, tấn công ngục Baxti…
Trang 2b Xây dưng và sử dụng đồ dùng trực quan.
Niên biểu thể hiện tiến trình của cuộc cách mạng, bảng so sánh tình hình xã hộiPháp trước cách mạng và trong giai đoạn quân chủ lập hiến…
c Giải thích
- Nguyên nhân (sự kiện) trực tiếp dẫn tới sự bùng nổ của cuộc cách mạng
- Cơ cấu trong xã hội Pháp
d Các khái niệm, thuật ngữ lịch sử
Quân chủ chuyên chế, quân chủ lập hiến, đẳng cấp, đẳng cấp tăng lữ, đẳng cấp thứ
ba, triết học ánh sáng…
e Phân tích
- Cơ sở cho cuộc cách mạng bùng nổ gồm (tiền đề về mặt kinh tế, chính trị, xã hội,cuộc đấu tranh trên lĩnh vực tư tưởng)
- Kinh tế gồm (nông nghiệp, công thương, nghiệp…)
Nông nghiệp (đặc điểm, biểu hiện, nghĩa vụ phong kiến…)
Trang 31 Ổn định tổ chức.
Chào hỏi, nắm sĩ số của lớp
2 Kiểm tra bài cũ
Em hãy nêu kết quả và ý nghĩa cuộc chiến tranh giành độc lập của các thuộc địa
Anh ở Bắc Mỹ?
Gọi học sinh trả lời
Giáo viên nhận xét, bổ sung, chốt kiến thức, cho điểm
Kết quả:
- Tháng 9/1783, với hiệp ước Vec-Xai Anh đã chính thức công nhận độc lập của
13 bang thuộc địa Anh ở Bắc Mỹ
- Năm1787, hiến pháp nước Mỹ được thông qua
- Năm 1789, Giooc-Giơ-Oa-Sinh-Tơn được bầu làm tổng thống đầu tiên của Mỹ
Ý nghĩa:
- Cuộc chiến tranh này đã giải phóng Bắc Mỹ khỏi sự thống trị của thực dân Anh,thành lập một nhà nước mới
- Mở đường cho kinh tế tư bản ở Mỹ phát triển
- Về thực chất đây là một cuộc cách mạng tư sản, góp phần thúc đẩy phong tràochống phong kiến ở Châu Âu và phong trào phong trào dân tộc ở Mỹ-La-Tinh(cuối thế kỉ XVIII đầu thế kỉ XIX)
3 Dạy bài mới
A Giới thiệu bài mới:
Vào thời cận đại đã có rất nhiều cuộc cách mạng tư sản diễn ra như: Cách mạng
tư sản Hà Lan, cách mạng tư sản Anh, chiến tranh giành độc lập của 13 bang thuộcđịa Anh ở Bắc Mỹ…Nếu như các cuộc cách mạng tư sản này được đánh giá làkhông triệt để thì Cách mạng tư sản Pháp cuối thế kỉ XVIII được Lê-Nin đánh giá
là một cuộc đại cách mạng, sâu rộng và triệt để Nó đã xóa bỏ chế độ phong kiến,
mở đường cho chủ nghĩa tư bản phát triển ở Pháp, quần chúng nhân dân là động
Trang 4lực to lớn thúc đẩy cách mạng tiến lên Vậy cách mạng tư sản Pháp sâu rộng vàtriệt để như thế nào, chúng ta cùng nghiên cứu bài ngày hôm nay.
là điều kiện cho Pháp phát triển
Trang 5I Nước Pháp trước cách mạng.
1 Tình hình kinh tế.
a Nông nghiệp
Đặc điểm: Cuối thế kỉ XVIII
Pháp vẫn là nước nông nghiệp
lạc hậu, kém phát triển
Biểu hiện:
+ Công cụ thô sơ
+ Phương thức canh tác lạc hậu
Thiên tai, mất mùa
Nghĩa vụ phong kiến mà người
nông dân phải thực hiện vô
cùng nặn nề
=> Năng suất thấp, đời sống
nhân dân vô cùng cực khổ
Yêu cầu: giành lại ruộng đất,
cải thiện đời sống
Hoạt động 1: Hiểu được những tiền đề về mặt
kinh tế, chính trị, xã hội, tư tưởng dẫn tới sựbùng nổ của cách mạng
GV:
- Trong khi nền kinh tế tư bản chủ nghĩa đang lan tràn khắp Châu Âu thì Pháp (trung tâm Châu Âu) vẫn là nước nông nghiệp lạc hậu kém phát triển
- Cho học sinh quan sát bức tranh hình 56 (SGK) tình cảnh người nông dân Pháp trước cách mạng
- Vậy theo các em trong các nhân vật thì đâu
là người nông dân?
- Em hãy tìm những dấu hiệu chứng minh cho việc họ là nông dân?
- Quang cảnh xung quanh người nông dân như thế nào?
- Chiếc cuốc mòn vẹt của người nông dân nói lên điều gì? Thể hiện nền nông nghiệp như thế nào?
HS trả lời GV: Miêu tả bức tranh, chốt kiến thức phần
biểu hiện của nông nghiệp Pháp
- Nông nghiệp lạc hậu, công cụ thô sơ chỉ có chiếc cuốc đã mòn vẹt, ngoài thiên tai còn bị các lực lượng như chim, chuột, sóc thỏ…phá hoại mùa màng
Trang 6b Công thương nghiệp
- Công thương nghiệp có bước
GV: Cho học sinh quan sát tiếp và phân tích
biểu đồ thu nhập của người nông dân Pháp trước cách mạng
- Rút ra kết luận về đời sống của nhân dân Pháp trước cách mạng vô cùng khổ cực
-Yêu cầu giành lại ruộng đất, cải thiện đời sống(vì ruộng đất đều bị vua thâu tóm quyền lực trong tay, người nông dân không được làm chủruộng đất ), họ là lực lượng đông đảo của cách mạng
GV: Ngược lại với sự sa sút của nền nông
nghiệp thì công thương nghiệp Pháp thời kì này có bước Phát triển mới
Em hãy nêu biểu hiện bước phát triển mới của công thương nghiệp?
HS: Trả lời GV: Nhận xét, chốt ý.
- Với điều kiện khách quan của thời đại, hoàn cảnh lịch sử, thuận lợi về vị trí địa lý tạo điều kiện công thương nghiệp Pháp phát triển
- Cho học sinh quan sát ảnh cảng MacXay, khucông nghiệp…
- Chứng minh giai cấp tư sản đã trưởng thành
- Trước sự phát triển của công thương nghiệp thì chế độ phong kiến có biểu hiện ra sao? có
Trang 7công ty thương mại, mở rộng
buôn bán với nước ngoài và
phườn Đông, Châu Âu
Hạn chế: Độc quyền của nhà
nước (lúa mỳ, muối, các hàng
hoá khác) Thuế quan riêng, hệ
thống đo lường không thống
nhất cản chở việc hình thành
thị trường thống nhất dân tộc
=> Yêu cầu giai cấp tư sản cần
xoá bỏ những giào cản, quan hệ
sản phong kiến đã lỗi thời lạc
hậu để tự do kinh doanh
Đây chính là tiền đề quan trọng
về mặt kinh tế đưa tới sự bùng
GV: Để một cuộc cách mạng bùng nổ thì tiền
đề về mặt kinh tế vẫn là chưa đủ nó cần những yếu tố khác chúng ta cùng nghiên cứu thêm một tiền đề nữa 2 Chính trị, xã hội
- Thời kì này ở Pháp theo thể chế chính trị nào?
- Em hiểu thế nào là quân chủ chuyên chế?
HS: Trả lời GV: Nhận xét, chốt ý.
- Giải thích khái niệm quân chủ chuyên chế
- Cho học sinh quan sát và khắc hoạ chân dungvua Lu - i XVI, hoàng hậu Mariangtoalet
- Kết luận nền quân chủ chuyên chế tàn bạo,
Trang 8GV: Tổ chức hoạt động nhóm tổ
Chia lớp thành bốn nhóm, phát phiếu học tập,
nội dung trao đổi gồm: Quyền lợi, địa vị các đẳng cấp ra sao, họ có thái độ như thế nào với thể chế chính trị,cho lớp trao đổi nhón trong 5
phút
+ Nhóm 1 đẳng cấp Tăng Lữ+ Nhóm 2 đẳng cấp Quý Tộc+ Nhóm 3 đẳng cấp thứ ba
HS: Trao đổi, thảo luận.
GV: Gọi từng nhóm trả lời, gọi các nhóm khác
Trang 93 Cuộc đấu tranh trên lĩnh vực
- Đại diện: Vôn - Te, Rut Xô,
Mông - tec - xki ơ
Đây cũng chính là tiền đề chính trị-xã hội
GV: Châu Âu thế kỉ XVIII được gọi là thế kỉ
ánh sáng, chính là tư tưởng tiến bộ của giai cấp
tư sản, như phần một chúng ta đã tìm hiểu, với
vị trí vô cùng thuận lợi khiến cho những luồng
tư tưởng mới đã lan tỏa vào Pháp
- Em hãy cho cô biết, cuối thế kỉ XVIII ở Pháp xuất hiện trào lưu tư tưởng nào? Cơ sở, nội dung, đại diện ?
tư tưởng, tiến bộ của ba ông
- Nội dung và tác dụng của trào lưu triết học ánh sáng?
Bài tập: Lập bảng so sánh tư tưởng của các nhàtriết học
Kết luận: Đây chính là tiền đề trên lĩnh vực tư tưởng, là điều kiện đủ cho cách mạng bùng nổ, đến đây nước Pháp đang đứng trước đêm tối
Trang 10+ Dọn đường cho cuộc cách
mạng bùng nổ
của cuộc cách mạng không thể tránh khỏi.Nước Pháp đã hội tụ đủ những điều kiện cần cho cách mạng bùng nổ và cách mạng diễn ra như thế nào? Kết quả ra sao chúng ta cùng nghiên cứu phần II: Tiến trình của cuộc cách mạng
II Tiến trình của cách mạng
- Diễn biến hội nghị (thái
độ của vua triều đình, thái độ
quan điểm đẳng cấp thứ ba )
- Ngày 16/7/1789, đẳng cấp thứ
ba tuyên bố tự thành lập quốc
hội
Hoạt động 2, Hiểu được nguyên nhân trực
tiếp, diến biến, kết quả của cách mạng Pháp
- Tại sao hội nghị ba đẳng cấp được triệu tập?
- Nhà vua có đạt được mục đích của mìnhkhông? Tại sao?
HS: Trả lời.
GV: Nhận xét, chốt ý
- Trước yêu cầu của vua và triều đình, đẳngcấp thứ ba kịch kiệt phản đối họ tuyên bố tựthành lập quốc hội, mọi vấn đề của nước Pháplúc này không phải ai khác mà sẽ tự đẳng cấpthứ ba giải quyết
Trang 11- Nhà vua ra lệnh tập hợp quân
đội, tổ chức đàn áp
- Ngày1/7/1789, tấn công pháo
đài nhà tù Batxti
- Sau ngày 14/7/1789, quần
chúng nhân dân nổi dậy khắp
nơi
- Tại thành phố được gọi là
“cách mạng đô thị”
- Nông thôn hình thành phong
trào nông thôn
- Trước hành động của đẳng cấp thứ ba vua đã
có phản ứng ra sao?
HS: Trả lời GV: Nhận xét chốt kiến thức
- Nhà vua ra lệnh tập hợp quân đội, tiến hànhđàn áp đẫm máu
- Chính hành động của vua và triều đình phongkiến như giọt nước tràn ly, quần chúng nhândân càng thêm căm phẫn dẫn tới sự kiện14/7/1789 cuộc tấn công nhà tù pháo đài Baxti
- Vậy tại sao quần chúng nhân dân lại tấn công pháo đài, nhà tù Baxti mà khồng phải là một nơi nào khác?
HS: Trả lời GV: Nhận xét, chốt ý.
- Bởi Baxti là biểu tượng cho sức mạnh và uyquyền của chính quyền phong kiến
- Cho học sinh quan sát, bức tranh 57, tườngthuật cuộc tấn công pháo đài nhà tù Baxti
- Ý nghĩa của sự kiện 14/7/1789?
HS: Trả lời GV: Nhận xét, chốt ý.
- Là sự kiện mở đầu cho cuộc cách mạng, dấnđến các sự kiện tiếp sau
- Sau này được chọn làm ngày quốc khánh củaPháp
- Sau sự kiện 14/7/1789 diễn biến của cuộc
Trang 12+ Chính quyền tư sản tài chính
+ Ngày16/8/1789, thông qua
bản “tuyên ngôn nhân quyền và
dân quyền”
+ Khuyến khích công thương
nghiệp phát triển, đưa ra các
chính sách tiến bộ
cách mạng ra sao?
HS: Trả lời GV: Cho học sinh quan sát bức tranh 58 trong
SGK và nhận xét về phạm vi, quy mô củaphong trào?
HS: Trả lời GV: Nhận xét, chốt ý.
GV: Sau khi nắm được chính quyền thì phái
lập hiến đã thực hiện những chính sách tiến bộ nào?
HS: Trả lời GV: Nhận xét, chốt ý.
- Sau khi nắm chính quyền phái lập hiến đãthực hiện nhiều chính sách tiến bộ
- Là một đòn tấn công mạnh mẽ vào chínhquyền phong kiến
- Trước mọi vấn đề đều do vua quyết địnhchính sách đối nội cũng như đối ngoại
- Không phát triển kinh tế hàng hoá, khôngquan tâm đến nông nghiệp (vấn đề ruộng đất,giống, phân bón…)
- Bức tranh nông nghiệp kém phát triển, hạnchế phát triển công thương nghiệp…
- Nay chia nhỏ ruộng đất bán cho nhân dân(cướp quyền của nhà vua, quyền lợi quốc gia bịchia nhỏ…)
Trang 13- Ngày11/7/1792, quốc hội
tuyên bố “tổ quốc lâm nguy”
Cách mạng chuyển qua giai
đoạn mới
- Đại tư sản tài chính đã làm gì để xác lập
quyền thống trị của giai cấp mình?
HS: Trả lời.
GV: Nhận xét, chốt kiến thức.
- Thông qua bản tuyên ngôn (cho học sinhquan sát ảnh chụp bản tuyên ngôn nhân quyền
và dân quyền nước Pháp)
- Nội dung cơ bản của tuyên ngôn
- Liên hệ so sánh bản tuyên ngôn của Mỹ, ViệtNam
- Nội dung hiến pháp?
- Em có nhận xét gì về những chính sách trên?
HS: Trả lời.
GV: Nhận xét, chốt ý.
- Trước những việc làm của phái lập hiến nhà
vua có hành động gì?, phái lập hiến đã có hành động gì?
HS: Trả lời GV: Nhận xét chốt kiến thức
- Tại sao khi 4/1792 liên minh Áo Phổ tấn công Pháp mà mãi đến 11/7/1792 quốc hội mới tuyên bố “tổ quốc lâm nguy”?
HS: Trả lời.
GV: Nhận xét, chốt ý.
- Quốc hội mong sự thoả hiệp của nhà vua
- Quần chúng nhân dân hi vọng nhà vua, triềuđình phong kiến đứng lên chống giặc ngoại
Trang 14xâm nhưng nhà vua triều đình phong kiến đãcâu kết với thế lực bên ngoài tấn công Pháp.Kết luận.
IV Ôn tập, bài tập củng cố
- Lập bảng niên biều thống kê những sự kiện chính của của cuộc cách mạng
- Nhắc nhở học sinh học bài, hoàn thiện bài tập, đọc bài mới
- Kết thúc bài, cảm ơn
PHỤ LỤC
I KIẾN THỨC
1 Phân tích sơ đồ ba đẳng cấp xã hội Pháp trước cách mạng
Trước cách mạng xã hội Pháp phân ra làm ba đẳng cấp: tăng lữ, quý tộc và đẳng cấp thứ ba (nông dân, bình dân, tư sản)
- Tăng lữ quý tộc được hưởng mọi đặc quyền đặc lợi, họ không phải nộp thuế,
là người bóc lột, vị trí tống trị muốn duy trì chế độ này (bảo thủ)
Trang 15- Đẳng cấp thứ ba có địa vị thấp kém nhất trong xã hội, không được hưởng một chút quyền lợi nào, phải nộp tô thuế, nghĩa vụ lao dịch, các yếu tố khác cho hai đẳng cấp trên.
Cuộc sống vô cùng cực khổ bần hàn họ muốn xóa bỏ chế độ phong kiến chế
độ bóc lột
1 Phân tích biểu đồ thể hiện thu nhập của nông dân Pháp trước năm 1789Qua biểu đồ thể hiện thu nhập của nhân dân Pháp trước năm 1789 ta có thể thấy sựchênh lệch, thu nhập của nông dân Pháp 15%, nhà nước 50%, lãnh chúa 25%, 10%nhà thờ
Nhân dân là lực lượng lao động chính nhưng lại có thu nhập thấp nhất, trong khi
đó họ phải nộp nhiều thứ thuế khác nhau: thuế chợ, thuế cầu đường, thuế
muối,thuế rượu, thuế thừa kế, => đời sống nhân dân vô cùng cực khổ, bần cùng Hàng năm ở Pháp có khoảng 1-2 triệu người lâm vào tình trạng khánh kiệt => nhândân là lực lượng chính của cách mạng
2 Bài miêu tả hình 9 (SGK) tình cảnh nông dân Pháp trước cách mạng
Đây là bức tranh biếm họa nói lên tình cảnh người nông dân Pháp trước cách mạng
Bức tranh miêu tả một người nông dân già nua, ốm yếu nhưng phải cõng trên lưng mình hai người đàn ông béo tốt Hình ảnh đặc trưng cho hai đẳng cấp là tăng lữ và quý tộc trong xã hội pháp trước cách mạng
Người ngồi đằng trước mặc chiếc áo choàng, cổ đeo cây thánh giá, nét mặt có vể sung sướng, thỏa mãn tượng trưng cho tăng lữ (Đẳng cấp thứ nhất)
Người ngồi sau đeo một thanh kiếm dài ở cạnh sườn, đeo nhiều trang sức và trang phạc rất đẹp tượng trưng cho tầng lớp quý tộc (Đẳng cấp thứ 2)
Trang 16Cả hai đều béo tốt mập mạp, má phúng phính những mỡ, ăn mặc thì bảnh chọe diêm dúa và cự kì sang trọng.
Trong túi quần và túi áo của tăng lữ, thò ra nhiều loại văn tự và khế ước cho vay
nợ, cho thuê ruộng, những quy định về nghĩa vụ phong kiến của nông dân mà có lẽđến hàng nghìn đời họ cũng không trả hết được
Vì phải cõng trên mình hai đẳng cấp quý tộc và tăng lữ nên lưng của nguồi nông dân phải còng xuống, tay chống nhờ trên một chiếc cuốc đã mòn vẹt Đây là biểu hiện của công cụ canh tác thô sơ, lạc hậu của người nông dân, cũng như nền kinh
tế của Pháp trước năm 1789
Dưới chân người nông dân là những con vật chuyên phá hoại mùa màng như: chuột, chim bồ câu, thỏ sản phẩm người nông dân làm ra hết sức ít ỏi, lại phải nộp hết cho quý tộc tăng lữ, sô còn lại lại bị thỏ, chuột, chim, ra sức phá hoại
4 Chân dung vua Loui XVI, hoàng hậu Marie Antoinette
Vua Loui XVI 1744-1792 là một ngươid ngu dốt, suốt ngày chỉ thích săn bắn khắp nơi là hành cung, đội ngựa và đàn chó săn nhiếu vô kể (riêng ở Pari đã nuôi tới
1600 con ngựa và mấy nghìn con chó) Ông ta có tới 1400 người nuôi ngựa, mội lần ông đi săn, dân chúng lại gặp tai bay vạ gió
Hoàng hậu Marie Antoinette 1744-1792 Là một hoàng hậu xinh đẹp, bà ta muốn hưởng lạc nên đã làm cho đất nước rối ren
Khi phấn chấn thì dùng danh hiệu nhà vua, đem hàng ngàn hàng vạn tiền trong khonhà nước tùy tiện ban thưởng cho bầy tôi sủng ái và bản thân cũng ngày càng chìmđắm trong các cuộc hoan lạc, tiệc rượu và phòng hoa
5 Khái niệm ba đẳng cấp
- Đẳng cấp: những tầng lớp xã hội được hình thành dưới các chế độ chiếm hữu nô
lệ, phong kiến, do luật pháp hay tục lệ quy định về quyền lợi và nghĩa vụ, có khi mang tính chất cha truyền con nối Chế độ đẳng cấp mang tính chất bất bình đẳng Những người trong đẳng cấp khác nhau có địa vị, thân phận khác nhau Sự phân
