cao tan Ky Thuat Hinh anh

Các máy x quang chẩn đoán qui ước thông thường khối cao thế được cung cấp điện áp tần số công nghiệp 50 Hz hoặc 60 Hz, chúng đều có nhược điểm :...  Điện áp cao thế là điện áp một chiều

XQUANG CAO TẦN

Bài thuyết trình nhóm 3_KTHA3

MÁY XQUANG CAO TẦN

Các máy x quang chẩn đoán qui ước thông thường khối cao thế được cung cấp điện áp tần số công nghiệp 50 Hz hoặc 60 Hz,

chúng đều có nhược điểm :

Để khắc phục các nhược điểm trên người

ta đã cho ra đời máy xquang thế hệ mới

đó là máy xquang cao tần

Độ gợn sóng của điện áp sau chỉnh lưu bé chỉ cần tụ lọc có chỉ số điện dung khoảng 0,1 đến 1µF là đủ, rất dễ dàng cho việc chế tạo.

Ưu điểm của xquang cao tần

3 Mặt khác số vòng dây của biến thế cao thế cũng giảm do trở kháng cuộn dây

tăng theo tần số ( ZL = 2 ΠfL)

4 Phần điều khiển gọn nhẹ hơn và có thể thay đổi các thông số chụp theo từng giá

trị nhỏ.

5 Tần số của các máy x quang cao tần đang sử dụng ở nước ta từ 30 KHz đến 100 KHz (30.000 Hz - 100.000 Hz ).

Ưu điểm của xquang cao tần

Cấu tạo máy xquang cao tần

 Về cấu tạo cơ bản, máy xquang cao tần chỉ khác xquang truyền thống là có thêm các bộ đổi tần

Cách thức hoạt động

Khối cao thế gồm

Biến áp

cao thế

Chỉnh lưu cao thế

Nguyên lý hoạt động

 Khối cao thế có chức năng cung cấp điện áp cao thế cho bóng x-quang.

 Điện áp cao thế là điện áp một chiều, có trị

số có thể điều khiển trong phạm vi từ

40-150 KVp

 Dòng điện cao thế do khối cung cấp phải

đảm bảo công suất lớn nhất tương ứng với từng loại máy.

Biến áp cao thế

 Biến áp cao thế có nhiệm vụ tăng điện áp

nguồn(220V hoặc 380V) lên tới hàng trăm

KV (40KV – 150KV) nên đây là biến thế tăng

áp Nó có thể là biến áp một pha hoặc ba

pha tùy theo yêu cầu chỉnh lưu cao thế

 Công suất của biến áp cao thế phải đảm bảo công suất thiết kế của máy

 Biến áp cao thế gồm các cuộn dây sơ cấp và thứ cấp cuốn quanh lõi được chế tạo bởi các

lá tôn silic

Chỉnh lưu cao thế

 Bóng x-quang chỉ dẫn dòng một chiều từ

anode đến catode Vì vậy cần phải chỉnh lưu điện áp cao thế xoay chiều thành một chiều

để làm nguồn cấp cho bóng hoạt động

 Hiện nay có 3 loại chỉnh lưu cao thế phổ

biến là :

Chỉnh lưu 1 pha nửa sóng Chỉnh lưu 1 pha cả sóng Chỉnh lưu 3 pha cả sóng

Khối cao thế

 Khối cao thế trong máy x-quang truyền

thống, nguồn điện cung cấp cho khối chỉnh lưu cao thế được lấy trực tiếp từ lưới điện nghĩa là từ nguồn điện có tần số từ 50Hz- 60Hz.

 Trong máy x-quang cao tần có thêm bộ đổi tần có nhiệm vụ biến đổi nguồn điện 50Hz thành nguồn điện cao tần vài chục KHz

Khối cao thế gồm các mạch sau

 Mạch nguồn DC

 Mạch tạo xung

 Mạch dao động liên tiếp

 Mạch chỉnh lưu cao thế

Bộ đổi tần

 Mạch đổi tần gồm có các mạch dao động liên tiếp LC và các chuyển mạch điện tử để cung cấp năng lượng duy trì biên độ tín hiệu dao động

 Các chuyển mạch điên tử gôm có 2 loại

 Loại Thyristor

 Loại Transtor

Mạch cung cấp nguồn 1 chiều DC

 Là mạch chỉnh lưu AC-DC, thông thường

được nối trực tiếp với nguồn AC 50Hz một pha hoặc 3 pha.

 Nguồn AC được chỉnh lưu bởi cấu trúc chỉnh lưu hoặc bởi mạch chỉnh lưu 3 pha 6 xung Điện áp sau chỉnh lưu được làm phẳng bởi các mạch lọc

Mạch đổi tần

 Mạch đổi tần gồm có các mạch dao động liên tiếp LC và các chuyển mạch điện tử để cung cấp năng lượng duy trì biên độ tín hiệu dao động

Mạch đổi tần hoạt động như sau

 Giả sử tại thời điểm T1 một xung điều khiển được đồng thời đưa vào cực cổng của 2

Thysistor Th1, Th4, hai thysistor này mở và dòng điện từ nguồn +U DC tụ C s cuộn L, Th4 tới –U DC

 Đến thời điểm T2, một xung điều khiển tiếp theo được đưa đồng thời vào cực cổng của 2 Thysistor Th2, Th3, 2 thysistor này mở và dòng điện từ + U DC qua Th2 cuộn L tụ C s , Th3 tới –U DC

 Quá trình lặp lại và tiếp diễn, kết quả trong mạch dao động liên tiếp có dòng điện xoay chiều dạng sóng i(t) được biểu diễn dưới

hình 3.33.

Điều khiển tốc độ quay anode

 Tốc độ quay của động cơ được tính theo

công thức :

N=60.f p vòng/phút – rpm

Trong đó f p là tần số nguồn điện

Khi chiếu I A nhỏ (0,1-4mA) -> nhiệt lượng ít -> anod quay với tốc độ chậm -> f = 15-20

Điều khiển tham số

 Khi tiến hành các xét nghiệm Xquang người

sử dụng phải kiểm soát được liều lượng tia X sao cho phù hợp với từng đối tượng và bệnh

Thời gian chụp : S (sec)

Vì vậy trong bất cừ máy Xquang nào, dù loại truyền thống hay cao tần, dù đơn giản hay phức tạp đều cần có ba mạch để điều khiển,

đo lường và chỉ các tham số bản trên.

Nhược điểm

 Giá thành còn cao

 Điện áp đầu vào phải nằm trong dải điện áp yêu cầu của máy

6) Nguyễn Văn Thông

7) Hoàng Văn Thuyết