Bài 21: Công thức phân tử

Định nghĩa : Công thức đơn giản nhất là công thức biểu thị tỉ lệ tối giản về số nguyên tử của các nguyên tố trong phân tử... Lập công thức đơn giản nhất của X Phiếu học tập số 1... Công

Chào Mừng Quí Thầy Cô Đến Dự Giờ

Lớp: 11A 4

GV: HỒ ĐỨC HOÀNG

2 Cách thiết lập công thức đơn giản nhất :

12, 0 1, 0 16, 0 14, 0

x y z t 



Sau đó biến đổi hệ thức trên về tỉ lệ giữa các số nguyên tối giản Thế x, y, z, t vào CTTQ suy ra công thức đơn giản nhất

I Công thức đơn giản nhất :

1 Định nghĩa :

Công thức đơn giản nhất là công thức biểu thị tỉ lệ tối giản về số nguyên tử của các nguyên tố trong phân tử

- Gọi CTTQ : CxHyOzNt (x, y, z, t : nguyên, dương)

: : : C : H : O : N

x y z t  n n n n

- Từ kết quả phân tích định lượng lập tỉ lệ :

Kết quả phân tích nguyên tố hợp chất X cho biết

%C = 40,00%; %H = 6,67%; còn lại là oxi Lập công thức đơn giản nhất của X

Phiếu học tập số 1

Thí dụ : Kết quả phân tích hợp chất X cho biết %C = 40,00; %H = 6,67%; còn lại là oxi Lập công thức đơn giản nhất của X

12, 0 1, 0 16, 0

x y z 

40, 00 6, 67 53,33

12, 0 1, 0 16, 0

x y z 

Công thức đơn giản nhất của X là CH2O

: : 3, 33 : 6, 67 : 3, 33

x y z 

1 : 2 : 1



Giải

- Từ kết quả phân tích định lượng lập tỉ lệ :

%O = 100% - (%C + %H) = 100% - 46,67 = 53,33%

- Gọi CTTQ : CxHyOz (x, y, z : nguyên, dương)

II Công thức phân tử :

Công thức phân tử là công thức biểu thị số lượng nguyên

tử của mỗi nguyên tố trong phân tử

1 Định nghĩa :

2 Quan hệ công thức phân tử và công thức đơn giản nhất :

Hợp chất Metan Etilen Ancoletylic Axit axetic Glucozơ

CTPT CH4 C2H4 C2H6O C2H4O2 C6H12O6

CTĐGN CH4 CH2 C2H6O CH2O CH2O

CTPT = (CTĐGN)n

* Nhận xét :

- Số nguyên tử của mỗi nguyên tố trong công thức phân tử là số nguyên lần số nguyên tử của nó trong công thức đơn giản nhất.

- Trong nhiều trường hợp, công thức phân tử cũng chính

là công thức đơn giản nhất (n = 1)

Thí dụ : Ancol etylic C2H6O, metan CH4

- Một số chất có công thức phân tử khác nhau nhưng có cùng một công thức đơn giản nhất

Thí dụ : Axit axetic C2H4O2 và glucozơ C6H12O6

3.Cách thiết lập công thức phân tử hợp chất hữu cơ :

a Dựa vào thành phần phần trăm khối lượng

các nguyên tố :

x y z t

M 12,0.x 1,0.y 16,0.z 14,0.t 100% %C %H %O %N

.%

12,0.100%

1, 0.100%

M H

16,0.100%

M O

14,0.100%

t 

- Gọi CTTQ CxHyOzNt (x, y, z, t : nguyên, dương)

- Thế x, y, z, t vào CTTQ suy ra CTPT

Phenolphtalein có 75,47%C; 4,35%H; 20,18%O Khối lượng mol phân tử của phenolphtalein bằng 318,0 g/mol Hãy lập công thức phân tử của phenolphtalein

Phiếu học tập số 2 :

Thí dụ : Phenolphtalein có 75,47%C; 4,35%H; 20,18%O Khối lượng mol phân tử của phenolphtalein bằng 318,0 g/mol Hãy lập công thức phân tử của phenolphtalein

Giải

- Vì %C + %H + %O = 100% nên phenolphtalein gồm C, H, O

- Gọi CTTQ : CxHyOz (x, y, z : nguyên, dương)

318,0.75,47

20 12,0.100

14 1,0.100%

4 16,0.100

 Công thức phân tử của phenolphtalein là C20H14O4

b Thông qua công thức đơn giản nhất :

Phiếu học tập số 3 :

Hợp chất hữu cơ có công thức đơn giản nhất CH2O

và có khối lượng mol phân tử bằng 60,0 g/mol Xác định công thức phân tử của X

Thí dụ : Hợp chất hữu cơ có công thức đơn giản nhất

CH2O và có khối lượng mol phân tử bằng 60,0 g/mol Xác định công thức phân tử của X

Giải

CTPT của X là (CH2O)n hay CnH2nOn

MX = (12,0 + 2 1,0 + 16,0)n = 60,0

 n = 2

 Công thức phân tử của X : C2H4O2

b Thông qua công thức đơn giản nhất :

- Gọi CTTQ của Y : CxHyOzNt (x, y, z, t : nguyên dương)

c Tính trực tiếp từ khối lượng sản phẩm đốt cháy :

.

Y

B

M

M

Y

m n

M



2

2

44, 0

CO CO

m

2 18, 0

H O

H O

m

N N

V

0

C H O N  x y  z O   xCO  y H O t N

1mol x mol y/2 mol t/2 mol

nY nCO2 nH2O nN2

1

n n  n  n

(12 14 )

16

Y

M x y t

z    

- Thế x, y, z, t vào CTTQ suy ra CTPT

Thí dụ : Hợp chất Y chứa C, H, O Đốt cháy hoàn toàn 0,88 gam Y thu được 1,76 gam CO2 và 0,72 gam H2O

Tỉ khối hơi của Y so với không khí xấp xỉ 3,04 Xác định CTPT của Y

Phiếu học tập số 4

Thí dụ : Hợp chất Y chứa C, H, O Đốt cháy hoàn toàn 0,88 gam Y thu được 1,76 gam CO2 và 0,72 gam

H2O Tỉ khối hơi của Y so với không khí xấp xỉ 3,04 Xác định CTPT của Y Giải

MY = 29,0 3,04 = 88,0 (g/mol)

0,88

0,010( ) 88,0

Y

2

1,76

0,040( ) 44,0

CO

2

0,72

0,040( ) 18,0

H O

Gọi CTTQ của Y là CxHyOz (x, y, z : nguyên, dương)

0

2

t

y

1 mol x mol y/2 mol

0,010 mol 0,040 mol 0,040 mol

1

0,010 0,040 2.0,040

x y

4 0,010 0,040

x

x

8 0,010 2.0,040

y

y

 C4H8Oz = 88,0  z = 2

Công thức phân tử của Y là C4H8O2

CỦNG CỐ