Người lái đò sông đà

Một chuyến đi; Vang bóng một thời; Thiếu quê hương; Chiếc lư đồng mắt cua … Đường vui; Tình chiến dịch; Sông Đà; Hà Nội ta đánh Mĩ giỏi… TRƯỚC CÁCH MẠNG SAU CÁCH MẠNG Tác phẩm : chủ ngh

TRƯỜNG THPT HỒNG ĐỨC

TP BUÔN MA THUỘT, ĐẮK LẮK

Giáo viên: NGUYỄN VĂN HÙNG

Tieát 45-46

NGUYỄN TUÂN

Đọc văn

1 NGUYỄN TUÂN:

a Những nét chính về cuộc đời, con người:

- Xuất thân: Gia đình nhà Nho (khi Hán học đã tàn)

- Cách mạng tháng Tám thành công, ông tham gia cách mạng và là cây bút tiêu biểu của nền văn học mới

Nêu những nét cơ bản về cuộc đời, con

người Nguyễn Tuân ?

b Sự nghiệp văn chương:

Hãy kể tên các sáng tác của Nguyễn Tuân trước và sau Cách mạng tháng Tám ?

Một chuyến đi; Vang bóng một thời;

Thiếu quê hương; Chiếc lư đồng mắt

cua …

Đường vui; Tình chiến dịch; Sông Đà; Hà Nội ta đánh Mĩ giỏi…

TRƯỚC CÁCH MẠNG SAU CÁCH MẠNG

Tác phẩm :

chủ nghĩa xê dịch; vẻ đẹp vang

bóng một thời; đời sống trụy lạc

Phục vụ sự nghiệp cách mạng, theo sát nhiệm vụ chính trị của đất nước, ca ngợi con người

Phản đối, bất hòa với xã hội “Tây –

Phát hiện con người và cảnh vật ở phương diện văn hóa nghệ thuật, tài hoa nghệ sĩ .

NGÔNG

Phong cách nghệ thuật

Nguyễn Tuân xứng đáng được xem là một nghệ sĩ lớn, một nhà văn hoá lớn

“Ngông” ở đây thực chất là biểu hiện những đặc

điểm gì trong phong cách nghệ thuật Nguyễn Tuân? ( Thảo luận nhóm)

=> Tác phẩm tiêu biểu cho phong cách nghệ thuật của Nguyễn Tuân

2 Tác phẩm: NGƯỜI LÁI ĐÒ SÔNG ĐÀ

Tùy bút

Nguyễn Tuân sáng tác tùy bút này trong hồn cảnh nào?

Chúng thủy giai đông tẩu – Đà giang độc bắc lưu”

(thơ Nguyễn Quang Bích)

+ Con thuy n n ề ào bị hút

xu ng thì tr ng ngay ố ồ cây chu i ng c ố ượ

+ Từ dưới đáy nhìn lên như khối thủy tinh đúc dày, như khối pha lê xanh…

Theo em, tác phẩm này

có mấy nhân vật? Dưới ngòi bút điêu luyện của Nguyễn Tuân

hình tượng con sông Đà hiện lên với những nét tính cách nào?

Tác giả đã sử dụng những hình ảnh, biện pháp nghệ thuật nào để khắc họa một cách ấn tượng hình tượng con sông Đà hung bạo, dữ dằn? (Thảo luận nhóm)

* Nước:

+ xa: Ở tiếng thác gầm reo,

như ốn trách, van xin, như

khiêu khích giọng gằn mà

chế nhạo ….

+ G n: ầ rống lên - như

tiếng một ngàn con trâu

mộng trong đám lửa cháy…

=> Miêu tả rất đặc biệt (âm thanh nhiều cung bậc, liên tưởng, tưởng tượng đơc đáo), sơng nước sống động như một sinh thể, dữ dội tột cùng (nhân hĩa, vật hĩa )

Thác nước

“nước xô đá, đá xô sóng,

sóng xô gió cuồn cuộn

luồng gió gùn ghè…

- Thạch trận: chân trời đá- hòn nhỏ, hòn to từng

hàng, từng đám ẩn nấp, mai phục, rình rập

chúng sẵn sàng nhổm dậy

vồ lấy thuyền…hòn nào cũng ngỗ ngược, nhăn nhúm, méo mó…đòi ăn chết con thuyền…

=> Như trận đồ bát quái

Bờ đá dựng vách thành

 Với sự quan sát tinh tường, trí tưởng tượng phong phú, sự am hiểu nhiều lĩnh vực, kết hợp với các thủ pháp nghệ thuật so sánh, nhân hóa

sống động và cách miêu tả thiên nhiên với vẻ đẹp hùng vĩ của Nguyễn Tuân, con sông Đà hiện lên thật hùng vĩ, đầy sức sống, song cũng hết sức hung bạo, dữ dằn, hiểm nguy - con sông như một sinh thể có hồn, có tâm trạng, có tính cách trông như con thủy quái khổng lồ đang quẫy mình, như

kẻ thù số một của con người Tây Bắc.

Hùng vĩ, tràn

đầy sức sống

Hung bạo, dữ dằn như thủy quái đang quẫy mình, như kẻ thù số một của con người.

Sông Đà

Sự quan sát tinh tường;

Liên tưởng, tưởng tượng;

Am hiểu nhiều lĩnh vực;

Thủ pháp so sánh, nhân hóa…

b Sông Đà thơ mộng, trữ tình:

Khi ca ngợi nét trữ tình của sông Đà, tác giả đã

nhìn dòng sông ở những góc độ nào? ( thảo luận

nhóm)

- Hình dáng sông Đà: nhìn từ trên cao:

Con sông Đà tuôn dài tuôn dài như một áng tóc trữ tình

=> hiền hòa, mềm mại, huyền ảo như mái tóc người thiếu

nữ kiều diễm

- Màu sắc nước sông Đà:

Mùa xuân xanh ngọc bích; mùa thu lừ lừ chín đỏ…

=> biến đổi theo mùa, mỗi mùa có một vẻ đẹp riêng

- Gợi cảm: Như một cố nhân …

- Cảnh ven sông: chuồn chuồn, bươm bướm bay rợp trời; bờ

sông lặng tờ, nương ngô nhú lên mấy lá ngô non, cỏ gianh đồi núi đang ra những búp nõn, một đàn hươu cúi đầu ngốn búp cỏ gianh đẫm sương đêm

đàn cá dầm xanh…như bạc thoi rơi

=> hoang sơ, thơ mộng, nhuốm màu cổ tích…

Để khắc họa hình tượng con sông Đà thơ mộng, trữ tình, Nguyễn Tuân đã dùng những biện pháp nghệ thuật nào?

Tiết tấu nhẹ nhàng, ruỗi ra rất mực êm ả; ngôn ngữ, hình ảnh chọn lọc, sự quan sát tinh tường, liên tưởng thú vị của Nguyễn Tuân, con sông Đà lại hiện ra với vẻ đẹp hoang sơ, nhuốm màu cổ tích, trù phú,

tràn trề nhựa sống.

Nguyễn Tuân chứng tỏ

được:

- Sự tài hoa, uyên bác,

lịch lãm.

-Tình yêu thiết tha đối

với thiên nhiên đất nước.

- Quá trình lao động công

phu, nghiêm túc.

Với ông thiên nhiên là

một tác phẩm nghệ thuật

vô song của tạo hóa.

Điều gì khiến Nguyễn Tuân miêu tả được con sông

Đà đầy hấp dẫn và thú vị như vậy?

2 Hình tượng ông lái đò:

=> Miêu tả cụ thể, chi

tiết, gợi hình ảnh ông đò khỏe mạnh chắc nịch, tinh tường và dạn dày kinh nghiệm, có hiểu biết sâu về thác sông

Đà.

a Giới thiệu ông đò:

* 70 tuổi, người Lai Châu,

mười năm gắn bó với nghề

chèo đò trên sông Đà

* Ngoại hình: Chân khuỳnh

khuỳnh, tay dài lêu nghêu, giọng

ào ào, đầu bạc trắng trên cơ thể

gọn quánh chất sừng chất mun;

luôn trong tư thế chèo đò

*Công việc: Đưa đò vượt thác

dữ, đối đầu với thử thách, hiểm

nguy

Qua cách giới thiệu của Nguyễn Tuân, em cảm nhận như thế nào về hình ảnh của ông đò?

b Ông đò đưa đò vượt thác:

Sông Đà :

Bày thạch trận khắp lòng

sông; đá tạo những boong –ke

chìm, và pháo đài đá nổi;

nước và đá phối hợp hung

hăng, hò la, thanh viện; sóng

nước liều mạng đá trái thúc

gối vào bụng và hông thuyền,

có lúc đội cả thuyền lên -Thuyền vút qua cổng đá, vút vút

cửa ngoài, cửa trong , thuyền như mũi tên tre xuyên nhanh, vừa

xuyên vừa tự động lái được

Ông đò:

- Bị thương vẫn cố nén, kẹp chặt cuống lái và chỉ huy bạn thuyền ngắn gọn, tỉnh táo;

-Nắm chặt bờm sóng, ghì cương, bám chắc phóng nhanh vào cửa sinh lái miết một đường chéo;lúc rảo tránh đá, lúc đè sấn lên …

cửa sinh lệch về hữu ngạn

- Vòng 3: bên trái, bên phải

đều là luồng chết, luồng sống

ở sau bọn đá

Cuộc chiến giữa ông lái đò và sông Đà diễn như thế nào? Qua

đó em thấy gì về phẩm chất ông lái đò? (thảo luận nhóm)

b Ông đò đưa đò vượt thác:

+ Cuộc sống vẫn diễn ra bình thường: đốt l a trong ửhang đá, nướng ống cơm

lam, bàn tán về cá anh vũ, cá dầm xanh…

+ Không ai bàn tán về

chiến thắng vừa qua

c Ơng đị khi đị cập bến:

 Ông đò bình dị, ung dung, lãng mạn, nghệ sĩ, …

•*Hình ảnh ông lái đò cho thấy Nguyễn Tuân đã tìm được nhân vật mới: những con người đáng trân trọng ngợi ca,

không thuộc tầng lớp đài các vang bóng một thời mà là

những người lao động bình thường – th vàng mười ứ đã qua thử lửa của Tây Bắc.

•* Quan niệm của nhà v n: ă Người anh hùng không chỉ có

trong chiến đấu mà còn có trong cuộc sống lao động thường ngày Chủ nghĩa anh hùng khơng xa lạ mà nĩ cĩ ngay trong

người bình dị, trí dũng tài ba cĩ thể viết nên những thiên anh

hùng ca, cĩ thể tạo hình tạc mẫu cho nghệ thuật

Qua đĩ, Nguyễn Tuân đã cĩ quan niệm như thế nào về

người anh hùng?

Hình ảnh ơng lái đị của Nguyễn Tuân cĩ gì khác so với các nhân vật trong sáng tác trước Cách mạng tháng Tám của

nhà văn?

NGƯỜI LÁI ĐÒ SÔNG ĐÀ- NGUYỄN TUÂN

III TỔNG KẾT:

1 Nghệ thuật:

- Những so sánh, ví von, liên tưởng, tưởng

- Từ ngữ phong phú sống động , giàu hình ảnh và có sức gợi cảm cao.

- Câu văn đa dạng, nhiều tầng, giàu nhịp điệu, lúc thì hối hả, gân guốc, khi thì chậm rãi, trữ tình…

1 Ý nghĩa văn bản:

của thiên nhiên và con người lao động ở miền Tây Bắc của Tổ quốc.

- Thể hiện tình yêu mến, sự gắn bó thiết tha của Nguyễn Tuân đối với đất nước và con người Việt Nam

NGƯỜI LÁI ĐÒ SÔNG ĐÀ- NGUYỄN TUÂN

C HƯỚNG DẪN TỰ HỌC

1 Tìm đọc trọn vẹn tác phẩm Người lái đò sông Đà.

2 Liệt kê dẫn chứng và phân tích hiệu quả của một vài biện pháp nghệ thuật mà nhà văn đã sử dụng để khắc họa hình tượng sông Đà.

3 Phân tích hình ảnh người lái đò trong cảnh

vượt thác.