NGƯỜI LÁI ĐÒ SÔNG ĐÀ

-b.Về thể loại tùy bút: + Chủ quan, tự do, phóng túng, biến hóa linh hoạt, giàu hình ảnh, nhạc điệu, từ ngữ phong phú, nhiều cách so sánh liên tưởng… + Thể loại giúp Nguyễn Tuân thă

Người lái đò sông Đà

( Nguyễn Tuân)

Đọc văn

1 Tùy bút “Sông Đà”

 Câu hỏi : Căn cứ vào phần tiểu dẫn, em hãy cho biết tùy bút “Sông Đà” ra đời trong hoàn cảnh nào?

a Hoàn cảnh sáng tác :

- Tùy bút “Sông Đà” được sáng tác năm 1960, gồm

15 tùy bút.Đây là kết quả chuyến đi thực tế của

Nguyễn Tuân lên Tây Bắc vào năm 1958

-b.Về thể loại tùy bút:

+ Chủ quan, tự do, phóng túng, biến hóa linh

hoạt, giàu hình ảnh, nhạc điệu, từ ngữ phong phú,

nhiều cách so sánh liên tưởng…

+ Thể loại giúp Nguyễn Tuân thăng hoa cảm

xúc và tư tưởng của mình

I – TÌM HIỂU CHUNG

+ Con người Tây Bắc dũng cảm, lao động cần cù.

2 Tùy bút “ Người lái đò sông Đà”

- Xuất xứ : Trích từ tùy bút “Sông Đà” (1960)

 - Nội dung bài tùy bút thể hiện:

 + Vẻ đẹp của thiên nhiên Tây Bắc qua hình ảnh của Sông Đà hung bạo- trữ tình.

 + Vẻ đẹp của con người lao động Tây Bắc qua

hình ảnh của những người lái đò trên sông

 - Chủ đề:

 Tác phẩm thể hiện tình cảm yêu mến thiên nhiên,

đất nước, con người và cuộc sống mới ở vùng cao Tây Bắc của nhà văn.



HÌNH ẢNH CON SÔNG ĐÀ TRÊN BẢN ĐỒ

 Toàn cảnh sông Đà

Sông Đà

hùng vĩ

 Nó luôn chờ đợi người lái

đò nào đi qua để giáng tai

họa cho họ.

Vách đá hai bên bờ sông

Những hút nước lòng sông

“Nước xô đá, đá xô sóng, sóng xô gió, cuồn cuộn luồng gió gùn ghè như muốn đòi nợ xuýt một chiếc thuyền nào qua đó”.

 - Những dòng thác lao dòng, những thạch trận trên sông nhằm uy hiếp người lái đò.

=> Sông Đà “thành ra diện mạo và tâm địa

 b2.Một dòng sông thơ mộng- trữ tình:

  Sông Đà như hình

ảnh của thiếu nữ Tây

Bắc kiều diễm và man sơ.

 - Màu nước của

 - Hai bên bờ sông :

bờ tiền sử…”

niềm cổ tích tuổi xưa”…

  Sông Đà thật mỹ lệ và như “một cố nhân…lắm bệnh nhiều chứng” gợi cảm hứng nghệ thuật và cảm xúc; vừa Đường thi lại vừa hiện đại

 * Tóm lại , bằng khả năng quan sát sắc

sảo,trí tưởng tượng phong phú, ngôn ngữ điêu luyện… Nguyễn Tuân đã cung cấp

những kiến thức hết sức chi tiết về một

dòng sông nổi tiếng ở Tây Bắc của Tổ quốc

 Sông Đà như một công trình nghệ thuật thiên tạo để nhiều dấu ấn cho những ai một lần biết đến

Một số hình ảnh về sông Đà

Bình minh trên sông Đà Hoàng hôn trên sông Đà

của người nghệ sĩ tài hoa.

Bởi lẽ, ở đây, lái đò -

chở đò là cả một nghệ

thuật cao cường trên sông

nước

 Nghệ thuật ấy là sự

nhập thân vào cả hai

phương diện tâm hồn và

tính cách của ông lái Minh họa cho hình ảnh

ông lái đò

 a Ông lái đò:

 * Về lai lịch :

 - Ông đò là một ông già

70 tuổi Ông sinh ra và

lớn lên ngay bên bờ sông

“Thời Tây , Tàu

…ông chở đò dọc tải chè mạn , chè cối từ Mường Lay cho đến hết cửa rừng hòa

bình…”

 *.Về hình dáng:

 - Cái gian nan, khổ cực

của nghề lái đò như “

ào ào như tiếng nước trước mặt gềnh… Nhỡn giới ông vòi vọi ….Cái đầu quắc thước…đặt trên một thân hình cao

to và gọn quánh như chất sừng, chất mun.”

 Tài năng và tâm hồn:

 + Trong thời gian hơn chục

năm “trên sông Đà, ông xuôi,

ông ngược hơn một trăm lần…

chính tay ông giữ lái độ sáu

chục lần”…

 + Ông am hiểu tường tận về

con sông, về phương tiện đi

lại, ông dùng mắt “ mà nhớ tỉ

mỉ như đóng đanh vào lòng tất

cả những luồng nước của tất

cả những con thác hiểm trở”;

 Ông thuộc dòng sông như

thuộc “ một trường thiên anh

hùng ca…”

=> Là người từng trải, hiểu biết

và rất thành thạo trong nghề

lài đò.

 - Bình tĩnh, ung dung đối

đầu với những cơn cuồng

bạo của thác gềnh ( nén đau,

giữ mái chèo, tỉnh táo chỉ huy bạn

chèo lần lượt vượt qua các vòng

vây của thủy trận sông Đà).

 - Xử lý các tình huống nguy

hiểm một cách tài tình, linh

hoạt “ nắm chắc binh pháp

của thần sông, thần núi…”.

 - Động tác điêu luyện “ cỡi

đúng ngay lên bờm sóng

luồng nước, phóng thẳng

thuyền vào giữa thác…”

=> Là người mưu trí, dũng cảm; bản lĩnh cao cường

và tài ba.

Cảnh vượt thác sông Đà

 - Ông không thích lái đò trên những

thuyền trên khúc sông không có thác,

nó dễ dại tay dại chân và buồn ngủ”.

sông có nhiều gềnh thác vì ông cảm

sông Đà hết đậm đà với nhà đò”.

trận sông Đà là chiến công mà chỉ là

đêm ấy nhà đò đốt lửa trong hang đá,

nướng ống cơm lam và toàn bàn về cá

anh vũ đầm xanh…”

một người nghệ sĩ tài hoa,

yêu mến và

tự hào với công việc.

Hình ảnh minh họa ông lái đò nghỉ ngơi

khi dừng chèo

 Tóm lại,

 Ông lái đò là hình ảnh tuyệt đẹp về người lao động bình thường nhưng tài ba,trí dũng Nhân vật ông lái được xây dựng trong mối tương quan với hoàn cảnh

 ( cuộc đối đầu dữ dội với sông Đà) để làm bật nổi phẩm chất và tính cách.

 Nét độc đáo là Nguyễn Tuân đã sử dụng tri thức hội họa , điện ảnh, võ thuật, quân sự một cách tài

hoa – uyên bác để diễn tả sinh động tài nghệ của

nhân vật.

 => Qua đó , nhà văn đã dành cho nhân vật những tình cảm yêu mến và trân trọng, ngợi

ca

 b.Cô lái đò lai Châu:

 - Trên sông Đà, không chỉ có ông

lái đò, mà còn có “cô lái đò dọc đưa

gạo kháng chiến từ Quỳnh Nhai về

thác Bà Hè đổ lên kho quân lương”.

 - Qua lời tâm sự của cô…nhà văn

giúp ta cảm nhận được :

 + Tình yêu nương ruộng – bản

mường, yêu bộ đội, yêu kháng

chiến của người dân lao động Tây

Bắc.

 + Sự gian truân của người lao

động trên sông nước.

 => Vẻ đẹp tâm hồn và tiếng lòng

của một người phụ nữ Tây Bắc dịu

ảnh cô lái đò

 -Qua bài tùy bút, ta thấy rõ phong cách của

Nguyễn Tuân:

 ( thiên nhiên sông Đà vừa mang một vẻ đẹp dữ dội “như thiên anh hùng ca”, vừa mang vẻ đẹp trữ tình, thơ mộng…)

  Tình yêu thiên nhiên, tâm hồn nhạy cảm,

vốn ngôn ngữ cực kỳ phong phú của nhà văn.

* Phong cách nghệ thuật của Nguyễn Tuân

qua bài tùy bút:

 +Cách nhìn và miêu tả con người lao động của nhà văn chú trong vào vẻ đẹp trí tuệ , tài năng

và tâm hồn ( tấm lòng ông lái và cô lái đò thật

 - Nghệ thuật viết tùy bút của Nguyễn Tuân

thật đặc sắc :

 + Lối ví von độc đáo, bất ngờ, chính xác.

 + Chi tiết chân thực và hóm hỉnh.

 +Cách viết phóng túng, ngôn ngữ điêu luyện.

 + Sự hiểu biết khoa học cặn kẽ, sức tưởng

tượng phong phú, cảm xuc1 sâu lắng Đặc biệt

là lòng yêu thương và tự hào về con người và đất nước

III/ TỔNG KẾT

về tác phẩm ở hai phương diện nội

dung và nghệ thuật.Tác dụng của bài học về nhận thức và tình cảm.