Quản lý không gian, kiến trúc cảnh quan khu đô thị sông đà thành phố hà tĩnh (luận văn thạc sĩ)

Thực trạng công tác quản lý không gian, kiến trúc cảnh quan khu đô thị mới thành phố Hà Tĩnh.. Những vấn đề còn tồn tại cần nghiên cứu trong quản lý không gian, kiến trúc cảnh quan tại k

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KIẾN TRÚC HÀ NỘI

-

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC:

PGS.TS KHUẤT TÂN HƯNG

HÀ NỘI – 2019

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KIẾN TRÚC HÀ NỘI

-

LỜI CẢM ƠN

Tác giả xin cảm ơn Bộ giáo dục và Đào tạo, Bộ xây dựng, trường Đại học Kiến trúc Hà Nội, Khoa sau đại học đã tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình học tập, thực hiện luận văn

Đặc biệt xin gửi lời cảm ơn sâu sắc đến thầy giáo PGS.TS Khuất Tân Hưng đã nhiệt tình hướng dẫn truyền thụ những kinh nghiệm và phương pháp nghiên cứu quý báu trong suốt thời gian làm bài Xin tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến các thầy, các cô khoa sau đại học trường Kiến trúc Hà Nội đã tận tình chỉ bảo và hướng dẫn tôi trong suốt quá trình học tập

Cuối cùng xin trân trọng cảm ơn các đồng nghiệp, bạn bè và gia đình

đã giúp đỡ, tạo mọi điều kiện cho tôi được hoàn thành quá trình nghiên cứu luận văn

Xin trân trọng cảm ơn!

Hà Nội, tháng 4/2019

Tác giả luận văn

TRẦN NGỌC PHƯỢNG

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan Luận văn Thạc sỹ này là công trình nghiên cứu khoa học độc lập của tôi Các số liệu khoa học, kết quả nghiên cứu là trung thực và có nguồn gốc rõ ràng

Tác giả luận văn

TRẦN NGỌC PHƯỢNG

MỤC LỤC

Lời cảm ơn

Lời cam đoan

Mục lục

Danh mục chữ viết tắt

Danh mục hình minh họa

Danh mục bảng biều

PHẦN MỞ ĐẦU 1

* Lý do chọn đề tài 1

*Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu 2

* Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 2

*Phương pháp nghiên cứu 3

*Các khái niệm thuật ngữ 3

*Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài 6

* Cấu trúc luận văn 6

NỘI DUNG 7

CHƯƠNG 1 7

THỰC TRẠNG QUẢN LÝ KHÔNG GIAN, KIẾN TRÚC CẢNH QUAN KHU ĐÔ THỊ SÔNG ĐÀ THÀNH PHỐ HÀ TĨNH 7

1.1 Thực trạng quản lý không gian, kiến trúc cảnh quan các khu đô thị mới trên địa bàn thành phố Hà Tĩnh 7

1.1.1 Giới thiệu về thành phố Hà Tĩnh 7

1.1.2 Thực trạng phát triển các khu đô thị mới của thành phố Hà Tĩnh 9

1.1.3 Thực trạng công tác quản lý không gian, kiến trúc cảnh quan khu đô

thị mới thành phố Hà Tĩnh 12

1.2 Giới thiệu chung về Khu đô thị Sông Đà Thành phố Hà Tĩnh 14

1.2.1 Vị trí 14

1.2.2 Thực trạng xây dựng và không gian kiến trúc cảnh quan 15

1.2.3 Thực trạng công tác quản lý không gian, kiến trúc cảnh quan 20

1.2.4 Thực trạng bộ máy quản lý 27

1.3 Những vấn đề còn tồn tại cần nghiên cứu trong quản lý không gian, kiến trúc cảnh quan tại khu đô thị mới Sông Đà thành phố Hà Tĩnh 29

CHƯƠNG 2 30

CƠ SỞ KHOA HỌC QUẢN LÝ KHÔNG GIAN, KIẾN TRÚC CẢNH QUAN KHU ĐÔ THỊ SÔNG ĐÀ THÀNH PHỐ HÀ TĨNH 30 2.1 Cơ sở pháp lý 30

2.1.1 Các văn bản pháp lý liên quan đến công tác quản lý không gian, kiến trúc cảnh quan khu ở 30

2.1.2 Các chủ trương, chính sách và định hướng có liên quan 33

2.1.3 Các Quy định mới của chính phủ về công tác quản lý đô thị 34

2.2 Cơ sở lý thuyết 37

2.2.1 Cơ sở lý luận thiết kế đô thị 37

2.2.2 Lý thuyết về quản lý kiến trúc cảnh quan 38

2.3 Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý không gian, kiến trúc cảnh quan khu đô thị Sông Đà 44

2.3.1 Điều kiện tự nhiên 44

2.3.2 Điều kiện văn hóa xã hội 46

2.3.3 Cơ chế chính sách 47

2.3.4 Quy hoạch kiến trúc 49

2.3.5 Yếu tố khoa học kỹ thuật 49

2.4 Vai trò của cộng đồng tham gia trong quản lý không gian, kiến trúc cảnh quan 49

2.4.1 Mức độ cộng đồng tham gia trong công tác quản lý khu đô thị 49

2.4.2 Vai trò của cộng đồng trong quản lý kiến trúc cảnh quan 50

2.5 Kinh nghiệm trong và ngoài nước về quản lý không gian, kiến trúc cảnh quan 51

2.5.1 Kinh nghiệm nước ngoài 51

2.5.2 Kinh nghiệm trong nước 56

CHƯƠNG 3 60

GIẢI PHÁP QUẢN LÝ KHÔNG GIAN, KIẾN TRÚC CẢNH QUAN KHU ĐÔ THỊ SÔNG ĐÀ THÀNH PHỐ HÀ TĨNH 60

3.1 Quan điểm và mục tiêu 60

3.1.1 Quan điểm 60

3.1.2 Mục tiêu 63

3.2 Nguyên tắc và tiêu chí quản lý không gian, kiến trúc cảnh quan 64 3.2.1 Nguyên tắc 64

3.2.2 Tiêu chí 65

3.3 Giải pháp quản lý không gian kiến trúc, cảnh quan khu đô thị Sông Đà 66

3.3.1 Giải pháp phân khu vực kiến trúc cảnh quan 66

3.3.2 Giải pháp hoàn thiện quy hoạch chi tiết và thiết kế đô thị 68

3.3.3 Quản lý công trình kiến trúc 70

3.3.5 Quản lý đường, vỉa hè 74

3.3.6 Quản lý vệ sinh môi trường 75

3.3.7 Quản lý các tiện ích đô thị 77

3.4 Giải pháp cải thiện bộ máy 78

3.5 Giải pháp cơ chế chính sách 80

3.5.1 Về cơ chế 81

3.5.2 Về chính sách 82

3.6 Giải pháp tham gia của cộng đồng 83

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 1

Kết luận 1

Kiến nghị 1

TÀI LIỆU THAM KHẢO 1

DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Tên đầy đủ

DANH MỤC HÌNH MINH HỌA

Số hiệu hình Tên hình Trang

Hình 1.5 Mặt bằng quy hoạch khu đô thị Sông Đà

Hình 3.3 Khu đô thị Sông Đà nhìn từ trên cao

Tĩnh

1

PHẦN MỞ ĐẦU

* Lý do chọn đề tài

Trong những năm gần đây, với sự phát triển của nền kinh tế thị trường,

bộ mặt đô thị của Hà Tĩnh có nhiều chuyển biến tích cực Nhiều khu đô thị mới được ra đời, đáp ứng nhu cầu về nhà ở cũng như tạo cảnh quan cho đô thị, đóng góp một phần quan trọng trong quá trình Công nghiệp hóa - Hiện đại hóa thành phố Hà Tĩnh nói riêng và đất nước nói chung

Dự án khu đô thị Sông Đà Thành phố Hà Tĩnh nằm trong trung tâm của thành phố, ra đời đầu tiên từ khi thành phố Hà Tĩnh còn thuộc Thị xã, là một trong những dự án điển hình đóng góp vào sự phát triển chung của thành phố Khu đô thị có vị trí thuận lợi phù hợp với quy hoạch chung của Thành phố Hà Tĩnh Là điểm nhấn đầu tiên cho một thành phố còn non trẻ, hệ thống kiến trúc cảnh quan cũng như hạ tầng bước đầu tạm ổn định, đảm bảo một phần chất lượng sống cho người dân sống trong khu đô thị có môi trường sống tốt hơn, văn minh hơn

Song hành với công tác quản lý dự án đầu tư xây dựng thì công tác quản lý không gian, kiến trúc cảnh quan luôn là một nhiệm vụ quan trọng và

có ý nghĩa tích cực trong đời sống thực tại Xem xét lại công tác quản lý về kiến trúc và cảnh quan của các khu đô thị trong thành phố trong những năm gần đây cho thấy, hầu như công tác này chưa được chú trọng, quan tâm một cách đúng mức Quá trình xây dựng còn có dấu hiệu thực hiện khác với quy hoạch được duyệt, buông lỏng quản lý và hạ tầng cảnh quan xây dựng xuống cấp nhanh chóng Có nhiều nguyên nhân dẫn đến tình trạng trên nhưng theo nhìn nhận khách quan thì nguyên nhân chủ yếu là do công tác quản lý, một trong những công việc mang tính cốt yếu trong phát triển đô thị nói chung

2

Chính vì vậy, đề tài: “Quản lý không gian, kiến trúc cảnh quan khu đô thị Sông Đà thành phố Hà Tĩnh” là hết sức cần thiết và mang ý nghĩa thiết thực trong đời sống người dân

*Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

Nhiệm vụ nghiên cứu:

- Đánh giá thực trạng không gian kiến trúc cảnh quan khu đô thị Sông

Đà, tỉnh Hà Tĩnh

- Phân tích không gian kiến trúc cảnh quan của khu đô thị theo các yếu

tố thiên nhiên, môi trường, không gian sống của cư dân và các tác động của không gian kiến trúc cảnh quan KĐT Sông Đà tới các khu vực lân cận

- Từ hiện trạng, phân tích và đánh giá sẽ đưa ra các đề xuất về giải pháp quản lý không gian, kiến trúc cảnh quan KĐT Sông Đà

* Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

- Đối tượng nghiên cứu: Công tác quản lý không gian, kiến trúc cảnh quan

- Phạm vi nghiên cứu: Khu đô thị Sông Đà thành phố Hà Tĩnh, tỉnh Hà Tĩnh, được triển khai từ năm 2005 do UBND thị xã Hà Tĩnh (nay là thành phố

Hà Tĩnh) chủ quản và công ty Cổ phần Simco Sông Đà làm chủ đầu tư Quy

mô giai đoạn 1 là 23,5 ha, với tổng mức đầu tư hơn 250 tỷ đồng

3

*Phương pháp nghiên cứu

- Phương pháp thu nhập thông tin và nghiên cứu tài liệu: tập hợp các tài liệu nghiên cứu, thu nhập các thông tin cơ bản về điều kiện tự nhiên, kinh tế,

xã hội, đây là hình thức nghiên cứu các tài liệu đã có chủ yếu là về lĩnh vực không gian, kiến trúc cảnh quan Đồng thời tìm hiểu và học hỏi các KĐT trong và ngoài nước về việc quản lý không gian kiến trúc cảnh quan của các nước

-Phương pháp phân tích tổng hợp: phân chia đối tượng nghiên cứu thành những bộ phận, những mặt, những yếu tố cấu thành giản đơn hơn để nghiên cứu, phát hiện ra từng thuộc tính và bản chất của từng yếu tố đó, từ đó giúp chúng ta hiểu được đối tượng nghiên cứu một cách mạch lạc hơn

-Phương pháp tiếp cận: Tiếp cận logic, phân tích và tổng hợp so sánh đối chiếu định tính, định lượng và tiếp cận hệ thống

- Phương pháp xin ý kiến chuyên gia: xây dựng bảng điều tra phỏng vấn với các chuyên gia trong ngành, những người có kinh nghiệm về lĩnh vực quản lý không gian kiến trúc cảnh quan cho các khu đô thị, môi trường, giao thông để từ đó tổng hợp ý kiến và sau đó rút ra thành các đề xuất giải pháp tốt nhất cho mục đích nghiên cứu của mình

- Phương pháp so sánh đối chiếu, so sánh các chỉ tiêu, kiến thức thực tế

và các lý luận thực tiễn

*Các khái niệm thuật ngữ

Quy hoạch đô thị: hay còn gọi chung là quy hoạch không gian đô thị, là việc tổ chức không gian, kiến trúc, cảnh quan đô thị, hệ thống công trình hạ tầng kỹ thuật, công trình hạ tầng xã hội và nhà ở để tạo lập môi trường sống thích hợp cho người dân sống trong đô thị, được thể hiện thông qua đồ án quy hoạch đô thị ( Luật Quy hoạch đô thị, 2009) [20]

4

Thiết kế cảnh quan: liên quan chủ yếu đến các không gian mở còn lại giữa các công trình, làm cho các không gian đó đẹp hơn nhờ các giải pháp thiết kế, xử lý không gian, xử lý các tầm nhìn và sự phối hợp tinh tế giữa các

bề mặt vật liệu khác nhau Các giải pháp thiết kế bao gồm giải pháp về cây trồng, giải pháp điêu khắc, giải pháp về ánh sáng, giải pháp về vật dụng ngoại thất (ghế đá, trụ đèn, thùng rác ) ( PGS.KTS Hàn Tất Ngạn) [15]

Kiến trúc cảnh quan: Là không gian vật thể đô thị được xác định bởi các yếu tố cấu thành bao gồm thành phần tự nhiên( địa hình, mặt nước, cây xanh, con người và động vật, không trung) và thành phần nhân tạo( kiến trúc công trình gia thông, trang thiết bị hoàn thiện kỹ thuật, tranh tượng hoành tráng trang trí) Mối tương quan tỷ lệ về thành phần cùng quan hệ tương hỗ giữa hai thành phần này luôn biến đổi theo thời gian, điều này làm cho cảnh quan kiến trúc luôn vận động và phát triển ( PGS.KTS Hàn Tất Ngạn) [15]

Cảnh quan: Là một tổ hợp những phong cảnh có thể khác nhau nhưng tạo nên một biểu tượng thống nhất về cảnh chung Cảnh quan bao gồm cảnh quan tự nhiên và cảnh quan nhân tạo

Cảnh quan tự nhiên: Là những cảnh quan chỉ bao gồm nhũng yếu tố tự nhiên là trạng thái vốn có của tự nhiên và chưa bị biến đổi do tác động của con người Hầu hết các cảnh quan tự nhiên đều hài hòa và thống nhất giữa các thành phần, các yếu tố tạo nên cảnh quan đó

Cảnh quan nhân tạo: Là cảnh quan được hình thành do hệ quả của sự tác động của con người làm biến dạng cảnh quan tự nhiên

Cảnh quan đô thị: Là hình ảnh con người thu nhận được thông qua không gian cảnh quan toàn đô thị, được xác lập bởi ba yếu tố: Cảnh quan thiên nhiên, công trình xây dựng và hoạt động của con người trong đô thị [5]

Cảnh quan đô thị là không gian cụ thể có nhiều hướng quan sát ở trong

đô thị như không gian trước tổ hợp kiến trúc, quảng trường, đường phố, hè,

5

đường đi bộ, công viên, thảm thực vật, vườn cây, vườn hoa, đồi, núi, gò đất, đảo, cù lao, triền đất tự nhiên, dải đất ven bờ biển, mặt hồ mặt sông, kênh, rạch trong đô thị và không gian sử dụng chung thuộc đô thị [5]

Không gian đô thị: Là không gian bao gồm các vật thể kiến trúc đô thị, cây xanh mặt nước trong đô thị có ảnh hưởng trực tiếp đến cảnh quan đô thị

Kiến trúc đô thị: Là tổ hợp các vật thể trong đô thị, bao gồm các công trình kiến trúc, kỹ thuật, nghệ thuật, quảng cáo mà sự tồn tại, hình ảnh, kiểu dáng của chúng chi phối hoặc ảnh hưởng trực tiếp đến cảnh quan đô thị

Quản lý đô thị: Là các hoạt động nhằm huy động mọi nguồn lực vào việc thực hiện quy hoạch, chương trình, kế hoạch phát triển, thực hiện và duy trì các hoạt động đó để đạt được mục tiêu phát triển của chính quyền đô thị, quản lý đô thị bao gồm quản lý hành chính và quản lý nghiệp vụ trên mọi lĩnh vực đô thị [5]

Quản lý không gian, kiến trúc cảnh quan đô thị: Một trong những nội dung trong quản lý không gian, kiến trúc, cảnh quan đô thị được đề cập đến: Đảm bảo tính thống nhất trong việc quản lý từ không gian tổng thể đô thị đến không gian cụ thể trong đô thị; phải có tính kế thừa trong kiến trúc, cảnh quan

đô thị và phù hợp với điều kiện, đặc điểm tự nhiên, đồng thời tôn trọng tập quán, văn hóa địa phương; phát huy các giá trị truyền thống để giữ gìn bản sắc của từng vùng miền trong kiến trúc, cảnh quan đô thị; Gồm các đối tượng:

về không gian đô thị (khu vực hiện hữu đô thị, khu vực mới phát triển, khu vực bảo tồn, khu vực giáp ranh, khu vực khác) [12]

Đô thị mới là đô thị dự kiến hình thành trong tương lai theo định hướng quy hoạch tổng thể hệ thống đô thị quốc gia, được đầu tư xây dựng từng bước đạt các tiêu chí của đô thị theo quy định của pháp luật [20]

Khu đô thị mới là một khu vực trong đô thị, được đầu tư xây dựng mới đồng bộ về hạ tầng kỹ thuật hạ tầng xã hội và nhà ở [20]

6

*Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài

- Ý nghĩa khoa học: Đưa ra các giải pháp xây dựng hoàn chỉnh đồng bộ

để góp phần cụ thể hóa, bổ sung và làm phong phú thêm các vấn đề về lý luận khoa học và khái niệm về quản lý không gian, kiến trúc cảnh quan đô thị

- Ý nghĩa thực tiễn: Góp phần hoàn thiện các quy định quy chế về không gian, kiến trúc cảnh quan khu ở và đưa ra các đề xuất ứng dụng thực tiễn tối ưu về mặt mỹ quan cũng như điều kiện sống tốt nhất

* Cấu trúc luận văn

Thành phố Hà Tĩnh là trung tâm văn hóa, kinh tế và chính trị của tỉnh

Hà Tĩnh Nằm ở tọa độ 18° 24’ vĩ độ Bắc, 105° 56’ kinh độ Đông Cách Hà Nội 360km và Vinh 50 km về phía Nam Bắc giáp thị trấn Cày, thuộc huyện Thạch Hà; Nam giáp huyện Cẩm Xuyên; Đông giáp xã Thạch Khê, Tượng Sơn huyện Thạch Hà; Tây giáp các xã: Thạch Vịnh, Thạch Tân, Thạch Đài thuộc huyện Thạch Hà Diện tích đất tự nhiên của Thành phố 56.32,64 ha, trong đó đất phi nông nghiệp 2.064,64ha ( đất ở đô thị 298,70 ha, đất ở nông thôn 145,88ha, đất chuyên dùng 1.620,11 ha); đất nông nghiệp 3.167,16 ha; đất khác 400.79 ha

Sau khi đưa thành phố Hà Tĩnh lên đô thị loại II vừa xong (tháng 2/2019), diện mạo các đô thị ngày càng thay đổi, chuyển biến tích cực và rõ nét Các khu quy hoạch mới và chỉnh trang được phát triển đồng bộ văn minh

về đến từng ngõ xóm, điển hình là những con đường trong khu dân cư được rải nhựa và trồng hoa, một trong số ít thành phố trên cả nước thực hiện được

Hà Tĩnh đã tập trung triển khai quy hoạch xây dựng hạ tầng đô thị, đẩy mạnh

8

thu hút đầu tư, nâng cao chất lượng các hoạt động dịch vụ Nhiều khu dân cư, khu đô thị mới hình thành với hạ tầng đô thị đồng bộ đã mang đến cho Hà Tĩnh bộ mặt khang trang, sạch đẹp Với quyết tâm đẩy nhanh tiến độ xây dựng, hoàn thiện hệ thống cơ sở hạ tầng trên mọi lĩnh vực, Hà Tĩnh đã tranh thủ nhiều nguồn vốn đầu tư các công trình, dự án trên địa bàn, tạo bước chuyển biến tích cực cho bộ mặt kiến trúc đô thị Nếp sống văn hóa văn minh

đô thị cũng ngày càng được đầu tư và phát huy hiệu quả Trong đó, ghi nhận nhiều công trình, dự án hoàn thành và đi vào quản lý hoạt động hiệu quả, góp phần đẩy nhanh quá trình phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh Hà Tĩnh

Nhiều khu đô thị mới với quy mô lớn ra đời, những công trình kiến trúc theo hướng văn minh, hiện đại, hạ tầng kỹ thuật đồng bộ tiêu biểu như: Khu trung tâm thương mại và nhà ở Vincom; Khu đô thị Bắc TP Hà Tĩnh, Khu đô thị Sông Đà … Các dự án lớn không chỉ đáp ứng nhu cầu nhà ở ngày càng tăng của người dân Hà Tĩnh mà đồng thời còn tạo không gian kiến trúc, cảnh quan hiện đại, là điểm nhấn cho khu vực

Tuy nhiên tốc độ đô thị hóa diễn ra chưa đồng đều, việc đầu tư hệ thống hạ tầng kỹ thuật thiết yếu chưa được quan tâm đúng mức, việc đầu tư các dự án dân cư đô thị còn dàn trải, chưa tập trung dẫn đến việc chưa đồng

bộ ở các khung, nhất là hệ thống thoát nước nên đôi khi dẫn đến tình trạng ngập úng cục bộ trên địa bàn thành phố Để tạo đà phát triển thành phố sẽ tiếp tục tăng cường công tác thẩm định, kiểm tra, quản lý giám sát quá trình đầu tư phát triển đô thị và hạ tầng kỹ thuật, nghiên cứu, đề xuất những giải pháp hướng tới mục tiêu phát triển đô thị, tạo diện mạo kiến trúc cảnh quan đô thị theo hướng văn minh, hiện đại, hiệu quả và phát triển bền vững

9

Hình 1.1 Bản đồ hành chính tỉnh Hà Tĩnh– Vị trí nghiên cứu [28]

1.1.2 Thực trạng phát triển các khu đô thị mới của thành phố Hà Tĩnh

Thành phố Hà Tĩnh hiện có ba khu đô thị mới đó là:

* Khu đô thị Bắc Hà Tĩnh

- Chủ đầu tư: Tổng công ty Đầu tư phát triển nhà và đô thị (HUD)

- Vị trí: Phường Nguyễn Du, Thành phố Hà Tĩnh

- Qui mô dự án: 86.467m2, công trình gồm: chung cư cao tầng kết hợp dịch vụ công cộng: 13.946m2; Đất ở dạng biệt thự: 15.980m2; Đất ở dạng liền kề: 32.097m2; Đất cây xanh, TDTT: 6.569m2; Đất giao thông nội bộ: 14.802m2; Cây xanh, bãi đỗ xe: 3.523m2

10

Hình1.2 Phối cảnh tổng thể khu đô thị mới Bắc Hà Tĩnh [28]

Ra đời sau khu đô thị Sông Đà, khu đô thị Bắc Hà Tĩnh có hướng phát triển đồng bộ hơn nhưng quỹ đất không nhiều Khu đô thị Bắc TP Hà Tĩnh nằm về phía Bắc trung tâm TP Hà Tĩnh Bên cạnh Tượng đài Trần Phú, sở kế hoạch đầu tư, chi cục thuế, công an, ngân hàng chính sách Dự án Bắc TP Hà Tĩnh được thừa hưởng hạ tầng đồng bộ về kiến trúc cảnh quan và hệ thống hạ tầng kỹ thuật

Ranh giới dự án: Tiếp giáp các tuyến đường Nguyễn Huy Oánh, La Sơn Phu Tử, Lê Ninh Phía Tây đường Lê Ninh bố trí 2 khối nhà chung cư trên 12 tầng, khối nhà Chi cục thuế 7 tầng và các khu cây xanh TDTT kết hợp bãi đỗ xe, công trình quy mô lớn, kết hợp trục giao thông chính (đường đôi rộng 25,5m) trung tâm khu đất từ Đông sang Tây tạo điểm nhấn không gian cảnh quan kiến trúc hiện đại, đẹp cho khu quy hoạch

11

Bố trí khu ở dạng biệt thự, hai bên trục giao thông chính (đường đôi rộng 25,5m) từ đông sang tây với mật độ xây dựng thấp kết hợp với không gian các trục đường chính và khu chung cư cây xanh thể dục thể thao công trình công cộng cấp khối phố

* Khu đô thị Vincom Hà Tĩnh

Hình1.3 Phối cảnh tổng thể khu đô thị mới Vincom [28]

- Chủ đầu tư: Tập đoàn Vingroup

- Diện tích xây dựng: 57.000m2

Vị trí: Tọa lạc tại vị trí vô cùng đắc địa giữa trung tâm thành phố, ngay góc ngã tư đường Hàm Nghi và Hà Huy tập, gồm: biệt thự, nhà liền kề, nhà phố Khối khách sạn 5 sao nằm trong tòa tháp cao 36 tầng, chuỗi cửa hàng mua sắm, siêu thị Vinmart, khu vui chơi giáo dục Vinke và rạp chiếu phim hiện đại nằm trong trung tâm thương mại Vincom

Với tổ hợp Trung tâm thương mại và nhà ở Vincom trải dài trên hai cung đường trọng điểm là Hàm Nghi và Hà Huy Tập với khả năng kết nối với

12

các địa điểm trung tâm TP Hà Tĩnh như: Bến xe, bệnh viện, trung tâm văn hóa, khu biệt thự, liền kề cũng những tiện ích cao cấp, thiết kế hiện đại đã mang đến diện mạo mới con đường hình thành đô thị văn minh, hiện đại của

Hà Tĩnh

Ngoài điển hình hai khu đô thị nói trên, thành phố Hà Tĩnh hiện nay chưa có nhiều dự án khu đô thị mới khác, một ít các khu đô thị nhỏ lẻ đều đã triển khai xây dựng nhưng mức độ hoàn thiện hạ tầng chưa tương ứng, hoặc chưa kết nối với khu vực xung quanh Đây là điều khiến cho bộ mặt đô thị còn lộn xộn thiếu đi nét riêng của một thành phố non trẻ

Để tiếp tục phát huy hiệu quả tiềm năng và lợi thế để hướng đến đô thị văn minh hiện đại, TP Hà Tĩnh đang tập trung thực hiện quy hoạch phát triển các khu đô thị trong tỉnh Hà Tĩnh đến năm 2020, xây dựng hình thành các khu

đô thị kiểu mẫu trên các tuyến đường Nguyễn Chí Thanh, Đặng Dung, Ngô Đức Kế, Hà Tôn Mục Hình thành các tuyến phố chuyên doanh thương mại, dịch vụ, phố chợ đêm, phố ẩm thực Quy hoạch bố trí quỹ đất và mời gọi đầu

tư phát triển các loại hình thương mại, dịch vụ, du lịch tại các khu vực trung tâm, các khu đô thị mới

1.1.3 Thực trạng công tác quản lý không gian, kiến trúc cảnh quan khu đô thị mới thành phố Hà Tĩnh

Trong các khu đô thị đã được xây dựng theo quy hoạch, bước đầu đáp ứng một phần nhu cầu ăn ở sinh hoạt, sản xuất và cải thiện môi trường sống cho nhân dân Nhiều kiểu nhà ở công trình với quy mô, tiện nghi đa dạng đã phần nào nâng cao đời sống cho dân cư đô thị Các khu nhà ở đô thị mới đã được xây dựng theo dự án hoặc do dân tự xây đã làm thay đổi bộ mặt kiến trúc đô thị Tuy nhiên vẫn còn những vấn đề cần được quan tâm xem xét đúng mức đó là hình ảnh đô thị với nền tảng là quy hoạch và kiến trúc chắp vá, một

Tuy nhiên, các khu đô thị mới chỉ tập trung vào quy hoạch sử dụng đất, tận dụng hết diện tích đất chia lô và các mục đích kinh doanh mà ít quan tâm đến cảnh quan kiến trúc và các khu vực công cộng Do vậy, quy hoạch luôn trong tình trạng bó hẹp và ít không gian, dẫn đến kiến trúc cảnh quan đô thị không còn được coi trọng Các công trình kiến trúc có giá trị nghệ thuật cao còn ít Ngôn ngữ kiến trúc công trình còn pha tạp, nặng về hình thức, chắp vá

và cóp nhặt thiếu chọn lọc Việc sử dụng vật liệu hoàn thiện, màu sắc công trình còn tùy tiện Một số công trình xây dựng đã phá vỡ cảnh quan thiên nhiên, gây ô nhiễm môi trường văn hóa thẩm mỹ đô thị Song song với sự chuyển biến về kiến trúc, các hoạt động quản lý hiện nay trên địa bàn còn buông lỏng, điển hình những khu còn chưa có ban quản lý và phát triển tùy tiện (khu đô thị Sông Đà) Mặt bằng quản lý chung thiếu những đội ngũ có kinh nghiệm về đô thị, thiếu hụt những nhà làm kiến trúc tốt và các công tác quản lý cộng đồng chung

14

1.2 Giới thiệu chung về Khu đô thị Sông Đà Thành phố Hà Tĩnh

1.2.1 Vị trí

Hình1.4 Vị trí khu đô thị Sông Đà Hà Tĩnh

- Chủ đầu tư: Công ty Cồ phần Simco Sông Đà

- Tổng mức đầu tư: 250 tỷ đồng

Khu đất nằm dọc hai bên đường bao phía Tây Thành phố Hà Tĩnh (Đường quy hoạch có điểm đầu tại ngã 3 đường Vũ Quang giao cắt đường Nguyễn Thị Minh Khai, điểm cuối giao cắt quốc lộ 1A đấu nối với đường Hàm Nghi hiện có và hướng tuyến song song với quốc lộ 1A về phía Tây khoảng 400m) thuộc 3 phường: Trần Phú, Hà Huy Tập, Đại Nài thành phố Hà Tĩnh

- Phía Bắc giáp: Đường Vũ Quang;

- Phía Đông - Bắc giáp: Khu dân cư đường Quốc lộ 1A;

- Phía Đông - Nam giáp: Khu dân cư phường Đại Nài;

- Phía Tây - Nam giáp: Dân cư và ruộng canh tác

15

Hình 1.5 Quy hoạch cảnh quan khu đô thị Sông Đà[17]

1.2.2 Thực trạng xây dựng và không gian kiến trúc cảnh quan

Khu đô thị Sông Đà thành phố Hà Tĩnh do Công ty Cổ phần Simco Sông Đà làm CĐT Theo quyết định số 1525QĐ-UB-XD ngày 10 tháng 7 năm 2007 về việc quy hoạch chi tiết xây dựng đô thị Sông Đà do UBND tỉnh phê duyệt, tiến độ thực hiện 2 năm Tính đến nay các hạng mục cũng đã tương đối hoàn thành và đi vào sử dụng nhưng thực tế diễn ra còn nhiều bất cập về quy hoạch kiến trúc cũng như công tác quản lý Quy hoạch ở đây còn mang tính tự phát chia lô bán nền và các công tác quy hoạch khác vẫn còn tính chắp

vá Điển hình như cơ sở hạ tầng kết nối đang bị gián đoạn ở một phần đường phía kênh N19, các khu giải tỏa vẫn đang còn vướng nhà dân vì liên quan đến kiện tụng và đền bù

Đất giao thông đô thị( đường

18

- Mật độ xây dựng: 25%, tầng cao 1-2 tầng, hệ số sử dụng đất ≥0.2

e Khu dân cư đang ở, xen giắm, cải tạo: Diện tích sử dụng đất 13.081,91m2 Vùng dân cư đang duy trì hình thức nhà vườn, nhà liền kề, nâng cao mật độ sử dụng đất đạt tiêu chuẩn mật độ ≥30%, tầng cao 1-2 tầng

Hình 1.5 Mặt bằng quy hoạch chia lô khu đô thị Sông Đà [17]

1 Các công trình hạ tầng kỹ thuật:

Đến nay đã đền bù giải tỏa cơ bản hết, CĐT đã đầu tư xây dựng đồng

bộ các hạng mục công trình: Giao thông, cấp nước, thoát nước, cấp điện, công viên cây xanh, theo qui hoạch đã được phê duyệt trên toàn bộ mặt bàng đã được thực hiện

2 Các công trình hạ tầng xã hội:

- Hiện đã thi công xây dựng khu cây xanh và kè bờ kênh N19

- Khai thác hợp lý, hài hòa với các công trình xung quanh, tạo ra các khoảng không gian ở rõ ràng, mạch lạc, phục vụ trực tiếp cho nhu cầu sinh hoạt của người dân trong khu đô thị

- Việc sử dụng vật liệu màu sắc trên các công trình đảm bảo sự hài hòa, phù hợp với phong cách chung trong khu đô thị

- Các trạm điện kỹ thuật và phần phụ trợ khác được thiết kế tại các khu đất khuất nên không ảnh hưởng đến mỹ quan của khu đô thị, đảm bảo an toàn

và vệ sinh môi trường

- Đối với nhà liền kề: Chỉ giới xây dựng trùng với chỉ giới đường đỏ

- Đối với biệt thự: Chỉ giới xây dựng lùi vào 2,5m so với chỉ giới đường đỏ

- Đối với công trình công cộng: Chỉ giới xây dựng lùi vào 5m so với chỉ giới đường đỏ

- Cây xanh: Nhìn chung trong quá trình sử dụng cây xanh trong khu đô thị đều phát triển tốt, độ che phủ cao Khoảng cách giữa các cây xanh trên các tuyến đường cách nhau trung bình 10-15m, các cây tại vị trí quay xe không che khuất tầm nhìn của người tham gia giao thông Tỷ lệ cây xanh trong các khu ở đảm bảo duy trì là 20%

- Công tác quản lý bước đầu đã được bàn giao từ chủ đầu tư là Công ty Simco Sông Đà sang cho Thành phố quản lý và vận hành

1.2.3 Thực trạng công tác quản lý không gian, kiến trúc cảnh quan

a Công trình kiến trúc

Khu đô thị mới Sông Đà có các loại hình nhà như sau:

- Nhà ở dạng chia lô theo dạng nhà ống, tập trung nhất dọc theo các tuyến phố Nhà ở thường có mặt tiền rộng điển hình là 7m x 25m, nét kiến trúc hiện đại, tầng 1 bao gồm sân trước, gara và phòng khách, bếp: Tầng cao khống chế là 5 tầng Chiều cao khống chế cho các tầng 1 là 3.6m, tầng 2,3, 4

là 3,3m, chiều cao tính đến đỉnh mái dốc là 15.5m; và nhà ở liên kế có sân vườn trước nhà

Hình 1.6 Các loại hình nhà chia lô liền kề

21

- Nhà ở dạng biệt thự 1-3 tầng, diện tích trung bình 340m2 có sân vườn kết hợp Những dạng nhà này có không gian và kiến trúc thoáng đãng, hài hòa, kiến trúc hiện đại

- Nhà ở kết hợp kinh doanh ( khu vực phía sát đường Lê Duẩn và Hàm Nghi), diện tích giống nhà chia lô nhưng nằm cạnh trục đường lớn nên tầng 1 chủ yếu là để kinh doanh

Hình 1.7 Các loại hình nhà ở biệt thự

Do đặc thù về phương án kinh doanh nên chủ đầu tư không tự xây mà

để cho người mua tự ý xây dựng theo kiến trúc của mình, được khống chế theo các chiều cao và số tầng theo quy định

- Lề đường 3,0m - Lòng đường 5,0m – Bancon =0,9m

- Lề đường 3,0m - Lòng đường 6,0m – Bancon =0,9m

- Lề đường 3,0m - Lòng đường 7,5m – Bancon =1,0m

- Lề đường 5,0m - Lòng đường 7,5m – Bancon =1,2m

- Lề đường 5,0m - Lòng đường 10,5m – Bancon =1,4m

- Lề đường 9,0m - Lòng đường 10,5m – Bancon =1,4m

Kiến trúc nhà ở một số còn chắp không đồng bộ Việc quản lý và cấp phép xây dựng thực hiện đã có hiệu quả cao song chưa bao quát hết các yếu tố cần thiết trong xây dựng nhà ở đô thị và sâu sát đến từng hộ dân

22

Hình 1.8 Kiến trúc, vật liệu bề mặt chắp vá, lộn xộn

- Hình thức kiến trúc lộn xộn ở công trình công cộng:

- Các công trình kiến trúc công cộng: Kiến trúc công trình công cộng phát triển chưa phong phú vì quy hoạch ở đây dành cho khu ở nhiều, rải rác ngoài trung tâm dịch vụ vui chơi Ruby thì còn có một vài công sở nhỏ như ngân hàng BIDV chi nhành Thành phố, khu vui chơi trẻ em quy mô nhỏ Kiến trúc ở đây còn mang tính chắp vá và lai căng, những khu này hầu hết là kiến trúc gờ phào và mang tính diêm dúa, chưa cải thiện nhiều về không gian và chất lượng hình khối

Công trình thương mại - dịch vụ: Bên cạnh công trình thương mại - dịch vụ có quy mô lớn, vẫn còn tồn tại một số chợ cóc ngay trên vỉa hè, gây lộn xộn và mất trật tự nơi công cộng Người bán người mua dừng đậu xe ngay giữa lòng đường, vỉa hè gây mất trật tự an toàn giao thông trên đoạn đường và làm mất mỹ quan đô thị Vào khung giờ cao điểm buổi sáng, lượng khách ra vào “chợ cóc” khiến tình trạng giao thông trở nên đông đúc

- Các công trình giáo dục chưa được đầu tư đúng mức, trong quy hoạch

có trường PTCS Trần Phú nhưng đến giai đoạn hiện nay vẫn chưa được xây dựng, ngoài ra các công trình mẫu giáo hoạt động nhỏ lẻ và không được đầu

tư đúng mức

23

Hình 1.9 Khu kinh doanh vui chơi giải trí Ruby

b Cây xanh, không gian mở

- Cây xanh cảnh quan: Hiện tại không gian cây xanh trong khu đô thị

đã được bố trí nhưng không nhiều, lõi cây xanh tập trung vào phía Nam và một vài vị trí nhỏ lẻ, chủ yếu cây xanh khai thách là cây hai bên đường Việc lựa chọn bố trí, hình dáng kích thước màu sắc cây xanh vẫn còn ít và phụ thuộc vào nhu cầu và sở thích của người dân Một số hộ dân có điều kiện nên

họ tự thay cây trồng ở vỉa hè và trồng theo sở thích nên tình trạng quản lý cây xanh đang còn yếu Chưa tổ chức được hệ thống cây xanh theo chủ để hay tuyến phố, chưa phối hợp được các loại cây theo nhóm và tỉ lệ Hệ thống cây xanh gần như vẫn chỉ mang giá trị về môi trường, cải tạo vi khí hậu, chống bụi, tạo bóng râm, điều hòa không khí mà chưa nghiên cứu kỹ về hình dáng cây, chủng loại, phối kết hợp màu sắc cây cỏ để tạo ra giá trị thẩm mỹ

24

Hình 1.10 Cây xanh chưa đồng bộ

Công viên cây xanh, mặt nước:

Hiện nay trong toàn khu đô thị có 34.094m2 chiếm 4.,10% đất để dành công viên, vườn hoa và cây xanh dải phân cách Diện tích đất cây xanh công cộng chỉ đạt 5,2 m2/người (theo quy định phải đạt từ 7m2/người trở lên), diện tích cây xanh toàn đô thị đạt 8,3m2/người (quy định là 10m2/người trở lên)

Trong nội đô có không có không gian mặt nước, quá trình sử dụng không tốt cho điều hòa nhiệt độ Nhìn chung cảnh quan đô thị đang thiếu một môi trường xanh theo tiêu chuẩn hiện đại và đổi mới

Các công viên nhỏ phân ít và phần lớn bị bỏ hoang hoặc là nơi trồng rau, sử dụng vào những việc riêng của người dân

Hình 1.11 Khu cây xanh sân chơi không được đầu tư đúng mức

c Công trình hạ tầng kỹ thuật, vệ sinh môi trường

Hình 1.12 Vỉa hè bị xâm lấn sai mục đích và hư hỏng

Ngoài ra các vị trí trồng cây xanh trên vỉa hè, cộng thêm các bồn cây dân tự trồng trước nhà đã chiếm hết không gian của người đi bộ Vì vậy hiện nay tình trạng người dân đa phần sử dụng lòng đường đi bộ là phổ biến dẫn đến lãng phí và mất an toàn giao thông

- Chiếu sáng: Hệ thống chiếu sáng trên các tuyến đường chủ yếu là đèn cao thế bước đầu đáp ứng được nhu cầu chiếu sáng giao thông Song sự bố trí này lại quá đơn điệu thiếu điểm nhấn, gây nhàm chán và thiếu sự hấp dẫn Các công viên công cộng, các điểm quảng trường nhỏ chủ yếu dùng đèn ánh sáng trắng, một chủng loại đèn không đa dạng nên chưa tạo ra tính thẩm mỹ, hấp dẫn cho khu đô thị về đêm

- Môi trường và vệ sinh môi trường ảnh hưởng trực tiếp đến kiến trúc cảnh quan của khu đô thị, tuy nhiên thực tế còn rất nhiều bất cập:

Biển quảng cáo: Là một vấn đề cần quan tâm trong quản lý cảnh quan

đô thị nói chung Tại khu đô thị Sông Đà vẫn xảy ra một số tình trạng vi phạm như: Kích cỡ biển quảng cáo lớn hơn so với quy định; lắp đặt biển sai vị trí; nội dung quảng cáo không phù hợp; băng rôn treo quá thời hạn và số lượng cho phép, các biển quảng cáo đặt tràn lan trên vỉa hè Một số biển hiệu, cụm

pa nô cỡ lớn do để lâu ngày nên bạc màu, hư hỏng không được chủ đầu tư tu sửa gây mất mỹ quan đô thị

27

Hình 1.14 Biển quảng cáo lộn xộn và mất thẩm mỹ

Thành phố cũng đã có những quy định cho biển hiệu quảng cáo Tuy nhiên, công tác quản lý hoạt động quảng cáo chưa có chuyển biến tích cực, hiện vẫn tồn tại một số vi phạm chưa được xử lý dứt điểm

1.2.4 Thực trạng bộ máy quản lý

- UBND thành phố Hà Tĩnh: Tổ chức lập và chỉ đạo thực hiện về quy hoạch, quản lý xây dựng theo quy hoạch, quản lý kiến trúc đô thị của Thành phố theo phân cấp

- Phòng quản lý đô thị thuộc UBND Thành phố với chức năng chính sau:

+ Trình UBND Thành phố ban hành các quyết định, chỉ thị; các quy hoạch phát triển, kế hoạch dài hạn, 5 năm và hàng năm; các chương trình, dự

án đầu tư xây dựng trong các lĩnh vực quản lý Nhà nước thuộc ngành xây dựng trên địa bàn thành phố Hà Tĩnh; chương trình, biện pháp tổ chức thực hiện các nhiệm vụ cải cách hành chính Nhà nước trong các lĩnh vực quản lý Nhà nước thuộc ngành xây dựng;

Sơ đồ 1.1 Mô hình quản lý nhà nước KĐTM Sông Đà

28

Phòng Quản lý đô thị là cơ quan chuyên môn thuộc UBND thành phố, tham mưu, giúp UBND thành phố thực hiện chức năng quản lý nhà nước về kiến trúc, quy hoạch, xây dựng, nhà ở và công sở, vật liệu xây dựng, các công trình kỹ thuật hạ tầng, giao thông, công chính, bưu chính, viễn thông, cấp thoát nước trên địa bàn thành phố theo quy định của pháp luật;

Chịu sự chỉ đạo, quản lý trực tiếp, toàn diện của UBND thành phố, đồng thời chịu sự hướng dẫn, kiểm tra về chuyên môn nghiệp vụ của các sở chuyên ngành thuộc UBND tỉnh

• Đội quy tắc phường:

Chức năng: Đội quy tắc phường Trần Phú có chức năng tổ chức kiểm tra, xử lý các vi phạm hành chính trên địa bàn phường

Về nhân sự: Tổng số 06 cán bộ gồm 01 trưởng phòng và 05 chuyên viên Tuy nhiên đội quy tắc phường còn thiếu về số lượng và chưa được nâng cao nghiệp vụ trong quá trình thực hiện cũng như không có sự kết hợp với các đơn vị thuộc phường khác

29

• Hành lang pháp lý:

Hiện nay việc quản lý kiến trúc cảnh quan trên địa bàn khu đô thị đang căn cứ vào quyết định số định số 420/QĐ-SXD ngày 26 tháng 9 năm 2007 của UBND tỉnh Hà Tĩnh

Ban hành Quy chế quản lý quy hoạch, kiến trúc thành phố Hà Tĩnh

Hồ sơ pháp lý, hồ sơ hoàn công KĐTM Sông Đà TP Hà Tĩnh

1.3 Những vấn đề còn tồn tại cần nghiên cứu trong quản lý không gian, kiến trúc cảnh quan tại khu đô thị mới Sông Đà thành phố Hà Tĩnh

Đây là khu đô thị đầu tiên của Thành phố Hà Tĩnh nên không tránh khỏi những bất cập cần phải giải quyết Trong đó việc thực hiện công tác quản lý đô thị trên thực tế còn non trẻ và xảy ra một số khác biệt so với thiết

kế cơ bản Đã hơn 12 năm hình thành, nhiều hạng mục của dự án vẫn đang dang dở và xuống cấp Đi cùng với những bất cập trong quá trình đầu tư, dự

án này còn bộc lộ rõ các điểm yếu trong quản lý chung

Trước hết, hạ tầng kỹ thuật của dự án tuy chưa được bàn giao, song nhiều hạng mục hiện đã xuống cấp, hư hỏng nghiêm trọng Đơn cử, hệ thống vỉa hè, bó vỉa, các nắp cống thoát thải, cùng một số tuyến đường nội bộ nhiều chỗ đã bị nứt vỡ, sụt lún Hạng mục hệ thống thoát thải của khu đô thị không tốt và thiếu công suất, nên thường xuyên ngập lụt khi trời mưa lớn