Đoạn trích thể hiện bi kịch tình yêu, thân phận bất hạnh và nhân cách cao đẹp của Thuý kiều, đồng thời cho thấy những tình cảm sâu sắc mà Nguyễn Du dành cho nhân vật Kiểm tra bài cũ Ph
Trang 2 Đoạn trích thể hiện bi kịch tình yêu,
thân phận bất hạnh và nhân cách cao đẹp của Thuý kiều, đồng thời cho thấy những tình cảm sâu sắc mà Nguyễn Du dành cho nhân vật
Kiểm tra bài cũ
Phát biểu chủ đề đoạn trích “Trao
duyên”
Trang 4NOÃI THÖÔNG MÌNH
(Trích “Truyeän Kieàu”)
Nguyeãn Du
Tieát : 86
Trang 5Biết bao bướm lả ong lơi, Cuộc say đầy tháng trận cười suốt đêm.
Dập dìu lá gió cành chim, Sớm đưa Tống Ngọc tối tìm Trường Khanh.
Khi tỉnh rượu lúc tàn canh, Giật mình mình lại thương mình xót xa.
Khi sao phong gấm rủ là, Giờ sao tan tác như hoa giữa đường.
Mặt sao dày gió dạn sương, Thân sao bướm chán ong chường bấy thân!
Mặc người mưa Sở mây Tần, Những mình nào biết có xuân là gì.
I/ ĐỌC - HIỂU
Trang 6Đòi phen gió tựa hoa kề, Nửa rèm tuyết ngậm bốn bề trăng thâu.
Cảnh nào cảnh chẳng đeo sầu, Người buồn cảnh có vui đâu bao giờ?
Đòi phen nét vẽ câu thơ, Cung cầm trong nguyệt nước cờ dưới hoa.
Vui là vui gượng kẻo là,
Ai tri âm đó mặn mà với ai?
I/ ĐỌC - TÌM HIỂU
Trang 71. Vị trí đoạn trích
Thuý Kiều bị Mã Giám Sinh lừa gạt đưa đến nhà chứa
quyết liệt chống lại rơi vào cạm bẫy của Tú Bà buộc phải tiếp khách
Đoạn trích từ câu 1229 đến câu 1248, nằêm ở phần 2 của
kiệt tác “Truyện Kiều”– phần “Gia biến và lưu lạc”
Phần tiểu dẫn giới thiệu cho em điều gì về
đoạn trích ? Vị trí đoạn trích ?
Trang 8Tình cảnh trớ trêu mà Kiều gặp
phải,nỗi niềm thương thân,xót phận
Yù thức cao về phẩm giá của nàng Kiều.
Biết bao bướm lả ong lơi,
Cuộc say đầy tháng trận cười suốt đêm.
Dập dìu lá gió cành chim,
Sớm đưa Tống Ngọc tối tìm Trừơng Khanh.
Khi tỉnh rượu lúc tàn canh,
Giật mình mình lại thương mình xót xa.
Khi sao phong gấm rủ là,
Giờ sao tan tác như hoa giữa đường.
Mặt sao dày gió dạn sương,
Thân sao bướm chán ong chường bấy thân!
Mặc người mưa Sở mây Tần,
Những mình nào biết có xuân là gì
Đòi phen gió tựa hoa kề,
Nửa rèm tuyết ngậm bốn bề trăng thâu.
Cảnh nào cảnh chẳng đeo sầu,
Người buồn cảnh có vui đâu bao giờ?
Đòi phen nét vẽ câu thơ,
Cung cầm trong nguyệt nước cờ dưới hoa.
Vui là vui gượng kẻo là,
Ai tri âm đó mặn mà với ai?
2 Nội dung đoạn trích
Hãy trình bày nội dung đoạn trích?
Trang 93) Giải thích từ khó
• “Bướm lả ong lơi”
•“Lá gió cành chim”
•“Tống Ngọc, Trường Khanh”
•“Mưa Sở, mây Tần”
•“Nào biết có xuân là gì?”
•“Gió tựa hoa kề”
Trang 104) Bố cục
Đoạn 1: “ biết bao …Tràng
Khanh”- cảnh sống lầu
xanh của nàng Kiều
Đoạn 2: “ khi tỉnh
rượu…….có xuân gì”- tâm
trạng,nỗi niềm của Kiều trong cảnh thanh lâu
Đoạn 3: “ đòi ghen…mặn
mà với ai”- thái độ ,tâm tình
của Kiều trước cảnh sắc , thú vui ở lầu xanh
Biết bao bướm lả ong lơi,
Cuộc say đầy tháng trận cười suốt đêm.
Dập dìu lá gió cành chim,
Sớm đưa Tống Ngọc tối tìm Trường Khanh.
Khi tỉnh rượu lúc tàn canh,
Giật mình mình lại thương mình xót xa.
Khi sao phong gấm rủ là,
Giờ sao tan tác như hoa giữa đường.
Mặt sao dày gió dạn sương,
Thân sao bướm chán ong chường bấy thân!
Mặc người mưa Sở mây Tần,
Những mình nào biết có xuân là gì
Đòi phen gió tựa hoa kề,
Nửa rèm tuyết ngậm bốn bề trăng thâu.
Cảnh nào cảnh chẳng đeo sầu,
Người buồn cảnh có vui đâu bao giờ?
Đòi phen nét vẽ câu thơ,
Cung cầm trong nguyệt nước cờ dưới hoa.
Vui là vui gượng kẻo là,
Ai tri âm đó mặn mà với ai?
Hãy cho biết đoạn trích có thể chia làm mấy đoạn nhỏ? Đặt tiêu đề cho mỗi đoạn
Trang 11II Tìm hiểu, khám phá tác phẩm
CÂU HỎI THẢO LUẬN
Nhóm 1: Nhận xét ngắn gọn về cảnh sống lầu xanh của
Thúy Kiều
Nhóm 2: Những biện pháp nghệ thuật nào được Nguyễn
Du sử dụng để miêu tả cuộc sống chốn thanh lâu? Hãy phân tích
Nhóm 3: dụng ý của Nguyễn Du trong việc sử dụng các
biện pháp nghệ thuật này là gì?
Nhóm 4 : Cho biết suy nghĩ của em về tình cảnh hiện
tại mà nàng Kiều phải đối mặt
Trang 12Biết bao bướm lả ong lơi, Cuộc say đầy tháng trận cười suốt đêm.
Dập dìu lá gió cành chim, Sớm đưa Tống Ngọc tối tìm Trường Khanh.
Các nhóm trình bày kết quả thảo luận
1 Cảnh sống ở lầu
xanh của Thúy
Kiều
Trang 13Các nhóm trình bày kết quả thảo luận
1) Cảnh sống ở lầu xanh của Thúy Kiều
Cảnh sống xô bồ, nhơ nhớp và ô nhục
Bút pháp ước lệ
Nghệ thuật ẩn dụ: “Bướm, ong”: khách làng chơi;
“ Cuộc say”, ”trận cười”- -> lạc thú
“lá gió, cành chim” : cảnh người kĩ nữ tiếp khách bốn phương
Điển cố, điển tích:
“Tống Ngọc”, Trường khanh” chỉ kẻ đa tình, ăn chơi phong lưu
Tách từ-đan chéo -> sáng tạo
“ ong bướm” - > ong và bướm
“lả lơi” lả và lơi
Tiểu đối: bướm lả/ ong lơi ; lá gío/ cành chim Aån ý : suồng
“ Cuộc say”, ”trận cười”
“Bướm, ong”
“lá gió, cành chim”
“Tống Ngọc”, Trường khanh”
bướm lả ong lơi
bướm lả/ ong lơi ; lá gío/ cành chim
Trang 14 Hiệu quả nghệ thuật:
Tế nhị,kín đáo,giàu màu sắc biểu cảm, vừa giữa được chân dung cao đẹp của nhân vật vừa tạo ra được hàm ý phê phán xã hội đương thời.
thân phận bẽ bàng của kĩ nữ được nhấn mạnh, tô đậm.
Tăng sức biểu cảm bởi các từ chỉ mức độ, thời
gian: biết bao , đầy tháng , suốt đêm, sớm, tối
triền miên,liên tục trong cảnh ái ân tưởng chứng như không bao giờ dứt
TIỂU KẾT: Với tấm lòng yêu thương trân trọng đới với nhân
vật, Nguyễn Du giúp người đọc hiểu được tình cảnh trớ trêu của Thúy Kiều chốn lầu xanh: muốn giữ mình được trong
sạch, thơm tho nhưng buộc phải mua vui cho khách, phải
đắm chím trong những cuộc ái ân
Từ các thủ pháp nghệ thuật trên đã đưa lại hiệu
quả gì?
Từ phần phân tích trên ,em hãy rút
ra tiểu kết
Trang 152 Tâm trạng và nỗi niềm của Thuý Kiều
Khi tỉnh rượu lúc tàn canh, Giật mình mình lại thương mình xót xa.
Khi sao phong gấm rủ là, Giờ sao tan tác như hoa giữa đường.
Mặt sao dày gió dạn sương, Thân sao bướm chán ong chường bấy thân!
Mặc người mưa Sở mây Tần, Những mình nào biết có xuân là gì.
Trang 16Các nhóm tìm hiểu 8 câu thơ theo nội dung sau
Nguyễn Du đã chọn thời điểm nào? Vì sao lại chọn
thời điểm ấy? Biện pháp nghệ thuật nào được sử dụng để diễn tả?
lộ qua những từ ngữ nào? Cách thức diến tả có gì đặc biệt?
hay Nguyễn Du ?
thương mình? Thương mình có ý nghĩa như thế nào?
Trang 17 Thời điểm :
Sau những cuộc say
Đêm sâu khuya khoắt
Đối diện với chính mình, sống thật với lòng mình nhất.
Nhịp thơ 3/3 câu thơ gãy đôi
Đối xứng : Khi tỉnh rượu / lúc tàn canh ( tác dụng hô, ứng)
Từ chỉ thời gian tiếp diễn liên tục : “khi”, “lúc”
Để thể hiện tâm trạng của nàng Kiều, Nguyễn
Du đã chọn thời điểm nào? Vì sao lại chọn
thời điểm ấy?
(Nhóm 1)
Biện pháp nghệ thuật nào được sử dụng để
diễn tả?
Trang 18Đại diện nhóm 2 ,3,4 trình bày kết quả thảo luận
* “ Giật mình mình lại thương mình xót xa”
Nhịp thơ 2-4-2
3 từ “ mình” nhấn mạnh, tô đậm
“ lại” : nhiều lần lặp lại
“ xót xa” : từ láy
Nguyễn Du diễn tả sâu sắc nỗi thương thân, xót phận của nàng Kiều bằng tất cả sự thấu hiểu, cảm thông và tấm lòng yêu thương
“Giật mình”: sự thảng thốt, ngạc nhiên, không thể ngờ sự hổ thẹn trước sự đổi thay thảm hại của thân phận mình
Tâm trạng,nỗi niềm của nàng Kiều được bộc lộ qua những từ
Trang 19 “ thương mình” :
- Nguyễn Du thương Kiều?
- Kiều tự thương mình?
vừa là lời của chính Thúy Kiều đau đớn xót xa cho bản thân
* Chỉ với hai câu thơ, Nguyễn Du đã thể hiện được sâu sắc nỗi tủi nhục, đau đớn, xót xa của nàng Kiều
Tình cảm của tác giả đã được thể hiện
như thế nào?
Thương mình có ý nghĩa như thế nào?
Nguyễn Du Thương Kiều? Kiều tự thương mình?
Trang 20QUÁ KHỨ
“ Phong gấm rũ là ” - >
khuê các/ được nâng niu,
gìn giữ
=> êm đẹp, hạnh phúc
( 1 câu ngắn ngủi như
hạnh phúc đời Kiều vậy)
-> vùi dập
tạo : tách từ ngữ+ đan chéo tiểu đối -> sự chai sạn
chéo ,tiểu đối -> sự ê chề , nhục nhã
gợi cảm giác dài dằng dặc, triền miên không dứt
Tại sao quá khứ chỉ biểu đạt bằng một câu mà hiện tại lại dùng đến 3 câu ?
Hãy so sánh hình ảnh của Kiều trong quá khứ
với hiện tại?
Khi sao phong gấm rủ là, Giờ sao tan tác như hoa giữa đường.
Mặt sao dày gió dạn sương, Thân sao bướm chán ong chường bấy thân!
Mặc người mưa Sở mây Tần, Những mình nào biết có xuân là gì.
Trang 214 từ “ sao” liên tiếp + 4 câu hỏi tu từ có ý nghĩa biểu đạt như thế nào? Em có cảm nhận gì về âm hưởng của 4 câu thơ trên?
xoáy sâu nỗi đau nhức nhối
thấu hiểu những nỗi đau đớn tủi nhục dày vò của
Kiều,từ đó bày tỏ sự thông cảm sâu sắc đối với nàng.
Em hãy rút ra tiểu kết cho đoạn thơ trên?
Trang 223 Thái độ, tâm tình của nàng Kiều trước cảnh
sắc, thú vui ở lầu xanh.
Đòi phen nét vẽ câu thơ, Cung cầm trong nguyệt nước cờ dưới hoa.
Vui là vui gượng kẻo là,
Ai tri âm đó mặn mà với ai?
Đòi phen gió tựa hoa kề, Nửa rèm tuyết ngậm bốn bề trăng thâu.
Cảnh nào cảnh chẳng đeo sầu, Người buồn cảnh có vui đâu bao giờ?
Trang 233 Thái độ, tâm tình của nàng Kiều trước cảnh sắc,
thú vui ở lầu xanh.
Cảnh sắc thiên nhiên bốn mùa: xuân (hoa), hạ (phong), thu
(nguyệt), đông ( tuyết)=> mỗi mùa mỗi vẻ đẹp riêng
Thái độ của Kiều: Thờ ơ, vô cảm, chán chường:
“Cảnh nào cảnh chảng đeo sầu Người buồn cảnh có vui dâu bao giờ”
Bàng sự thông cảm lạ lùng và bằng tài năng kỳ diệu, Nguyễn
Du đã viết lên hai câu thơ hay nhất về mối quan hệ giữa ngoại cảnh và tâm cảnh Từ một trườg hợp cụ thể, hai câu thơ của ông đã vươn tới tầm phổ quát trở thành chân lý của mọi thời
Cảnh sắc thiên nhiên được tác giả miêu tả như thế nào?
Thái độ, tâm tình của nàng Kiều trước cảnh sắc, thú vui ở lầu xanh.?
Trang 24 Ngoại cảnh: nhuốm màu tâm trạng.
“ người buồn” - > cảnh “ đeo sầu” “ có vui đâu”
Thật buồn bã, vô hồn.
Không buòân sao được khi những thú vui tao nhã:
“ cầm, kì, thi, họa” lại phải đem vào chỗ nhày nhụa bùn nhơ phục vụ cho phường xôi thịt
3 Thái độ, tâm tình của nàng Kiều trước
lại giữa tâm trạng của Kiều và ngoại cảnh như thế nào?
…Cảnh nào cảnh chẳng đeo sầu, Người buồn cảnh có vui đâu bao giờ?
Người buồn cảnh có vui đâu bao giờ?
… buồn đến nhuộm cả cỏ cây hoa lá, buồn tới nhuộm cả không gian, Hỏi có còn gì buồn hơn nữa? Thật là buồn tới
tận cùng của nỗi buồn!
Trang 25“Vui la vui gượng kẻo là
Ai tri âm đó mặn mà với ai?”
“ vui gượng” : gượng ép, gượng ngạo; không muốn vui mà đành phải vui: “ vui là vui gượng kẻo là…”
Thật trớ trêu : một nàng Kiều trong trắng, thanh
cao buộc phải trở thành một kĩ nữ làm mê mẩn
khách làng chơi
Tâm tình :
+ đại từ “ai” tìm kiếm tri âm
+ “ai” -> không có ai để dãi bày.
3 Thái độ, tâm tình của nàng Kiều trước
cảnh sắc, thú vui ở lầu xanh.
“… Ai tri âm đó mặn mà với ai?”… Câu hỏi rơi thõm vào thinh không vắng lặng
“Ai…?” … “ai???” khiến người ta có cảm giác ngác ngơ, ngơ ngác, bàng hoàng Câu hỏi chỉ có thể thốt lên từ một trái tim khao khát yêu thương và đang kiếm tìm trong vô vọng một chút tình chân thực Nhưng rồi sao? Xung quanh chỉ toàn là sự giả dối, lừa lọc,
bán mua.
Hai đại từ “ ai”
có ý nghĩa biểu đạt như thế nào?
Sự cô độc, lẻ loi, đơn chiếc
Hãy phân tích câu
“Vui là vui gượng kẻo là
Ai tri âm đó mặn mà với ai?”
Trang 26 Tiểu kết : Mọi thú vui đều vô nghĩa Sống trong trường trụy lạc, tâm hồn nàng không vẩn đục,
không buông thả theo cuộc sống ấy.
thương thân xót phận, vẻ đẹp của sự ý thức về
phẩm giá, nhân cách, quyền sống của nàng Kiều đồng thời cảm nhận được tấm lòng nhân đạo cao cả của Nguyễn Du dành cho nhân vật
Qua sự phân tích trên, em hãy rút ra chủ đề
đoạn trích?
Em hãy rút ra tiểu kết cho đoạn thơ trên?
Trang 27Luyện tập tại lớp
1. Đoạn trích đọng lại trong em những gì sâu sắc?
Tấm lòng yêu thương sâu sắc và sự trân trọng cảm thông
đối với nhân vật, Nguyễn Du đã thể hiện sâu sắc, cảm động sự đau đớn, xót xa, tủi nhục của Thuý Kiều trước cuộc sống thực tại ở lầu xanh
Sự thành công xuất sắc của Nguyễn Du về nghệ thuật sử
dụg biện pháp ước lệ, sáng ạo trog cách dùg từ ngữ, các
hình thức đối
2. Tìm các dạng thức khác nhau trng đoạn trích và cho biết ý
nghĩa của chúng?
Tiểu đối trog cụm từ 4 chữ
Đối xứng rong một câu 6, 8
Đối xứng giữa 2 câu
Trang 28TIẾT HỌC KẾT THÚC HẸN GẶP LẠI CÁC EM
TRONG TIẾT SAU:
“CHÍ KHÍ ANH HÙNG”
