Bài 13 chỉ từ bài giảng điện tử

=>cột b:cú cỏc từ nọ, ấy, kia làm cho cụm danh từ có nghĩa cụ thể hơn, các sự vật sự việc được xác định rõ ràng trong khụng gian... Chỉ từ là những từ d ù ng để trỏ vào sự vật, nhằm xác

Kiểm tra bài cũ

ChØ ra cÊu t¹o cña côm danh tõ trong c©u sau:

Những học sinh ấy.

Lượng từ Danh từ ?

Ba quyển sách này.

số từ danh từ ?

TIẾT 57

I Chỉ từ là gì ?

Ví dụ:1

“Ngày xưa, có ông vua nọ sai một viên quan đi dò la khắp

nước tìm người tài giỏi Viên quan ấy đã đi nhiều nơi, đến đâu quan cũng ra những câu đố oái oăm để hỏi mọi người …

Một hôm, viên quan đi qua một cánh đồng làng kia , chợt thấy bên vệ đường có hai cha con nhà nọ đang làm ruộng …”

bổ sung ý nghĩa cho danh từ, để trỏ vào sự vật, nhằm tách biệt sự vật này với sự vật khác

ví dụ 2: (a) - Ông vua (b)- Ông vua nọ

- Viên quan - Viên quan ấ y

- Làng - Làng kia

=>cột (b):cú cỏc từ nọ, ấy, kia làm cho cụm danh từ có nghĩa cụ thể hơn, các sự vật sự việc

được xác định rõ ràng trong khụng gian.

ví dụ 3:

(1) ô ng vua nọ (2) đ ê m nọ

vi ê n quan ấy hồi ấy

- Giống nhau: Cùng xác định vị trí của sự

vật

- Khác nhau:

+ Nọ, ấy (1) xác định vị trí trong kh ô ng gian + Nọ, ấy (2) xác định vị trí trong thời gian

Chỉ từ là những từ d ù ng để trỏ vào

sự vật, nhằm xác định vị trí của sự vật trong không gian hoặc thời gian

Ghi nhớ 1

Anh kia liền giơ ngay vạt áo ra bảo:

- Từ lúc tôi mặc cái áo mới này, tôi chẳng thấy con l n ợ nào chạy qua đây cả!

Anh kia liền giơ ngay vạt áo ra bảo:

- Từ lúc tôi mặc cái áo mới này , tôi chẳng thấy con l n ợ nào chạy qua đây cả!

II Hoạt động của chỉ từ trong câu:

1 Ví dụ: Trong các cụm danh từ sau, chỉ từ

II Hoạt động của chỉ từ trong câu:

1 Ví dụ:

2 Nhận xét:

- Làm phụ ngữ sau của cụm danh từ

* Tìm chỉ từ trong những câu sau Xác định chức vụ

của chúng trong câu.

a) Cuộc chống Mĩ cứu nước của nhõn dõn ta dự

phải kinh qua gian khổ, hi sinh nhiều hơn nữa,

song nhất định thắng lợi hoàn toàn.

Đú là một điều chắn chắn.

b) Từ đấy, nước ta chăm nghề trồng trọt, chăn nuụi

và cú tục ngày Tết làm bỏnh chưng, bỏnh giầy.

* Tìm chỉ từ trong những câu sau Xác định chức vụ

của chúng trong câu.

a) Cuộc chống Mĩ cứu nước của nhõn dõn ta dự

phải kinh qua gian khổ, hi sinh nhiều hơn nữa,

song nhất định thắng lợi hoàn toàn.

Đú là một điều chắn chắn.

b) Từ đấy , nước ta chăm nghề trồng trọt, chăn nuụi

và cú tục ngày Tết làm bỏnh chưng, bỏnh giầy.

- Đó => làm chủ ngữ

- Đấy => làm trạng ngữ

II Hoạt động của chỉ từ trong câu:

1 Ví dụ:

2 Nhận xét:

- Làm phụ ngữ sau của cụm danh từ

- Làm chủ ngữ hoặc trạng ngữ trong câu.

Đặt câu:

- Đặt một câu có chỉ từ làm phụ ngữ sau của cụm danh từ

- Một câu có chỉ từ làm chủ ngữ

- Một câu có chỉ từ làm trạng ngữ

Ghi nhớ 2

Chỉ từ thường làm phụ ngữ trong cụm danh từ Ngoài ra, chỉ từ còn

có thể làm chủ ngữ hoặc trạng ngữ trong câu.

sự vật

Làm phụngữtrongcụm danhtừ

Làmchủ ngữ,trạngngữtrongcâu

Tách biệt

sự vật này với

sự vật khác

Giúp nghĩa trong câu được xác định rõ ràng, cụ thể

III LuyÖn tËp:

Bài1) Tìm chỉ từ trong những câu sau đây Xác định ý nghĩa và

chức vụ của các chỉ từ ấy

a) Vua cha xem qua một lượt rồi dừng lại trước chồng bánh

của Lang Liêu, rất vừa ý, bèn gọi lên hỏi Lang Liêu đem giấc mộng gặp thần ra kể lại Vua cha ngẫm nghĩ rất lâu rồi chọn hai thứ bánh ấy đem tế Trời, Đất cùng Tiên vương (Bánh chưng, bánh giầy)

b) Đấy vàng, đây cũng đồng đen

Đấy hoa thiên lí, đây sen Tây Hồ

(Ca dao)

c) Nay ta đưa năm mươi con xuống biển, nàng đưa năm mươi

con lên núi, chia nhau cai quản các phương

(Con Rồng cháu Tiên)

d) Từ đó nhuệ khí của nghĩa quân ngày một tăng

(Sự tích Hồ Gươm)

a) ấy : xác định vị trí sự vật trong không

gian, lµm phụ ngữ sau trong côm danh tõ b) §ấy, đây : xác định vị trí sự vật trong

Bài 2:

Thay các cụm từ gạch chân dưới đây bằng những chỉ từ

thích hợp và giải thích vì sao cần thay như vậy.

a) Giặc tan vỡ Đám tàn quân giẫm đạp lên nhau chạy

trốn, tráng sĩ đuổi đến chân núi Sóc (Sóc Sơn) Đến

chân núi Sóc , một mình một ngựa, tráng sĩ lên đỉnh núi, cởi giáp sắt bỏ lại, rồi cả người lẫn ngựa từ từ bay lên trời.

b) Người ta còn nói khi ngựa thét ra lửa, lửa đã thiêu

cháy một làng, cho nên làng bị lửa thiêu cháy về sau gọi là làng Cháy.

a) chõn nỳi Súc = đấy

b) bị lửa thiờu chỏy = ấy

=> Thay như trờn để trỏnh lặp từ.

Bài 3: Thảo luận

Có thể thay các chỉ từ trong đoạn dưới đây bằng những từ hoặc cụm từ nào không? Rút ra nhận xét

về tác dụng của chỉ từ.

Năm ấy, đến lượt Lí Thông nộp mình Mẹ con

hắn nghĩ kế lừa Thạch Sanh chết thay Chiều hôm

đó, chờ Thạch Sanh kiếm củi về, Lí Thông dọn một mâm rượu thịt ê hề mời ăn, rồi bảo:

- Đêm nay, đến phiên anh đi canh miếu thờ, ngặt vì

dở cất mẻ rượu, em chịu khó thay anh, đến sáng thì về.

(Thạch Sanh)

Bài tập thờm : Tìm những chỉ từ thích hợp điền vào chỗ trống?

a Từ , oán nặng thù sâu, hàng năm Thuỷ Tinh làm mưa gió, bão lụt đánh Sơn Tinh.

b Người vo gạo gói bánh, người .nhóm bếp.

này

kia

Bài tập viết đoạn văn:

Viết đoạn văn khoảng 5 -7 câu nói về

không khí thi đua của lớp em nhân dịp chào mừng ngày 20-11, trong đó có sử dụng chỉ

từ (gạch chân dưới chỉ từ)

Củng cố:

1.Chỉ từ : Là những từ dùng để trỏ vào sự vật, xác định vị trí của sự vật trong không gian, thời gian.

2 Chỉ từ thường làm phụ ngữ trong cụm

danh từ Ngoài ra, chỉ từ còn có thể làm chủ ngữ hoặc trạng ngữ trong câu.

- Viết một đoạn văn trong đó có chỉ từ

- Xem trước bài: “Luyện tập kể

chuyện tưởng tượng”