Mây và sóng

Kiến thức: Giúp học sinh cảm nhận đợc ý nghĩa thiêng liêng của tình mẵu tử, thấy đợc đặc sắc nghệ thuật trong sáng tạo tứ thơ bằng những cuộc đối thoại tởng tợng và xây dựng hình ảnh thi

Tuần 26

Tago

I.Mục tiêu bài học:

1 Kiến thức: Giúp học sinh cảm nhận đợc ý nghĩa thiêng liêng của tình mẵu

tử, thấy đợc đặc sắc nghệ thuật trong sáng tạo tứ thơ bằng những cuộc đối thoại tởng tợng và xây dựng hình ảnh thiên nhiên mang ý nghĩa tợng trng

2 Tích hợp với phần văn ở bài ôn tập thơ và kiểm tra văn (phần thơ) và những văn bản về tình cảm cha mẹ đối với con cái đã học

3 Rèn kỹ năng đọc và phân tích thơ tự do (thơ văn xuôi) phân tích những hình

ảnh tợng trng trong thơ, kết cấu đối thoại trong độc thoại của bài thơ

II.Chuẩn bị:

1 GV: Tập thơ Tago - Nhà xuất bản Văn hoá thông tin, Hà nội

2 HS: Học bài cũ đọc bài mới

III.Tiến trình:

1 ổn định tổ chức

2 Ktra: ? Ngời cha qua việc tâm tình dặn dò con muốn thể hiện và gửi gắm

điều gì?

3 Tổ chức các hoạt động:

Hoạt động 1:

GV nêu yêu cầu khi đọc và

đọc mẫu một lợt,2-3 HS

đọc tiếp

HS đọc chú thích SGK

? Nêu bố cục của bài thơ?

Hoạt động 2

? HS đọc lại 2 đoạn thơ của

phần 1 và 2

? Có mấy lời hỏi và lời

đáp trong từng phần đối

thoại?

? Câu trả lời thứ nhất của

bé tại sao lại là một câu

hỏi?

?Câu trả lời thứ hai có gì

đáng chú ý về thành phần?

I Đọc tìm hiểu chú thích và bố cục:

1 Đọc:

2 Chú thích(SGK)

3 Bố cục:

Hai phần:

a Câu chuyện với mẹ và những ngòi ở trên mây

và trò chơi thừ nhất của em bé

b Câu chuyên thứ hai với mẹ về những nguời

ở trong sóng và tro chơi thứ hai của em bé

II Tìm hiểu văn bản:

1 Lời từ chối của em bé trớc sự mời gọi rủ rê của những ngời sống trên mây, trong sóng:

Em bé hỏi lại là vì em đã bị hấp dẫn, cuốn hút bởi những lời rủ rê cũa những ngời sống trên mây trong sóng Vì bé rất tò mò,rất ham chơi, ham vui.Chơi suốt ngày với bình minh vàng,vầng trăng bạc thì thú vị nhất còn gì! Đó là tình cảm là tâm lý rất t nhiên của lứa tuổi bécâu hỏi của bé về cách đidẫn đến câu trả lời thứ hai của những ngời kỳ lạ, cách đi thật dễ dàngchẳng phải

cố gắng gì nhiều

- Câu trả lời thứ hai gồm hai nửa, nửa đầu là câu nêu lên sự thật, một tình thế cũng là lý do để từ chối : Mẹ mình đanng ở nhà , buổi chiều mẹ luôn muốn mình ở nhà Nửa thứ hai là câu hỏi tu từ, hỏi chỉ để là khẳng

định cái lý do chính đáng và chắc chắn để bé kiên quyết

từ chối những lời rủ rê, mời gọi hấp dẫn của họ -Nếu em bé từ chối ngay thì logic tình cảm thiếu chân thực vì trẻ em nào mà chẳng thích chơi, thích đi, thích lạ Bé phần nào đã bị cuốn hút Song cuối cùng bé đã từ

? Tại sao em bé không từ

chối ngay lập tức lời rủ rê

của những ngời ở trên mây

trong sóng?

? Theo em họ có thể là ai?

? Đọc những câu thơ còn

lại ở cả hai phần

? hãy thuật lại từng trò

chơi mà bé nghĩ ra để thay

thế cho việc ngao du cùng

mây sóng?

? Đặc điểm và ý nghjĩa của

những trò chơi đó là gì?

? Phân tích vẻ đẹp và chiều

sâu của câu thơ: “Hai tay

con ôm lấy mẹ mẹ con ta

ở chỗ nào”?

Hoạt động 3.

? NT của bài thơ này là gì?

chối, bé không muốn đánh đổi thú vui chơi bằng việc

xa mẹ, để mẹ phải một mình ở nhà rõ ràng tình thơng

mẹ đã thắng lời mời gọi của những kẻ sống trên mây và trong sóng

-Là thế giới thần tiên kỳ ảo ttrong truyện cổ tích, trong truyền thuyết,thần thoại mà bé đợc nghe đợc đọc và t-ởng tợng ra, đó là những tiên đồng những ngọc nữ xinh

đẹp, là những nàng tiên cá tuyệt vời với giọng hát mê hồn dập dờn trong sóng biển xanh mênh mông

⇒Tinh thần nhân văn sâu sắc của bài thơ chính là ở

sự khắc phục sự ham muốn chính đáng của tuooỉ thơ

để làm vui lòng mẹ, chính tỏ tình cảm của mẹ với bé thật là sâu nặng

2 Trò chơi của bé

-Học sinh thuật lại

-Đó là những trò chơi sáng tạo và thú vị ở chỗ nó hoà hợp tuyệt diệu giữa tình yêu thiên nhiên và tình mẹ con -Ba câu thơ không chỉ tả cách chơi trong trò chơi sáng tạo của bé mà còn thể hiện niềm hạnh phúc vô biên, tràn ngập của con, của sự hoà hợp thơng yêu là của hai

mẹ con giữa thiên nhiên, vũ trụ và cuộc sống con ngời Những câu thơ còn mang chiều sâu triết lý về tình

th-ơng yêu mẹ con hạnh phúc của tình mè con thật gần gũi, giản dị nhng cũng vô cùng lớn lao, thiêng liêng và vĩnh hằng nh vũ trụ, nh thiên nhiên, và kỳ diệu thay,

điều đó lại do chính con ngời, chính bé tạo ra

III.Tổng kết 1.NT:-Tứ thơ phát triển theo bố cục tơng đối cân phân,

đối xứng nhng không trùng lặp

-Đối thoại lồng trong lời kể -Sự hoá thân của tác giả vào nhân vật trữ tình em bé

-Tởng tợng bay bổng, phóng khoáng

2.CĐ: Ca ngợi tình mẹ con thiêng liêng bất diệt

HĐ3 Củng cố:GV nhấn mạnh nội dung bài học

4.Giao nhiệm vụ: Về nhà học bài cũ, đọc bài mới

5.Rút kinh nghiệm:

Tiết 127 Ôn tập về thơ

Mục tiêu bài học:

1.Kiến thức: Giúp học sinh hệ thống hoá kiến thức cơ bản về các tác phẩm thơ VN hiện đại đã học trong chơng trình ngữ văn lớp 9 Củng cố kiến thức cơ bản về thể loại thơ trữ tình đã hình thành qua qua trình học các tác phẩm thơ trong chơng trình lớp 9và các lớp 6,7,8 Bớc đầu hình thành hiểu biết sơ lợc về thành tựu và đặc điểm của thơ hiện VN từ sau cách mạng tháng tám-1945

2.Tích hợp với phần TV ở bài nghĩa tờng minh và nbghĩa hàm ý, TLV bài nghị luận

về một đoạn thơ, bài thơ

4.Rèn kỹ năng so sánh hệ thống hoá, cảm thụ và phân tích thơ trữ tình

II.Chuẩn bị:

Giáo viên:Hệ thống kiến thức

Học sinh: Chuẩn bị bài

III.Tiến trình:

1 ổn định tổ chức

2 KT: Kết hợp trong bài

3 Tổ chức các hoạt động

Hoạt động 1

I.Bảng hệ thống kiến thức:

Phần này giáo viên hớng dẫn HS lập bảng ở nhà theo mẫu sgk Sau đó gv gọi hs trình bày theo từng bài

Hoạt động 2

II.Thống kê theo giai đoạn lịch sử:

a.Giai đoạn kháng chiến chống Pháp (1945-4-1954): Đồng chí-Chính Hữu(1948) b.Giai đoạn MB hoà bình sau cuộc kháng chiến chống Pháp : Đoàn thuyền đánh cá(1958), Con cò(1962), Bếp lửa(1963)

c.GĐ kc chống Mỹ(1964-1975) Bài thơ về tiểu đội xe không kính(1969), Khúc hát

ru những em bé lớn trên lng mẹ(1971)

d.GĐ sau 1975- Đất nớc thống nhất: Viếng lăng Bác, Mùa xuân nho nhỏ, sang thu, nói với con

Thể hiện cuộc sống đất nớc và t tởng tình cảm của con ngời:

-Đất nớc và con ngời Việt Nam từ sau CMT8 đến nay qua các giai đoạn lịch sử: Trong hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ gian khổ, trờng kỳ và thắng lợi

vẻ vang Nhân dân đất nớc anh hùng( Đồng chi, baig thơ về tiểu đội xe không kính) -Công cuộc lao động xây dựng đất nớc và những quan hệ tốt đẹp của con ngời:Đoàn thuyền đánh cá, mùa xuân nho nhỏ

-Tình cảm, t tởng tâm hồn của con ngời trong thời kỳ lịch sử có nhiền biến động thay

đổi sâu sắc: Tình yêu đất nớc, tình cảm đồng chis, đồng đội, lòng kính yêu, thơng nhớ và biết ơn Bác Hồ, tình cảm mẹ con, cha con, bà cháu gần gũi thiêng liêng, chặt bền gắn liền với tình cảm chung- với nhân dân và đất nớc

Hoạt động 3: Những nét chung và riêng qua 3 bài thơ: Con cò, Khúc hát ru những

em bé lớn trên lng mẹ, Mây và sóng

a.Những điểm chung:

+ Ca ngợi tình mẹ con thiêng liêng thắm thiết

+ Sử dụng lời hát ru, lời nói của con với mẹ

b.Những điểm riêng:

+ Khúc hát ru: Sự thống nhất gắn bó giữa tình yêu con với tình yêu đất nớc, gắn bó trung thành với cách mạng của ngời mẹ Vân Kiều(Tà Ôi) trong kháng chiễn chống

Mỹ Hình tợng sáng tạo: Hát ru con lớn trên lng mẹ

+Con Cò: Từ hình tợng con cò trong ca dao, trong lời ru con phát triển và ca ngợi lòng mẹ, tình mẹ thơng con, ý nghĩa lời ru đối với cuộc sống con ngời

+Mây và sóng: Hoá thân vào lời trò truyện hôn nhiên, ngây thơ say sa của bé đối với

mẹ để thể hiện tình yêu mẹ thắm thiết của trẻ thơ Tình yêu mẹ của bé là sâu nặng hấp dẫn hơn tất cả những vẻ đẹp và sự hấp dẫn khác trong thiên nhiên và vũ trụ

Hoạt động 4 Nhận xét về hình ảnh ngời lính và tình đồng đội qua các bài thơ: Đồng

chí, Bài thơ về tiểu đội xe không kính, ánh trăng:

Giáo viên hớng dẫn học sinh nhận xét

Hoạt động 5

Huy Cận- Đoàn thuyền đánh cá: Bút pháp lãng mạn, nhiều so sánh, liên tởng tởng t-ợng bay bổng Giọng thơ tơi vui, khoẻ khoắn Đó là bài ca lao độngb sôi nổi, phấn chấn, hào hùng Hình ảnh thơ đặc sắc: Đoàn thuyền đánh cá ra đi, đánh cá, trở về Chính Hữu- Đồng Chí: Bút pháp hiện thực, hình ảnh chân thực cụ thể chọn lọc cô

đúc Hình ảnh đặc sắc: Đầu súng trăng treo

+Nguyễn Duy- ánh trăng: Bút pháp gợi nghĩ, gợi tả, ý nghĩa khái quát, lời tự tình,

độc thoại, ăn năn, ân hận, với chính mình Hình ảnh đặc sắc: ánh trăng im phăng phắc

+ Chế Lan Viên- Con Cò:Bút pháp dân tộc- hiện đại: Phát triển hình ảnh con cò trong

ca dao và lời hát ru Hình ảnh đặc sắc: Con cò, cánh cò

+ Thanh Hải- Mùa xuân nho nhỏ: Bút pháp hiện thực và lãng mạn chất Huế đậm đà Lời tâm nguyện trớc lúc đi xa Hình ảnh đặc sắc: Mùa xuân nho nhỏ

HS đọc đoạn viết của bản thân( Nhận xét)

Hoạt động 6 Củng cố:

-GV nhấn mạnh nội dung bài học

4.Giao nhiệm vụ:

-Về nhà học bài, chuẩn bị bài mới

5.Rút kinh ngiệm:

Tiết 128 Nghĩa tờng minh và hàm ý

I.Mục tiêu bài học

1 Kiến thức: Củng cố khái niệm về nghĩa tờng minh và hàm ý

2 Tích hợp với văn qua văn bản Mây và sóng, với tập làm vănở kiểu bài nghị luận

3 Kỹ năng: Rèn luyện kỹ năng sử dụng và giải mã Hàm ý trong giao tiếp

II.Chuẩn bị

1 Giáo viên: Soạn giáo án

2 Học soạn: Học bài cũ, đọc bài mới

III.Tiến trình:

1 ổn định tổ chức

2 Kiểm tra: Thế nào là nghĩa tờng minh và hàm ý? Cho ví dụ?

3 Tổ chức các hoạt động

Hoạt động 1

HS đọc ví dụ SGK?

?Nêu hàm ý của những câu

I.Điều kiện sử dụng hàm ý:

1.VD:

+ Câu 1: Con chỉ đợc Có hàm ý là sau bữa ăn nằy

in đậm?

? Vì sao chị Dậu không dám

nói thẳng?

? Hàm ý trong câu nói nào

của chi Dậu rõ hơn? vì sao

chị phải nói rõ hơn nh vậy?

?Chi tiết nào trong đoạn

trích cho thấy cái Tý đã hiểu

hàm ý trong câu nói của mẹ?

? HS đọc ghi nhớ sgk?

cái Tý phải sang ở nhà ông bà Nghị vì chị Dậu đã bán nó

-Vì đây là một sự thật đau lòng nên chị không dám nói thẳng với con

+ Câu 2: Con chỉ ăn Cái Tý đã hiểu rõ tai hoạ ập xuống đầu nó Vì vậy ta có thể kết luận hàm ý của câu sau rõ hơn hàm ý của câu trớc

-Vì chính chị cũng không thể chịu đựng nổi sự đau

đớn khi phải kéo dài những giây phút lừa dối cái Tý -“Giãy nảy liệng củ khoai, oà lên khóc và hỏi “U bán con thật đấy ?”

=>Ghi nhớ (sgk) II.Luyện tập:

Bài tập 1

a.Ngời nói là anh thanh niên và ngời nghe là ông hoạ sĩ và cô gái:

hàm ý của câu in đậm là: Mời bác và cô vào trong nhà uống nớc

Hai ngời nghe đều hiểu hàm ý của câu nói đó: “Ông theo liền anh thanh niên vào trong nhà, ngồi xuống ghế”

b.Ngời nói là anh Tấn ngời nghe là chị hàng đậu ngày trớc

-Hàm ý: Chúng tôi không thể cho đợc

-Thể hiện ở câu cuối

c.Ngời nói là Thuý Kiều, ngời nghe là Hoạn Th

-Hàm ý: Câu 1: Quyền quý cao sang nh tiểu th mà cũng có lúc phải cúi đầu làm tội nhân nh thế này ?

Câu 2: Tiểu th không nên ngạc nhiên về sự trừng phạt này

-Hoạn Th hiểu các hàm ý đó nên đã hồn lạc phách siêu và khấu đầu dới trớng liệu

điều kêu ca”

Bài tập 2,3: GV hớng dẫn học sinh làm bài tập

Bài tập 5: Thông qua sự so sánh giữa “Hi vọng” với “Con đờng” của Lỗ Tấn, chúng

ta có thể hiểu đợc hàm ý của chúng tác giả “tuy hy vọng cha thể nói là thực hay h, nhng nếu cố gắng và kiên trì thực hiện thì vẫn có thể thành công”

-Giáo viên hớng dẫn học sinh làm bài tập còn lại

4.Giao nhiệm vụ:

-Học sinh về nhà học bài cũ đọc bài mới

5.Rút kinh nghiệm

Tiết 129 Kiểm tra về thơ

I.Mục tiêu bài học:

1 Kiểm tra đánh giá kết quả học tập các văn bản tác phẩm thơ trong chơng trình ngữ văn lớp 9 học kỳII

2 Tích hợp: Tiếp tục công việc của tiết 127

3 Rèn luyện và đánh giá kỹ năng viết văn: Cảm nhận và phân tích 1 đoạn, 1 câu,

1 hình ảnh hoặc vấn đề trong thơ trữ tình

II

Chuẩn bị;

1 Giáo viên:Ra đề + Đáp án

2 Học sinh: Ôn tập kỹ nội dung bài ôn tập

III.Tiến trình:

1 ổn định tổ chức

2 Kiểm tra

Đề bài:

I.Trắc nghiệm:

Đọc đoạn thơ sau và trả lời câu hỏi:

“Mùa xuân ngời cầm súng Lộc giắt đầy trên lng Mùa xuân ngời ra đồng Lộc trải dài nơng mạ Tất cả nh hối hả

Tất cả nh xôn xao”

1.Những biện pháp tu từ nào đợc sử dụng trong đoạn thơ trên?

a So sánh b Điệp từ c Nhân hoá d Hoán dụ

2.Những nhịp nào đã đợc sử dụng trong đoạn thơ?

a.2-3 b 3-2 c.1-2-2 d.2-1-2

3.Đoạn thơ tả cảnh gì?

a.Mùa xuân thiên nhiên c Mùa xuân lòng ngời

b.Mùa xuân đất nớc d Cả ba ý trên

4.Đoạn thơ trên có mấy từ láy, mấy từ ghép?

a Một từ láy, ba từ ghép c Hai từ láy, hai từ ghép

b Hai từ láy, ba từ ghép d Hai từ láy, bốn từ ghép

5.Cảm xúc chủ yếu của nhà thơ trong đoạn thơ này là gì?

a.Vui tơi phấn khởi c Hối hả, xôn xao

b.Tự hào rạo rực d Bâng khuâng man mác

II.Tự luận:

Phân tích bài thơ “Viếng lăng Bác” của nhà thơ Viễn Phơng

Đáp án:

I.TN( 3.5 điểm)

1.(1đ) a,b

2.(1đ)a,b

3.(0.5đ)d

4(0.5đ)c

5.(0.5đ)c

II.TL(6.5đ)

Mở bài: Giới thiệu bài thơ và tình cảm khái quát của tác giả thể hiện trong bài thơ Thân bài: Phân tích tình cảm của tác giả qua 3 khổ thơ Mỗi khổ 1.5 đ

Kết luận(1đ) khẳng định lại tình cảm của tác giả

Củng cố;

GV nhấn mạnh nội dung bài

4.Giao nhiệm vụ:

-Về nhà ôn lại bài chuẩn bị bài mới

5.Rút kinh nghiệm:

Tiết 130 Trả bài số 6 (Viết ở nhà)

I.Mục tiêu bài học:

-Ôn lại lú thuyết và kỹ năng của kiểu bài nghị luận về tác phẩm truyện( hoặc đoạn trích)

-Nhận xét đánh giá rút kinh nghiệm về những u nhợc điểm thông qua một bài viết cụ thể

II Chuẩn bị:

1 Giáo viên:

2 Học sinh:

III Tiến trình:

1 ổn định tổ chức:

2 Kiểm tra:

3 Tổ chức các hoạt động:

Đề: Suy nghĩ về thân phận ngời Phụ nữ trong xã hội cũ qua nhân vật Vũ Nơng ở

“Chuyện ngời con gái Nam Xơng” của Nguyễn Dữ

Hoạt động 1

Tìm hiểu đề và tìm ý: Giáo viên hỡng dẫn học sinh tìm hiểu đề và tìm ý

1.Tìm hiểu đề:

a Kiểu đề: Nghị luận về tác phẩm truyện

b Vấn đề nghị luận: Thân phận ngời phụ nữ trong xã hội cũ

c Cơ sở nghị luận: Phân tích nhân vật Vũ Nơng

d Yêu cầu nghị luận: Xác lập các luận điểm, luận cứ để làm rõ vấn đề “ Thân phận ngời Phụ nữ trong xã hội cũ”

2.Tìm ý:

-Đối với ngời phụ nữ xã hội phong kiến xa có những luật lệ hà khắc gì?

-Hậu quả của những luật lệ hà khắc ấy đối với Vũ Nơng là gì?

-Ngoài các ý chính ấy, còn có thể khai thác thêm các khía cạnh ý nghĩa nào?

Hoạt động 2

Nhận xét u nhợc điểm: ( GV chỉ rõ ở những bài nào?)

*Ưu: Bố cục:

Liên kết:

Diễn đạt hành văn, chính tả:

Xác định đề, cách trình bày luận điểm:

*Nhợc :

Bố cục:

Liên kết:

Diễn đạt hành văn, chính tả:

Xác định đề, cách trình bày luận điểm:

Hoạt động 3

Đọc rút kinh ngiệm:

Giáo viên hớng dẫn học sinh đọc 2 bài khá nhất, 1 bài trung bình và hai bài yếu nhất (Chú ý có sửa chữa)

Hoạt động 4 Củng cố:

Giáo viên nhấn mạnh nội dung bài học

4.Giao nhiệm vụ:

-Học bài cũ, đọc bài mới

5.Rút kinh ngiệm: