Bài Giảng Sỏi Tiết Niệu

định nghĩa Sỏi đ ờng tiết niệu là các sỏi nằm trong hệ thống đ ờng bài xuất đài, bể thận, niệu quản, bàng quang và niệu đạo... Chụp hệ tiết niệu không chuẩn bị • Sỏi là hình cản quang đ

Sái hÖ tiÕt niÖu

TS Bïi V¨n LÖnh

ThS Lª TuÊn Linh

Bé m«n ChÈn ®o¸n h×nh ¶nh

định nghĩa

Sỏi đ ờng tiết niệu là các sỏi nằm trong hệ thống đ ờng bài xuất (đài, bể thận, niệu quản, bàng quang và niệu đạo)

Sỏi tiết niệu- Mục đích của CĐHA

 Chẩn đoán d ơng tính (sỏi) và vị trí sỏi

 ảnh h ởng trên đ ờng bài xuất (giãn?), chức năng thận (suy thận?)

 Chẩn đoán nguyên nhân : Sỏi trên chỗ hẹp?

 Chọn ph ơng pháp điều trị

 Theo dõi: Thất bại, di chứng, tái phát

Chụp hệ tiết niệu không chuẩn bị

• Sỏi là hình cản quang đậm độ cao (x ơng)

• Không thay đổi trên các phim chụp

• Phát hiện các sỏi hệ tiết niệu cản quang >5 mm,

định khu vị trí sỏi, phân biệt sơ bộ sỏi thuộc bộ máy tiết niệu hay ở ngoài (chụp nghiêng)

• Không nhìn thấy sỏi không cản quang hay sỏi cản quang kích th ớc nhỏ (bổ xung bằng siêu âm, UIV, CLVT)

Đặc điểm hình ảnh sỏi hệ tiết niệu theo thành phần sỏi

- Sỏi Phốtphát - Can xi: Đậm độ cản quang cao, th ờng nhẵn, có thể có nhiều vòng, lớp, hay gặp dạng sỏi san hô

- Sỏi Oxalat: Đậm độ cản quang t ơng đối cao, sù sì có hình khía, gai, loại này hay gặp nhất

- Sỏi Phốtphát-amoniac- magiê: Độ cản quang ít, th ờng nhiều lớp, không đồng nhất, hay gặp dạng sỏi san hô Bệnh lý nhiễm trùng đ ờng tiết niệu, goutte là điều kiện thuận lợi hình thành

- Sỏi Cystin, sỏi urat: Th ờng không cản quang hoặc cản quang rất mờ nhạt, tròn, nhẵn, ít gặp ở Việt nam

Nhìn chung tỷ lệ cản quang của sỏi khoảng 92%

Sái san h« ®iÓn h×nh trong bÓ thËn

Sỏi trong đài d ới thận

Sái niÖu qu¶n

Sái nhá ë niÖu qu¶n tiÓu khung

ChÈn ®o¸n ph©n biÖt víi v«i ho¸ trong æ bông

 1 Thµnh bông: Sôn s ên, m¸u tô sÑo

Sôn s ên

ChÈn ®o¸n ph©n biÖt víi v«i ho¸ trong

Sái tói mËt

Tói mËt v«i ho¸

(Tói mËt h×nh sø- porcelaine)

Chẩn đoán phân biệt với vôi hoá trong

ổ bụng

 3 Gan

  U hạt (granulomes): Lao, u hạt nhiễm

khuẩn (granulomatose septique)

  ap xe cũ

  KTS: kyste hydatique

  U gan vôi hoá vô định hình hoặc dạng nốt.

  Di căn :Vú , ĐT

Di c¨n gan v«i hãa

(tumeur carcinọde du grêle)

ChÈn ®o¸n ph©n biÖt víi v«i ho¸ trong

H¹ch m¹c treo v«i ho¸

Sái ph©n ruét thõa (Stercolithe)

ChÈn ®o¸n ph©n biÖt víi v«i ho¸ trong

V«i ho¸ §MC

V«i ho¸ §M thËn

Phång §M thËn ph¶i v«i hãa

ChÈn ®o¸n ph©n biÖt víi v«i ho¸ trong

Lo¹n s¶n nang v«i hãa

BÖnh Cacchi - Ricci (ectasie tubulaire prÐcalicielle)

Pyonéphrose tuberculeuse exclue

ou rein «mastic»

ChÈn ®o¸n ph©n biÖt víi v«i ho¸ trong

Apxe th îng thËn v«i hãa

(Abcès calcifié de la surrénale)

Siêu âm

• Hình ảnh sỏi: Hình đậm âm kèm bóng cản phía sau, sỏi trên 3

mm mới tạo đ ợc bóng cản Bóng cản của sỏi không phụ thuộc nhiều vào sỏi cản quang hay không cản quang

• Gián tiếp: ± giãn đ ờng bài xuất th ợng l u

• Vai trò của siêu âm: Đo kích th ớc sỏi, xác định định khu của sỏi, vị trí sỏi, phát hiện dấu hiệu gián tiếp giãn trên vị trí sỏi, xuất dịch d ới bao thận, tìm một số biến chứng của sỏi (ứ mủ ), tìm các bất th ờng bộ máy tiết niệu tạo điều kiện thuận lợi hình thành sỏi (hẹp vị trí nối, thận đôi )

• Siêu âm có một số hạn chế: khi thăm dò niệu quản đoạn l ng,

đoạn cao niệu quản chậu hông, sỏi nhỏ d ới 3 mm Khi đó th ờng chỉ thấy dấu hiệu gián tiếp

§au quÆn thËn ph¶i

Chụp niệu đồ tĩnh mạch

Vai trò: chẩn đoán xác định sỏi, vị trí của sỏi (ngay cả sỏi trong túi thừa ), giá trị đánh giá chức năng thận bị ảnh h ởng đến mức nào, tình trạng ứ đọng hiện tại

Dấu hiệu:

thì nhu mô xuất hiện muộn nh ng tồn tại lâu

2 Giãn đ ờng bài xuất th ợng l u.

sỏi cản quang khó nhìn hơn, sỏi không cản quang là hình khuyết trong lòng đ ờng bài xuất

thoát ra ngoài vẫn còn thấy dầy, phù nề phía trên và d ới vị trí sỏi, quanh vị trí sỏi (dấu hiệu Vespignani)

C¬n ®au quÆn thËn: TriÖu chøng trªn UIV

1. Th× nhu m« xuÊt hiÖn

TriÖu chøng sái HTN trªn UIV

Sái kh«ng c¶n quang

DÊu hiÖu Vespignani

C¬n ®au quÆn thËn cã tho¸t thuèc c¶n quang

C¸c ph ¬ng ph¸p kh¸c

• Chôp niÖu qu¶n ng îc dßng qua soi bµng quang

• Chôp c¾t líp vi tÝnh

• Céng h ëng tõ