Tìm hiểu đoạn trích: I/ Giới thiệu đoạn trích 1.Khung cảnh lầu Ngưng Bích và tâm trạng của Kiều.. Tìm hiểu đoạn trích: 1.Khung cảnh lầu Ngưng Bích và tâm trạng của Kiều.. Tìm hiểu đoạn
Trang 1Người thực hiện:Nguy n Th Thu Hi n ễn Thị Thu Hiền ị Thu Hiền ền Đơn vị: Trường THCS TÂN HÀ
Trang 2Câu 1: Đọc thuộc lòng đoạn trích Cảnh ngày xuân
Trích “Truyện Kiều” - Nguyễn Du.( 5 Đ )
KTM
Câu 2: Nêu nội dung và nghệ thuật đoạn trích Cảnh
ngày xuân trích Truyện Kiều của Nguyễn Du? ( 3 Đ )
Trang 3Thanh minh trong tiết tháng ba,
Lễ là tảo mộ hội là đạp thanh.
Gần xa nô nức yến anh, Chị em sắm sửa bộ hành chơi xuân.
Dập dìu tài tử giai nhân, Ngựa xe như nước, áo quần như nêm.
Ngổn ngang gò đống kéo lên, Thoi vàng vó rắc, tro tiền giấy bay.
,
Đáp án câu 1:
Trang 4Tà tà bóng ngả về tây,
Chị em thơ thẩn dan tay ra về.
Bước dần theo ngọn tiểu khê,
Lần xem phong cảnh có bề thanh thanh Nao nao dòng nước uốn quanh, Dịp cầu nho nhỏ cuối ghềnh bắc ngang
Trang 5Đáp án câu 2:
1.Nội dung:
-Đoạn thơ là bức tranh thiên nhiên lễ hội, mùa xuân tươi đẹp trong sáng,
là một trong những bức tranh thiên nhiên tươi đẹp nhất trong "Truyện Kiều" của Nguyễn Du
Trang 7I Đọc – hiểu văn bản
1.Vị trí đoạn trích
- Đoạn trích gồm 22 câu Từ câu 1033 – 1054, nằm ở phần
thứ hai (Gia biến và lưu lạc).
Em hãy cho biết
số câu, vị trí đoạn trích?
Trang 8* Khái niệm “ngôn ngữ độc thoại” và “tả cảnh ngụ tình”
- Ngôn ngữ độc thoại thường là lời nói thầm bên trong, nhân vật tự nói với chính mình
- Nghệ thuật tả cảnh ngụ tình là mượn cảnh vật để gửi gắm tâm trạng Cảnh không đơn thuần là bức tranh thiên nhiên mà còn là bức tranh tâm trạng
Trang 92 Đọc
•Đọc: giọng chậm, buồn, chú ý nhấn mạnh các từ bẽ bàng, buồn trông.
Trước lầu Ngưng Bích khóa xuân,
Vẻ non xa tấm trăng gần ở chung.
Bốn bề bát ngát xa trông, Cát vàng cồn nọ bụi hồng dặm kia.
Bẽ bàng mây sớm đèn khuya, Nửa tình nửa cảnh như chia tấm lòng.
Tưởng người dưới nguyệt chén đồng, Tin sương luống những rày trông mai chờ.
Bên trời góc bể bơ vơ, Tấm son gột rửa bao giờ cho phai.
Xót người tựa cửa hôm mai, Quạt nồng ấp lạnh những ai đó giờ?
Sân Lai cách mấy nắng mưa,
Có khi gốc tử đã vừa người ôm
Trang 10Buồn trông cửa bể chiều hôm,
Thuyền ai thấp thoáng cánh buồm xa xa?
Buồn trông ngọn nước mới sa,
Hoa trôi man mác biết là về đâu ?
Buồn trông nội cỏ rầu rầu,
Chân mây mạt đất một màu xanh xanh Buồn trông gió cuốn mặt duềnh,
Ầm ầm tiếng sóng kêu quanh ghế ngồi
Trang 113 Giải thích từ khó:
(1)Khóa xuân: Khóa kín tuổi xuân, ý nói cấm cung; ở đây chỉ việc Kiều bị
giam lỏng
(4) Bẽ bàng: Xấu hổ, tủi thẹn.
(5) Chén đồng: Chén rượu thề nguyền, cùng lòng, cùng dạ với nhau.
(7) Tấm son: Tấm lòng son, chỉ tấm lòng chung thủy gắn bó.
(8) Tựa cửa: ý nói người mẹ tựa cửa trông chờ con.
Trang 12(9) Quạt nồng ấp lạnh: Mùa hè, trời nóng lực thì quạt cho cha mẹ ngủ;
mùa đông trời lạnh giá thì vào nằm trước để khi cha mẹ ngủ chỗ nằm đã
ấm sẵn Ý cả câu nói về sự lo lắng không biết ai sẽ phụng dưỡng, chăm sóc cha mẹ
(10) Sân Lai: sân nhà lão lai tử, đây chỉ sân nhà cha mẹ Thúy Kiều
Theo Hiếu tử truyện: Lão Lai Tử người nước Sở thời Xuân Thu rất có
hiếu, tuy đã già mà còn nhảy múa ngoài sân cho cha mẹ xem để mua vui cho cha mẹ
(10) Gốc tử: gốc cây tử (cây thị), chỉ cha mẹ Cả câu ý nói cha mẹ đã già
rồi (theo điển cũ nói cây dâu và cây tử là những cây do cha mẹ trồng ở quanh nhà)
Trang 13KIỀU Ở LẦU NGƯNG BÍCH(Trích “Truyện Kiều”-Nguyễn Du)
Trước lầu Ngưng Bích khóa xuân,
Vẻ non xa tấm trăng gần ở chung.
Bốn bề bát ngát xa trông,
Cát vàng cồn nọ bụi hồng dặm kia.
Bẽ bàng mây sớm đèn khuya,
Nửa tình nửa cảnh như chia tấm lòng.
Tưởng người dưới nguyệt chén đồng,
Tin sương luống những rày trông mai chờ.
Bên trời góc bể bơ vơ,
Tấm son gột rửa bao giờ cho phai.
Xót người tựa cửa hôm mai,
Quạt nồng ấp lạnh những ai đó giờ?
Sân Lai cách mấy nắng mưa,
Có khi gốc tử đã vừa người ôm
Buồn trông cửa bể chiều hôm, Thuyền ai thấp thoáng cánh buồm xa xa? Buồn trông ngọn nước mới sa,
Hoa trôi man mác biết là về đâu ? Buồn trông nội cỏ rầu rầu,
Chân mây mạt đất một màu xanh xanh Buồn trông gió cuốn mặt duềnh,
Ầm ầm tiếng sóng kêu quanh ghế ngồi.
Trang 14BỐ CỤC 3 PHẦN
Đoạn 1
(6 câu đầu)
Khung cảnh lầu Ngưng Bích
và tâm trạng của Kiều
Trang 15KIỀU Ở LẦU NGƯNG BÍCH
(Trích “Truyện Kiều”-Nguyễn Du)
II Tìm hiểu văn bản:
I/ Đọc- hiểu văn bản
1.Khung cảnh lầu Ngưng Bích và tâm
trạng của Kiều.
Trang 16KIỀU Ở LẦU NGƯNG BÍCH
(Trích “Truyện Kiều”-Nguyễn Du)
II Tìm hiểu văn bản:
1.Khung cảnh lầu Ngưng Bích và tâm
trạng của Kiều.
Trước lầu Ngưng Bích khóa xuân,
Vẻ non xa tấm trăng gần ở chung
Bốn bề bát ngát xa trông, Cát vàng cồn nọ bụi hồng dặm kia.
Khung cảnh thiên nhiên trước lầu Ngưng Bích được miêu tả qua những chi
tiết nào?
=> Đẹp, mênh mông thoáng đãng nên
thơ nhưng vắng lặng, heo hút.
Trang 17KIỀU Ở LẦU NGƯNG BÍCH
(Trích “Truyện Kiều”-Nguyễn Du)
II Tìm hiểu văn bản:
1.Khung cảnh lầu Ngưng Bích và tâm
trạng của Kiều.
Bẽ bàng mây sớm đèn khuya
Nửa tình nửa cảnh như chia tấm lòng.
Tâm trạng của Thúy Kiều bộc lộ qua những chi tiết nào?
=> Chán nản, buồn tủi, cô đơn.
Trang 18KIỀU Ở LẦU NGƯNG BÍCH
(Trích “Truyện Kiều”-Nguyễn Du)
II Tìm hiểu đoạn trích:
I/ Giới thiệu đoạn trích
1.Khung cảnh lầu Ngưng Bích và tâm
trạng của Kiều.
Phân tích dụng
ý nghệ thuật đối lập giữa cảnh và người của Nguyễn
Du
- Cảnh: rộng lớn mênh mông
- Người: nhỏ bé, cô đơn.
Trang 19KIỀU Ở LẦU NGƯNG BÍCH
(Trích “Truyện Kiều”-Nguyễn Du)
II Tìm hiểu đoạn trích:
I/ Giới thiệu đoạn trích
1.Khung cảnh lầu Ngưng Bích và tâm
? Tác dụng?
=> Chán nản, buồn tủi, cô đơn.
=>Tả cảnh ngụ tình, đối lập cảnh mênh
mông, bát ngát nhưng vắng vẻ, đồng điệu
với tâm trạng buồn tủi cô đơn bẽ bàng của
Kiều
,
Trang 20KIỀU Ở LẦU NGƯNG BÍCH
(Trích “Truyện Kiều”-Nguyễn Du)
II Tìm hiểu đoạn trích:
1.Khung cảnh lầu Ngưng Bích và tâm trạng
của Kiều.
2/Nỗi nhớ người thân:
Tưởng người dưới nguyệt chén đồng,
Tin sương luống những rày trông mai chờ
Bên trời góc bể bơ vơ,
Tấm son gột rửa bao giờ cho phai.
Xót người tựa cửa hôm mai,
Quạt nồng ấp lạnh những ai đó giờ?
Sân Lai cách mấy nắng mưa,
Có khi gốc tử đã vừa người ôm
Trong cảnh ngộ của mình Kiều đã nhớ tới những ai?
Trang 21KIỀU Ở LẦU NGƯNG BÍCH
(Trích “Truyện Kiều”-Nguyễn Du)
II Tìm hiểu đoạn trích:
1.Khung cảnh lầu Ngưng Bích và tâm
trạng của Kiều.
a/ Nhớ Kim Trọng:
Khi nhớ về Kim Trọng, Kiều liên tưởng đến điều gì? Tâm trạng của Kiều như thế nào?
2/Nỗi nhớ người thân:
Tưởng người dưới nguyệt chén đồng,
Tin sương luống những rày trông mai chờ
Bên trời góc bể bơ vơ,
Tấm son gột rửa bao giờ cho phai.
=>-Đớn đau, day dứt, ân hận nhớ nhung da
diết mối tình đầu
Một người tình chung thuỷ
Trang 22KIỀU Ở LẦU NGƯNG BÍCH
(Trích “Truyện Kiều”-Nguyễn Du)
II Tìm hiểu đoạn trích:
1.Khung cảnh lầu Ngưng Bích và tâm
trạng của Kiều.
b/ Nhớ cha mẹ:
Khi nhớ về cha mẹ, Kiều liên tưởng đến điều gì? Tâm trạng của Kiều như thế nào?
2/Nỗi nhớ người thân:
Xót người tựa cửa hôm mai,
Quạt nồng ấp lạnh những ai đó giờ?
Sân Lai cách mấy nắng mưa,
Có khi gốc tử đã vừa người ôm
=> Xót xa cho cha mẹ đã già mà ngày đêm
còn trông chờ tin Kiều , lo lắng vì không
chăm sóc được cho cha mẹ
=> Một người con hiếu thảo
Trang 23KIỀU Ở LẦU NGƯNG BÍCH
(Trích “Truyện Kiều”-Nguyễn Du)
II Tìm hiểu đoạn trích:
1.Khung cảnh lầu Ngưng Bích và tâm
trạng của Kiều.
a/ Nhớ Kim Trọng:
Trong đoạn trích, Nguyễn
Du cho thấy Kiều nhớ Kim Trọng trước khi nhớ cha mẹ có hợp lí không?
Vì sao?
2/Nỗi nhớ người thân:
b/ Nhớ cha mẹ:
Trang 24KIỀU Ở LẦU NGƯNG BÍCH
(Trích “Truyện Kiều”-Nguyễn Du)
II Tìm hiểu đoạn trích:
1.Khung cảnh lầu Ngưng Bích và tâm trạng
của Kiều.
2/Nỗi nhớ người thân:
3/Tâm trạng buồn lo của Kiều:
Trang 26KIỀU Ở LẦU NGƯNG BÍCH
(Trích “Truyện Kiều”-Nguyễn Du)
II Tìm hiểu văn bản:
1.Khung cảnh lầu Ngưng Bích và tâm trạng
của Kiều.
2/Nỗi nhớ người thân:
3/Tâm trạng buồn lo của Kiều:
Có mấy cảnh được gợi tả ở 8 câu thơ cuối? Nêu
cụ thể?
Trang 273/Tâm trạng của Kiều:
Buồn trông cửa bể chiều hôm,
Thuyền ai thấp thoáng cánh buồm xa xa
Buồn trông ngọn nước mới sa,
Hoa trôi man mác biết là về đâu ?
Buồn trông gió cuốn mặt duềnh,
Ầm ầm tiếng sóng kêu quanh ghế ngồi Buồn trông nội cỏ rầu rầu,
Chân mây mặt đất một màu xanh xanh.
Trang 28KIỀU Ở LẦU NGƯNG BÍCH
(Trích “Truyện Kiều”-Nguyễn Du)
II Tìm hiểu văn bản:
1.Khung cảnh lầu Ngưng Bích và tâm trạng
của Kiều.
2/Nỗi nhớ người thân:
3/Tâm trạng buồn lo của Kiều:
Tâm trạng của Kiều qua cảnh thứ nhất như thế nào?
Buồn trông cửa bể chiều hôm, Thuyền ai thấp thoáng cánh buồm xa xa ?
=>Nhớ về quê hương và gia đình.
Trang 29KIỀU Ở LẦU NGƯNG BÍCH
(Trích “Truyện Kiều”-Nguyễn Du)
II Tìm hiểu đoạn trích:
1.Khung cảnh lầu Ngưng Bích và tâm trạng
của Kiều.
2/Nỗi nhớ người thân:
3/Tâm trạng buồn lo của Kiều:
Tâm trạng của Kiều qua cảnh thứ hai như thế nào?
Buồn trông ngọn nước mới sa, Hoa trôi man mác biết là về đâu ?
=>Nỗi buồn về số kiếp, cuộc đời, thân
phận trôi nổi.
Trang 30KIỀU Ở LẦU NGƯNG BÍCH
(Trích “Truyện Kiều”-Nguyễn Du)
II Tìm hiểu đoạn trích:
1.Khung cảnh lầu Ngưng Bích và tâm trạng
của Kiều.
2/Nỗi nhớ người thân:
3/Tâm trạng buồn lo của Kiều:
Tâm trạng của Kiều qua cảnh thứ ba như thế nào?
Buồn trông nội cỏ rầu rầu,
Chân mây mặt đất một màu xanh xanh.
=> Buồn cho cuộc sống tẻ nhạt, vô vị.
Trang 31KIỀU Ở LẦU NGƯNG BÍCH
(Trích “Truyện Kiều”-Nguyễn Du)
II Tìm hiểu đoạn trích:
1.Khung cảnh lầu Ngưng Bích và tâm trạng
của Kiều.
2/Nỗi nhớ người thân:
3/Tâm trạng buồn lo của Kiều:
Tâm trạng của Kiều qua cảnh thứ tư như thế nào?
Buồn trông gió cuốn mặt duềnh,
Ầm ầm tiếng sóng kêu quanh ghế ngồi.
=> Buồn cho cuộc đời sóng gió, lo sợ, hãi
hùng
Trang 323/Tâm trạng của Kiều:
Buồn trông cửa bể chiều hôm,
Thuyền ai thấp thoáng cánh buồm xa xa ?
Buồn trông ngọn nước mới sa,
Hoa trôi man mác biết là về đâu ?
Buồn trông nội cỏ rầu rầu,
Chân mây mặt đất một màu xanh xanh.
Buồn trông gió cuốn mặt duềnh,
Ầm ầm tiếng sóng kêu quanh ghế ngồi.
Biện pháp nghệ thuật đặc sắc trong 8 câu cuối, ý nghĩa của biện pháp nghệ thuật
đó ?
Trang 333/Tâm trạng của Kiều:
Buồn trông cửa bể chiều hôm,
Thuyền ai thấp thoáng cánh buồm xa xa ?
Hoa trôi man mác biết là về đâu ?
Buồn trông nội cỏ rầu rầu,
Chân mây mặt đất một màu xanh xanh
Điệp ngữ, từ láy Độc thoại nội tâm, tả cảnh ngụ tình
Ầm ầm tiếng sóng kêu quanh ghế ngồi
Buồn trông
thấp thoáng xa xa man mác
Trang 34KIỀU Ở LẦU NGƯNG BÍCH
(Trích “Truyện Kiều”-Nguyễn Du)
II Tìm hiểu đoạn trích:
1.Khung cảnh lầu Ngưng Bích và tâm trạng
của Kiều.
2/Nỗi nhớ người thân:
3/Tâm trạng buồn lo của Kiều:
- Điệp ngữ, từ láy, độc thoại nội tâm,
tả cảnh ngụ tình
- Nỗi buồn chất chứa, tầng tầng lớp
lớp đang dâng ngập lòng Kiều
Trang 35KIỀU Ở LẦU NGƯNG BÍCH
(Trích “Truyện Kiều”-Nguyễn Du)
II Tìm hiểu đoạn trích:
1.Khung cảnh lầu Ngưng Bích và tâm trạng
của Kiều.
2/Nỗi nhớ người thân:
3/Tâm trạng buồn lo của Kiều:
I Tìm hiểu chung:
III Tổng kết:
Nêu giá trị nội dung
và nghệ thuật của đoạn trích
1/ Nội dung:
2/ Nghệ thuật
Ghi nhớ/ SGK
Trang 36Cô đơn buồn tủi
Diễn biến tâm trạng của Kiều
Nhớ Kim Trọng
Buồn lo cho thân phận và số kiếp
Trang 37Nhận định nào nói đúng nhất nội dung đoạn trích ?
Nói lên nỗi nhớ người yêu và cha mẹ của Kiều
Trang 38Nhận định nào nói đầy đủ nhất những thủ pháp nghệ thuật trong tám câu thơ cuối
Trang 39Câu 1 Thế nào là nghệ thuật tả cảnh ngụ tình?
Trang 40- Tả cảnh ngụ tình: là mượn cảnh vật để
(ngụ)gửi gắm tâm trạng Cảnh không đơn thuần
là bức tranh thiên nhiên mà còn là tâm trạng
của con người Cảnh là phương tiện để miêu tả còn tâm trạng là mục đích miêu tả.
nhân vật tự nói với chính mình.
Trang 41Hướng dẫn học tập
* BÀI HỌC TIẾT NÀY :
- Học thuộc lòng đoạn thơ
- Nắm chắc nội dung nghệ thuật trong đoạn trích
- Phân tích nghệ thuật miêu tả nội tâm nhân vật và nghệ thuật tả cảnh ngụ tình trong đoạn trích vừa học
*BÀI HỌC TIÊT SAU:
- Soạn: LỤC VÂN TIÊN CỨU KIỀU NGUYỆT NGA
+ Đọc, tóm tắt tác phẩm.
+ Tìm hiểu nhân vật Lục Vân Tiên và Kiều Nguyệt Nga trong đoạn trích theo câu hỏi cuối bài