BÀI GIẢNG Dị vật đường ăn - dị vật đường thở

 Hỏi bệnh nhân nuốt gì, đã từng có tiền sử ngạt chưa? Tc: Cảm giác dị vật trên sụn giáp, khó nuốt, nuốt đau lên tai, rối loạn phát âm trong trường hợp không tắc nghẽn hay tắc 1 phần 

DỊ VẬT ĐƯỜNG ĂN

ThS Nguyễn Đức Tùng

Mục tiêu

+ Biết tình hình dị vật trên thế giới và Việt Nam + Nắm được đặc điểm lâm sàng của dị vật đường ăn

+ Biết cách xử trí DVĐĂ

+ Phổ biến cách phòng bệnh

Tình hình dị vật

 1 Thế giới

• Trẻ em:đồng xu,đồ chơi, thức ăn,pin…

• Người già:miếng bít tết

 Hỏi bệnh nhân nuốt gì, đã từng có tiền sử ngạt chưa?

 Tc: Cảm giác dị vật trên sụn giáp, khó nuốt, nuốt đau lên tai, rối loạn phát âm trong trường hợp không tắc nghẽn hay tắc 1 phần

 Nghi ngờ DVH ở bệnh nhân bị ho, co rít hay khàn tiếng không chẩn đoán được

 Soi họng : lưu ý nền lưỡi, Amidan, xoang lê tìm dị vật, vết trầy xước (Soi trực tiếp, gián tiếp, ống mềm, ống cứng)

 Chẩn đoán: Hỏi tiền sử,khám lâm sàng, Xquang

 Điều trị: Lấy d v t Điều trị: Lấy d v t ị vật ật ị vật ật

 Điều trị thêm: Nếu đau nhiều, sốt cao, khó thở hay khó nuốt hoặc nếu cảm giác dị vật không giảm sau 2 ngày

 Nếu không hài lòng: chụp Xq mô mềm nghiêng có thể phát hiện: Ap-xe sau họng, túi thừa Zenker, cứng khớp cổ nặng

 Có thể chụp cản quang (Barium,Gastrographin)

 Biến chứng:Tắc nghẽn đường khí, phù nề thanh quản, đẩy dị vật vào hạ thanh môn, khí quản, thực quản

Nghiệm pháp Heimlich

Dị vật thực quản

Giai đoạn 1

Triệu chứng tắc nghẽn

 Nuốt khó, nuốt đau

 Khạc nhổ để tống dị vật ra

Giai đoạn 2

Viêm thực quản,Ap-xe dưới niêm mạc thực quản

 Sốt,bộ mặt nhiễm trùng

 Nuốt rất đau,hơi thở có mùi hôi

 Khám:

 Cổ hơi sưng,ấn máng cảnh đau

 Lọc cọc thanh quản-cột sống (_)

Giai đoạn 3

Túi mủ ngoài thực quản →viêm tấy quanh →viêm tấy quanh viêm tấy quanh viêm tấy quanh

thực quản Ap-xe cạnh cổ →viêm tấy quanh

thực quản Ap-xe cạnh cổ →viêm tấy quanh

 Nhiễm trùng nặng,mất nước,sốt cao,người gầy tọp

 Nuốt đau tăng

 Khó thở ít nhiều

 Khó nói,khàn tiếng

 Cử động cổ khó khăn

 Cổ sưng đỏ

Giai đoạn có biến chứng

 Viêm tấy tổ chức liên kết

 Ap-xe quanh thực quản

 Thủng các mạch máu lớn: đm cảnh, quai đm chủ, đm chủ ngực

 Viêm trung thất,ap-xe trung thất

 Tràn mủ màng phổi,màng tim…

CHẨN ĐOÁN

Tuỳ vào tính chất DV, đến sớm hay muộn

+ Tc toàn thân: Hc nhiễm trùng(muộn)

+ Tc cơ năng: Nuốt khó, nuốt đau, không nuốt được + Tc thực thể : Lọc cọc TQ-CS mất

Máng cảnh sưng

+ Tc X-quang : Hình ảnh cản quang của dị vât

Dị vật thực quản tái phát

phát nhiều lần

Điều trị

1 Soi thực quản lấy dị vật(gây tê)

2 Soi thực quản gây mê toàn thân

3 Mở thực quản lấy dị vật

4 Mở cạnh cổ, mở trung thất

Duïng cuï

Dị vật có góc cạnh

Viên thuốc có vỏ bọc

Dị vật tù,không góc cạnh

Miếng thức ăn to

Dị vật dài

 Vật dài hơn 6-10 cm

(bàn chải đánh răng,

muỗng…)

 Bệnh nhân tâm thần

Pin dóa

 Đối với người lớn: cải tiến cách chế biến

thức ăn, nhai kỹ, chậm rãi, tránh cười đùa…

 Cải tiến cách làm răng giả,không cắt nhỏ vỉ thuốc

 Khám Ck TMH khi bị hóc

 Cấy họng nhiều lần(_)

 Khám họng:Thành họng sau viêm nhẹ,Amidan bình thường,có nhiều hạch cổ nhỏ 2 bên

 Soi họng :ở phía trên sulcus terminalis có m t vùng Soi họng :ở phía trên sulcus terminalis có m t vùng ột vùng ột vùng nhô lên phủ mô hạt đỏ nhẹ với dịch tiết hôi từ đó.

 Xq cổ nghiêng: Vòng kim loại mắc ở thành họng sau ngang đốt sống cổ C1-C2

 Truy cứu tiền sử:Bé nuốt nhẫn vàng của mẹ lúc 9 tháng

 Bệnh nhân nam,19 tuổi vào khoa cấp cứu

vì không thể nuốt được và cảm giác có

một cục gì ở trong họng sau bữa ăn, Khám thấy anh ta lo lắng và chảy nhiều nước bọt Khi được yêu cầu uống nước,bệnh nhân cho thấy khó nuốt đáng kể

X Quang coå nghieâng

Câu hỏi

1 Chẩn đoán là gì?

2 Các đặc tính cổ điển của chẩn đoán này trên X quang?

3 Điều trị ra sao?

Zenker ‘diverticulum

 Là túi thừa của niêm mạc họng,ngay trên cơ nhẫn họng do Zenker đặt tên (1877)

 Lâm sàng:Khó nuốt,cảm giác có một cục trong cổ,ho,hơi thở hôi

 Chẩn đoán:Chụp Xq với Barium+Soi thực quản

 Điều trị:nếu túi thừa lớn và có triệu chứng

Điều trị

 + Bóc tách túi cùng, rạch cơ nhẫn họng

 + Nội soi: ghim đinh qua nội soi

DỊ VẬT ĐƯỜNG THỞ

ThS Nguyễn Đức Tùng

TỔNG QUAN

 Dị vật đường thở là 1 cấp cứu tai mũi họng

 Nếu không chẩn đoán và xử trí kịp thời có thể gây tử vong

 Dị vật đường thở thường gặp ở trẻ em

 Dị vật thường là : hạt đậu phọng, hạt dưa , xương cá, vỏ tôm vỏ cua

LÂM SÀNG

HỘI CHỨNG XÂM NHẬP

 Trẻ đang ngậm vật gì đó trong miệng hoặc

người lớn đang ăn

Đột ngột

 Ho sặc sụa, khó thở, tím tái, vã mồ hôi

(PƯù tự nhiên của cơ thể tống dị vật ra bên ngoài)

DỊ VẬT THANH QUẢN

 Khó thở thanh quản: khó thở chậm thì hít vào, co kéo các cơ hô hấp phụ, có tiếng rít thì hít vào

 Khàn tiếng, mất tiếng

 Khi dị vật kẹt ở thanh môn, thanh thất

Morgagni có thể làm bệnh nhân chết ngay

DỊ VẬT KHÍ QUẢN

 Khó thở cả 2 thì: hít vào và thở ra

 Nếu dị vật di động: nghe có tiếng lật phật cờ bay

DỊ VẬT PHẾ QUẢN

 Tuỳ theo tính chất của dị vật , độ lớn của dị vật, thời gian đến bệnh viện sớm hay muộn mà triệu chứng có khác nhau

 Đau tức và khó chịu ở 1 bên ngực

 Nếu bệnh nhân đến trễ: có dấu hiệu nhiễm trùng cấp đường hô hấp: sốt, ho, khó thở

CẬN LÂM SÀNG

 X quang : tư thế thẳng, tư thế nghiêng ở cuối thì hít vào và thì thở ra: có thể thấy

 Dị vật kim loại

Dị vật đường thở

ĐIỀU TRỊ

 Thao tác Heimlich

 Mở khí quản

 Soi thanh khí quản lấy dị vật

 Điều trị toàn thân sau soi: kháng sinh, chống phù nề, giảm đau hạ sốt, bù nước và điện

giải

HEIMLICH

HEIMLICH