HỌC SINH ĐƯỢC GÌ KHI THƯC HIÊÂN BÀN TAY NẶN BỘT?... CÁC NGUYÊN TẮC CỦA BÀN TAY NẶN BỘTTIẾN TRÌNH BÀI GIẢNG 1.. Quan sát VâÂt thâÂt HiêÂn tượng Thực tại Gần gũi Cảm nhâÂn đượ
Trang 1THÂN CHÀO QUÝ ĐẠI BIỂU VỀ DƯ
TÂÂP HUẤN
CHUYÊN ĐỀ ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP
DẠY HỌC ỨNG DỤNG PHƯƠNG PHÁP
BÀN TAY NĂÂN BÔÂT Vào các môn khoa học tự nhiên
Vĩnh Long, ngày 6 và 7 tháng 1 năm 2012
Sở Giáo dục và Đào tạo Vĩnh Long
Trang 2BÀN TAY NĂÂN BÔÂT
Georges Charpak – Viện sĩ Viện hàn lâm Pháp-
giải Nobel Vật lí 1992
-Phương pháp dạy học tích cực -Trên thí nghiệm nghiên cứu
-Áp dụng môn khoa học tự
nhiên
-Chú trọng hình
thành kiến thức
-Bằng các thí
nghiệm, tìm tòi
-Chính học sinh
tìm ra câu trả lời
THÍ NGHIÊÂM – QUAN SÁT – NGHIÊN CỨU TÀI LIÊÂU
– ĐIỀU TRA,…
Trang 3HỌC SINH ĐƯỢC GÌ KHI THƯC HIÊÂN BÀN TAY NẶN BỘT?
Trang 4TRƯỚC ĐÂY VÀ CÓ THỂ HÔM NAY …
Dạy khoa học
bàn tay nặn bột
Học khoa học
thí nghiệm trực tiếp
Do giáo viên
thực hiện là chính học sinh tự làm Chính cá nhân
Trang 6CÁC NGUYÊN TẮC CỦA BÀN TAY NẶN BỘT
TIẾN TRÌNH BÀI GIẢNG
1 Quan sát
VâÂt thâÂt HiêÂn tượng
Thực tại Gần gũi Cảm nhâÂn được
2 Học
LâÂp luâÂn Đưa ra lí le Thảo luâÂn Xây dựng kiến thức cho mình
Các ý kiến Kết quả đề xuất
Một hoạt động thí nghiệm chỉ dựa trên sách vở … và kết luận : ĐỦ hay KHÔNG ĐỦ ?
Trang 7CÁC NGUYÊN TẮC CỦA BÀN TAY NẶN BỘT
chủ cho hs
4 Thời gian cho
môÂt đề tài
Tối thiểu 2 giờ/tuần Có thể kéo dài trong nhiều tuần Tính liên tục của hoạt động Phương pháp sư phạm đảm bảo trong suốt quá trình học tập
Trang 8CÁC NGUYÊN TẮC CỦA BÀN TAY NẶN BỘT
Trang 9Những đối tượng tham gia
Bàn tay nặn bột GIÁO VIÊN
Trang 10Đề tài có ở đâu?
Trang 11Hoạt đôÂng : Giới thiêÂu tên theo thứ tự
bảng chữ cái
• A Ă Â B C D Đ E Ê G H I K L M N O Ô Ơ
P Q R S T U Ư V X Y
- Cá nhân tự đứng lên giới thiệu tên mình
với cả lớp (theo thứ tự bảng chữ cái)
- Hoặc mỗi cá nhân tự làm bảng tên mình
dán lên ngực, sau đó đọc to tên và lần
lượt vào vị trí bắt đầu chữ A (do GV hoặc hs chọn)
Trang 12Hoạt động: Hát gọi tên bạn
• Hát 1 bài hát, chấm dứt tiếng cuối cùng có vần gì thì
gieo vần và mời bạn ấy
• Thí dụ : … đi … mời bạn Mi , …thương… mời bạn
Hương
• Hát mẫu : Hương rừng thơm đồi vắng Nước suối
trong thì thầm Cọ xòe ô che nắng Râm mát đường
em đi … Mời bạn Mi.
• Bạn Mi tiếp tục bài hát khác: Cái cây xanh xanh, thì lá cũng xanh Chim đâÂu trên cành, chim hót líu lo … Mời bạn Tho.
• Bạn Tho hát :Nào ai ngoan, ai xinh, ai tươi Nào ai yêu những người bạn thân Tìm đến mau, ta cùng nhau, múa vui nào…Mời bạn Hào.
• Bốn phương trời ta về đây chung vui Không phân chia giọng nói, tiếng cười … Mời bạn Mười.
• Cùng nắm tay, ta kết đoàn thân ái … Mời bạn Thái
• Mười quả trứng tròn, mẹ gà ấp ủ … Mời bạn Hữu
• Chíp chíp, chíp chíp, chíp chíp … Mời bạn Tiếp
Trang 13BÀN TAY NẶN BỘT TRONG DẠY HỌC MÔN KHOA HỌC
TỰ NHIÊN – XÃ HỘI Ở TIỂU HỌC Kĩ thuật
Tốt Khá
Trung bình
Ghi nhận
Đối chiếu
Kiểm tra quá trình
Cải tiến LăÂp lại Nguyên nhân Đối chiếu dự đoán
Trang 14PHIẾU HỌC TÂÂP DÀNH CHO CÁ NHÂN (nhóm)
theo phương pháp Bàn tay năÂn bôÂtVấn đề cần tìm hiểu Dự đoán
(kiến thức ở sách giáo khoa) Kết quả của thực nghiệm
Vở thí nghiêÂm ghi nhâÂn tiến trình thực nghiêÂm bằng ngôn ngữ riêng
Trang 15THƯC HÀNH CÁC THÍ NGHIÊÂM KHOA HỌC
Hướng dẫn của giáo viên Hoạt động của học sinh
1 Giới thiệu nội dung (Nêu vấn đề khoa
học)
- Có thể dành cho học sinh đặt câu hỏi.
2 Tổ chức cho các nhóm báo cáo
3 Khẳng định kết quả đúng
1 Cả nhóm thảo luận, ghi dự đoán vào phiếu (hiện tượng gì xảy ra, tại sao?)
- Hai học sinh (hoặc 3 hs tùy vấn đề)
- Một hs nêu sự việc xảy ra
- Một hs ghi kết quả vào phiếu
2 Đại diện nhóm báo cáo
3 Tìm hiểu nguyên nhân đưa đến kết quả chưa chuẩn (nếu có)
Thí nghiêÂm 1 : Giấy khô hay ướt ?
Đề tài :
-Vò môÂt tờ giấy khô, nhét chăÂt vào đáy môÂt cái ly thủy tinh
- Úp ngược miêÂng ly và nhấn ly chìm hoàn toàn vào môÂt
xô nước
- Từ từ lấy ly ra khỏi xô nước
- Lấy tờ giấy ra ngoài quan sát xem tờ giấy khô hay ướt.
- Giải thích tại sao ?
Kết luận đúng : Tờ giấy khô vì không khí chiếm phần thể tích ở đáy ly.
?
Trang 16THƯC HÀNH CÁC THÍ NGHIÊÂM KHOA HỌC
Thí nghiêÂm 2 : Nắp chai ở đâu ?
Đề tài :
- ĐăÂt môÂt nắp chai nhựa nổi trên măÂt nước
- Dùng ly thủy tinh trong suốt úp lên nắp chai
- Nhấn chìm ly xuống đáy châÂu
- Quan sát vị trí của nắp chai và giải thích hiêÂn
tượng.
Khẳng định kết quả đúng: Nắp chai vẫn nằm ở miệng ly Vì không khí chiếm toàn bộ ly thủy tinh ?
Hoạt đôÂng : Trò chơi “ Tránh né”
-Quản trò hô : Bùm - bùm - bùm
-Người chơi hô : Chíu - chíu - chíu và làm đôÂng tác cúi đầu xuống -Quản trò hô : Chíu - chíu - chíu
-Người chơi hô : Đỡ – đỡ – đỡ và làm đôÂng tác giơ hai tay lên đỡ -Quản trò hô : Píp - píp - píp (còi xe hơi)
-Người chơi hô : Tránh - tránh – tránh và nghiêng đầu sang bên
phải
Trang 17THƯC HÀNH CÁC THÍ NGHIÊÂM KHOA HỌC
Thí nghiêÂm 3 :
Đề tài :
-Cắm môÂt ống hút vào môÂt chai nước (suối) rỗng – qua môÂt
lỗ nhỏ đã đục sẵn trên nắp chai
-Dùng đất sét bịt kín phần tiếp giáp giữa ống hút và nắp chai
-Cắm đầu ống hút vào nước
-Nhẹ nhàng dùng hai bàn tay áp lên vỏ chai để sưởi ấm chai
-Quan sát kĩ đầu ống hút cắm trong nước
-Mô tả hiêÂn tượng và giải thích
Thí nghiêÂm 4:
Đề tài :
-Cắm môÂt ống hút vào môÂt chai nước (suối) rỗng – qua môÂt lỗ
nhỏ đã đục sẵn trên nắp chai
-Dùng đất sét bịt kín phần tiếp giáp giữa ống hút và nắp chai
-Cắm đầu ống hút vào nước
-Dùng khăn lông nhúng trong nước đá áp vào vỏ chai để làm
lạnh chai
-Quan sát kĩ đầu ống hút cắm trong nước
-Mô tả hiêÂn tượng và giải thích
Kếtt luận đúng:Không khí gặp nóng nở ra
Kết luận đúng:
Không khí gặp lạnh
co lại
?
?
Trang 18THƯC HÀNH CÁC THÍ NGHIÊÂM KHOA HỌC
Thí nghiêÂm 5:
- Đổ thâÂt đầy nước vào môÂt ly.
- Dùng miếng giấy nhỏ đâÂy miêÂng ly
- Dùng lòng bàn tay giữ miếng giấy (đồng thời)
- Dốc ngược ly xuống, nhẹ nhàng buông tay ra
- Quan sát, mô tả và giải thích hiêÂn tượng
Thí nghiêÂm 6 :
- ĐăÂt môÂt cây thước mỏng dài khoảng 30 cm lên môÂt măÂt bàn
- Dùng ngón tay ấn nhẹ lên đầu thước bên ngoài mép bàn để
nâng đầu kia của thước lên
- Dùng môÂt tờ giấy khổ A4 phủ kín lên phần thước nằm trên
măÂt bàn
- LăÂp lại thao tác ấn trên
- Khi nào thì đầu kia của thước nâng lên môÂt cách dễ dàng,
giải thích tại sao.
Trang 19Bài 44 – Khoa học lớp 5 “Sử dụng năng lượng
gió và năng lượng nước chảy”
Thí nghiêÂm theo nhóm
+ Cách làm tua bin
Lấy môÂt nút bấc của chai rượu
vang cũ (a) hoăÂc của chai rượu
săm-panh hay nút bấc mua ở chợ
Đưa môÂt que sắt cứng theo trục ở
tâm nút bấc làm thành trục bánh xe
nước (b) còn gọi là trục của tua bin
nước Trên nút bấc có thể xẻ từ 6
đến 8 rãnh Tại các rãnh có thể cắm
thìa sắt hoăÂc cài vào đó những
mảnh kim loại nhỏ (có thể cắt từ vỏ
lon bia) để làm cánh của tua bin
Các cánh (c) phải được đăÂt cùng
chiều với nhau Trục tua bin được
đăÂt trên hai giá đỡ (d)
- Cả nhóm chuẩn bị dụng cụ, cùng làm tua bin
Trang 20Bài 44 – Khoa học lớp 5 “Sử dụng năng lượng
gió và năng lượng nước chảy”
Thí nghiêÂm theo nhóm
+ Làm thí nghiêÂm
Có thể dùng nước trong ấm tích
hoăÂc nước được truyền từ cao
xuống thấp (e), đổ vào cánh tua bin
làm trục tua bin quay
Cách tạo ra dòng nước (e): cắm
môÂt đầu ống nhựa nhỏ vào cốc
nước Ngâm đầu ống còn lại vào
miêÂng, hút nước Khi nước chảy
tới đầu ống dùng ngón tay bóp
mạnh để nước không chảy ra
được Nếu thả lỏng tay nước se từ
từ chảy vào cánh tua bin theo điều
khiển của ngón tay
Dự đoán : + Nếu cho nước chảy vào các cánh tua bin, trục của tua bin có quay không ?
+ HiêÂn tượng gì se xảy ra với trục tua bin?
+ Giải thích cơ chế hoạt đôÂng của tua bin.
+ Tác dụng của năng lượng nước chảy đối với đời sống con người.
Trang 21Bài 44 – Khoa học lớp 5 “Sử dụng năng lượng
gió và năng lượng nước chảy”
Thí nghiêÂm theo nhóm
Khẳng định:
Chuyển đôÂng quay này là do dòng nước tạo ra, có thể làm chạy máy phát điêÂn để sản sinh ra điêÂn tiêu dùng hàng ngày Đó là cấu trúc vâÂn hành của nhà máy thủy điêÂn
Trang 22• Khoa học lớp 5 :
• Bài 53 : Cây con mọc từ hạt
- Hs làm thí nghiêÂm theo nhóm, ở nhà:
+ Lấy môÂt cốc thủy tinh trong suốt, đăÂt sát vào
thành cốc môÂt lớp giấy thấm nước (có thể là giấy vê sinh) dày khoảng 0,5 cm, không cần cuốn chă Ât Giữa cốc có môÂt ít bông thấm nước (có thể thay bằng
dăm bào) ĐăÂt môÂt số hạt đâÂu ở đáy cốc (nằm giữa thành cốc và giấy thấm nước)
+ Tưới nước vào giữa cốc để duy trì đôÂ ẩm Không cần đổ đầy nước vào cốc.
+ Theo dõi hạt đâÂu trong vài ngày.
Trang 23- Câu hỏi
- Trước khi làm thí nghiêÂm :
+ Trong môi trường ẩm, không có đất như trên, hạt đâÂu có thể phát triển thành cây đâÂu được không ?
- Sau khi làm thí nghiêÂm :
+ Các hạt đâÂu có thể phát triển thành cây đâÂu
không ? Dự đoán của em lúc đầu là đúng hay sai ? + Điều kiêÂn cần thiết để hạt có thể nảy mầm là gì ?
- Liên hê thực tế
- Con người đã sử dụng tính chất “ cây con mọc lên
từ hạt “ Cây con mọc lên từ hạt không cần đất để tạo ra thực phẩm nào thường sử dụng trong đời
sống ? Mô tả cách làm ra loại thực phẩm đó
Trang 24Khoa học lớp 4 Bài 27 : Cách làm nước sạch
• Hs làm thí nghiêÂm theo nhóm, ở nhà
• Cách làm ngưng tụ nước bay hơi
- Lấy môÂt châÂu nước bẩn, giữa đáy châÂu đăÂt môÂt cái ly Trên măÂt châÂu nước trải môÂt tấm ni lon mỏng và trong suốt Ở giữa tấm ni lon đăÂt môÂt vâÂt năÂng.
- Nước bẩn trong châÂu bốc hơi Hơi nước se ngưng tụ lại ở măÂt trong của tấm ni lon và theo đô dốc của tấm ni lon chảy vào ly Ta thu được nước sạch.
Câu hỏi :
- Trước khi làm thí nghiêÂm
+ Điều gì se xảy ra ? MăÂt trong của tấm ni lon se như thế nào?
+ Sau môÂt thời gian, ly nước có gì ?
- Sau khi làm thí nghiêÂm
+ Dự đoán của em là đúng hay sai?
+ Tại sao phải đăÂt môÂt vâÂt năÂng ở giữa tấm ni lon?
+ Cách làm trên có thể cho ta nước sạch để có thể uống ngay được không ?
Trang 25Hoạt đôÂng Tìm hiểu sự biến đổi hóa học của môÂt số chất
• Trò chơi : Bức thư bí mâÂt
• Thư viết bằng chanh, giấm, xà bông,…
• Chìa khóa : Tôi lạnh quá – Tôi thích đùa với lửa - …
Tôi dơ quá – Nước đã vào đồng rồi !
Hoạt đôÂng
Xếp tàu giấy – gắn
xà bông – thả tàu
xích 1:5.000.000.000 -MăÂt trời có đường kính 27,5 cm +Sao Thủy: 1 mm – 12 m (24 bước) +Sao Kim: 2,4 mm – 22 m (24 bước) +Trái đất: 2,5 mm – 30 m (60 bước) +Sao Hỏa: 1,3 mm – 45 m (90 bước) +Sao MôÂc: 28 mm - 155 m(310
bước)
Trang 26Những điều chưa rõ hay có thể liên hê :
Cô Nguyễn Tuyết Hạnh – Phòng Tiểu học – Sở GD-ĐT Vĩnh Long
Hay Thầy Trần Hoàng Túy – ĐT: 0909101199
Mail:tranhoangtuy.vl@gmail.com
Mọi hoạt đôÂng thí nghiêÂm dành cho học sinh đều mang đến niềm vui học tâÂp, tạo cho các em nhiều cảm xúc học tâÂp,… chính những điều đó giúp các em nhớ sâu, nhớ lâu và có thể theo suốt cuôÂc đời.
Chính các bạn mang lại niềm vui và sự tự tin trong học tâÂp cho
các em !