Tài liệu về phương pháp bàn tay nặn bột môn sinh học THCS

Giảng dạy Sinh học theo phương pháp “Bàn tay nặn bột” BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TS.. Phương pháp “Bàn tay nặn bột” Mục tiêu Học viên có khả năng:  Phân tích để rút ra được những đặc trưn

Giảng dạy Sinh học theo phương pháp “Bàn tay nặn bột”

 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

 TS. NGÔ VĂN HƯNG - BỘ GDĐT

GiẢNG DẠY KHOA HỌC TRONG NHÀ TRƯỜNG

 Mme Maryvonne STALLAERTS, professeur agrégé de sciences naturelles,  docteur en écologie, formatrice « La Main à la Pâte », « rencontres du 

Vietnam »

 Mme Elizabeth PLE, professeur de sciences physiques à l’Université de  Reims /IUFM de Champagne Ardennes, formatrice « la Main à la pâte »

Phương pháp “Bàn tay nặn bột”

 Mục tiêu

Học viên có khả năng:

 Phân tích để rút ra được những đặc trưng của  Phương pháp “Bàn tay nặn bột” trong dạy học  Sinh học.

 So sánh, tổng hợp để rút ra được những điểm  giống nhau và những điểm khác biệt giữa 

Phương pháp “Bàn tay nặn bột” và một số 

phương pháp dạy học tích cực khác.

 Rèn luyện kỹ năng tổ chức tiến trình dạy học  theo phương pháp BTNB.

Khảo sát ban đầu

   Mục tiêu  : 

      Khảo sát những hiểu biết ban đầu của học  viên về Phương pháp “Bàn tay nặn bột”.

Khởi động 

Hợp tác quốc tế trong chương trình

Bàn tay nặn bột

Phổ biến các kinh nghiệm và đổi mới của khoa học  giáo dục, đặc biệt trong chính tổ chức quốc tế (IPA,  UNESCO  ) và giám hộ của giáo dục quốc dân và 

nghiên cứu.

Đào tạo giảng viên nước ngoài

Cung cấp quyền đối với tài nguyên miễn phí cho dịch  thuật.

Trao đổi các thực hành.

Sáng tạo của "Mirrors" Các thực hành

Phát triển các dự án hợp tác quốc tế và những thách  thức giữa sinh viên từ các nước khác nhau.

9

Bàn tay nặn bột tại Việt Nam

Tháng 10 năm 1995 George Charpak tham gia Hội nghị quốc tế Vật lý năng lượng cao tại TP Hồ Chí Minh và hứa hẹn sẽ hỗ trợ việc thành lập các “Hand on" trong trường học 

Việt Nam

Tháng 6 năm 2000: Khởi động phương pháp 

“Bàn tay nặn bột" tại Việt Nam dưới sự lãnh đạo của GS. Jean Trần Thanh Vân và “Hội 

gặp gỡ Việt Nam“

10

École Hermann Gmeiner – Services d’éducation et de la formation

Các lớp tập huấn phối hợp tổ chức với

Hội Gặp gỡ Việt Nam

Các hội thảo phối hợp tổ chức với

Hội Gặp gỡ Việt Nam

3-4 /08/

2010 École Hermann Gmeiner Da Nang,

Services éducation primaire Da Nang

Tìm hiểu về phương pháp BTNB

Mục tiêu hoạt động

 Học viên phân tích và rút ra được những điểm đặc trưng của Phương pháp “Bàn tay nặn 

bột”,  những điểm giống nhau và những 

điểm khác biệt giữa Phương pháp “Bàn tay nặn bột” và một số phương pháp dạy học 

tích cực khác

Một số kĩ thuật dạy học trong triển khai

Kỹ thuật “ĐỘNG NÃO” tìm hiểu

15

Kỹ thuật “SƠ ĐỒ TƯ DUY “ để tìm hiểu

"PP Bàn tay nặn bột"

1  Xác định khái niệm Sơ đồ tư

duy – Bản đồ tư duy.

2 Sự cần thiết của việc sử dụng

sơ đồ tư duy trong học tập theo

"PP Bàn tay nặn bột”.

3 Thực hành xây dựng sơ đồ tư

duy trong "PP Bàn tay nặn bột”.

Trong dạy học theo "PP Bàn tay

nặn bột”.

16

Kỹ thuật “SƠ ĐỒ KWL” để tìm hiểu

17

Kỹ thuật “SƠ ĐỒ KWL” để tìm hiểu

Nhiệm vụ của nhóm: 

- Tổ chức dạy học nội dung “ Cấu tạo và tính chất  của cơ ” Sinh học 8  theo một phương pháp dạy  học được yêu cầu;

- So sánh với cách tổ chức dạy học theo phương  pháp BTNB thể hiện trong tài liệu tập huấn 

trang 44-63; 

- Rút ra được những điểm giống nhau, mối liên  quan với nhau giữa hai phương pháp và điểm  khác nhau về: quy trình thực hiện; vai trò giáo  viên, học sinh, các kỹ năng rèn luyện thông qua 

sử dụng phương pháp (Bảng phân công)

- Tổ chức dạy học nội dung “ Cấu tạo và tính chất  của cơ ” theo phương pháp được yêu cầu.

- Phân tích và trình bày những điểm giống, mối liên  quan và khác biệt nhau giữa phương pháp dạy học  được yêu cầu và phương pháp BTNB.

- Nêu những điểm đặc trưng của phương pháp 

BTNB.

Các nhóm khác bổ sung hoàn thiện bảng 2 và bảng  3.

3 Tại sao giảng dạy các môn khoa học?

4 Lịch sử của phương pháp “Bàn tay

nặn bột”

5 “Bàn tay nặn bột” tại Việt Nam

Bối cảnh ra đời của phương pháp

•Cùng thời điểm đó, phương pháp "Hands-on" gặt hái thành 

công ở Mĩ với khả năng suy luận, kĩ năng ngôn ngữ (diễn đạt) 

và hợp tác làm việc nhóm ở học sinh. 

• Năm 1995, giáo sư Georges Charpak đã cùng đồng nghiệp tại  viện hàn lâm khoa học Pháp sáng tạo ra phương pháp "Bàn tay  nặn bột".

"Bàn  tay  nặn  bột",  tiếng 

pháp  là  "La  main  à  la 

pâte "  (LAMAP),  là  một 

phương pháp dạy học tích 

cực,  do  giáo  sư  Georges 

Charpak  (đoạt  giải  Nobel 

Các nguyên tắc hoạt động cơ bản của BTNB:

 Là một tiến trình sư phạm dựa trên hoạt động tìm tòi khám phá của học sinh

 Là một sự kết hợp của cộng đồng các nhà khoa học

 Hình thành một mạng lưới và tương tác giữa các giáo viên

 Các tài liệu được cung cấp miễn phí trên Internet và mạng lưới những chuyên gia làm việc với phương pháp BTNB

 Sự cộng tác của các trường đào tạo sư phạm và Bộ Giáo dục.

 Hoàn toàn miễn phí

- Giảng dạy khoa học dựa trên tìm tòi khám phá

Đặc trưng của Bà n tay nặn bột

Nghiên cứu các đồ vật của thế giới

thực tế, gần gũi với các em, và các

Giáo viên giúp học sinh xây dựng nên

kiến thức của riêng các em.

Thực hiện trong khoảng thời gian dài,

• Đặt câu hỏi Tự chủ Kinh nghiệm.

• Cùng nhau xây dựng kiến thức.

Bài học Không phải là những nội dung

để học thuộc lòng!

Đặc trưng cơ bản của phương pháp

"Bàn tay nặn bột"

1. HS quan sát một sự vật, một hiện tượng của thế giới thực  tiễn,  gần  gũi,  dễ  cảm  nhận  với  hs  và  các  em  sẽ  thực  hành,  thực nghiệm trên những cái đó;

2.  HS  là  người  chủ  quá  trình  học  tập  của  mình;  chính  hs  là  người thực hiện thí nghiệm, thực hành, thực nghiệm , không  được  làm  sẵn  cho  các  em;  trong  quá  trình  tìm  hiểu,  hs  lập  luận, bảo vệ ý kiến của mình, đưa ra tập thể thảo luận những ý  nghĩ và những kết luận cá nhân;

3. GV giúp hs tự xây dựngkiến thức của chính các em; những  hoạt động do gv đề xuất cho hs được tổ chức theo tiến trình 

sư phạm với mức độ học tập nâng cao dần; 

4. Khuyến khích sự tham gia của lực lượng giáo dục ngoài nhà  trường vào thực hiện các công việc của lớp học như hỗ trợ kiến  thức  khoa  học,  thí  nghiệm,  phương  pháp  sư  phạm,  kinh  nghiệm dạy học, quản lý hoạt động dạy học.

10 Nguyên tắc của Bàn tay nặn bột

10 nguyên tắc cơ bản của BTNB

Các hoạt động giáo viên

đề ra cho học sinh được

32 Estelle Blanquet Recsam 2005

Tối thiểu 2 giờ một tuần

dành cho một đề tài và

có thể kéo dài hoạt động

trong nhiều tuần Tính

liên tục của các hoạt

Mục đích hàng đầu đó là giúp học sinh tiếp cận một cách dần dần với các khái niệm thuộc lĩnh vực khoa học, kĩ thuật kèm theo một sự vững vàng trong diễn đạt nói và viết.

10 NGUYÊN TẮC PHƯƠNG PHÁP BTNB

Gia đình và khu phố ủng hộ các hoạt động này.

Các nhà khoa học (ở các trường Đại học, Viện

nghiên cứu) tham gia các công việc ở lớp học theo

khả năng của mình.

Trường ĐHSP và CĐSP giúp các giáo viên về kinh

nghiệm sư phạm và giáo dục.

Giáo viên có thể tìm thấy trên Internet những bài học

về những đề tài, những gợi ý cho các hoạt động ở lớp, những câu trả lời cho các câu hỏi Giáo viên cũng có thể tham gia thảo luận trao đổi với các đồng nghiệp, với các giảng viên và các nhà khoa học.

NHỮNG ĐỐI TƯỢNG THAM GIA

TIẾN TRÌNH BTNB

Bước 1 - Đưa ra tình huống xuất phát Bước 2 - Hình thành biểu tượng ban

đầu của học sinh

Bước 3 - Đề xuất giả thuyết và phương

án kiểm chứng giả thuyết

Bước 4 - Tìm tòi - nghiên cứu (nhằm

kiểm chứng các giả thuyết)

Bước 5 - Kết luận, hệ thống hóa kiến

thức

36

Bước 1 - Đưa ra tình huống xuất phát

Nhiệm vụ: Chọn lựa tình huống xuất phát 

Phân biệt: tình huống và tình huống xuất phát Không phải bất kì tình huống nào cũng là tình  huống xuất phát vì phải phù hợp với các mối  quan tâm riêng của học sinh.

Kinh nghiệm thực hiện: tr. 48

Ví dụ: Khi dạy bài 9, Sinh học 8 “Cấu tạo và  tính chất của cơ”, GV có thể đặt vấn đề tạo  tình huống xuất phát: Bắp thịt được gắn với xương như thế nào?

37

Bước 2 - Hình thành biểu tượng ban đầu

của học sinh

Nhiệm vụ: Làm bộc lộ các quan niệm ban đầu của học sinh về nội dung khoa học của bài 

học; Phát biểu các câu hỏi của học sinh; 

Trình bày các biểu tượng ban đầu của học sinh.Kinh nghiệm thực hiện: tr . 49

Ví dụ: Khi dạy bài 9, Sinh học 8 “Cấu tạo và tính chất của cơ”, yêu cầu HS cử động tay 

(gập, duỗi tay); sờ các bắp cơ rồi sau đó vẽ hình để trả lời câu hỏi: Bắp thịt được gắn với xương như thế nào?

38

Bước 3 - Đề xuất giả thuyết và phương án

kiểm chứng giả thuyết

39

Nhiệm vụ: Phát biểu bằng lời các giả thuyết ở các nhóm; xây dựng các qui trình để chứng 

minh hay loại bỏ các giả thuyết; Viết các đoạn 

mô tả các giả thuyết và các tiến trình (bằng 

lời và hình vẽ, sơ đồ); Phát biểu bằng lời hay viết mô tả các dự đoán của học sinh: “điều gì 

Bước 4 - Tìm tòi - nghiên cứu (nhằm kiểm

chứng các giả thuyết)

40

Nhiệm vụ: tiến hành quan sát hay thí nghiệm;(học sinh chỉ rõ các điều kiện thí nghiệm). Mô 

tả thí nghiệm, hay quan sát (bằng các sơ đồ, các đoạn văn mô tả)

Kinh nghiệm thực hiện

Ví dụ: Khi dạy bài 9, Sinh học 8 “Cấu tạo và tính chất của cơ”, GV yêu cầu HS làm thí 

nghiệm trên ếch để quan sát “Bắp thịt được gắn với xương như thế nào?”

Bước 5 - Kết luận, hệ thống hóa kiến thức

41

Nhiệm vụ: So sánh và liên hệ các kết quả thu được trong các nhóm khác nhau, trong các 

lớp khác…Trình bày các kiến thức mới lĩnh 

hội được cuối bài học bằng lời văn viết của 

học sinh với sự giúp đỡ của giáo viên. Đặt ra các câu hỏi mới

Kinh nghiệm thực hiện

Ví dụ: Khi dạy bài 9, Sinh học 8 “Cấu tạo và tính chất của cơ” (Tr 55)

hoạt động 4: vẽ hay cắt dán một bông hoa

42

Câu hỏi

mà các bạn

đặt ra

và

muốn chúng tôi trả lời…?