Thuoc dieu tri phongđại học y hà nội

Trình bày được đặc điểm tác dụng, tác dụng không mong muốn và áp dụng điều trị của các thuốc điều trị phong: dapson, rifampicin, clofazimin.. Trình bày được các nguyên tắc khi sử dụng

THUỐC ĐIỀU TRỊ

PHONG

Bộ môn Dược lý Đại học Y Hà Nội

MỤC TIÊU HỌC TẬP

Sau khi học xong bài này học viên phải:

1 Trình bày được đặc điểm tác dụng, tác dụng không

mong muốn và áp dụng điều trị của các thuốc điều

trị phong: dapson, rifampicin, clofazimin

2 Trình bày được các nguyên tắc khi sử dụng thuốc

điều trị phong

NỘI DUNG

ĐẠI CƯƠNG

CÁC THUỐC ĐIỀU TRỊ PHONG

NGUYÊN TẮC DÙNG THUỐC ĐIỂU TRỊ PHONG

3

ĐẠI CƯƠNG

 Bệnh phong: Bệnh nhiễm khuẩn do trực khuẩn phong gây ra

• Không di truyền

• Tổn thương chính ở da, dây thần kinh ngoại biên

• Điều trị sớm và đúng: khỏi, không di chứng

 Trực khuẩn phong (Mycobacterium leprae)

• Kháng cồn, kháng acid

• Tốc độ sinh trưởng rất chậm (chu kỳ phân

chia 20 ngày) => Lây lan rất chậm

ĐẠI CƯƠNG

5

 Lây qua da hoặc hô hấp khi tiếp xúc trực

tiếp, lâu ngày với những chất xuất tiết

chứa nhiều vi khuẩn gây bệnh

 Biến chứng => tàn tật

NỘI DUNG

ĐẠI CƯƠNG

CÁC THUỐC ĐIỀU TRỊ PHONG

NGUYÊN TẮC DÙNG THUỐC ĐIỂU TRỊ PHONG

CÁC THUỐC ĐIỀU TRỊ PHONG

Thuốc thường dùng:

• Dapson

• Rifampicin

• Clofazimin

Các thuốc khác:

• Sulfoxon

• Thalidomid

• Ethionamid

7

DAPSON (DDS = Diamino diphenyl sulfon)

Dẫn xuất 4-4 diamino diphenyl sulfon, gần giống PABA

Đặc điểm tác dụng

Kìm khuẩn: Ức chế tổng hợp acid folic

• Trực khuẩn phong

• Ký sinh trùng sốt rét, Pneumocystis carinii

Đặc điểm dƣợc động học

Chuyển hóa ở gan nhờ phản ứng acetyl hóa

DAPSON

9

Tác dụng không mong muốn

 Trên máu:

• Tan máu: Đặc biệt gây tan máu nặng ở người thiếu

glucose-6-phosphate dehydrogenase (G6PD)

• Methemoglobin: Đặc biệt ở người thiếu

methemoglobin reductase

 Dị ứng: nếu có thường nặng (ban da, sốt…)

 Rối loạn tiêu hóa

DAPSON

Tác dụng không mong muốn

 Độc với thần kinh: đau đầu, nhìn mờ, kích động, mất ngủ,

viêm dây thần kinh ngoại vi, rối loạn tâm thần

 Hội chứng sulfon:

• Sau khi dùng thuốc 5 – 6 tuần

• Sốt, vàng da, hoại tử tế bào gan, viêm da, tan máu,

methemoglobin

• Ngừng thuốc, hồi sức tích cực

DAPSON

11

Áp dụng điều trị

 Chỉ định:

• Điều trị phong: phối hợp các thuốc khác

• Chỉ định khác:

oDự phòng viêm phổi do Pneumocystis carinii

oDự phòng sốt rét khi kết hợp với pyrimethamin

 Chống chỉ định:

• Dị ứng thuốc

• Suy gan

• Thiếu enzym G6PD, methemoglobin reductase

RIFAMPICIN

 Diệt trực khuẩn phong mạnh

 So với dapson: khuếch tán kém vào mô thần kinh

=> không làm giảm tổn thương thần kinh do phong

 Cơ chế tác dụng, tác dụng không mong muốn, áp

dụng điều trị: xem ở bài Thuốc chống lao

CLOFAZIMIN

13

Đặc điểm tác dụng

Kìm khuẩn phong

Kìm khuẩn một số vi khuẩn Mycobacterium gây viêm loét

da, viêm phế quản mạn

Chống viêm, ngăn chặn sự phát triển các nốt sẩn

trong bệnh phong

Đặc điểm dược động học

Uống hấp thu nhanh, tích lũy lâu trong mô

Thải trừ ở thận, mồ hôi

CLOFAZIMIN Tác dụng không mong muốn

Rối loạn tiêu hóa: buồn nôn, nôn, đau bụng, ỉa chảy

 T hay đổi màu da, phân, nước tiểu

Tăng bạch cầu ưa acid

Chỉ định: Điều trị phong (phối hợp thuốc khác)

Chống chỉ định:

Quá mẫn với thuốc

 Suy gan, suy thận nặng

NỘI DUNG

ĐẠI CƯƠNG

CÁC THUỐC ĐIỀU TRỊ PHONG

NGUYÊN TẮC DÙNG THUỐC ĐIỀU TRỊ PHONG

15

NGUYÊN TẮC DÙNG THUỐC ĐIỀU TRỊ PHONG

• 6 tháng đến 2 năm tùy mức độ nhiễm khuẩn

• Đánh giá đáp ứng điều trị (lâm sàng, xét nghiệm vi khuẩn)

• Phát hiện sớm, hạn chế thấp nhất tác dụng không mong

muốn

5 Phối hợp vật lý liệu pháp, thể dục liệu pháp để tránh tàn phế

Phác đồ điều trị phong bằng nhiều thuốc

(MDT – Multi Drug Therapy)

Phác đồ điều trị phong thể ít vi khuẩn

o Dapson + rifampicin

o 6 tháng

Phác đồ điều trị phong thể nhiều vi khuẩn

o Dapson + rifampicin + clofazimin

o 24 tháng

Cảm ơn sự chú ý

lắng nghe