PHÉP ĐỐI NHÂN XỬ THẾ

Những điều đã học được ở mỗi kiếp sinh, sẽ được lưu giữ lại trong linh thân linh hồn, vì thế chúng ta nên tin tưởng rằng kết quả của sự cố gắng học tập tu dưỡng không bao giờ mất; không

DÃ TRUNG TỬ

PHÉP ĐỐI NHÂN XỬ THẾ

NHÀ XUẤT BẢN TÔN GIÁO

Đồng Đạo có thể đọc tài liệu nầy trên một số trang Web của Cao Đài giáo hay vào trực tiếp Website: caodaigiao.com

hoặc biên thư hay gọi điện về

Con người theo Đạo học, tuy là thể xác có sanh

có diệt, nhưng linh hồn vẫn trường tồn qua nhiều kiếp sinh khác nhau Những điều đã học được ở mỗi kiếp sinh, sẽ được lưu giữ lại trong linh thân (linh hồn), vì thế chúng ta nên tin tưởng rằng kết quả của

sự cố gắng học tập tu dưỡng không bao giờ mất; không phải chỉ hữu ích trong một đời người ngắn ngủi, chết là mất; mà được lưu giữ làm sự hiểu biết cho vô số kiếp lai sinh tiếp theo Theo duy thức học của Phật giáo cũng xác nhận rằng tri thức học được trong kiếp nầy, cũng sẽ lưu giữ lại trong A-lại-gia-thức, để làm sự hiểu biết cho những kiếp kế tiếp

Nên đây là những vấn đề không phải tự dưng con người sinh ra là biết được, ngay Đức Khổng Tử cũng nói rằng:

“Chẳng phải ta sinh ra tự nhiên mà hiểu được

đạo lý Nhưng ham mộ kinh sách thánh hiền thời xưa,

nên siêng năng tầm học (Luận ngữ)

Nên con người phải dày công học tập, tu dưỡng vì những đức tính tốt phải được rèn luyện và phát triển từ rất nhiều công sức và quyết tâm Do đó Đức Không Tử than rằng:

“Làm người khó ! Làm người thật khó !!!” (Khổng Tử gia ngữ)

Cũng vì lý do nầy mà các tôn giáo, các nền triết học, các nhà đạo đức, luân lý đã đề ra nhiều đường hướng tu thân, xử thế khác nhau, vô cùng phong phú, dù con người có thiện chí đến đâu cũng

không thể nào nắm bắt được trong một thời gian hữu

hạn, mà phải học tập suốt đời nầy sang đời khác

Để kết thúc mấy giòng nầy, chúng tôi xin trích

dẫn lời của Đức Khống Tử đã nói rằng: “Tin tưởng

và hâm mộ đạo lý người xưa Ta đem kinh sách của

Thánh Hiền mà truyền lại cho đời sau, chớ chẳng

phải ta sáng tác ra” (Luận ngữ - Thuật nhi) Nên đây

chỉ là một sưu tập nhỏ, góp nhặt một số nét tiêu biểu

trong đạo xử thế xưa nay của thánh hiền và các danh

nhân trên thế giới, chỉ nhằm giúp cho thế hệ trẻ, tham

khảo trong vấn đề tu thân xử thế, hầu vượt lên chính

mình để gặt hái thành công trên đường đời Trong

một khuôn khổ hữu hạn, chắc chắn là nội dung sưu

tập không thế nào đầy đủ, kính xin các bậc đàn anh

cao minh chỉ giáo và bổ túc để tài liệu được súc tích

xử thế tiếp vật, tức là ngoài ta đối với ta ra, ta còn phải đối với gia đình, với nhân quần xã hội và vạn vật, không những đối xử một cách chung chung, mà phải đối xử với từng người, từng người một, trong giao tiếp hằng ngày Đó không những là phương thức để chúng ta hòa hợp với cộng đồng, mà còn để tìm ra mối tương quan mật thiết giữa Con người và Thượng Đế nữa Nên Đức Phạm Hộ Pháp đã dạy rằng:

“Phải biết thân thích cùng cả nhơn vật, tức là tìm ra nguyên do của Vạn linh cùng Chí linh” (Phương Luyện kỷ)

Ngày xưa Đạo Nho ấn định ra Ngũ luân, là vua tôi, cha con, anh em, vợ chồng và bằng hữu Người nào cũng có quyền hạn và nghĩa vụ của người ấy, như vua thì phải sáng suốt, tôi thì phải trung thành, cha phải hiền, con phải hiếu, vợ chồng phải thuận hòa, anh em phải thương yêu nhường nhịn lẫn nhau,

và bạn bè phải tín nghĩa Nhưng càng về sau đạo đức

suy đồi, những người trên cứ lợi dụng quyền hạn của

mình để bắt ép kẻ dưới phải vâng phục mà không

màng đến nghĩa vụ của mình đối với kẻ dưới, làm tổn

thương đến sự tương thân tương ái giữa người và

người Nên một số Nho gia tiến bộ sau nầy cho rằng

ngũ luân chỉ có “bằng hữu” là đáng kể, còn ngoài ra

chỉ có giá trị tương đối mà thôi Vì vua tôi, cha con,

anh em, vợ chồng, tuy có phân biệt lớn nhỏ, nhưng

trên phương diện xử thế giữa người và người thì chỉ

là “bạn hữu” với nhau, nên trong sự giao tiếp phải

dựa trên sự bác ái công bình Ngày nay trong quan hệ

với nhau, một số người không dựa trên căn bản tình

thương, người trên không đủ tư cách, không làm

đúng bổn phận của mình, mà bắt kẻ dưới phục tùng

là một điều trái với lẽ phải, nên không còn hợp thời

nữa

Theo giáo lý Cao Đài Giáo thì Vạn linh đều là

con cái Đấng Chí Linh là Thượng Đế, tuy trong đời

sống thể xác tại thế gian có phân biệt giới tính, có

phân ra đẳng cấp lớn nhỏ, trên dưới, nhưng phần linh

hồn thì đều là anh em với nhau Nên trong việc đối

xử chỉ lấy “Bác ái” và “Công bình” làm chuẩn mực

Cụ thể là lấy sự thương yêu để đối đãi cùng nhau, và

cái gì mình không muốn người ta làm cho mình thì

và phát triển Nên Đức Chí Tôn đã dạy rằng:

Chẳng quản đồng tông mới một nhà, Cùng chung một Đạo tức một Cha

Nghĩa nhân đành gỡi thân trăm tuổi, Dạy lẫn cho nhau một chữ Hòa

(Thi văn dạy Đạo)

Bất cứ ai cũng biết rằng chữ “hòa” là quý, nhưng rồi nhiều gia đình vẫn hình khắc chia ly, trong

xã hội vẫn đầy dẫy sự xung đột phân hóa

Ngay trong lãnh vực Tôn giáo cũng phân chia

ra nhiều chi phái kích bác chống đối lẫn nhau điều nầy có người cho là do Thiên cơ khảo đảo thử thách Nhưng theo thiển ý chúng tôi thì cũng do sự bất hòa

mà ra

Đức Hộ Pháp đã cảnh báo rằng:

“Hễ một hành tàng nào của chúng ta, mà làm cho con người rối loạn, ly tán, ngỗ nghịch tức nhiên phạm tội Thiêng liêng thì chúng ta sẽ là tội nhân

đệ nhứt của nhân loại vậy” (Trích thuyết Đạo đêm

14 tháng 9 Mậu Tý – 1948 về sự Điều hòa Càn Khôn

Vũ trụ).

Sự bất hịa nầy khơng những chỉ xuất hiện

trong nhân thế, mà ngay ra các tơn giáo cũng đã

đến mức báo động Nhà truyền giáo Cơ Đốc Joyce

Meyer đã cảnh báo rằng:

“Tinh thần bất hịa đang phá hoại Hội Thánh,

hầu như cịn nhanh hơn cả việc Chúa xây dựng Hội

Thánh, đây là mưu chước của Quỷ vương, mà hầu

hết tín đồ đều khơng nhận ra nguyên nhân vì đâu mà

xảy ra nan đề nầy, nhất là đối với những người đã

được sự hỗ trợ che chỡ của Chúa”

Sự bất hịa tác hại nghiêm trọng như vậy,

nhưng ít ai để tâm cái nguyên nhân do đâu ? Nay

chúng ta thử tìm hiểu tại sao nảy sinh ra sự kiện

nghiêm trọng nầy Ngay những người trong cửa

Đạo hầu như ít nhiều cũng đã thấm nhuần được đạo

nghĩa, mà vẫn khơng nhường nhịn lẫn nhau, để gây

ra sự bất hịa, đến nỗi làm tan vỡ sự đồn kết trong

nội bộ

II NGUYÊN NHÂN XẢY RA SỰ BẤT HỊA

Ai cũng biết Hịa là quý, mà bởi từ đâu, và do

ai, dẫn đến sự bất hịa chia rẻ nầy, sự kiện này Đức

Chí Tơn đã khẳng định rằng:

“Mặt nhựt hồi mơ thấy xẻ hai,

Cĩ thương mới biết Đấng Cao Đài

Cũng con cũng cái đồng mơn đệ,

Bụng muốn phân chia hỏi bởi ai.”

(Thi văn dạy đạo)

Như vậy, Đức Chí Tơn đã xác nhận rằng sự

mất đồn kết đưa đến phân chia chi phái là do từ con

người, khơng biết nhường nhịn với nhau, chứ khơng phải là do Thiên ý Vì Thượng Đế ban cho con người

cĩ quyền quyết định lấy số phận của mình, Ngài duy chỉ vì thương yêu nên ân cần dạy bảo mà thơi

Cĩ một nguyên nhân rất dễ nhận thấy là chúng

ta cứ cố chấp vào “nhị nguyên” xem âm dương, phải trái riêng biệt, chứ ít người chịu nhìn nhận “âm dương là một, phải trái là một ” Vì thế mà không giữ được “Hịa và Nhẫn”, nên dẫn đến hình khắc chia ly Do đó Đức Chí Tôn mới dạy rằng:

Biết nhẫn cùng nhau dữ hĩa hiền

Đứa đố đứa làm đơi đứa hại, Nhịn nhường chẳng Phật cũng là Tiên (Thi văn dạy Đạo)

III TÍNH CHẤT & NGUYÊN LÝ ÂM DƯƠNG

Chúng ta thừa biết rằng theo tính chất Âm Dương, thì Dương là lửa, là nĩng, là trắng, là thiện,

là quân tử, là tích cực, là điều tốt, may mắn Cịn

Âm thì trái lại là nước là lạnh, là đen, là điều ác, là tiểu nhân, là tiêu cực, là điều xấu, rủi ro v.v

Vậy cái gì tạo ra âm dương ? Đĩ là cái “một”, đây là một khái niệm quen thuộc trong triết học Đơng phương: Nên thiện luơn đi đơi với ác Tốt luơn đi đơi với xấu, do đĩ tốt xấu là một, thiện ác là một, như hai mặt của một tờ giấy, tương tự như trước sau, trên dưới, tả hữu là một, ngay cả họa phước, vinh nhục cũng là một Tất cả đều là một, khơng cĩ cái gì

thoát ra khỏi cái một đó cả Cái một đó là “Đạo” là

chân lý, người ngộ Đạo là người thấy được cái “Một”

là một thể “thống nhất âm dương” Tóm lại âm

dương là hai mặt của Đạo

Trong nguyên lý Âm dương Đức Lão Tử đã

nói rằng:

“Vạn vật phụ âm nhi bảo dương, xung khí dĩ

vi hòa” (muôn vật đều cõng âm và ôm dương, hai khí

ấy đụng chạm nhau, nhưng hòa với nhau / Lão Tử

Đạo Đức Kinh)

Nên chúng ta thấy từ những đại tinh cầu trong

không gian, cho đến những hạt nguyên tử ly ty trong

cơ cấu vật chất, đều hàm chứa hai lực lượng tương

phản nhưng tương thành nầy

Theo Dịch lý thì âm dương có tính cách tương

đối, không có vật gì độc âm hay cô dương mà tồn tại,

vì độc âm thì bất sanh, cô dương thì bất trưởng Âm

Dương lại hỗ căn chuyển hóa lẫn nhau, hễ Dương

cực thì Âm sinh, Âm cực thì Dương sinh, trong Thái

âm có Thiếu dương, trong Thái dương có Thiếu âm

Nên mọi người, mọi vật, mọi hiện tượng, cũng chỉ là

sự đấu tranh, chuyển hóa và thống nhất, giữa hai mặt

đối lập là âm dương Đây là phép biện chứng của

triết học Đông phương

Nên chúng ta thường thấy thiện ác, phải trái,

xấu tốt là hai mặt của một vấn đề Nên đừng quá tách

biệt thi phi thiện ác, cái cốt lõi là Tâm địa con người

phải giữ cho bình thản, vì Đức Phật dạy rằng: “Tâm

bình, thế giới bình” Tâm bình là cái tâm liễu ngộ

được nguyên lý Âm dương Ngài Trần Đoàn Lão Tổ

đã nói rằng: “Nhược năng liễu ngộ âm dương lý, thiên địa đô lai nhứt chưởng trung” (nếu liễu ngộ được nguyên lý âm dương thì trời đất gom lại trong lòng bàn tay)

IV MỐI TƯƠNG QUAN GIỮA THIỆN ÁC, PHẢI TRÁI

Theo quy luật cơ bản của Đạo học thì “Âm Dương là một”, nên “thiện ác” là một, “phải trái” là một Mới nghe thì có vẻ phi lý, nhưng thật ra vấn đề

âm dương, thiện ác, phải trái nó chỉ có tính chất tương đối, ác là mặt trái của thiện, thiện là mặt trái của ác, như hai mặt của một chiếc mề-đay, không thể rời nhau, mà nó còn lồng vào nhau nữa

Chúng ta thử đi vào chi tiết thì sẽ nhận ra ngay: như phải nơi nầy lại trái ở nơi khác, nên Pascal

đã nói rằng: “Bên nầy núi Périner là chân lý, bên kia

là sai lầm” Hơn nữa tùy trình độ, mà nhận định phải trái cũng khác nhau, như Galilée dùng kính thiên văn

để chứng minh sự vận hành của các thiên thể, thì Giáo hội La Mã đã cho là một phát minh “ma quỷ”

và đã giam cầm ông ta cho đến chết !!! Như một cái cây thẳng cắm xuống nước, lại thấy cái cây ấy cong

Hơn nữa vấn đề thiện ác, phải trái cũng hàm chứa lẫn, và bổ sung cho nhau, nếu không ác thì đâu biết được thiện, không trái làm sao biết được phải

Sự thật quá rõ ràng như vậy, nhưng trong chúng ta không mấy ai chịu chấp nhận cái nguyên lý

ấy, nên mới dẫn đến hình khắc chia ly

V CHẤP NHẬN LƯỠNG CỰC

Ở đây cần lưu ý quan điểm cho “thiện ác là

một”, không phải Đạo học coi thiện ác ngang với

nhau, hoặc đề cao điều ác Vì người Đạo phải luôn

hành thiện tỵ ác là lẽ đương nhiên, nhưng có ý

khuyên người Đạo nên nhìn thiện ác của nhân thế

một cách lưỡng cực và khoan dung

Theo Nho gia thì người có lòng nhân nên ẩn ác

dương thiện, tức là không chú ý tới điều ác của

người, mà nên biểu dương điều thiện của họ, để giữ

gìn sự hòa thuận Còn người tách biệt thị phi thiện ác

để dèm pha, phỉ bán, cho “sướng miệng” gây ra sự

bất hòa, đó là kẻ tiểu nhân hiểm ác

Đồng quan điểm đó một Chơn sư đã dạy rằng:

“Con đừng lên án ai đã sa ngã, hãy mở rộng

vòng tay yêu thương đón lấy kẻ ấy như một huynh đệ

trên đường hành hương, mà đôi chân anh ta còn

vướng nặng trong bù (Light on the Path - Ánh sáng

trên Thánh Đạo / Mabel Colins)

Để giữ được niềm hòa khí với mọi người, thì

đối với lỗi lầm của bất cứ ai, chúng ta cũng nên

chung lòng sám hối, vì chúng ta với họ vốn là một,

nên nghiệp quả cùng nhau sang sẻ Điều nầy một

Chơn sư đã khẳng định rằng:

- Chớ nên tưởng con có thể đứng tách biệt ra

khỏi kẻ xấu hay kẻ dại khờ Họ chính là con đó Nếu

con để cho nảy sinh ý tưởng là con tách biệt khỏi bất

cứ kẻ xấu nào, thì con sẽ tạo ra nghiệp quả để trói

buộc con với người đó Hãy nhớ rằng tội lỗi và ô nhục trên đời nầy cũng xảy ra cho con nữa, vì con là một phần tử của thế gian Nên nghiệp quả của con

được kết chặt với đại nghiệp quả của nhân loại

Kẻ nào tự mãn về đức hạnh của mình, là tự tạo cho mình một chỗ trong vũng bùn Con hãy tránh đều

đó, vì đó là điều nên tránh, chớ không phải vì giữ cho

con trong sạch (Light on the Path - Ánh sáng trên Thánh Đạo / Mabel Colins)

Chúng ta cũng nên luôn nhớ rằng tất cả chúng sanh đều có chung một điểm linh quang của Thượng

Đế, nên một Chơn sư dạy rằng:

- Con phải tập phân biện Đức Thượng Đế trong mình loài vật, dù chúng nó thật xấu xa Con cũng có thể luôn giúp đồng bào con là nhờ con với

họ có chung một chơn thần của Thượng Đế, con hãy học hỏi cách thức tỉnh chơn thần đó trong người họ (Krishnamurti/ Dưới Chân Thầy)

Còn trường hợp muốn góp ý xây dựng với ai, thì chúng ta nên tuân đúng theo Tứ đại điều quy trong Tân luật là:

“Trên dạy dưới lấy lễ, dưới giáng trên đừng thất khiêm cung”

rằng:

“Con tưởng rằng kẻ nào đó làm quấy, nếu có

dịp tỏ riêng, thì con phải nói cho có lễ phép với va, vì

cớ nào con không đồng ý Có lẽ con làm cho va tin

được Nhưng nhiều trường hợp can thiệp như thế

cũng không phải cách nữa Vì con phải để cho kẻ

khác được tự do như con” (Krishnamuri /Dưới Chân

Thầy)

Nhiều học thuyết chủ trương cải tạo con người,

theo ý mình, nhưng sự thật thì không có một quyền

lực nào có thể biến đổi cái “bản lai diện mục” của

một người cả Một giáo điều nào đó có chăng chỉ có

thể giúp một người tìm thấy điều gì đó có sẵn ở bản

thân họ mà thôi Sự thật thì chỉ có kinh nghiệm khổ

đau lâu đời nhiều kiếp của một người mới có thể cải

hóa được họ Điều nầy nhà Thiên văn học Galiléo đã

xác nhận rằng:

“Chúng ta không thể dạy bảo ai bất cứ điều gì

Chúng ta chỉ có thể giúp họ phát hiện ra những gì

còn tiềm ẩn bên trong con người họ mà thôi” (Theo

Đắc nhân tâm - How to Win Friends & Influence

People / Dale Carnegie)

một khối đá, người ta phải dùng một lực mạnh và

cứng hơn, nhưng có thể sẽ làm tảng đá vỡ nát Cũng

thế, về mặt tâm lý, khó có thể thay đổi định kiến của

một người, không khéo chỉ là sự “nhồi sọ” hay “tẩy

não” rồi cũng chẳng thay đổi được gì

Có người cho rằng quan điểm nêu trên là “tiêu

cực” là “không dám đấu tranh” Họ còn dẫn câu kinh:

“Diệt hình tà pháp cường khai đại đồng ”

(Phật Mẫu Chơn kinh).

Tức là cái gì trái ý họ đều là tà và phải diệt !!! Thật ra vấn đề phân biệt tà chánh rất khó, ngay Đức Chí Tôn cũng đã dạy rằng:

“Lẽ chánh tự nhiên có lẽ tà,

Chánh tà hai lẽ đoán sao ra.”

Huống hồ chúng ta là kẻ phàm phu tục tử, làm sao phân biệt được chánh tà, nếu chống đối bừa bãi, e chưa diệt được ai, đã bị người ta phản ứng dập cho gãy răng, thì chỉ thiệt thân mà thôi !!! Ngay Thượng

Đế cũng để con người tự do quyết định số phận của mình, Ngài chỉ vì thương yêu nên ân cần nhắc nhở

mà thôi Vì thế Đức Chí Tôn đã dạy rằng:

“Thầy cấm không cho dị nghị việc người chi chi cũng phải nhớ quyết rằng có Thầy trong đó chẳng nên lấy ý tứ riêng mà phán đoán chi hết ”(Thánh giáo ngày 20-02.1926 nhằm ngày 8/1 Bính Dần / Trích TNHT / Q1)

Nên khi chúng ta nghĩ rằng ai đó đã sai trái thì chúng ta tuần tự xử trí theo các giáo huấn nêu trên, để giữ sự hòa hảo với mọi nhau Vì mỗi chơn linh đến thế gian đều phải học qua các bài từ ác trượt đến thiện thanh, nếu chúng ta góp ý mà họ không nghe, tức là họ còn đang học cho xong phần ác trược, rồi phải trả quả, phải nếm qua đau khổ để tiến hóa Nên chúng ta chỉ nên cầu nguyện, phóng điển lành để

hỗ trợ họ, chứ chúng ta đả kích là ta đã đổ thêm dầu vào lửa, làm cho ác trược trong họ bùng phát dữ dội

mà thôi

Tóm lại khi muốn thực hiện được hòa khí bên

ngoài, thì trước tiên chúng ta phải biết chấp nhận

lưỡng cực, để có được sự bình hòa trong nội tâm Vì

vũ trụ vốn là một tấn tuồng của tâm thức, với các sự

kiện, phải trái, thân thù luôn chuyển biến vô

thường Khi chúng ta hiểu và chấp nhận những sự

kiện vô thường nầy, thì chúng ta sẽ thấy mọi sự cố

xảy ra trên đời đều có một lý do rõ ràng, mà mình

chưa ý thức được

Nói vậy không phải chúng ta thụ động, mà

chúng ta nên biết rằng mình chỉ có thể làm tận lực,

nhưng không thể kiểm soát được kết quả của nó, rồi

từ đó chúng ta sẽ khoan dung tha thứ và hòa hảo với

mọi người

VI HÒA VÀ NHẪN ĐỂ BẢO VỆ SỨC

KHỎE

Trong phép dưỡng sinh người ta khuyên rằng,

cách gìn giữ sức khỏe tốt nhất là biết hòa và nhẫn để

gìn giữ tâm lý ổn định, nếu trạng thái tâm lý không

ổn định thì ăn uống tập luyện cũng vô ích

Tức giận dễ bị khối u, cả thế giới điều biết

Trường đại học Stanford đã làm một thí nghiệm nổi

tiếng, lấy ống mũi đặt lên mũi cho anh thở, rồi sau đó

đặt lên bãi tuyết 10 phút Nếu băng tuyết không đổi

màu thì chứng tỏ anh bình tĩnh tự nhiên; nếu băng

tuyết trắng lên chứng tỏ anh có điều hỗ thẹn ray rứt;

nếu băng tuyết tím đi, chứng tỏ anh rất tức giận Rút

lấy 1.2 cc chỗ băng tuyết tím đó tiêm cho chuôt con

thì 1.2 phút con chuột đó sẽ chết Thí nghiệm nầy đã được giải Nobel

Tâm lý học có đề xuất 5 phương pháp tránh tức giận:

- Một là tránh đi

- Hai là khi người ta chửi anh, thì chuyển đi làm chuyện khác, để không nghe thấy nữa

- Ba là thả ra đừng để bụng, người ta chửi anh

mà anh đi chửi lại thì không gọi là thả, mà phải đi tìm bạn để tâm sự, nếu cứ để bụng thì sẽ sinh bệnh

- Bốn là thăng hoa, tức là người ta càng nói anh thì anh càng ra sức làm

- Năm là tự khống chế, tức là mày chửi thế nào ông cũng không sợ Điểm nầy rất quan trọng

Nhịn một lúc thì gió yên sóng lặng, lùi một bước thì biển rộng trời cao [Theo Giáo sư Tề Quốc

Lực / Bí quyết sồng khỏe sống lâu]

Tóm lại, qua các tiết mục nêu trên, chúng ta đã nắm được một cách khái quát nguyên nhân gây ra bất hòa và bằng cách nào để khắc phục Đây cũng là vấn

đề then chốt cho những người đang bước chân trên Đường Đạo Vì theo chơn truyền, thì người tu phải thực hiện hai chữ “Hòa” và “Nhẫn”, mới có thể vào được cửa Niết bàn, vì Đức Chí Tôn đã phán rằng:

“Phương pháp độ rỗi, chỉ khuyên lơn các chơn linh dầu nguyên nhân hay hóa nhân phải đoạt được hai chữ Hòa và Nhẫn thì mới về cửa nầy được Dầu cho vạn kiếp sanh dày công tu luyện mà còn ganh ghét, thì sẽ bị vào tay Chúa Quỷ, chớ không mong gì

về cùng Thầy ” (Theo Tam thập lục thiên du ký của

Đức Hộ Pháp Phạm Công Tắc)

Thật vậy, ngay trong một gia đình mà trên

dưới hòa thuận và nhường nhịn lẫn nhau, thì dù ở

trong một túp lều tranh, cũng sánh được với Động

Đào nguyên rồi, nên Đức Chí Tôn mới khuyên rằng:

“Cố sửa lều tranh hóa động Đào ” là vậy

Tóm lại vấn đề then chốt muốn đạt được chữ

Hòa, thì trước hết phải biết Nhẫn, muốn vậy, chúng

ta cần phải nắm được yếu quyết Âm Dương là một,

phải quấy là một, không thể loại bỏ cái nầy để lấy cái

khác Nếu chúng ta nhận ra cái “Một” đó, thì chúng

ta ngộ Đạo, và trong xử thế mới có thể nhẫn nhục,

khoan dung, thương yêu, hòa hợp với nhau, và tất cả

những xung đột, bất hòa sẽ giải quyết một cách ổn

thỏa, ngay vấn đề thống nhất các chi phái Đạo cũng

thực hiện dễ dàng Ngoài ra còn giúp chúng ta lạc

quan yêu đời, tăng cường sức khỏe và tuổi thọ nữa

Có một điều đáng nêu nữa là trong thuật dưỡng

sinh, Giáo sư Ohsawa (Nhật) đã đưa ra một phương

trình: 5 âm / 1 dương là quân bình, từ đó suy ra là

một người có 5 phần xấu (âm), được 1 phần tốt

(dương), là người đó đã đạt quân bình rồi, trong xã

hội có 1 người quân tử giữa 5 kẻ tiểu nhân, cũng là

một xã hội yên ổn rồi Chứ chúng ta đừng bao giờ đòi

hỏi phải có một trăm phần trăm người tốt là một điều

viễn tưởng

Lại nữa theo Đức Lão Tử thì người thiện và kẻ

ác có mối tương quan với nhau, nên Ngài nói rằng:

“Người thiện là thầy của người bất thiện, nhưng người bất thiện cũng là tư liệu tham khảo cho người thiện, nhờ đó mà họ nhận ra điều ác để xa lánh (Thiện nhơn bất thiện nhơn chi sư, bất thiện nhơn thiện nhơn chi tư/ Minh Tâm Bửu Giám)

Còn nếu chúng ta cứ khăn khăn cho rằng

“phải là phải, trái là trái”, hễ còn cái nầy thì phải loại

bỏ cái kia, thì vấn đề đoàn kết trong gia đình cũng như trong cửa Đạo vẫn còn rất xa vời

Cho nên nếu mình quyết tâm gìn giữ chữ Hòa, thì dù cho một sự kiện có căn thẳng, hoặc ai có ác ý đến đâu mình cũng có thể nhường nhịn, thì không thể gây ra sự bất hòa được

Nếu người tín đồ Cao Đài mà mãi đắm chìm trong sự tranh chấp, tỵ hiềm, chấp ta, ngã mạn thì mục tiêu “hòa đồng” của Đạo không thành tựu, tức nhiên Đạo phải suy vong Làm như vậy, mà cứ tưởng mình trung thành với Đạo, xây dựng Đạo nhưng

phản Đạo, mà không hay !!!

Vì Đức Chí Tôn khẳng định rằng:

“Nếu người tu mà không giữ ‘hòa và nhẫn’ thì

vào tay chúa quỷ, chứ không mong gì về cùng Thầy”

VI NHỮNG TẤM GƯƠNG HÒA & NHẪN

TRONG CỬA ĐẠO LẪN NGOÀI ĐỜI

1 Không tuyên bố gì cả !

Có một lần Đức Thượng sanh Cao Hoài Sang

và một số vị trong Thập nhị Thời quân cùng ký tên vào tờ không công nhận Đức Hộ Pháp Phạm Công Tắc Nhưng Đức Ngài không tuyên bố một lời nào

mích lòng, và Đức Ngài cũng không cho là ai sai hay

ai đúng cả Đức Ngài chỉ lo thực hiện sứ mạng mình

là xây dựng nền Đạo, và lo cho con cái Đức Chí Tôn

Do đó mà về sau mọi người đều tâm phục khẩu phục

- Tướng lễ

Trong đàn cúng an vị đền thờ Phật mẫu Bà

Hương Hiếu quỳ ở nội nghi, Đức Hộ Pháp quỳ ở

ngoại nghi Khi dâng Tam bửu Bà Hương Hiếu lạy

mỗi bửu 9 lạy, cọng tam bửu là 27 lạy Đức Hộ Pháp

lạy mỗi bửu ba lạy, cọng ba bửu 9 lạy

Sau đó nhiều vị chức sắc thấy vậy hỏi Đức

Ngài về sự khác biệt đó, Đức Ngài chỉ trả lời rằng:

Đợi sau có Tướng lễ hãy thống nhất, chứ Đức Ngài

không cho ai sai hay đúng gì cả

2 Thiên Nhãn một bên

Trong thời kỳ Đạo mới khai, bà Nữ Đầu sư

Lâm Hương Thanh có ấn hành và phỗ biến một kiểu

Thánh tượng Ngũ Chi, theo dạng hình vẽ lập thể,

màu sắc rất đẹp, nhưng Quả Càn Khôn và Thiên nhãn

không ngay giữa bức Thánh tượng, Đức Hộ Pháp đã

có nhận xét như vậy, nhưng Đức Ngài vẫn để cho

bức tượng Ngũ chi đó lưu hành rộng rãi, không có ý

kiến gì ngăn cản cả, chỉ về sau Đức Ngài không cho

tái bản kiểu Thánh tượng đó nữa, vì Thiên nhãn ở

một bên Bức tượng Ngũ chi đó hiện nay cũng còn

một số Thiên bàn đương thờ

3 Chín cây nhang

Khi dâng lễ Phật mẫu Đức Hộ Pháp dạy vẫn

dâng 5 cây nhang, nhưng Bà Hương Hiếu bảo dâng 9

cây, Đức Ngài hỏi tại sao ? Bà trả lời rằng 9 cây đó là Cửu vị Tiên nương Đức Hộ Pháp hỏi: Vậy chớ còn Bạch Vân Động nữa thì mấy cây ? Bà làm thinh không trả lời Tuy vậy Đức Hộ Pháp vẫn để thắp đủ 9

cây nhang không thay đổi

4 Tu không vì áo mão

Trong cửa Đạo ai cũng biết công nghiệp của Ngài Phối sư Trần Quang Vinh Ngài luôn luôn trung thành với đường lối của Đức Phạm Hộ Pháp, Ngài đã chịu biết bao nhiêu khổ hạnh vào tù ra khám để lãnh đạo đàn em giải nguy cho Đạo

Thế rồi vì một lý do nào đó, một đàn cơ đã lột hết áo mão của Ngài và một số chức sắc khác cho về vườn làm tín đồ !!! Nhiều vị chức sắc toan phản kháng, nhưng Ngài khuyên rằng người tu là vì Đạo chứ không vì áo mão Sau đó Ngài an nhiên tự tại đội khăn đen, mặc áo chít vào chầu lễ Chí Tôn tại Đền Thánh, ngồi theo hàng tín đồ một cách vui vẻ hài hòa Trong lúc Ngài có hàng vạn đàn em trong cửa Đạo làm hậu thuẫn, nếu Ngài dựa vào lực lượng đó

để phản ứng, thì chữ Hòa trong cửa Đạo lúc đó sẽ ra thế nào ?

Ngài cũng đồng quan điểm với ông Nguyễn Công Trứ, từ một vị Đại Tướng bị giáng cấp làm một tên linh thú Ông đã tuyên bố một câu lý thú rằng:

“Khi làm tướng tôi không lấy gì làm vinh, thì khi trở

về làm lính tôi cũng không lấy gì làm nhục” Đúng là những mẫu người liễu ngộ được nguyên lý âm đương, coi vinh nhục, họa phước là một Họ đã trở

thành những con người vĩ đại, đáng nêu gương tốt

cho đời

Ngày nay đồng đạo chúng ta không chịu noi

những gương gìn giữ chữ Hòa và Nhẫn của các bậc

tiền bối nêu trên, mà chỉ vì những chi tiết nhỏ nhặt

như chết xây đầu vô, xây đầu ra, bình bông, dĩa quả

trên bàn thờ đem lên hạ xuống, những cái đó đâu

phải là đạo mà đem ra chỉ trích chống đối lẫn

nhau, kẻ nói sai, người cho đúng, gây bất hòa trầm

trọng trong cửa đạo, thật đáng thương tâm !!!

5 THẾ À !!!

Thiền sư Hakuin được những người chung

quanh ca tụng là người có một cuộc sống trong sạch

Bổng nhiên một gia đình cạnh nhà ông có một

cô con gái đẹp, bất ngờ cha mẹ cô khám phá cô đã

mang thai Cha mẹ cô gái tra hỏi, cô một mực che

dấu, nhưng cuối cùng cô gái đã khai người đàn ông

đó là thiền sư Hakuin !!! Quá phẩn nộ, cha mẹ cô ta

đã đến gặp thiền sư Hakuin xỉ vả không tiếc lời

Nhưng ông ta chỉ trả lời võn vẹn hai tiếng “Thế à ”

Rồi đến khi cô gái sinh nở, cha mẹ cô bồng

đứa bé giao cho thiền sư Hakuin, khi ấy ông ta coi

như đã mất hết danh dự với mọi người, nhưng ông

không buồn Hakuin vẫn săn sóc đứa bé tử tế

Sau một năm, vì lương tâm cắn rứt, cô gái

không chịu được, bèn thú nhận rằng: cha của đứa bé

là người bán cá ngoài chợ !!! Lập tức cha mẹ cô ta

đến xin lỗi thiền sư Hakuin và nhận đứa bé về, ông ta

trao lại đứa bé, và cũng trả lời vỏn vẹn hai tiếng “Thế

à ” (Theo Góp nhặt cát đá – Giai thoại Thiền của Thiền sư Muju)

Một người đã liễu ngộ nguyên lý âm dương như Thiền sư Hakuin tức là đã ngộ đạo, nên ông đã thấy họa phước, vinh nhục cũng chỉ là một, đó là cái

“không”, nên họ chẳng động tâm, nhờ vậy mà ông

đã trở thành một con người vĩ đại

6 TƯỚI DƯA

Tống Tựu làm quan Doãn một huyện của nước Lương giáp giới nước Sở Người Đình trưởng nước Lương và nước Sở đều trồng dưa, nhưng dưa của người nước Lương siêng chăm tưới, nên tươi tốt cho nhiều trái, còn người nước Sở lười biếng nên dưa họ xấu thua Đình trưởng bên Sở có ý ganh tỵ, nên đêm đêm lén sang cào dưa bên Lương khiến dưa chết mất một ít Người Đình trưởng bên Lương biết được, bèn

có ý định cào lại để trả thù Nhưng Tống Tựu hay được mới khuyên rằng:

- “Sao lại làm thế ? Làm như thế chỉ gây thêm thù oán, đưa đến bất hòa, chỉ chuốc lấy tai họa mà thôi Ta khuyên các ngươi đêm đêm lén sang chăm tưới dưa cho họ mau tốt, đừng để họ biết”

Người nước Lương nghe lời khuyên, sau đó dưa bên Sở mỗi ngày một xanh tốt Người Sở lấy làm

lạ, dò xét biết được nhờ người Lương chăm tưới Sau vua Sở biết được lấy làm xấu hỗ, bèn sai sứ sang tạ tội, và xin giao hòa với nhau (Theo Cổ học tinh hoa)

Cách báo thù tốt nhất là đừng bao giờ làm giống như kẻ thù Tốt hơn nữa là đừng bao giờ nghĩ

đến sự trả thù, mà tốt hơn một bực nữa là hãy tìm

cách giúp đỡ kẻ thù một cách kín đáo Đĩ khơng

những là phương pháp hĩa giải hận thù tốt nhất, mà

cịn tạo ra được sự hịa hảo với nhau

7 NHÌN THẤY THƯỢNG ĐẾ NGỰ

TRONG MỖI NGƯỜI

Cĩ một cặp vợ chồng già ngồi 80 tuổi, tên là

Sal và Judith, hai người thường đi dạo trong cơng

viên gần nhà

Một hơm đang đi bà Judith bị một kẻ cướp giật

sợi giây chuyền vàng của bà Ơng Sal là người bình

tĩnh, luơn tin tưởng ở Thánh kinh và biết rằng khơng

cĩ điều gì xảy ra ngồi ý Chúa, kể cả những việc bất

ngờ như bị cướp giật Tuy nhiên vì phản ứng tự

nhiên, ơng vẫn đuổi theo tên cướp, nhưng khi đến

gần, ơng chỉ thấy Thượng Đế đang ngự trong người

đĩ, và ơng biết rằng mình khơng thể thay đổi vỡ kịch

của Ngài, nên ơng quát lớn:

Này anh kia !!! Sợi giây chuyền đĩ đáng giá

hai ngàn đồng đấy !!! Anh chớ bán nĩ kém một xu

đấy nhé !!! (theo Wisdom, Bliss and Comomn Sense:

Minh triết trong Đời sống / nguyên tác Darshani

Deane, Nguyên Phong dịch)

8 BÁCH NHẪN THÀNH KIM

Ngày xưa gia đình ông Dương Diên Nghệ, đã

chín đời mà vẫn còn ăn ở chung sống với nhau

trong một nhà, tiếng tốt đồn xa cả nước đều hay

biết Câu chuyện đến tai nhà vua, một hôm nhà vua ngự giá thân chinh đến viếng gia đình nầy

Nhà vua hỏi ông, làm thế nào mà gia đình nhà ngươi vẫn ăn ở chung với nhau được đến chín đời như vậy mà không ly tán ?

Ông Dương Diên Nghệ bèn viết “một trăm chữ nhẫn” dâng lên vua xem Nhà vua khen ngợi và ban thưởng vàng bạc cho gia đình ông [Theo sách Luân lý lớp Sơ đẳng]

Bởi vậy người xưa cho rằng “Bách nhẫn thành kim” (một trăm sự nhẫn hóa thành vàng) là như vậy Nên trong gia đình nên noi gương trên biết nhường nhịn nhau, thì họ hàng sẽ hội hiệp sum vầy

C CÁCH CƯ XỬ VỚI NHỮNG NGƯỜI

TRONG GIA ĐÌNH

Trong quan hệ gia đình, tuy cĩ phân ra ơng bà,

cha mẹ, con cái, cháu chắc cĩ nhiều thế hệ trước sau trên dưới kế tục nhau để duy trì nịi giống, đĩ là

về mặt thể xác Cịn quan hệ linh hồn thì đều là anh

em với nhau, nên mỗi người đều cĩ sứ mạng ngang nhau đĩ là phụng sự cho cơ tiến hĩa

Gia đình ban đầu là sự kết hợp giữa hai vợ chồng, rồi dần dần cĩ thêm con cháu và kẻ ăn người ở từ đĩ gia đình là nơi hội tụ nhiều linh hồn Sự gặp

gỡ nầy khơng phải là một sự ngẫu nhiên, mà do cơ duyên của mỗi cá nhân, khiến họ gặp nhau, đến rồi

đi, trong thời gian dài hay ngắn, để nương tựa hay

nâng đỡ lẫn nhau Do đó có thể nói gia đình là một

trường tấn hóa, mỗi thành viên đều có bổn phận giúp

nhau để kiếp sanh đạt đến chỗ hoàn thiện Nên sự đối

đãi với nhau phải mang một sắc thái thương yêu,

bình đẳng và tự do Có thương yêu mới sẵn sàng hy

sinh giúp đỡ nhau một cách tự nguyện, và biết tôn

trọng nhân phẩm của nhau, để cho mỗi người được tự

do tiến hóa theo tánh phận của mình, không bắt buộc

theo kiểu kéo cổ vịt cho dài, thâu giò hạt cho ngắn,

theo ý muốn của gia trưởng, khiến cho kẻ dưới bất

bình và đau khổ

Trong gia gia đình mà có tình yêu thương, bình

đẳng và tự do, thì sẽ không còn tình trạng đàn áp bóc

lột lẫn nhau, mà gia đình là một tổ ấm cho trẻ thơ,

một trạm dừng chân nghỉ ngơi cho trai tráng, là thành

lủy ẩn náu cuối cùng cho tuổi già, đúng là một trường

tiến hóa cho nhiều thế hệ

I CƯ XỬ GIỮA VỢ CHỒNG

1 Sự kết hợp giữa hai vợ chồng không phải

là chuyện ngẫu nhiên, mà do duyên số

Con người đã tạo ra nhân duyên và nghiệp quả

với nhau từ bao kiếp trước, chính do nhân duyên đó

mà Thượng Đế đã chọn hai linh hồn kết hợp với

nhau, tùy theo nhân duyên tốt hay xấu, mà gia đình

gặp hạnh phúc hay khổ đau, tức là duyên hay nợ Nên

người xưa có câu: “Vô oan trái bất thành phu phụ”

(không nợ nần với nhau thì không thành vợ chồng)

Theo triết lý của Đạo, thì con người là một linh hồn bất tử, thọ mệnh từ Thượng Đế, nên sự kết hợp giữa hai vợ chồng không phải là chuyện ngẫu nhiên,

mà đối với Thiên cơ thì đây là một sứ mạng “Thay Trời tạo thế giữ giềng nhơn luân”, nên trong kinh Thế Đạo có câu:

“ Cơ sanh hóa Càn Khôn đào tạo,

Do Âm Dương hiệp Đạo biến thiên

Con người nắm vững chủ quyền, Thay Trời tạo thế giữ giềng nhơn luân.” (Kinh Hôn phối)

Ngoài sứ mạng Thiêng liêng nêu trên, vợ chồng gặp nhau còn do nhân duyên tiền định nữa :

“Ở trước mặt Hồng Quân định phận, Đạo vợ chồng đã xứng nợ duyên ”

(Kinh Hôn phối)

Nhưng dù cho hạnh phúc hay khổ đau tức là duyên hay nợ, nếu người nào biết nắm bắt cơ hội trong cuộc sống vợ chồng để học hỏi, thì người đó sẽ lần đến chỗ hoàn thiện Vì không có sự giao tiếp nào cống hiến cho ta một cơ hội đặc biệt như tình vợ chồng, để có dịp cho ta tìm hiểu người khác một cách sâu xa, và tự biết về mình một cách thấu đáo

2 Sự hợp tác vợ chồng trong cuộc sống gia

đình sẽ giúp cho mỗi người hoàn thành một thiên

chức mới

Một khi con người đã nhận thấy được mục đích cao siêu của sự hợp tác vợ chồng thì cuộc sống gia đình sẽ giúp cho mỗi người hoàn thành một thiên

chức mới là “tạo dựng sự sống cho đời” và sự kiện

xảy ra vui hay khổ, cũng cho ta kinh nghiệm khám

phá ra cái mới mẽ trong cuộc sống, nếu ta vui vẻ

chấp nhận mặt nào cũng đều có lợi Nên Socrate đã

khuyên đệ tử rằng: “Nếu anh gặp vợ hiền thì anh

được hạnh phúc, nếu anh gặp vợ dữ thì anh sẽ trở

thành một triết nhân”

3 Cách đối xử bình đẳng với nhau trong đạo

vợ chồng

Thánh ngôn trong cửa Đạo cũng dạy rằng:

“Bạn trăm tuổi thân hòa làm một,

Dầu sang hèn xấu tốt cũng duyên

Cùng nhau giữ vẹn hương nguyền,

Cái duyên kình bố là duyên Châu Trần”

“Nếu khổ cực cùng chung chia sớt,

Dầu sang vinh đừng bớt tình nồng

Hễ là trong đạo vợ chồng,

Hư nên đều có của ông công bà ”

(Nữ trung tùng phận)

Nho gia có một lời dạy tổng quát về cách đối

xử với nhau trong đạo vợ chồng rằng:

“Vợ chồng nên nhắc nhở nhau luôn noi theo

chánh đạo, khuyên bảo nhau những điều nhân nghĩa

tốt đẹp, dù cho gặp lúc cơ hàn ăn cơm thô, mặc áo

vải, hay gặp hồi quyền quý cao sang, cũng giữ dạ

thủy chung, trước sau như một, không đổi dạ thay

lòng”, (Hạ suất thê tử: quy ư chánh đạo, giáo dĩ

nghĩa phương, thô phạn bố y thủy chung như nhứt / Tây viên gia huấn)

Theo chân lý thì hai vợ chồng đều có nghĩa vụ quan trọng ngang nhau, không bên nào khinh, bên nào trọng Khi một trong hai người có lỗi, dù lớn hay nhỏ, thì đương nhiên phải nhắc nhở nhau chú ý sửa chữa, đây chính là một đặc quyền, một nghĩa vụ phải

có Nhưng vì lỗi lầm nào đó mà vợ chồng xảy ra cải

cọ, lãi nhãi mãi không thôi, thì đó sẽ là một lỗi lầm to lớn hơn, vì một việc đã qua đi mấy tháng, thậm chí mấy năm mà vẫn nhắc đi nhắc lại mãi, thì thật là vô đạo đức, vì sự nói dai lãi nhãi của một trong hai người còn khó chịu gấp nghìn lần so với các nguyên nhân khác gây nên trong gia đình

4 Vợ chồng không nên trách móc với nhau nặng lời

Nhiều lời trách móc của vợ hoặc chồng còn sắc hơn cả móng tay của họ, họ thường hay dùng những lời nói nặng nề để làm tổn thương đến tình cảm của nhau Nên muốn tránh sự làm nhục của một người lải nhải, chỉ có một cách duy nhất là khi họ mở miệng, thì hãy đội nón đi ra khỏi nhà đến khi trở về mà họ vẫn chưa thôi, thì hãy quày ra đi tiếp !!! Biện pháp này sẽ khiến họ không tiếp tục nói nữa, cách làm như thế có thể khiến cho người hay nói dai lãi nhãi hơi khó chịu một chút, nhưng sẽ thay đối họ phần nào, hơn là đấu khẩu Đối với các cặp vợ chồng một nhà tâm lý đã có lời khuyên rằng: Nếu bạn tình của bạn làm một chuyện khiến bạn đau khổ, thì khi nói xong,

liền cho nó vào quá khứ và hãy quên nó đi, còn sự lãi

nhãi nói đi nói lại nhiều lần làm cho ai cũng phải

chán ghét, và sẽ giết chết tình yêu

Bất kỳ một người đàn ông hay phụ nữ nào mà

có thái độ cầu tiến, thì chỉ cần lấy sự yêu thương

chân thành và tinh thần xây dựng để góp ý sửa sai

cho họ, thì họ sẽ nhanh chóng chấp nhận thay đổi

Nếu như bạn muốn duy trì được sự hòa thuận trong

gia đình, thì hãy làm theo lời khuyên nêu trên, xa hơn

nữa là sẽ tạo nên tình yêu và hạnh phúc lứa đôi,

khiến cho gia đạo được thịnh vượng Vì Nho gia có

câu: “Phu phụ hòa gia đạo thành” Nên trong các dịp

lễ cưới hỏi người ta hay tặng cho đôi tân hôn những

bức tranh mang câu “Hòa vi quý” là vậy

5 Phu thê tương kính như tân

Theo luật nhân quả, sự gặp gỡ giữa vợ chồng

có hai trường hợp, một là để đền đáp giúp đỡ cho

mình là duyên, hai là để nhờ mình giúp đỡ, nhận sự

đền đáp của mình là nợ, nên thế nhân hay nói “vợ

chồng gặp gỡ nhau do duyên nợ” là vậy Nhưng dù

duyên hay nợ, hạnh phúc hay khổ đau mà hai vợ

chồng đều hiểu đạo lý, đối đãi với nhau trong sự yêu

thương và kính trọng nhau - người xưa khuyên rằng:

“Phu thê tương kính như tân” (vợ chồng kính trọng

nhau như khách) Được như vậy thì họa cũng chuyển

thành phước, bất hạnh cũng chuyển thành hữu hạnh

Vì đạo vợ chồng theo chân lý chánh đại là sự hợp tác

giữa hai linh hồn để thay Trời tạo thế, phụng sự cho

Thiên cơ

II CƯ XỬ GIỮA CHA MẸ VÀ CON CÁI

Đứng về mặt thể xác thì con cái là do cha mẹ sinh ra, nhưng về mặt linh hồn nó là chơn linh phân tánh từ Thượng Đế, đầu sanh đến thế gian, nương vào xác thân cha mẹ tạo nên để tiến hóa, nên Kinh Thiên Đạo có câu :

“Vòng xây chuyển linh hồn tấn hóa, Nương xác thân hiệp ngã Càn khôn”

(Kinh Giải oan)

Như vậy về mặt linh hồn con cái là anh em với cha mẹ, nên nhân gian có câu: “Cha mẹ sinh con Trời sanh tánh” Vì thế con cái không thuộc quyền sở hữu của cha mẹ, mà cha mẹ chỉ là người giám hộ, có

sứ mạng nâng đỡ con cái khi xác thân nó còn thơ ấu, trong khi linh hồn chưa làm chủ hoàn toàn được thể xác Do đó cha mẹ không có quyền quyết định số mạng của con cái, mà chỉ có bổn phận giúp đỡ đứa con do mình sinh ra trên đường tấn hóa, theo căn cơ

và số phận an bài do nhân quả tiền kiếp của nó mang theo mà thôi Bởi lẽ trong cơ tiến hóa, vạn linh phải

hy sinh giúp đỡ lẫn nhau

Đối với đứa trẻ trong kiếp sanh hiện tại, nó đã mang theo nhiều nghiệp quả vừa lành, vừa dữ của tiền kiếp, nên được đầu sanh vào gia đình nào, dòng

họ nào, quốc gia nào, triều đại nào, là nơi ấy tương xứng với nghiệp quả của nó, đáng cho nó đến, thậm chí nó còn đầu sanh vào gia đình có những Gen di truyền của tổ phụ phù hợp với số phận của nó, để có

cơ hội trả quả, hay hưởng phước trong kiếp đương

sanh hầu tiến hóa

1 Cha mẹ cần chuẩn bị cho con cái đủ điều

kiện phát triển về thể chất cũng như tri thức và tâm

linh

Khi nuôi dưỡng con cái cha mẹ cần chuẩn bị

cho nó có đủ điều kiện sống mạnh khỏe, đồng thời

cung cấp cho đứa trẻ những hoàn cảnh thuận tiện để

phát triển về tri thức và tâm linh, loại bỏ được những

điều xấu mà nó mang theo từ bao kiếp trước Vì tâm

tính trẻ thơ rất dễ cảm hóa, nếu được nuôi dưỡng

trong môi trường đầy tình thương yêu và dịu hiền, thì

tình cảm nó có thể trở nên cao thượng, tinh thần minh

mẫn Cha mẹ dạy con không cần lời nói nhiều mà

nhất là cha mẹ cần phải sống lương thiện, mẫu mực

để làm gương tốt cho con cái noi theo

Còn nếu cha mẹ thiếu trách nhiệm, nuôi dưỡng

trong hờ hững, hay giáo dục trong nghiêm khắc, cộc

cằn bằng đòn roi, hình phạt thân xác, thì sẽ làm cho

ba hạ thể thân, vía, trí của nó trở nên chai lỳ thô lỗ và

đê tiện

cha mẹ và con cái

a Đối với con cái cá biệt ngỗ nghịch

Ngày nay một số cha mẹ thường than phiền

con cái ngỗ nghịch, không vâng lời, thậm chí còn

chống đối lại cha mẹ Gặp trường hợp nầy một số gia

đình lâm vào tình trạng xung khắc bất hòa trầm

trọng Nhưng nếu cha mẹ hiểu rằng sự gặp gỡ chung đụng giữa người và người trong gia đình hay ngoài

xã hội, đều có nhân duyên nghiệp quả với nhau, không bao giờ ngẫu nhiên cả Con cái do cha mẹ sinh

ra cũng nằm trong quy luật ấy, nên đứa con đầu sanh vào gia đình mình, một là để được mình giúp đỡ, và cũng có thể nó giúp đỡ mình đó là “báo ân”, cũng có trường hợp đứa con đầu sanh vào nhà mình để đòi nợ

để trả thù đó là “báo oán” Biết được vậy thì cha mẹ cũng có cách xử trí ổn thỏa, đó là lấy ân báo oán, thì oán ấy tiêu tan, nghĩa là cha mẹ dùng tình thương và tác phong đạo hạnh của mình để cảm hóa, thì chắc chắn con cái sẽ trở lại ngoan ngoãn và vâng lời, từ đó gia đình sẽ tạo được hòa khí và con cái trở nên hiếu thuận

Cha mẹ luôn tâm niệm rằng Trời đã trao cho mình một sứ mạng, gởi gắm cho mình đứa con yêu quý của Ngài, để nhờ mình chỡ che bảo bọc, hầu mình có dịp lập công bồi đức, thì khi đó dù gặp con cái ngỗ nghịch đến đâu mình cũng cố gắng khắc phục được, vì người xưa có câu “vô oan trái bất thành phụ tử”, do đó ta nên biết rằng nếu không có nhân duyên với ta thì không bao giờ nó đến trong gia đình ta

b Gia đình không muốn có con

Cha mẹ sinh con, chính là chiếc cầu để cho các chơn linh cao trọng giáng trần, nhưng ngày nay do một quan niệm sai lầm ích kỷ đang thịnh hành nhất là

ở phương Tây: Một số nam nữ cho rằng họ không đủ phương tiện vật chất để lập gia đình và sinh con, vì

họ nghĩ rằng gia đình và con cái là một gánh nặng

cho họ !!! Chứ họ không hiểu cái sứ mạng Thiêng

liêng của nam nữ là thay Trời tạo thế Vì trong

chương trình cứu độ của Thượng Đế, đang có vô số

linh hồn tấn hóa cao đang chờ được đầu thai vào

những gia đình tiến hóa tương xứng với họ, để đến

thế gian phụng sự cho Thiên cơ

Với cái đà định kiến sai lầm, ích kỷ nêu trên,

thì phần nhiều cặp vợ chồng thuộc hạng tiến hóa cao

về thiên lương, lại không chịu tham gia trong việc

duy trì giống nòi, mà lại giao trách nhiệm đó cho

những linh hồn bất hảo, chưa tiến hóa trên đường đạo

đức, là một điều vô cùng tai hại cho tương lai của xã

hội loài người Nên vấn đề không muốn có con cái,

coi như là trốn trách nhiệm, không làm tròn bổn phận

con người (Theo Chơn sư và Thánh thể/ Leadbeater)

c Gia đình đông con

Trách nhiệm của cha mẹ đối với con cái là vô

cùng nặng nề, không phải chỉ sinh ra mà không cần

nuôi nấng dạy dỗ cho khôn lớn nên người, thì cha mẹ

là người vô trách nhiệm Nhưng muốn hoàn thành

trách nhiệm đó, thì gia đình nên sinh ít con, chừng

một đến hai đứa là vừa

Con người là một tế bào của xã hội, cũng như

tế bào là đơn vị cấu tạo nên cơ thể con người, trong

chức năng sinh sản tự nhiên, mỗi tế bào trong cơ thể

chỉ sinh thêm một tế bào thứ hai là đúng quân bình

Còn nếu sinh nhiều, sinh nhanh thì cơ thể bệnh hoạn

Cũng thế, trong xã hội mà dân số sinh nhiều tăng nhanh, cũng làm cho xã hội mất quân bình trì trệ

Tuy Thượng Đế phán quyết mọi vấn đề, nhưng bao giờ cũng để cho con cái của Ngài có quyền tự chủ nhận lãnh cái thiên chức của mình, thế nào để có thể làm tròn một cách hoàn hảo

d Gia đình không có con

Theo thế gian thì cho rằng gia đình không con

là gia đình vô phước, nhưng theo đạo lý thì giữa người và người gặp gỡ sum họp nhau trong gia đình hay ngoài xã hội, cũng điều do nhân duyên nghiệp quả ràng buộc với nhau Cha mẹ và con cái cũng nằm trong quy luật đó, nên mới có câu: “Vô oan trái bất thành phụ tử”, nên gia đình không con, là họ không

có ân oán quả nghiệp, thì làm sao gọi là vô phước được

Con người là chơn linh Thượng Đế phân tánh đầu sanh xuống thế gian, chung sống với nhau trong gia đình hay trong cộng đồng xã hội là để có cơ hội giúp đỡ lẫn nhau trên trường tiến hóa, nên những gia đình không có con mà muốn giúp đỡ các linh hồn khác, thì có thể nhận con nuôi hay con đỡ đầu, như thế mình cũng có cơ hội lập công bồi đức và có thêm một người bạn hữu đồng hành gần gủi trong trường đời.

e Gia đình sanh toàn con gái

Trong xã hội theo chế độ phụ hệ thì người con trai mang họ cha có bổn phận lo hương lửa thờ phụng

tổ tiên, nối dõi tông đường, nên con gái coi như là nữ

sanh ngoại tộc, đó là một quan niệm trọng nam khinh

nữ, đã lỗi thời Ngày nay ngoài trường Đời hay trong

cửa Đạo nam nữ đều bình đẳng với nhau, nên có câu

“vô nam dụng nữ”, nếu không có con trai thì con gái

cũng nuôi dưỡng được cha mẹ, thờ phụng ông bà

được vậy

Hơn nữa trên trường đời ngày nay, nữ giới

cũng có thể làm vua chúa hay công hầu khanh tướng,

trong cửa Đạo thì nữ giới cũng đạt được những ngôi

vị Thần, Thánh, Tiên, Phật Vậy nên nếu gia đình

không có con trai, mà toàn con gái thì cũng nên vui

vẻ chấp nhận như là một sự kiện tự nhiên, không có

gì phải lo âu phiền não

III CƯ XỬ CỦA CON CÁI VỚI CHA MẸ

Tất cả những bài học luân lý của con cái đối

xử với cha mẹ đứng đầu là chữ “Hiếu”, người xưa

khuyên rằng:

“Bách hạnh, hiếu vi tiên” (Trăm đức hạnh,

thì chữ hiếu đứng đầu / Minh Tâm Bửu Giám)

Theo quan niệm của Nho gia thì “hiếu để” là

cái gốc của người lành (hiếu để giả, kỳ nhân chi

bổn).Vì một người có lòng nhân là biết thương

người, nhưng tình thương không phải bỗng chốc mà

phát triển rộng rãi được, mà trước tiên phải xuất phát

từ gia đình, bắt đầu thương cha mẹ anh em, rồi mới

lan rộng ra nhân quần vạn loại, tức là khi con người

đã biết ăn ở hiếu để trong gia đình, là người đã có

được căn bản nhân đức rồi Đây là cội nguồn của

hàng trăm cách tu thân xử thế, nếu trong gia đình mà

không hiếu kính cha mẹ, thảo thuận với anh em, ra ngoài xưng là yêu tổ quốc, thương giống nòi, yêu nhân loại, là một điều không thể có được, nếu có chăng thì cũng do động cơ danh lợi thúc đẩy chứ không thực lòng, mà đó chỉ là hạng người ngụy quân

tử, hại dân hại nước mà thôi !!!

1 Những nét căn bản trong đạo hiếu

Thầy Mạnh Tử môn đồ của Nho gia cho rằng con cái muốn làm tròn hiếu đạo chỉ có hai điều chính yếu là:

“Khi còn nhỏ thì phải giữ gìn thân thể, tóc,

da do cha mẹ tạo ra, không làm hủy hoại thương tổn,

để cha mẹ khỏi lo buồn, đó là điều hiếu đầu tiên Sau

đó lập thân hành đạo, lưu danh đến đời sau, để hiến

cho cha mẹ, là điều hiếu cuối cùng” (Minh Tâm Bửu Giám)

Thầy Mạnh Tử còn nêu thêm năm điều bất hiếu mà thế tục thường quan tâm là:

- Làm hủy hoại thân thể, chẳng kể đến sự sinh thành của cha mẹ là điều bất hiếu thứ nhất

- Đam mê cờ bạc, rượu thịt, chẳng kể công ơn nuôi dưỡng của cha mẹ là tội bất hiếu thứ hai

- Tham tiền của, lo chu cấp cho vợ con, chẳng ngó nghĩ đến cha mẹ là tội bất hiếu thứ ba

- Ham muốn thanh sắc nhục dục, khiến thân thể hao mòn bệnh hoạn là tội bất hiếu thứ tư

- Ham điều vũ dũng, dấng thân vào những chuyện đấu tranh phi pháp, để làm ảnh hưởng nguy

khốn đến cha mẹ, là tội bất hiếu thứ năm (Minh Tâm

Bửu Giám)

2 Phụng dưỡng cha mẹ phải lấy kỉnh trọng

làm gốc

Đạo Nho dạy rằng: người có hiếu trước hết

phải phụng dưỡng cha mẹ, nhưng sự nuôi cha mẹ

phải lấy kỉnh trọng làm gốc, vì nuôi cha mẹ không

kỉnh trọng thì chẳng phải là hiếu, không khác gì nuôi

chó ngựa, nên Đức Khổng Tử đã nói rằng:

“Hiếu ngày nay là bảo phải nuôi cha mẹ, đến

giống chó ngựa đều có người nuôi, nuôi mà không

kính thì lấy gì mà phân biệt ?” (Luận ngữ )

Trong phụng dưỡng cha mẹ Đạo Nho còn lưu

ý thêm rằng:

“Thờ cha mẹ, phải sớm thăm tối viếng, nên

dùng những thức ăn thơm ngon, ngọt ngào để dâng

hiến cho cha mẹ, nhiều hay ít là tùy duyên phận giàu

nghèo của mình, nhưng phải lấy hiếu kỉnh làm gốc”

(Thượng sự phụ mẫu, thần hôn chi tỉnh, cam chỉ chi

cung, hậu bạc tùy duyên, hiếu kỉnh vi chủ - Tây viên

gia huấn)

3 Khi cha mẹ làm điều gì trái với đạo lý, thì

làm con phải dùng cách ôn hòa mà can ngăn

Trong Đạo Khổng còn lưu ý thêm rằng thờ cha

mẹ cốt hiếu kỉnh, tức là luôn vâng lời cha mẹ, nhưng

phải theo cái đạo lý làm người, chứ không phải cha

mẹ làm điều gì trái đạo cũng vâng theo Đức Khổng

Tử nói rằng:

“Thờ cha mẹ thì khi cha mẹ có làm điều gì lầm lỗi, con phải tìm cách êm đềm dịu dàng mà can ngăn, nếu cha mẹ không nghe, thì vẫn kính mà không trái

lễ, dù cho có điều gì đau đớn khó nhọc cũng không oán hận” (Luận ngữ: Lý nhân IV)

Lời dạy nêu trên có nghĩa là khi cha mẹ làm điều gì trái với đạo lý, thì làm con phải dùng cách ôn hòa mà can ngăn Nếu cha mẹ không nghe thì cũng vẫn tỏ lòng cung kính hiếu thảo, rồi dần dần tìm cách khác làm cho cha mẹ biết lẽ phải mà sửa đổi Dẫu cha mẹ có giận mà đánh đập, hay bắt phải chịu khổ

sở cũng không oán Việc giữ cái danh tiết của cha mẹ cho được trong sạch là cái bổn phận người con giữ tròn đạo hiếu vậy

Điều nầy trong Tứ đại điều quy của Cao Đài Giáo cũng có nêu rằng: “Dưới gián trên đừng thất khiêm cung” Tức là kẻ dưới can gián người trên cũng phải luôn giữ gìn sự khiêm tốn và cung kính

Để làm người con có hiếu Đức Khổng Tử tóm lược rằng:

“Con có hiếu thờ phụng cha mẹ, phụng dưỡng hết lòng cung kính, khi ốm đau hết lòng săn sóc, lúc mất hết lòng thương tiếc, lúc tế lễ thì tuyệt đối nghiêm trang”

Tóm lại theo các lời khuyên nêu trên, thì bổn phận con cái là phải biết công ơn sinh thành dưỡng dục của cha mẹ, tuổi nhỏ thì lo giữ gìn thân thể khỏe mạnh, chăm lo học hành, lớn lên ăn ở cho có đạo đức

để làm rạng danh cha mẹ Khi cha mẹ già thì lo

phụng dưỡng trong sự tôn kính Khi cha mẹ đau ốm

thì lo lắng săn sóc thuốc men Cha mẹ có làm điều gì

trái đạo lý, thì nên can ngăn ôn hòa Khi cha mẹ chết

thì đau lòng thương tiếc, thờ phụng cúng tế cha mẹ

thì phải thủ lễ nghiêm trang Đó là bổn phận Thiêng

liêng của con cái, để giữ tròn hiếu đạo vậy

V ẢNH HƯỞNG NHÂN QUẢ GIỮA CON

CHÁU VÀ ÔNG BÀ CHA MẸ

Họa phước của mỗi người trong gia đình là một

cộng nghiệp, nhân quả đưa đẩy những người cùng

một duyên nghiệp chung sống với nhau, nên khi nhìn

thấy họa phước của con cái, thì biết hành tàng của

ông bà cha mẹ hay ngược lại

Ngày nay nhiều con cháu không hiểu được

chân lý đó, hễ mỗi khi bị rủi ro tai nạn hay khổ cực

thì đổ thừa cho ông bà cha mẹ ăn ở thiếu phước đức,

để cho con cháu phải chịu cảnh đọa đày Thậm chí có

nhiều con cái đã oán trách cha mẹ vì nhu cầu sinh lý

mà sinh họ ra để họ chịu khổ cực !!! Đó là một điều

vô cùng sai lầm Vì nhân quả của ai nấy chịu, Đức

Phạm Hộ Pháp đã dạy rằng:

"Tội lỗi chúng ta do chơn linh chúng ta ghi chép

và chính ta trị ta, chứ không có ai định tội cả, nơi

Nam Tào Bắc Đẩu không có ai trị hết Không có

một hình luật nào buộc tội chúng ta cả Mạng căn số

kiếp của chúng ta đều do chúng ta định, chúng ta có

quyền tự do, quyền sở hữu định mạng căn cho chúng

ta vậy" [Thuyết Đạo của Đức Hộ Pháp, đêm 26

tháng 01 năm Kỷ Sửu (23/02/1949)]

Điều nầy đồng quan điểm với Duy thức học của Phật giáo cho rằng tội phước của mỗi người, đều được lưu lại trong A-Lại-Gia-Thức, để làm nghiệp quả cho kiếp lai sinh, nên tội ai nấy chịu, phước ai nấy hưởng, chứ không ai gánh chịu hay thừa hưởng của ai cả, ngay cả ông bà cha mẹ và con cháu

Do đó một chơn linh được đầu sanh vào một gia đình nào, một dòng họ nào, một đất nước nào, hay một triều đại nào, là chơn linh đó có cùng một nghiệp quả với nơi đó; nên được đầu sanh vào đó để

có đủ cơ hội và điều kiện cùng trả quả hay cùng thừa hưởng với nhau mà thôi, nên gọi là cọng nghiệp Sự gặp gỡ chung sống giữa ông bà cha mẹ con cái trong gia đình cũng nằm trong định luật ấy Nên chúng ta thường thấy một tai họa thường xảy ra trong cùng một gia đình hay cùng một đất nước đều do sự cọng nghiệp đó tạo nên

Còn lời khuyên “Ráng làm lành phước để cháu con” đó chỉ là lời khuyên cho bậc hạ thừa mà thôi, Câu nầy đối với bậc thượng thừa phải hiểu rằng:

“Ráng làm lành để được các chơn linh cao trọng

đầy ân phước đầu sanh vào làm con cháu trong

gia đình mình” Chứ theo chân lý của luật nhân quả,

thì mỗi người gieo nhân nào thì hưởng quả nấy, không ai chịu quả hay hưởng phước của ai cả Thượng Đế tạo ra con người là một hữu thể tự do, Ngài đã ban cho họ có toàn quyền định đoạt lấy số phận của mình, siêu đọa là tự do mình tự chọn,

Thượng Đế duy chỉ vì thương yêu mà ân cần nhắc

nhỡ mà thôi

Nói thế không phải khuyến khích con cháu

không biết ơn của ông bà cha mẹ, mà phải hiểu rằng,

vì nhờ ông bà cha mẹ ăn ở hiền lành đạo đức, mà

mình mới được đầu sanh vào gia đình nầy, để có sẵn

đủ điều kiện sinh sống để tiến hóa Nhất là khi mới

lọt lòng cho đến khi khôn lớn nên người, là giai đoạn

chơn thần còn non nớt không đủ kiểm soát được thể

xác Đây là giai đoạn con cái phải sống nhờ công ơn

cha mẹ nuôi dưỡng dìu dắt nâng đỡ xây dựng, cho

đến khi khôn lớn đến lúc linh hồn đủ sức kiểm soát

quản trị được thể xác, là một thời gian dài Cho nên

trong Đạo Nho coi trong Đạo hiếu là vậy

V CƯ XỬ GIỮA ANH CHỊ EM

Ngày xưa Đạo Nho đã ấn định ra Ngũ luân, là

vua tôi, cha con, anh em, vợ chồng và bằng hữu Nên

sự cư xử giữa anh chị em với nhau trong gia đình là

một phần quan trọng trong đạo luân thường, trong

đạo luân thường tuy có phân biệt lớn nhỏ, nhưng trên

phương diện xử thế giữa người và người thì chỉ là

“bạn hữu” mà thôi, tuy vậy trong quan hệ anh em gần

gũi hơn, vì không những phần linh hồn là con cái

Thượng Đế, mà phần thể xác anh em có cùng huyết

thống đều do cha mẹ sinh ra, lại sống với nhau từ tấm

bé đến lớn khôn, nên quan hệ gần gũi hơn tình bằng

hữu Đối với anh chị em ngoài sự tín nghĩa ra, thì

điều cốt yếu là phải thương yêu đùm bọc và nhường

nhịn lẫn nhau

1 Bổn phận làm anh chị

Bổn phận làm anh chị, thì người xưa cho rằng

có thể thay quyền cha mẹ, phải có bổn phận lo lắng dạy dạy dỗ em út trong nhà, nên có câu “quyền huynh thế phụ” Thánh giáo trong cửa Đạo cũng dạy cách làm anh chị rằng:

“Còn em út trong nhà thơ bé,

Trai dạy khuyên, gái để khép khuôn

Con đừng quen tánh luôn tuồng, Các em hư nết gieo buồn song thân”

***

“Một cục máu chia phân mấy mảnh, Hình hài em tượng ảnh thân con

Chữ rằng huyết mạch đồng môn, Riêng chưng thân thể tâm hồn cũng con” (Nữ trung tùng phận)

Làm anh chị chủ yếu là phải biết thương yêu lo lắng cho em út Thánh ngôn trong cửa Đạo có nêu tấm gương thương em của Mẫn Tử Khiên như sau:

“Mẫn Tử Khiên tích còn noi dấu,

Đẩy xe cha áo xấu mặt dơ

Sợ đàn em dại u ơ, Khổ thời cam khổ cũng thờ dưỡng nghi”

(Nữ trung tùng phận)

Tích xưa Mẫn Tử Khiên học trò ưu tú của Đức Khổng Tử, là một trong 24 hiền sĩ của Nhị thập tứ hiếu, khi còn nhỏ mẹ mất sớm, cha có vợ sau được hai con, người mẹ ghẻ ác nghiệt, chỉ lo hai con mình, còn ông thì cho ăn mặc đơn sơ, rách rưới, khi đẩy xe

cho cha trong lúc mùa đông lạnh cóng tay làm xe đổ,

cha nhìn thấy rất ái truất và tức giận vợ muốn ly dị,

Mẫn Tử Khiên vì thương hai em thơ dại, sợ chúng nó

sẽ bị côi cút, không người nuôi nấng tội nghiệp, ông

can với cha rằng: “Mẹ còn chịu khổ mình con, mẹ đi

luống những cơ hàn cả ba” Nên ông vẫn cư xử tốt

với mẹ ghẻ, khiến bà cảm động mà thay đổi cách đối

xử với ông (Theo Luận ngữ / Tiên tấn)

Nên bổn phận anh chị là phải thương yêu chăm

sóc dạy dỗ em út trong gia đình

2 Bổn phận làm em út

Bổn phận làm em út trong gia đình, là phải

kính trọng và vâng lời anh chị Phải thương yêu đùm

bọc giúp đỡ lẫn nhau, như chị ngã em nâng

Nói chung anh chị em là tình máu mũ ruột thịt,

người xưa ví anh em như tay chân, nên Trang Tử có

câu:

“Anh em như tay chân, tay chân đứt lìa thì khó

nối lại” (Minh Tâm Bửu Giám)

Nên anh em là phải có bổn phận thương yêu

đùm bọc, nhường nhịn lẫn nhau trong lời ăn tiếng

nói, trong cơ sở vật chất tiền tài, đừng để đồng tiền

phá nát nhân nghĩa, phải lấy “bác ái công bình” làm

mẫu mực, thì gia đình mới thuận hòa hạnh phúc, thân

tộc mới sum vầy thịnh vượng

VI CƯ XỬ GIỮA CHỦ VỚI NGƯỜI LÀM

CÔNG

Theo chân lý thì con người là con cái Thượng

Đế đầu sanh đến thế gian, nên đều là anh em với

nhau Nên sự gặp gỡ trong một gia đình, trong một xí nghiệp, công ty hay hãng xưởng đến hay đi, sum họp hay chia ly, không phải là một sự ngẫu nhiên, mà

nó có một căn duyên tiền định

1 Quan hệ giữa chủ và người làm công phải

đứng trên tình huynh đệ

Sự cư xử giữa chủ nhà với người giúp việc, chủ hãng với công nhân, không chỉ thuần túy sòng phẳng trên công cán, tiền bạc, mà xong gánh nhân quả với nhau Vì thế không nên vì sự sòng phẳng về tiền bạc mà quên đi tình huynh nghĩa đệ

Theo thiên cơ thì sự kết hợp nhau giữa người

và người là để giúp đỡ nhau tiến hóa Có thể linh hồn của kẻ ăn người ở chưa tiến hóa bằng chủ nhà, nhưng không vì thế mà lợi dụng bóc lột lẫn nhau, hoặc cư

xử với nhau một cách tắc trách, miễn sao được lợi cho mình

2 Bổn phận người chủ là phải lấy tình thương

mà nâng đỡ dìu dắt kẻ dưới

Người chủ nên luôn biểu lộ sự khoan dung, rộng lượng với những lỗi lầm của kẻ dưới, không nên trừng phạt gắt gao Bổn phận người chủ là phải lấy tình thương mà nâng đỡ dìu dắt kẻ dưới, để họ có dịp tấn hóa trên đường đạo, giúp cho họ có cơ hội khai

mở những đức tính tốt lành

Chúa Jésus đã dạy rằng:

“Các con phải cảnh giác ! Nếu anh em con phạm tội, hãy khuyến cáo, và người ấy ăn năn thì hãy tha thứ Nếu trong một ngày mà người ấy phạm tội

bảy lần với con, rồi đến nói “Tôi ăn năn” thì con

cũng hãy tha thứ (Thánh kinh Tân Ước/Luca 17:3-4)

“Phê-rơ hỏi Chúa: Thưa Thầy nếu anh em con

phạm tội cùng con, con sẽ tha thứ cho họ mấy lần ?

Đến bảy lần chăng ? Chúa Jésus đáp: Không phải

đến bảy lần mà là bảy mươi lần bảy” (Thánh kinh

Tân Ước/ Ma-thi-ơ 18:21)

Người chủ nên biểu lộ phẩm hạnh quảng đại,

để làm gương cho kẻ ăn người ở vốn là đàn em chậm

tiến hóa noi theo Vì người sáng suốt thấy xa hiểu

rộng cố nhiên giàu lòng nhân ái, luôn trang trải tình

thương đối với đàn em thấp kém lỗi lầm

VII ĐỐI VỚI SÚC VẬT NUÔI TRONG

NHÀ

Như chúng ta đã biết điểm linh quang của

Thượng Đế có trong mỗi người cũng như mỗi sinh

vật, mà con thú nhờ tiếp xúc với người, nó tiến hóa

rất nhanh so với đồng loại Người hiểu đạo lý thì đối

với gia súc chúng ta nên làm thế nào để giúp sự ẩn

tàng của Thượng Đế trong nó được phát triển, là

chúng ta đã phụng sự cho sự tiến hóa của Thiên cơ

Nuôi gia súc không nên có những hành động

làm phát triển thú tính của nó, như chọi trâu, đấu bò,

đua ngựa, đá gà nói chung các trò chơi khiến nó

cạnh tranh tàn sát lẫn nhau, để làm trò tiêu khiển cho

mình Chó mèo không nên thúc đẩy nó săn mồi, làm

như vậy là vô tình ngăn chận sự tiến hóa của nó, chận

đứng sự phát triển thiên tánh trong linh hồn nó

Đối với gia súc chúng ta phải đối xử với tất cả tình thương dành cho đồng loại, vì chúng nó cũng như những đàn em thơ dại, nuôi nấng phải có bổn phận bảo bọc che chỡ Đối với gia súc phục vụ cho đời sống của mình như trâu bò lừa ngựa, chúng ta phải có lòng biết ơn chúng Ngày xưa tổ tiên chúng ta

có tục lệ ngày tết đầu năm hay thiết lễ tạ ơn trâu bò lừa ngựa đã giúp đỡ chúng ta Khi chúng già yếu, thì cũng tiếp tục nuôi dưỡng chúng cho đến chết Ngày nay chúng ta là người hiểu đạo, thì phải đền bù lại bằng cách dìu dắc chúng hướng về đường tiến hóa tới nhân loại, thuần hóa chúng bớt thú tánh, và trang bị cho nó những đức tánh tốt khôn ngoan, thân ái, yêu thương, trung thành Vì theo thuyết Bác hồn vận chuyển thì các kiếp lai sinh của chúng sẽ tiến đến trình độ con người

D CƯ XỬ VỚI NHỮNG NGƯỜI

NGOÀI XÃ HỘI

I CƯ XỬ VỚI HÀNG XÓM LÀNG GIỀNG

Tục ngữ có câu “Bà con xa không bằng láng giềng gần”, nên đối với hàng xóm láng giểng, tuy không cùng họ hàng huyết thồng, nhưng chúng ta phải thương yêu đoàn kết hòa thuận với nhau, luôn quan tâm giúp đỡ, chung vui sớt thảm với nhau, khi tối mắt tắt đèn, khi đau lúc ốm, hay hoạn nạn, tang tóc, cũng như lúc vui vẻ sum vầy

Ngạn ngữ phương Tây có câu “mình vì mọi

người thì mọi người vì mình”, cho nên khi người

hàng xóm láng giềng có việc, thì dù mình có bận rộn

thế nào, cũng bỏ ít thì giờ quan tâm đến họ, coi như

là việc nhà của mình

Đối với hàng xóm láng giềng, luôn giữ mối

dây quan hệ mật thiết, không đợi khi xảy ra sự cố, mà

bình thường khi nhàn rỗi nên tới lui thăm viếng

chuyện trò với nhau Sống được như vậy, thì đến khi

mình gặp việc, hàng xóm láng giềng cũng không bỏ

mình bơ vơ cô độc

Tóm lại, đối với hàng xóm láng giềng luôn giữ

quan hệ “vãng lai thù tạc” thì mới thắc chặt được mối

đoàn kết tương thân, tương ái

II CƯ XỬ VỚI BẰNG HỮU

Theo chân lý thì con người vốn là một, tuy

nhìn bề ngoài có khác biệt nhau về màu da sắc tóc,

ngôn ngữ, phong tục, tôn giáo Nhưng nhìn thẳng vào

phương diện sinh lý của cơ thể con người, thì sự cấu

tạo đều giống nhau Nên trong kinh Thiên Đạo có

câu:

“Đại Từ Phụ từ bi tạo hóa,

Tượng mảnh thân giống cả Càn Khôn

Vẹn toàn đủ xác đủ hồn,

Xây cơ chuyển thế bảo tồn vạn linh”

(Kinh Tắm Thánh)

Vì chỗ đồng nhất đó mà con người phải xem

bằng hữu như là anh em, nên bổn phận chúng ta là

phải nâng đỡ bảo vệ người anh em bạn với chúng ta

phát triển Thiên tánh mà Trời đã phú cho họ Dù cho chúng ta có yểm trợ trực tiếp về kinh tế tài chánh cho

họ, nhưng cũng không vì thế mà bắt ép người anh em bạn phải theo sở thích, tập tục, tư tưởng của mình Vì chẳng những họ có quyền sống theo sở thích của họ,

mà họ còn có quyền tỏ ra sự độc lập của mình nữa

1 Bằng hữu chủ ư tín

Theo Nho gia trong quan hệ bằng hữu phải giữ

dạ thủy chung trước sau như một, nên chủ yếu là phải giữ chữ “tín” mới tin cậy và giữ tròn đạo nghĩa với nhau, mà chữ tín phải cần đầu tư xây dựng lâu dài, và một khi thất tín thì tất cả quan hệ bằng hữu đều sập

đổ David Branker đã nói rằng:

- Sự tín nhiệm được xây mỗi lúc bằng một viên gạch, nhưng khi nó bị xâm phạm, thì cả bức tường sụp đổ

Đối với những người không giữ được chữ tín, phương ngôn ta có nhận định rằng: “Kẻ nào hay hứa liều, vâng liều, dạ liều tất nhiên ít khi giữ đúng lời hứa” Trong quan hệ bằng hữu Ngô Hoài Dã cũng đã khuyên rằng:

“Không hứa bậy, nên mình không phụ ai Không tin bậy, nên không ai phụ mình”

2 Bằng hữu đóng vai trò quan trọng, giúp chúng ta sức mạnh để làm tròn thiên chức của mình

Trên trường tiến hóa, con người phải có sự liên kết chặt chẽ giữa bạn bè, và hy sinh giúp đỡ lẫn

nhau, thì mới có thể vượt qua được những trở lực

trên trường đời Thánh giáo của Đạo dạy rằng:

“Ngoài gia tộc nước non vầy bạn,

Lựa tài hay giao cạn tâm tình

Đời như trận giặc đua tranh,

Dù tài một ngựa một mình khó nên”

(Nữ trung tùng phận)

Trong bất kỳ lãnh vực nào bằng hữu cũng

đóng một vai trò quan trọng, giúp chúng ta sức mạnh

để làm tròn thiên chức của mình:

Thánh giáo của Đạo dạy rằng:

“Trong vũ trụ hiệp hào là mạnh,

Phận đồ thơ phải gánh non sông

Anh em bạn tác vầy đông,

Xô thành cũng ngã, lấp sông cũng bẳng”

(Nữ trung tùng phận) Ngay trong lãnh vực tu niệm nhân gian cũng

có câu: “Ăn cơm có canh, tu hành có bậu bạn” Nên

bất kỳ lãnh vực nào cũng không thiếu bạn hữu được

Đạo Nho đã đặt tình bằng hữu là một trong

“Ngũ luân” và đã dạy rằng đối với bằng hữu phải tín

nghĩa, thủy chung Sống chết có nhau, lúc khốn khó

cũng như giàu sang đều giữ gìn một dạ:

“Coi gương trước Thánh Hiền ghi lại,

Kết bạn nhau đạo ngãi làm sao

Tuy là khác thửa đồng bào,

Mà trong sinh tử một màu sắc son”

(Nữ trung tùng phận)

3 Muốn làm người tốt, phải biết chọn bạn

Muốn giữ được sự tín cẩn trong quan hệ bằng hữu, theo Đạo Nho khuyên con người phải biết chọn bạn mà chơi Điều nầy Đức Khổng Tử dạy rằng:

“Chọn bạn có ích cho mình có ba hạng, mà bạn làm tổn hại cho mình cũng có ba hạng Làm bạn với ba hạng người: ngay thẳng, thành tín, có học vấn, đó là bạn có ích Còn làm bạn ba hạng người: hay làm bộ tịch (gian dối vạy tà), xảo mỵ, ưa nịnh hót, thì hại mình (Luận ngữ / Quý thị).

Các lời dạy trên có nghĩa rộng là: làm bạn với người ngay thẳng, thì khi mình lầm lỗi bạn có thể can ngăn giúp cho Làm bạn với người thành tín, thì có việc nhờ cậy họ giữ dạ thủy chung Làm bạn với người có học thức, đa văn quảng kiến có thể giúp mình tiến bộ Trái lại nếu làm bạn với người gian dối,

thì sẽ làm cho mình sa sút đức hạnh Cho nên bạn

hữu nào cư xử với bạn đầy ác ý, thì bạn nên tạm thời rút lui khỏi quan hệ với người đó Vì nếu mình giữ thủy chung, thì thành ra mình là kẻ bất trí, mà không giữ dạ thủy chung thì ra mình là kẻ thất tín

Nói một cách khác, bạn hữu vừa giúp ta, vừa làm thầy ta Nên trong quan hệ bằng hữu Đức Khổng

Tử còn dạy rằng:

“Ba người cùng đi, tất có thể làm thầy ta, dù người đó thiện hay ác, cũng đều làm thầy ta được Nếu người thiện thì ta noi theo, người bất thiện, thì

đem cái giương bất thiện đó để soi vào mình mà sửa

đổi (Luận ngữ / Quý thi)”

Vấn đề chọn bạn cũng rất là quan trọng, vì họ

có thể trực tiếp ảnh hưởng tới sự an nguy của mình,

nên người xưa có câu:

“Chim sẽ già mà đi với chim sẽ non cũng có

ngày cũng mắc bẩy”

Có nghĩa là dù mình có già dặn bao nhiêu, mà

hay chơi với nhiều người chưa có kinh nghiệm đời,

thiếu đạo hạnh, mình vẫn bị họ lôi kéo vào sa đọa,

tội lỗi

Tóm lại trong quan hệ bằng hữu là phải biết

chon lựa, sau đó phải biết giữ tín thành và tôn trọng

nhau, còn phải biết hy sinh giúp đỡ lẫn nhau cùng tấn

hóa để phụng sự thiên cơ, thì mới đúng theo luân

thường đạo lý

4 Ngạn ngữ trong nhân gian về tình bạn

- Cuộc sống một phần là những gì mà chúng ta

tạo ra, và một phần là những gì do những người bạn

mà chúng ta chọn lựa đem lại

- Một người bạn tốt là mối liên kết trong cuộc

sống hiện tại, một sợi dây nối với quá khứ, một con

đường dẫn tới tương lai, một chìa khóa cho sự sáng

suốt, khi chúng ta đang sống trong thế giới chung

quanh ta tưởng chừng như đầy lộn xộn

- Một người bạn thực sự không bao giờ đứng

ra chắn đường bạn, trừ khi bạn đang lao xuống dốc

- Đừng bảo vệ mình bằng những hàng rào, mà tốt hơn hết là bảo vệ mình bằng những người bạn chân thật

- Những người bạn thân là những người khơi dậy những điều tốt nhất trong bạn

III CƯ XỬ VỚI KẺ THÙ

1 HÃY THƯƠNG YÊU KẺ THÙ

Đối với kẻ thù Chúa Jésus đã dạy hãy thương yêu, bởi vì nếu chúng ta chỉ thương những người cùng xu hướng với mình, những người biết ca tụng, giúp đỡ mình, có ơn với mình, thì có hơn gì những người thường tình, thậm chí chẳng khác gì những người có tội nữa, vì họ cũng biết thương những người thích hợp với họ, ca tụng họ, tức là nâng đỡ cái bản ngã của họ vậy

“Bạn cần được coi như những người đã chết,

đối với những người thân; bạn càng đến gần Chúa

thì phải rút khỏi sự an ủi, khen ngợi, ca tụng của người đời, vì tất cả sự an ủi, ca tụng, khuyến khích của thế gian, thì chỉ làm tăng cái bản ngã của bạn,

mà bản ngã của bạn càng tăng, thì bạn càng xa Chúa nhiều hơn” (Theo Wisdom Bliss and Common Sense / nguyên tác Darshani Deane / Bản dịch Nguyên Phong)

a Đối với người Đạo thì phải chấp nhận mọi

sự cừu hận của kẻ thù, và phải vượt qua bằng

chính lòng yêu thương, tha thứ của mình

Thật vậy, bất cứ ai cũng có thể thương yêu

những người tốt lành, lương thiện, ngoan ngoản, vì

họ dễ giao thiệp, dễ yêu mến Còn những người đã

dấng thân trên đường Đạo thì phải chấp nhận mọi sự

cừu hận, chống đối, coi như một sự thử thách đến từ

kẻ thù, và phải biết cách vượt qua bằng chính lòng

yêu thương, tha thứ của mình Nói một cách khác là

những người có Đạo thì phải có lòng bác ái, vị tha,

mở rộng sự yêu thương tha thứ đến cả kẻ thù

Nên trong lãnh vực tâm linh, khi người tu đã

tiến bước trên đường đạo, thì phải yêu thương cả kẻ

thù của mình nữa Xa hơn nữa đây là phương tu hành

để thoát đọa luân hồi, hội nhập vào cuộc sống vĩnh

hằng nơi cõi Thiêng liêng hằng sống, mà cũng là

một “của lễ” hiến dâng lên Thượng Đế, nên Đức Chí

Tôn đã dạy rằng:

“Các con thương mến nhau, dìu dắt nhau, chia

vui sớt nhọc với nhau ấy là các con hiến cho Thầy

một sự vui vẻ đó” (TNHT/Q2/tr.43).

Đức Chí Tôn đã tha thiết dạy về yếu lý quan

trọng của sự thương yêu rằng:

“Thầy thường nói với các con rằng, các con là

cơ thể của sự thương yêu sự thương yêu là giềng

bảo sanh của càn khôn thế giới, có thương yêu nhơn

loại mới có hoà bình, càn khôn mới an tịnh Đặng an

tịnh mới không thù nghịch lẫn nhau, mới giữ bền cơ sanh hoá (TNHT/ Q2/ tr.69)

“Thầy chỉ có một lòng mơ ước cho các con biết thương yêu trong thánh đức của Thầy Thầy lại hằng gánh vát sự khó khăn, chỉ cậy các con là một lòng thương yêu sanh chúng ”(TNHT/QI /tr.30).

Như vậy Thượng Đế chính là sự yêu thương, Ngài đã nói rằng chúng ta là cơ thể của sự yêu

thương, vì chúng ta là con cái của Ngài

Yêu thương vô tận là sự yêu thương lấy lương làm căn bản, vô điều kiện, không do động cơ

thiên-vụ lợi thúc đẩy, không mặc cả, không thiên lệch, không trông mong ân huệ, ngay cả ân huệ của Thượng Đế Đức Phạm Hộ Pháp dạy rằng:

“Sự thương yêu không thể cần cái này, bỏ cái kia, chê cái nọ, khen cái khác Thương yêu phải lấy công tâm mà định ” (Thuyết đạo đêm 1.8 Canh Dần/ 1950)

Vậy thế nào là “Sự thương yêu vô tận” ? Theo chơn truyền của Cao Đài giáo thì sự thương yêu vô tận là thương yêu không phân biệt ranh giới, không định hướng, có thể thương yêu đến cả kẻ thù Đức Hộ

Pháp đã dạy thêm rằng:

“Tình thương vốn ngoài vòng tội phước, Với kẻ thù thương được cũng nên thương Tình thương kia ví đặng phi thường, Hoà giọt luỵ đau thương lau thế sự.” (Phương tu Đại Đạo)

b Sự thương yêu chân thật phải xuất phát từ

trái tim

Sự thương yêu chân thật phải xuất phát từ trái

tim chứ không phải khối óc, hãy sử dụng trái tim để

thương yêu, chứ không nên dùng khối óc để phân

biệt, định hướng cho nó Chúng ta hãy làm sao để

mọi tư tưởng và hành động của chúng ta đều xuất

phát từ trái tim đầy yêu thương, vì trái tim của chúng

ta chính là điểm linh quang của Thượng Đế, là vạch

nối liền giữa Ta và Ngài

Chúa Jésus dạy đối với kẻ thù rằng:

“Hãy yêu thương kẻ thù mình, đối xử tử tế với

người ghét mình Chúc lành cho kẻ chửi rủa mình và

cầu nguyện cho những người lăng mạ mình” (Thánh

kinh Tân Ước Lu-ca 6:27-29)

Đúng nghĩa sự thương yêu, thì không bao giờ

có sự phân biệt đối tượng, và định hướng Sự thương

yêu nầy còn phải lan toả ngay đến cả kẻ thù, bằng tất

cả lương tâm của mình Đối với sự thương yêu kẻ

thù, một người cha đã dạy con rằng:

“Con ơi ! Một ngày kia con trở thành người

lính, nếu xảy ra chiến đấu thì con hãy chiến đấu với

tất cả lương tâm, vì đó là nghĩa vụ Nhưng khi trận

chiến chấm dứt, nếu kẻ thù của con bị thương, thì con

hãy coi anh như là một người bạn khốn khổ Bởi vì y

cũng như con, họ cũng có gia đình cha mẹ vợ con để

yêu thương, họ cũng nhớ nhung lo lắng Nên con

phải thương yêu y, săn sóc y, nâng đỡ và an ủi y

Con ơi ! Đó là tình nhân loại (Besor / L’ humanité)

Đây là trường hợp đối với kẻ thù chung của dân tộc, trong lúc mình là con dân thi hành nghĩa vụ với tổ quốc, nên mình phải hy sinh chiến đấu với tất

cả lương tâm, nhưng khi chiến cuộc tàn phai, thì kẻ thù và chúng ta chỉ còn là con người với con người, nên phải lấy lòng nhân đạo mà đối xử với họ, bằng tất cả sự thương yêu chân thật

Đối với cõi đời “tạm bợ” thì người ta khuyên con người hãy biến căm thù thành sức mạnh, để tiêu diệt đối phương, nhưng đối với đạo “vĩnh hằng” thì khuyên con người nên lấy yêu thương để hoá giải hận thù, hầu có thể chung sống với nhau một cách hoà bình Vì Đức Phật đã dạy rằng:

“Lấy ân báo oán, oán ấy tiêu tan Lấy oán báo oán, oán thù chồng chất” (Lời Đức Thích Ca /Kinh Pháp cú).

2 KHI KHÔNG YÊU THƯƠNG ĐƯỢC KẺ THÙ THÌ CŨNG ĐỪNG BAO GIỜ NGHĨ ĐẾN CHUYỆN BÁO THÙ

Một khi chúng ta không thể nào yêu thương được kẻ thù, thì cũng đừng bao giờ nghĩ đến chuyện báo thù Vì khi trong lòng chúng ta tràn đầy sự căm thù đối với kẻ địch, thì chính sự hận thù đó đã làm cho đối phương có sức mạnh lớn hơn để đánh ngã chúng ta Chúng ta vô tình tạo cho đối phương có cơ hội khống chế từng bữa ăn, giấc ngủ, và sức khỏe của chúng ta Như thế là chúng ta tạo cho đối phương có

một sức vượt trội để chiến thắng mình

a Khi chúng ta đối mặt với kẻ thù thì chúng ta

nên vì sức khỏe và niềm vui của mình mà hãy tha

thứ và quên nó đi

Cổ ngữ Trung hoa đã có câu:

“Hãy đào hai huyệt mộ trước khi lên đường

rửa hận”

Nên nếu một ai đó xúc phạm bạn, làm bạn

khốn đốn thì hãy gạt bỏ kẻ đó ra khỏi danh sách

những người quen biết với bạn, chứ nhất thiết không

được nghĩ cách trả thù Vì khi chúng ta đối mặt với

kẻ thù thì chúng ta nên vì sức khỏe và niềm vui của

mình mà hãy tha thứ và quên nó đi, nên lấy sự nhu

hòa để xua tan tức giận Không ai có thể làm nhục,

làm khốn đốn được ta, trừ khi chúng ta cho phép, tức

là chấp nhận “mặt đối mặt” với họ

Vì một khi trong lòng bạn chứa đầy thù hận và

muốn phục thù, thì có thể hủy hoại sức khỏe của bạn

và làm những tổn thương của bạn sẽ lớn hơn người

khác, một tạp chí Y học hiện đại đã nêu rằng: “Sự thù

hận lâu ngày sẽ gây nên chứng cao huyết áp, vì cá

tính đặc trưng của những người mắc bệnh cao huyết

áp là sự hận thù” Ngoài ra sự thù hận còn gây cho

con người nhiều bệnh nội khoa trầm trọng như bệnh

tim mạch, bệnh viêm gan mật, dạ dày và đường

ruột Các bác sĩ đều cho biết nếu tim mạch bị suy

nhược thì một chút phẩn nộ cũng có thể cướp đi sinh

mạng một cách dễ dàng

Thật ra Chúa Jésus không chỉ thuần túy truyền

đạo, mà Ngài còn tuyên xướng một loại y thuật tuyệt

vời là: “Hãy tha thứ bảy mươi lần bảy” Lời dạy

“Hãy yêu thương kẻ thù” của Ngài còn dạy cách chúng ta thay đổi dung mạo từ chỗ “nhăn nhó xấu xí” trở thành “tươi cười xinh đẹp” hơn bất kỳ một thẩm

mỹ viện nào Vì dung mạo một số người đầy căm thù phẩn nộ, thì trên mặt xuất hiện những nếp nhăn hoặc biến dạng một cách bi đát, mà bất kỳ môn ngoại khoa chỉnh hình tốt đến mấy cũng không cứu vãn nỗi !!!

Vì khoa tướng học cho rằng: “Tướng tự tâm sinh” (tướng xấu tốt đều do tâm sinh ra)

Nên dù cho chúng ta không có cách nào để yêu thương được kẻ thù, thì cũng phải yêu thương chính bản thân của mình, đừng làm tổn hại nó Vì Shakespeare đã nói rằng:

“Cơn tức giận của hận thù, sẽ đốt cháy bản thân bạn”

Ở đây nên nhắc lại một lần nữa rằng “Khi trong lòng bạn chứa đầy thù hận và muốn phục thù, thì có thể hủy hoại sức khỏe của chính bạn”

b Vấn đề “yêu thương kẻ thù”, không phải là chuyện dễ dàng mà là một sự tranh chấp rất quyết liệt giữa chân ngã và phàm ngã

Tóm lại, trong thực tế để thực hiện được vấn

đề “yêu thương kẻ thù”, cũng chẳng phải là chuyện

dễ dàng, vì trong con người có sự tranh chấp rất quyết liệt giữa chân ngã và phàm ngã Để hoá giải hận thù nảy sanh trong ta, thì chúng ta hãy dùng chân ngã để nhìn vào sự thật, và hãy tự nhũ rằng sự thù hận nầy không phải là ta, mà nó là phàm ngã, nó khơi

dậy trong ta một sự oán cừu nữa đây , và hãy tự xác

định rằng: “chính tôi là chân ngã, là sự yêu thương,

tôi phải vượt lên trên sự cố chấp thù hận thường tình

nầy”

Đây là một dịp đấu tranh tư tưởng quyết liệt

giữa thiện tâm và ác ý, và một khi đã đánh bại được

“phàm ngã”, chỉ còn cái “chân ngã”, thì sự thù hận

sẽ tan biến, và chính nhờ vậy mà không những thân

tâm ta trở nên thanh thoát yêu đời, mà còn tăng

cường sức khoẻ và tuổi thọ

c Sự yêu thương kẻ thù còn là một bí kíp tu

luyện để thoát đọa luân hồi

Xa hơn nữa sự thương yêu kẻ thù là một bí

pháp tu luyện, để đoạt cơ giải thoát, Đức Phạm Hộ

Pháp dạy như sau:

“Trong kiếp sanh chúng ta rủi có kẻ thù oán

ta, kẻ ấy là ma nghiệt, chúng ta không nên sợ Nếu ta

khôn ngoan thì ta lấy tình yêu ái đối lại, đặng cho họ

diệt tận oán cừu đi, ấy là bí pháp mà Bần Đạo vừa hé

màn bí mật cho con cái Chí Tôn nhìn thấy để tìm cơ

giải thoát” (Thuyết đạo đêm 13-3 Kỷ Sửu/1949)

Trong Phương luyện kỷ đặng vào con đường

thứ ba Đại Đạo, Đức Phạm Hộ Pháp cũng đã dạy

rằng:

“Phải thương yêu vô tận Ấy là chìa khoá mở

cửa Bát Quái Đài tại thế nầy”

Đức Chí Tôn cũng đã khẳng định rằng:

“Sự thương yêu là chìa khoá mở Tam thập lục

Thiên, Tam Thiên thế giới và Bạch Ngọc Kinh Kẻ

nào ghét sự thương yêu thì chẳng hề qua khỏi cửa luân hồi.”

Sự yêu thương kẻ thù không chỉ thuần túy là phương đối nhân xử thế, mà còn là một bí kíp tu luyện để thoát đọa luân hồi Chúng ta nên tận dụng những dịp công phu thiền định, để phát triển lòng yêu thương Một khi đã thấm nhuần tư tưởng nầy, thì chúng ta sẽ thấy rằng trong cái thế giới vô thường nầy, thì người mà hôm nay ta coi là bạn, ngày mai có thể là thù, và người thù hôm nay, biết đâu sẽ là người bạn thân thích sau này

Muốn trở thành người chân tu đầy lòng nhân

ái, chúng ta không nên dùng hai chữ “thù” và “bạn”,

“Chính trị với Đạo chẳng bao giờ liên hiệp

cùng nhau” (Thánh giáo ngày 15-9 Bính Dần/1926,

TNHT.Q.1 tr.57)

Nên người Đạo sống trong tình yêu thương, chẳng bao giờ làm chính trị hay quan tâm đến chính trị Còn người đạo ở dưới chế độ nào thì vui sống theo chế độ đó Người đạo cần phải thi thố tình yêu thương trong mọi hoàn cảnh, không giới hạn, không

kỳ thị với bất cứ ý thức hệ nào Vì mọi thể chế, hiện hữu dưới thế gian đều do Thiên ý, nên đã sinh ra trong chế độ nào thì cần phải sống hài hòa thích nghi

với chế độ đó, không bài bác, không chống đối,

không chỉ trích

***

Có người cho rằng đây là một chủ nghĩa lý

tưởng xa thực tế, nhưng ta nên nghĩ rằng, nếu như kẻ

thù của bạn, tôi và tất cả chúng ta có cùng một trạng

thái tâm, sinh lý và bản chất hoàn toàn giống nhau,

thì những chuyện chúng ta làm cũng đáng ghét như

kẻ thù làm mà thôi Bởi nhờ chúng ta được sinh ra

trong một môi trường và sự dưỡng dục khác họ, nên

mới không giống họ; vì thế chúng ta không nên căm

hận kẻ thù, mà nên cám ơn Thượng Đế và nhân quả

đã không để chúng ta phải cùng giống y như họ

Vậy mỗi khi ta đang đối diện với kẻ thù, nó

khơi dậy trong ta lòng cừu hận, thì nên coi đây là một

dịp thử thách, phải vui vẻ chấp nhận và phải biết cách

vượt qua bằng chính lòng yêu thương của mình, để

thân tâm được thanh thoát an vui

CHƯƠNG II PHƯƠNG THỨC VẬN DỤNG NGHỆ THUẬT XỬ THẾ

A MỘT SỐ NÉT CĂN BẢN TRONG NGHỆ THUẬT LÃNH ĐẠO CHỈ HUY

1 Người lãnh đạo không nhất thiết phải là người chỉ huy

Người chỉ huy là người đứng đầu một tổ chức hay một nhóm, nên Jonhn C Maxwell đã nói rằng:

“Vai trò lãnh đạo và chức vị hầu như không dính dáng gì với nhau Vai trò lãnh đạo là do bạn chọn lựa, chứ không do vị trí bạn đang ngồi”

Một quan niệm hoàn toàn sai lầm, khi cho rằng chức vị tạo ra vai trò lãnh đạo, vì thước đo của vai trò lãnh đạo chính là tầm ảnh hưởng và uy tín, mà người lãnh đạo thường phải cố gắng tự xây dựng, hơn là cố tranh thủ để có được một chức danh Nên Jonhn C Maxwell đã nói rằng:

“Bạn có thể ban cho ai đó một chức vụ, nhưng bạn không thể ban cho người đó một vai trò lãnh đạo thực sự Tầm ảnh hưởng phải được tự họ gầy dựng”

Nhiều người chỉ huy ngộ nhận về chức vị của

họ, mà không hiểu làm cách nào để phát triển được năng lực lãnh đạo ? Vì nói đến chỉ huy là nói đến

“quyền lực”, mọi người phải tuân lệnh người chỉ huy,

vì do quyền lực ràng buộc Còn mọi người đi theo

nhà lãnh đạo là vì những gì người đó đã làm cho họ,

đã làm cho tổ chức họ, và người đó còn đại diện tiêu

biểu cho lý tưởng của họ nữa Thường những tổ chức

này có tính chất thiện nguyện nhân đạo, hay tổ chức

ái hữu, hoặc tổ chức mang tính chất tín ngưỡng như

tôn giáo Nhất là trong phạm vi tôn giáo, người

truyền đạo chỉ thuần tuý là vị lãnh đạo tinh thần, chứ

không mang tính chất chỉ huy nào cả, vì luật của tôn

giáo là “thương yêu”, quyền của tôn giáo là “công

chánh”, Những người đi theo người lãnh đạo trong

trường hợp nầy thường là tự nguyện, họ còn kính

trọng người đó vì nhân cách nữa, chứ hoàn toàn

không bị một quyền lực nào ràng buộc cả, nên Jonhn

C Maxwell nói rằng:

“Trong khi các nhà lãnh đạo bất tài thường

đòi hỏi sự kính trọng, còn các nhà lãnh đạo tài ba thì

để mọi người tự kính trọng”

Thật vậy ngoài đời hay trong cửa đạo, chỉ có

những người lãnh đạo tồi mới dựa vào thế lực nào đó

để đòi hỏi được sự kính trọng mà thôi

2 Muốn đóng vai trò lãnh đạo, thì ngoài chức

vị chỉ huy ra, họ phải xây dựng một mối quan hệ tốt

với thuộc cấp

Khi một người chỉ huy muốn đóng thêm vai

trò lãnh đạo với những người trong một tổ chức, hay

một cơ quan nào, đoàn thể nào đó, thì ngoài chức vị

chỉ huy ra, họ phải xây dựng một mối quan hệ tốt với

những người họ muốn lãnh đạo Như đối xử tử tế với

nhân viên, tôn trọng nhân phẩm của họ Người chỉ huy muốn trở thành nhà lãnh đạo là phải thật sự quan tâm đến toàn diện đời sống của nhân viên, chứ không chỉ thuần quan tâm đến công việc trong pham vi chỉ huy của mình hay cơ quan, tổ chức mà mình phụ trách

Một đặc tính rất quan trọng của người lãnh đạo

là phải giữ gìn chữ “tín” Người lãnh đạo muốn tạo được uy tín với người trên kẻ dưới thì đừng bao giờ

“hứa liều, vâng liều, dạ liều ” có như vậy mới giữ đúng lời, giữ được sự tin cậy với mọi người chung quanh mình Còn nếu không làm được như vậy thì chỉ tạo nên khoản cách càng ngày càng xa với mọi người, Nên Quản Tử đã nói rằng:

“Miệng nói ân huệ, mà không có gì thì chỉ tổ làm cho người ta thêm oán”

Người chỉ huy nhờ những đức tính khiêm nhượng, thương người và giữ đươc uy tín, cùng với những thành tựu mà người đó đạt được trong công việc, nếu những thành tựu đó đóng góp vào sự thành công của thuộc cấp, thì càng ngày họ càng tin tưởng vào vai trò của người chỉ huy, và những sự kiện nầy đương nhiên người đó trở thành cấp lãnh đạo của họ Lúc này họ đi theo là vì những gì người lãnh đạo đã trân trọng giá trị của họ, toàn tâm toàn ý làm việc để giúp đỡ gia tăng sự phát triển cho họ Cấp độ này là những người đi theo vì những điều mà người lãnh đạo đã làm cho họ

Người chỉ huy nếu biết kết hợp với sự lãnh đạo

thì sẽ khiến nhân viên dưới quyền làm việc một cách

tích cực phấn khởi, khỏi cần người chỉ huy phải trực

tiếp đốc thúc theo dõi, và cấp trên cũng tín cẩn giao

cho người đó những trọng trách cao hơn Đây không

phải là một kỷ xảo, để mưu cầu lợi lộc cá nhân, mà là

một nghệ thuật xử thế quan trọng, nằm trong chương

trình đào tạo nên những người chỉ huy xuất sắc

3 Muốn đóng vai trò lãnh đạo hãy biết đứng

đàng sau và phụng sự mọi người

Đức Lão Tử đã khuyên rằng: “Muốn dẫn đầu

người ta thì phải biết đứng sau”, hoặc là “Muốn lãnh

đạo chỉ huy người, thì đặt mình dưới người, đó là cái

đức bất tranh” (Đạo Đức Kinh, chương 68)

Một nhà tâm lý học phương Tây, Sainimarc

cũng nói rằng: “Kẻ nào muốn lãnh đạo mọi người,

hãy biết đứng đàng sau và phụng sự mọi người” Vì

theo tâm lý thường tình, khi mình tỏ ra hơn người,

thì họ sẽ trở thành kẻ đố kỵ với ta, mà khi mình biết

nhường người, thì họ sẽ trở thành bạn của ta Trước

sự gây ra oán thù và tranh thủ tình cảm, thì bạn chỉ

được chọn một trong hai mà thôi John Knox nói

rằng: “Bạn không thể gây ra sự thù địch và sự ảnh

hưởng cùng một lúc” Nên khi đã làm phật lòng ai,

thì khó có thể tranh thủ được tình cảm của họ

Một đức tính quan trọng của người lãnh đạo là

cần phải “khiêm nhượng” và “thương người, biết lo

cho người” Nói một cách tổng quát theo khái niệm

của Lão Tử về “khiêm nhượng” là:

“Thánh nhân muốn thể hiện uy đức cao hơn người, nên đặt mình dưới họ, muốn trí năng vượt trước thời đại thì phải ẩn mình phía sau Giống như nước suối mưa nguồn đều chảy về sông sâu biển rộng, vì sông biển dám chấp nhận ở địa vị thấp Nên

dù cho Thánh nhân ở trên thiên hạ cũng không ai tức tối, dù vượt trước thiên hạ cũng không ai oán hờn” (Theo Lão Tử - Đạo Đức Kinh)

4 Đừng bắt buộc người khác chấp nhận ý kiến của mình một cách khiên cưỡng

Tâm lý chung con người, bất cứ ai cũng tin vào sáng kiến của chính mình hơn người khác, nên việc

cố tìm cách làm cho người khác chấp nhận ý kiến của mình, là một sai lầm nghiêm trọng Nếu có người nào

đó đưa ra ý kiến mà bạn nghĩ là sai, thì bạn không nên đưa ra những “lời khuyên” trực tiếp, mà nên phát biểu rằng: “Tôi có suy nghĩ hơi khác với anh, nhưng

có thể là tôi sai Nhưng được rồi, bây giờ chúng ta cùng nhau xem xét nó Tôi vẫn thường sai lầm, và nếu như tôi sai, tôi rất muốn góp ý để chúng ta điều chỉnh nó” Vì Samuel Johnson nói rằng:

“Lời khuyên rất ít khi được hoan nghinh, và người cần nó nhất, lại ít cảm tình với nó nhất”

B PHƯƠNG THU PHỤC NHÂN TÂM TRÁNH LÀM MẾCH LÒNG NGƯỜI

1 Trong lúc luận bàn đừng tranh hơn

Trong khi bàn luận một vấn đề nào đó, tuy mình có những ý kiến sáng tạo do mình đề xuất, nhưng hãy để người khác cảm thấy và tin rằng ý kiến

quyết định là của họ, đừng bao giờ tranh hơn Một lời

bàn luận đề nghị nhẹ nhàng bao giờ cũng mang lại

hiệu quả cao hơn là lời ép buộc khẳng định hoặc sức

mạnh của vũ lực Ngay cách tiếp cận gợi ý thân thiện

cũng đã giúp cho chúng ta đạt được những kết quả

còn hơn cả những gì chúng ta mong đợi

Vì ai cũng thích được người khác hỏi về những

mong muốn, nguyện vọng và sự suy nghĩ của mình

Nên ai cũng muốn tỏ ra mình độc lập, và thích làm

theo ý mình, chứ không ai muốn hành động theo ý

của người khác Vì thế hãy để cho người khác cảm

thấy rằng chính họ là người quyết định

2 Thành thật nhìn nhận vấn đề theo quan

điểm người khác

Bạn hãy tự kiểm điểm xem bạn quan tâm sâu

sắc đến việc của mình, và thờ ơ với mọi sự trên thế

gian như thế nào Lúc đó bạn sẽ hiểu ra rằng mọi

người cũng đều như thế ! Như vậy là bạn đã nắm

được nền tảng duy nhất chắc chắn cho những mối

quan hệ xã hội, rằng “muốn thành công phải hiểu

được quan điểm của người khác”, và “nhìn nhận

vấn đề theo quan điểm của họ” Trong mọi mối

quan hệ, phải biết bỏ qua “cái tôi” của mình và đồng

cảm với người khác, để suy xét mọi việc, vì theo

Pascal thì “cái tôi” là cái đáng ghét (Le moi est

haisable)

Trong giao tiếp bạn nên chọn cách trình bày

nào không làm người khác không phật ý, không tức

giận, giữ được thể diện cho họ Người khác không bị

ép phải nghe theo lời mình, mà tự nguyện làm những điều mà họ đã biết rằng nên làm, và cũng là lợi ích cả hai cho họ và cho cả chúng ta Cách này tuy hơi mất thời gian, nhưng nếu kiên trì, thì bù lại chúng ta tránh được những căng thẳng, xung đột, giúp cho cuộc sống chúng ta thỏa mái hơn

Bạn chỉ cần nắm duy nhất một điều, đó là

“biết suy nghĩ theo quan điểm của người khác”, là

bạn đã bước lên bậc thang đầu tiên thành công trên con đường sự nghiệp, và đã xây dựng được nền tảng hạnh phúc gia đình Bạn hãy tự đặt mình vào vị trí người khác mà suy xét, nếu bạn cảm thấy mình bị tổn thương, thì người kia cũng sẽ bị khó chịu không kém

3 Đưa ra một vài giải pháp gợi ý, và để người khác tự đưa ra quan điểm của họ

Một người khôn ngoan thì không bao giờ họ cố tìm cách khuyên bảo người khác làm theo ý kiến của mình cả

Nên khi bạn muốn thành công trong những cuộc thảo luận tìm ra một giải pháp hay một đường hướng nào đó, thì tốt hơn hết là chúng ta nên khiêm nhượng, chỉ đưa ra một vài giải pháp gợi ý, và để người khác tự đưa ra quan điểm của họ, rồi cùng nhau thảo luận, và để được sự đồng thuận của mọi người một cách dân chủ, thì nên lấy biểu quyết chung, ý kiến nào đạt sự đồng lòng của đa số sẽ thắng cuộc

Như vậy, chúng ta coi như nhượng bộ một cách khéo léo, khi gặp sự đối đầu trong các cuộc thảo

luận, và xa hơn nữa không làm ai bị mất mặt, mà còn

giữ được niềm hòa hảo với mọi người trong cuộc

4 Đừng bao giờ khẳng định rằng người khác

sai lầm

Một người có thể sai hoàn toàn, nhưng thường

thì không bao giờ họ chấp nhận, vì vậy đừng bao giờ

nên kết án họ, bởi điều đó không có tác dụng gì cả

Thay vào đó chúng ta nên đặt mình vào địa vị họ để

tìm hiểu vấn đề, vì luôn có một nguyên do và hoàn

cảnh họ đang sống sao đó, mới khiến người ta phải

hành động như vậy Biết đâu nếu chúng ta lâm vào

hoàn cảnh như họ, thì cũng phải hành động như thế

Nếu chúng ta chịu khó tìm hiểu, thì sẽ có được chiếc

chìa khóa mở cửa lòng họ, và chi phối được sự cảm

nghĩ cùng hành động của người ấy hướng theo mình

Hơn nữa bạn sẽ có thêm sức mạnh và kinh nghiệm

khéo léo trong việc giải quyết các vấn đề khó khăn

hóc búa

Hãy thành thật tự đặt mình vào hoàn cảnh của

người người khác Nếu bạn tự nhủ lòng rằng: “Mình

sẽ cảm thấy như thế nào ? Và sẽ phản ứng như ra sao

? Nếu ở vào hoàn cảnh của người ấy lúc đó? ” Bạn

sẽ tiết kiệm được thời gian thắc mắc, và tránh được

sự bực mình Bởi vì một khi đã hiểu được nguyên

nhân, bạn sẽ không còn thắc mắc gì về kết quả

Chúng ta nên đặt vấn đề giả sử chính chúng ta

thừa hưởng hình dáng tính khí, cùng gen di truyền

của một tay tội phạm ác ôn nào đó, chắc chắn bạn

cũng có môi trường và kinh nghiệm sống giống y

như anh ta Lúc đó bạn sẽ trở thành con người giống hệt như anh ta, và cũng rơi vào hoàn cảnh sai lầm như anh ta mà thôi

Lý do duy nhất khiến bạn không phải là một con người khác, là vì bố mẹ bạn không phải là bố mẹ

họ, và bạn cũng không lớn lên trong môi trường mà

họ được nuôi dưỡng Chúng ta nên thầm cám ơn Trời Phật và nhân quả đã không cho chúng ta đầu sanh vào gia đình họ, nếu chúng ta rơi vào gia đình đó, thì chắc chắn cũng sai lầm như họ mà thôi Nên nhân gian có câu: “Con vua thì đặng làm vua, con sải ở chùa thì quét lá đa”, hoặc là “Mẹ hiền thì sanh con hiền, mấy đời mẹ cú con tiên bao giờ”

Nếu xét theo cách suy luận nêu trên, thì kẻ cáu kỉnh, mù quáng, sai lầm phi lý nhất, cũng không có

gì đáng để cho chúng ta khinh rẻ họ, chúng ta nên thông cảm và thương xót cho những con người tội nghiệp đó Ba phần tư những người chúng ta gặp gỡ trong cuộc sống đều khao khát sự yêu thương và mong muốn được thương yêu Nếu bạn cũng mong muốn được thương yêu, thì xin hãy dành cho mọi người tình yêu thương của bạn Khi bạn cảm thấy trái tim bạn tràn ngập yêu thương, thì chắc chắn không bao giờ bạn khẳng định rằng người khác sai lầm Chỉ

có những con người có lòng độ lượng khoan dung mới có thể giải quyết vấn đề theo đường hướng nầy

5 Khi đàm luận nên lắng nghe nhiều hơn

Trong nghệ thuật xử thế các nhà tâm lý học khuyên mọi người nên biết lắng nghe, và biết khéo

léo khuyến khích người khác nói về họ Ngay trong

gia đình mà biết lắng nghe cũng là yếu tố quan trọng

để giữ gìn hạnh phúc

Cách lắng nghe không phải thuần túy là im

lặng, mà là một hình thức lắng nghe chủ động tích

cực Hãy nhìn vào mặt người đang nói một cách

chăm chú, có nghĩa là phải biết lắng nghe bằng cả đôi

tai và đôi mắt, cộng với cả một trí não sáng suốt, tập

trung tư tưởng để phân tích những điều mình đang

chia sẻ Có nghĩa là mình phải lắng nghe với tất cả

tấm lòng nhiệt tình, chứ không nên thờ ơ lãnh đạm

Con người có thói quen công kích người khác,

nhưng ngay cả những người hung hăng nhất cũng sẽ

phải dịu giọng trước một người biết lắng nghe Đôi

khi biết lắng nghe một cách nhiệt tình không những

là một cách làm cho người ta vừa lòng, mà xa hơn

nữa là tuy mình không nói nhiều, nhưng có thể làm

đối phương cảm thấy mình là một người nói chuyện

hấp dẫn là khác Còn những người cứ hăng hái ngắt

lời, còn phát ngôn những lời trái với ý họ, đó là một

cách gây mất thiện cảm dễ dàng Nhất là trong nghệ

thuật bán hàng, chào khách thì nên tránh những sai

lầm nầy Nhiều người không thể tạo được ấn tượng

thuận lợi ban đầu, chỉ vì họ không biết lắng nghe, bởi

họ quá quan tâm đến điều mình muốn nói ra, mà

không đếm xỉa gì đến người đối diện

Nhiều nhà tâm lý học bảo rằng, người ta

thường thích người nghe giỏi, hơn là người nói giỏi,

nhưng khả năng lắng nghe của nhiều người lại nghèo

nàn hơn mọi đức tính khác Không chỉ những nhân vật quan trọng mới mong muốn có người khác lắng nghe mình, mà ngay những người bình thường cũng thế, nhiều bệnh nhân đi khám bệnh chỉ để kể lể về bệnh tình của mình với Bác sĩ mà thôi, nếu Bác sĩ nào biết lắng nghe bệnh nhân nói và chia sẻ nỗi khổ đau với họ, là đã chữa lành một nữa cho bệnh nhân rồi

C KHÔN KÉO NHƯỢNG BỘ KHI GẶP

SỰ ĐỐI ĐẦU

1 Trong khi bàn luận muốn thắng người ta,

thì tước tiên hãy nhượng bộ

Trong tất cả các cuộc bàn luận khi gặp phải sự đối đầu, thì có một lời khuyên hay nhất là chúng ta nên “nhượng bộ” đừng để đưa đến sự căng thẳng Đức Lão Tử đã khuyên rằng:

“Muốn thắng người ta, thì trước tiên hãy nhượng bộ đừng tranh hơn với họ” (Đạo Đức Kinh, chương 73)

Triết gia Pháp La Rochefoucauld nói:

“Muốn có kẻ thù thì hãy tự đề cao mình, còn muốn có bạn thì hãy đặt mình thấp hơn họ”

Như vậy giữa Đông Tây đều gặp nhau ở chân

lý “khiêm nhượng”

Người xưa khuyên rằng:

“Đừng tức giận khi trước mắt mình bị cản trở chật hẹp, hãy lùi một bước tự nhiên sẽ thấy sự khoáng đạt rộng rãi” (hưu hận nhãn tiền địa trích, thối hậu nhứt bộ tự nhiên khoan)

Cũng như nhân gian có lời khuyên là “lùi một

bước để tiến hai bước”

2 Không nên phản bác gay gắt

Sự hùng biện là chứng tỏ một trái tim đã già

cổi, nên những nhà hùng biện mà được mọi người

tâm phục khẩu phục thì rất hiếm hoi Do đó, những

người biết im lặng đúng lúc là rất quý, mà càng quý

hơn nữa là những ai biết nhường lời cho kẻ khác

Ở đời nếu thua người ta thì bị “khinh thường”,

hơn người ta thì bị “ganh ghét”, nhưng trong thuật xử

thế đã khuyên rằng, thà bị người ta khinh, còn hơn là

bị người ta ghét Đố kỵ là một “tánh thường tình” của

con người, nó luôn luôn tiềm ẩn và chực chờ sinh sôi

nẩy nở Nhưng có lẽ, trong chúng ta chẳng ai muốn

tạo môi trường cho sự đố kỵ phát triển cả

CHƯƠNG III PHƯƠNG THỨC XỬ TRÍ VỚI TỪNG CÁ NHÂN TRONG GIA ĐÌNH CŨNG NHƯ NGOÀI XÃ HỘI

A ĐỪNG CHỈ TRÍCH, OÁN TRÁCH HAY THAN PHIỀN

Những người bạn gặp trên đường đời sẽ ảnh hưởng đến cuộc sống của bạn, dù tốt hay xấu họ cũng tặng bạn những kinh nghiệm sống tuyệt vời, nên trong xử thế đừng bao giờ chỉ trích oán trách hay than phiền ai cả

1 Chỉ trích là vô bổ, nó chỉ gây ra thái độ chống đối và bào chữa mà thôi

Chỉ trích là hành vi thiếu xây dựng, nếu ta chỉ trích một người nào đó, có thể gây cho họ phản ứng chối bỏ trách nhiệm, đồng thời phát sinh tâm lý chán nản và nhụt chí, lối chỉ trích gay gắt cũng khiến cho một người đầy tài năng đôi khi chán nản từ bỏ việc làm của mình, trong khi lỗi lầm vẫn không được giải quyết Vì chỉ trích là vô bổ, nó chỉ gây ra thái độ chống đối và bào chữa của đối phương mà thôi

Chỉ trích còn có thể trở nên nguy hiểm, vì nó chạm vào lòng kiêu hãnh cố chấp của con người, gây tổn thương tới ý thức về tầm quan trọng của họ, và kết cuộc chỉ tạo nên sự căm hận và oán thù