Tiết 46: ankin (tiết 1) Ban cơ bản.

Kiến thức :  Khái niệm đồng đẳng, đồng phân, danh pháp và cấu trúc phân tử của ankin.. - Gv đưa ra 1 số công thức cấu tạo của ankin.. Dãy đồng đẳng ankin - Ankin là những hiđrocacbon mạ

TIẾT 46 ANKIN

I Mục tiêu:

1 Kiến thức :

 Khái niệm đồng đẳng, đồng phân, danh pháp và cấu trúc phân tử của ankin

 Sự giống và khác nhau về tính chất hoá học giữa ankin và anken

2 Kỹ năng :

II Chuẩn bị:

 Dụng cụ: Ống nghiệm, nút cao su kèm ống dẫn khí, cặp ống nghiệm, đèn cồn, giá để ống nghiệm

 Hoá chất: CaC2, dd KMnO4, dd Br2

III T ổ chức các hoạt động dạy học :

1 Ổn định :

2 Kiểm tra bài cũ :

3 Bài mới :

* Hoạt động 1:

- Hs nhắc lại khái niệm đồng đẳng

- Gv đưa ra 1 số công thức cấu tạo của ankin

- Hs rút ra khái niệm ankin Công thức chung

của ankin

* Hoạt động 2:

- Gv cho Hs viết CTCT của các ankin có CTPT

C4H6, C5H8

- Hs dựa vào các CTCT vừa viết hãy phân loại

các đồng phân vừa viết được

I Đồng đẳng, đồng phân, danh pháp

1 Dãy đồng đẳng ankin

- Ankin là những hiđrocacbon mạch hở có một

liên kết ba trong phân tử

- Ví dụ: C2H2, C3H4, C4H6 … có tính chất tương tự axetilen nên lập thành dãy đồng đẳng axtilen được gọi là ankin

- Dãy đồng đẳng của axetilen có công thức phân

tử chung là C n H 2n - 2 ( n  2 )

2 Đồng phân:

- Thí dụ 1: Viết các đồng phân của ankin CTPT

C4H6

- Thí dụ 2: Viết các đồng phân của ankin CTPT

C5H8

HC C CH

* Hoạt động 3:

- Gv cho thí dụ:

- Hs gọi tên thông thường các ví dụ trên

- Hs nhận xét và rút ra quy tắc gọi tên thông

thường của các ankin

- Gv yêu cầu Hs gọi tên các đồng phân ankin

của CTPT C5H8 vừa viết ở trên theo tên thay

thế

- Hs nhận xét và rút ra quy tắc gọi tên thay thế

của các ankin

- Gv chú ý cho Hs các trường hợp của ankin

thật

* Hoạt động 4: Hs tham khảo sgk cho lý tính

của các ankin.

* Hoạt động 5:

- GV làm thí nghiệm điều chế C2H2 rồi cho

qua dd Br2, dd KMnO4

- Hs quan sát hiện tượng và nhận xét: màu của

dd Br2, dd KMnO4 sau phản ứng

- Hs viết ptpư:

- Gv lưu ý khi dùng xúc tác Pd/PbCO3 khi cộng

H2 phản ứng này dùng để điều chế ankin từ

anken

3 Danh pháp

a Tên thông thường

- Thí dụ:

etylaxetilen

đimetylaxetilen

- Quy tắc gọi tên: Tên gốc ankyl liên kết với nguyên tử C của liên kết ba + axetilen.

b Tên thay thế

- Thí dụ:

pent-1-in (propylaxetilen)

pent-2-in (etylmetylaxetilen)

HC C CH

3-metylbut-1-in (isopropylaxetilen)

- Quy tắc gọi tên: Số chỉ vị trí nhánh – tên nhánh tên mạch chính – số chỉ liên kết ba – in.

- Chú ý: Các ankin có liên kết ba ở đầu mạch

dạng ( R – C  CH) được gọi là các ank-1-in Hay còn gọi là các ankin thật.

II Lý tính: SGK.

III Hóa tính

1 Phản ứng cộng

a Cộng hiđro

* Khi có Ni làm xúc tác: ankin +hiđro  anken  ankan.

CH  CH + H2   Ni, t0 CH2 = CH2

CH2 = CH2 + H2   Ni, t0 CH3 – CH3

* Khi xúc tác là hỗn hợp Pd/PbNO 3 hoặc

0 3 Pd/PbCO , t

 đặc tính này được dùng để điều chế ankin từ anken

b Cộng brom, clo: Brom, clo tác dụng với ankin

qua 2 giai đoạn liên tiếp.

1,2-đibrometan

1,1,2,2-tetrabrometan

* Axetilen + HCl 

- Gv lưu ý Hs phản ứng cộng HX, H2O vào

ankin cũng tuân theo quy tắc Mac – côp – nhi -

côp

- Gv gọi Hs lên bảng viết PTPƯ đime hoá và

trime hoá

c C ộng HX (X là OH, Cl, Br, CH 3 COO …)

Vinylclorua

CH2 = CHCl + HCl t , xt 0

   CH3 – CHCl2

1,1-đicloetan

* Chú ý:

- khi có xúc tác thích hợp ankin tác dụng với HCl sinh ra dẫn xuất monoclo của anken

2

150 - 200 C HgCl

Vinylclorua

- Phản ứng cộng HX của các ankin cũng tuân theo quy tắc Mac – côp – nhi - côp

Cl

Cl

Cl

CH3 2,2-điclopropan

- Phản ứng cộng H2O của các ankin chỉ xảy ra theo tỉ lệ số mol 1 : 1

CH  CH + H 2 O HgSO4

   [CH 2 = CH – OH]  CH 3 – CH = O

Không bền anđehit axetic

d Phản ứng đime và trime hóa

* Đime hóa:

2CH  CH t , xt 0

Vinylaxetilen

* Trime hóa:

CH CH 600bột C0C

IV Củng cố – rút kinh nghiệm:

4 Củng cố:

Hs học bài và chuẩn bị bài tập phần luyện tập

Hs làm một số câu hỏi trắc nghiệm sau:

Câu 1: Có bao nhiêu đồng phân ankin có công thức phân tử C5H8 tác dụng được với dung dịch AgNO3/NH3 dư tạo kết tủa vàng

Câu 2: Đốt cháy hoàn toàn hỗn hợp 3 ankin A, B, C thu được 3,36 lít CO2 (đktc) và 18g H2O Vậy số mol hỗn hợp ankin đêm đi đốt là:

Câu 3: Hỗn hợp X gồm 2 ankin kế tiếp trong cùng dãy đồng đẳng Dẫn 5,6 lít hỗn hợp X qua bình

đựng dd Brom dư thấy khối lượng bình tăng lên 11,4g CTPT của 2 ankin đó là:

A C2H2 và C3H4 B C3H4 và C4H6 C C4H6 và C5H8 D C5H8 và C6H10

5 Rút kinh nghiệm:

……….…