Giáo án tự chọn Ngữ văn 9

Những sáng tạo của nguyễn du trong truyện kiều A-Mục tiêu cần đạt : Qua bài học , học sinh nắm đợc các kiến thức và kỹ năng sau : -Cuộc đời và sự nghiệp của Nguyễn Du -Những sáng tạo ng

Giáo án tự chọn ngữ văn 9

chủ đề 1 (6tiết).

Những sáng tạo của nguyễn du trong truyện kiều A-Mục tiêu cần đạt :

Qua bài học , học sinh nắm đợc các kiến thức và kỹ năng sau :

-Cuộc đời và sự nghiệp của Nguyễn Du

-Những sáng tạo nghệ thuật của Nguyễn Du trong “Truyện Kiều”

-Cảm nhận và phân tích đợc giá trị nội dung và nghệ thuật của “Truyện Kiều”

B-Thời gian : (6tiết ).

C-Tiến trình tổ chức các hoạt động dạy và học

1.Sĩ số :

9A :

9B:

9C:

2.Kiểm tra bài cũ

Nhắc lại những yếu tố cuộc đời và

con ngời của Nguyễn Du có ảnh

h-ởng đến thơ văn của ông ?

-Thời đại Nguyễn Du có nhiều biến độngdữ dội (chế độ phong kiến Việt Namkhủng hoảng trầm trọng , khởi nghĩanông dân đỉnh cao là khởi nghĩa TâySơn)

-Sinh ra trong một gia đình đại quí tộc ,

có truyền thống về văn học -Mồ côi cha năm 9 tuổi , mồ côi mẹ năm

12 tuổi , ông sớm phải bơ vơ sống cuộc

đời nghèo khổ , chịu đói rách , phu bạtkhắp nơi , chứng kiến nhiều cảnh đời éo

le Vì vậy , có nhiều tác động lớn đếntình cảm cảm xúc của nhà thơ

-Những năm làm quan cho triềuNguyễn , công việc đi sứ nhà Thanh đãtác động không nhỏ tới t tởng và tìnhcảm của ông

Tiết 1: Nội dung bài học

3 Những sáng tạo của Nguyễn Du trong Truyện Kiều “ ”

-So sánh “Truyện Kiều” của Thanh

Tâm Tài Nhân và “Truyện Kiều” của

Nguyễn Du , em thấy gì sáng tạo ?

I.Những sáng tạo về nghệ thuật

1.Thể loại

-Những sáng tạo về thể loại củaNguyễn Du thể hiện ở chỗ “TruyệnKiều” của TT Tài Nhân (TQ) viết bằngvăn xuôi tiểu thuyết chơng hồi còn

“Truyện Kiều” của Nguyễn Du viếtbằng truyện thơ (3254 câu thơ lục bát )

Em hãy phân ra các nhân vật chính

diện và phản diện trong “Truyện Kiều”

-Em có nhận xét nh thế nào khi ngòi

bút tác giả miêu tả nhân vật chính diện

? Biện pháp ngt chính khi miêu tả các

nhân vật này ?

+Hãy lấy dẫn chứng trong “Truyện

Kiều” để minh hoạ ?

(+So sánh các miêu tả TK trong “Kim

Vân Kiều Truyện” của Thanh Tâm Tài

Nhân và trong “Truyện Kiều” của

Nguyễn Du )

vấn đề mà tác giả quan tâm chính làvấn đề vận mệnh của một con ngờitrong xã hội phong kíên (sô phận bithảm của nhân vật Thuý Kiều

2.Về nghệ thuật

a)Nghệ thuật miêu tả nhân vật .+Nhân vật chính diện : Thuý Kiều ,Thuý Vân , Vơng Quan , Kim Trọng ,

Từ Hải , Vãi Giác Duyên +Nhân vật phản diện : Tú bà, Bạc bà ,Bạc Hạnh , Hoạn Th , Mã Giám Sinh ,

ời )

*Trong “Truyện Kiều” , nội dung miêutả Thuý Kiều “sắc đành đòi một, tài

đành hoạ hai” Để làm nổi bật vẻ đẹp của “TruyệnKiều” , tác giả miêu tả cái đẹp hoànthiện hoàn mĩ của Thuý Vân trớc , làm

đòn bảy cho tài săc của Thuý Kiều(Trong TK của Thanh Tâm Tài Nhân :Tác giả miêu tả Thuý Kiều trớc , ThuýVân sau )

Khi miêu tả Thuý Vân , cho phép ngời

ta tởng tợng một cô gái trẻ trung , đẹpmột cách phúc hậu, đoan trang , cóphần quí phái Vẻ đẹp của Thuý Vân

là vẻ đẹp tạo hoá nhờng nhịn Còn vẻ

đẹp của Thuý Kiều là cái đẹp “sắc xảomặn mà” , vẻ đẹp mà “Hao ghen, liễuhờn”

Miêu tả vẻ đẹp nhân vật , Nguyễn Du

đã ngầm dự cảm hoá nhân vật Cái

đẹp “mây thua” , “tuyết nhờng” dựcảm một cuộc đời có lẽ suôn sẻ , bìnhyên còn cái đẹp “Hoa ghen, liễu hờn”

là dự cảm một số phận lênh đênh” ,trôi dạt, bất trắc

+Cái tài của Thuý Kiều cũng đợc miểutả , bằng cách số phận hoá nhân vậtThuý Kiều nh một định mệnh Cái tàicủa Thuý Kiều đợc thể hiện rõ trongtoàn bộ câu chuyện (Đánh đàn choKim Trọng , cho Mã Giám Sinh , cho

-Đọc những câu thơ miêu tả Kim

*Nhân vật Kim Trọng cũng đợc miêutả một cách lý tởng hoá : từ cách xuấthiện đến diện mạo

… Nhạc vàng đâu đã thấy nghe gầngần

Trông chừng thấy một văn nhân Lỏng buông tay khấu bớc lần dạmbăng

Rồi Kim Trọng “Một vàng nh thể câyquỳnh cành dao” với dáng dấp và tínhcách : “Phong t tài mạo tót vời”

Vào trong phong nhã , ra ngoài hàohoa

*Nhân vật Từ Hải , từ cách xuất hiệnhết sức bất ngờ , gây thiện cảm từ hìnhdáng đến tính cách

“Lần thâu gió mát trăng thanhBỗng đâu có khách biên đình sangchơi

Râu hùm hàm ém mây ngài Vai năm tấc rộng thân mời thớc cao

Đờng đờng đấng anh hào Côn quyền hơn sức lợc thao gồm tài+Các nhân vật phản diện thờng đợc tácgiả dùng biện pháp hiện thực Tức làcác nhân vật tự phơi bày tính cách củamình

-Mã Giám Sinh : Bản chất con buôndần dần đợc hiện ra từ lúc mới xuấthiện : “Trớc thầy sau tớ xôn xao” đếncác cử chỉ , lời nói , hoạt động đều rấtthô lỗ :

Hỏi tên , rằng : Mã Giám Sinh Hỏi quê , rằng: Huyện Lâm Thanhcũng gần

Rồi “ghế trên ngồi tót sỗ sàng”

và “ép cung cầm nguyệt thứ bài quạtchơn”

đến “Cò kè bớt một thêm hai”

-Tú bà :Thoắt trông nhờn nhợt mầu da

ăn gì to béo đẫy đà làm sao

“Nhờn nhợt” gợi mầu da mai mái củanhững ngời chuyên kinh doanh thể xácphụ nữ Ngời ăn cơm , ăn thịt ở đây

tác giả hỏi “ ăn gì là một hàm ý rất sâusắc.

Tiết 2: Nội dung bài học.

Sĩ số : 9A :9B:

thuật miêu tả tấm lý nhân vật của

Nguyễn Du qua đoạn Thuý Kiều báo

ân báo oán ?

b)Nghệ thuật miêu tả tâm lý nhân vật

Nguyễn Du rất hiểu tâm lý nhân vật Mỗi nhân vật từ chính diện , phản diện(và cả các nhân vật trung gian nh Thúcsinh, các nhân vật mờ nhạt nh ThuýVân , Vơng Quan) tất cả đều có tínhcách

+Thuý Kiều ở lầu Ngng Bích : Trongmuôn vàn nỗi nhớ , đầu tiên ThuýKiều nhớ đến Kim Trọng

“Tởng ngời dới nguyệt chén đồngTin sơng luống những dày trông maichờ”

Điều đó chứng tỏ, nàng không giấu nổitình cảm

+Đoạn Thuý Kiều báo ân , báo oán Sau khi báo ân xong , ngời đầu tiênThuý Kiều báo oán là Hoạn Th Trớchết vì Thuý Kiều cũng là đàn bà nên

đã trả thù Hoạn Th trớc (vì dù sao đó

đàn bà cũng có một chút gì đó nhỏnhen chẳng hạn lời Kiều rất mát mẻ :Tiểu th giờ cũng đến đây

Đàn bà dễ có mấy tay

Đời xa mấy mặt , đời này mấy gan

Dễ dàng là thói hồng nhan Càng cay nghiệt lắm , càng oan tráinhiều

Nguyễn Du đã bố trí cho Thuý Kiềutha Hoạn Th và rất nhiều lần Thúc Sinh

ra quan âm các sụt sùi cùng Thuý Kiều Hoạn Th biết nhng lờ đi Khi trốnkhỏi nhà Hoạn Th biết nhng không

đuổi theo Vả lại Hoạn Th là một đối

th không vừa :

-Việc xây dựng nhân vật Hoạn Th cho

thấy những mâu thuẫn trong miêu tả

của Nguyễn Du nh thế nào ?

(Nguyễn Du rất trung thành với chế độ

phong kiến )

“Rằng tôi chút phận đàn bàGhen tuông thì cũng ngời ta thờng tìnhNghĩ cho khi gác viết kinh

Vớt khi khỏi cử dứt tình chẳng theo Lòng riêng riêng những kính yêu Chồng chung cha dễ ai chiều cho aiTrót lòng gây việc trông gai

Còn nhờ lợng bể thơng bài nào chăng Hoạn Th rất khôn khéo Hoạn kéo ng-

ời xử tội vào đồng loại (cùng phận đàn

bà ghen tuông là bình thờng )

6 câu tiếp , Hoạn Th cũng không nhậntội mà còn kể tội Kiều Trót : vừa nhnhận tội vừa nh xin lỗi và câu cuối

“Còn nhờ lợng bể thơng bài nàochăng”

thì Hoạn Th ca ngợi Kiều rộng lợng Hoạn Th đã đánh trúng tâm lý nàngKiều Và vì vậy, Thuý Kiều không thểkhông tha thứ cho Hoạn Th

“Khen cho thật đã nên rằng Khôn ngoan đến mực , nói năng phảilời

Tha ra thì cũng may đời Làm ra mang tiếng con ngời nhỏ nhen

Tiết 3: Nội dung bài học

Sĩ số : 9A :9B:

9C:

-Trong “Truyện Kiều” ngt tả cảnh ngụ

tình của Nguyễn Du cũng hết sức tài

tình Em hãy chứng minh điều đó ?

c)Nghệ thuệt tả cảnh ngụ tình Cảnh nào cảnh chẳng đeo sầu Ngời buồn cảnh có vui đâu bao giờ Cảnh trong “Truyện Kiều” đều đợc tácgiả khắc hoạ chỉ bằng vài nét nhngtrong nó bộc lộ rất nhiều cảm xúc củanhân vật

Em hãy lấy dẫn chứng minh hoạ trong

mối cảnh của Thuý Kiều đều gửi gắm

- Cũng vẫn dòng suối này , khiKim Trọng trở lại tìm Kiều , Nguyễn Du viết :

định , không biết đời mình đi đâu về

đâu “Ngọn nớc mới sa” hoa trôi man mác-> gợi cuộc đời hoa trôi bèo dạt củanàng

“Ngọn cỏ dầu dầu” gợi cuộc đời tàn úacủa nàng

“Gió cuốn mặt duềnh” với “ầm ầmtiếng sóng kêu quanh ghế ngồi” gợi taihoạ dình rập , có thể giáng xuống đầunàng lúc nào không biết

Sĩ số : 9A :9B:

9C:

Những sáng tạo của Nguyễn Du thể

hiện nh thế nào qua “Truyện Kiều” 3.Tái tạo một tác phẩm khác với Thanh Tâm Tài Nhân

(Thanh Tâm Tài Nhân chủ yếu phơibày hiện thực qua tiểu thuyết nặng về

Theo em , cái tiến bộ về t tởng của

Nguyễn Du thể hiện ở những mặt

nào ?

Em hiểu nh thế nào về quan niệm về

chữ “hiếu” trong xã hội phong kiến ?

-Vậy trong “Truyện Kiều” , chữ “hiếu”

đợc hiểu giống nh quan niệm chữ

“hiếu” trong chế độ phong kiến

không ? Dẫn chứng ?

Quan niệm hôn nhân và tình yêu của

về cảm ứng nhân đạo: Đó là phê phán–bênh vực Một tiểu thuyết bằng thơrất giàu chất trữ tình : “Truyện Kiều”phản ánh ớc mơ , khát vọng của conngời trong xã hội phong kiến

a)Nhu cầu đòi giải phóng tình cảm +Quan niệm về chữ “trung” trong

“Truyện Kiều” trong TK , Nguyễn Du

đã dựng lên hai triều đình : (Một của

Hồ Tôn Hiến , một của Từ Hải Rõràng về một phơng diện nào đó, ông đãphủ định TĐ chính thống mà khẳng

định TĐ của Từ Hải và coi Từ Hải là

“đấng anh hùng” (Trong Kim VânKiều truyện thì Từ Hải là một thảo tặcchuyên cớp bóc và những toan tính rấtbình thờng) Xây dựng nhân vật TừHải , nhân vật muốn thể hiện khátkhao tự do , công lý Nhng trong t t-ởng của ông rất mâu thuẫn Ông đểcho Hồ Tôn Hiến giết Từ Hải -> rấtlúng túng trong quan niệm chữ trung(hoàn cảnh lịch sử)

+Quan niệm chữ : “hiếu” Trong XHphong kiến chỉ có quan hệ một chiều

Đó là đạo làm con phải có hiếu với cha

mẹ Trong “Truyện Kiều” Vơng ông ,Vơng bà là một ông bố , bà mẹ rất từtâm khi Kiều bán mình chuộc cha .Ngời đau đớn nhất là Vơng ông và V-

ơng bà Vơng ông đã định đập đầu vàotờng vôi để chết Và ông nghĩ đằngnào ông cũng chết một lần , ông chết

đi để cứu con Biết T-Y-K-K tan vẽ ,hai ông bà vô cùng xót xa Ngời nói ra

điều xót xa ấy cũng là ông bà :Kiều nhi phận mỏng nh tờMột lời đã lỡ tóc tơ với chàng

và hai ông bà đã khóc than kể mọi điều Nói với Thuý Vân thay Thuý Kiềucũng là 2 ông bà :

Trót lời nặng với lang quânMợn con em nó Thuý Vân thay lờiGọi là trả chút nghĩa ngời Nỗi đau mất con đã trở thành vết th-

ơng suốt cuộc đời họ Nh vậy , quanniệm chữ hiếu của Nguyễn Du cũngtrái với quan niệm của lễ giáo phongkiến

b)Câu chuyện tình yêu trong Truyện“

Kiều :”

Nguyễn Du có gì tiến bộ ?

(So với quan niệm hôn nhân trong xã

hội phong kiến )

Em hãy so sánh 2 cảnh , cảnh chị em

Thuý Kiều viếng mộ Đạm Tiên và

cảnh Kim Trọng xuất hiện ? Cảnh ở

đây thay đổi nh thế nào ?

Dẫu cho bầu trời nho giáo luôn lànhững đám may xám thì tình yêu KimKiều vẫn có khoảng sáng khoảng vui

Đó là mối tình trong sáng Kim-Kiềuyêu nhau bởi sự xúc động , đến vớinhau tự nguyện Một mối tình thathiết nồng thắm Thuý Kiều gặp KimTrọng trong tết thanh minh sau khi bachị em Thuý Kiều đã viếng xong mộ

Đạm Tiên Cảnh sắc mang âm sắcchết chóc , nặng nề

“ở đây âm khí nặng nềBóng chiều đã ngả , đờng về còn xa”Lúc đó Kim Trọng xuất hiện :

Trong chừng thấy một văn nhânLỏng buông tay khấu , bớc lần dặmbăng

Hài văn lần b

Một vùng nh thể cây quỳnh cành dao

Đó là bớc chân của T.Y Cảnh sắc sángtơi trẻ trở lại

+Đó là một tình yêu cao đẹp , bất chấp

và cũng độ lợng Một mối tình tự do ,

tự nguyện Trong cái giàng buộc củachế độ phong kiến “Nam nữ thụ thụbất thân” thì Thuý Kiều đã xăm xămbăng lối vờn khuya một minh : cònKim Trọng lúc đó cũng đang mơ vềThuý Kiều Suốt 15 năm lu lạc bấtchấp , thời gian , năm tháng , dãi dầu ,mối tình của Kim – Kiều vẫn hết sứcthuỷ chung Kim Trọng đã trở thànhngời tình lý tởng cho các cô gái trẻ cả

xa và ngày nay Chàng đã lặn lội “treo

ấn từ quan” để đi tìm tình yêu đíchthực của mình

Ráp treo quan ấn từ quanMấy sông cũng lội , mấy ngàn cũng

qua+Tuy nhiên , câu chuyện tình đó , dùtrong sáng đẹp đẽ nhng Nguyễn Du đã

dự cảm một điều gì đó bấp bênh nhng

mà chiêm bao :Bây giờ rõ mặt đôi ta Biết đâu rồi nữa chẳng là chiêm bao hay

“Ngời đâu gặp gỡ làm chiTrăm năm biết có duyên gì hay không Trong “Truyện Kiều” , duy nhất cóhình ảnh mặt trời nhng:

“Dùng dằng cha muốn rời tay

Tiết 5 : Nội dung bài học

Sĩ số : 9A :9B:

-Khát vọng tự do trong “Truyện Kiều”

đợc thể hiện rõ nhất thông qua nhânvật Từ Hải Nếu coi xã hội phong kiến

là một sự tù túng, giam hãm , chật chộithì Từ Hải giống nh một con chim đạibàng không chịu nổi sự chật trội tùtúng ấy Điều đó đợc thể hiện quamiêu tả hình hài của nhân vật vớinhững nét khác thờng

Râu hùm hàm én mày ngài Vai năm tấc rộng thân mời thớc caog

vũ trụ cuả giang hồ Đó là khát vọng

tự do mà Nguyễn Du muốn biểu hiện

Từ Hải bớc vào “Truyện Kiều” và đem

đến cho Thuý Kiều một không khíkhác hẳn Bầu trời nh sáng ra , khônggian nh cao thêm , Cái suy nghĩ nóinăng hành động … , tất cả đều khácngày thờng

Đi tìm ngời chi kỷ ở lầu xanh quả làmột điều lạ đời Nhng đối với Từ ,nghe tin lành đồn xa , Từ đến đây đểtìm ngời tri ân chứ không phải truyhoan

“Qua chơi nghe tiếng nàng Kiều Tấm lòng nhi nữ cũng xiêu anh hùngThiếp danh đa đến lầu hồng

em có suy nghĩ nh thế nào về hình

t-ợng “chết đứng” của Từ Hải ?

Nhân vật Từ Hải giúp em liên tởng nh

thế nào về hiện thực xã hội đơng thời ?

phơ nguyền sáng phợng đẹp duyên

đồng”

Từ Hải đã giúp Thuý Kiều báo an , báooán, giúp nàng từ một gái lầu xanh ,trở thành một bà nhất phẩm phu nhân ,trừng trị mọi cái ác , cái xấu ở đời

Đó là ớc mơ cao nhất , trăn trở nhấtcủa Nguyễn Du trong xã hội có nhiềuthế lực bạo tàn Ngời phụ nữ phải chịumọi điều bất hạnh

-Chỗ đứng của Từ Hải là đất trời Nghênh ngang một cối đất trời Thiếu gì báo quả , thiếu gì báo ân Nhng khi nghe lời Kiều vì bị Hồ TônHiến lừa, Từ Hải đã “chết đứng” Khicòn sống thì Từ Hải vợt cao lên sự thấphèn của chế độ phong kiến Cái chếttrụ kình của Từ Hải nói lên sự khôngkhuất phục Nó nh một lời thách thức

đối với một xã hội giả dối , sự tố cáochế độ xã hội đó khôngchấp nhận mộttài năng , dù tài năng đó đã quy hàng Trong xã hội không có chỗ đứng chonhững nhân tài: “chữ tài liền với chữtai một vần”

+ Từ Hải giống nh một ngôi sao băngvợt qua bầu trời xã hội phong kiến nhmột tia chớp: (Bóng dáng của QuangTrung-Nguyễn Huệ và cuộc khởi nghĩaTây Sơn)

Ước mơ công lý của Nguyễn Du thểhiện rất rõ qua màn báo ân báo oán Trong một cuộc đời lu lạc, ThuýKiều luôn cố gắng vơn lên Chấp nhậnlấy Thúc Sinh là nàng cố gắng thoát rakhỏi lầu xanh Theo sở khanh là trốnkhỏi Tú Bà Trốn khỏi Hoạn Th làmuốn thoát khỏi trần gian

Sống với Từ Hải là một điều mong mỏi, khát khao suốtcả cuộc đời lu lạc củanàng

Ước mơ của một cuộc sống tốt đẹp , cái xấu , cái ác bị trừng trị , cuộc sốngcông bằng , cái tốt đợc đến bù .Nguyễn Du đã đứng trên quan điểmtriết học dân gian “ở hiền gặp lành” ,gieo gió gặp bão

Nguyễn Du đã giúp “Truyện Kiều”

Quan điểm của Nguyễn Du khi đa một

ngời phụ nữ giang hồ lên địa vị cao

nhất của chế độ phản ánh điều gì ?

Phần kết luận :

dựng lên một toà án , chánh án là ThuýKiều một quan toà giữa thanh thiênbạch nhật thể hiện một công lý , minhbạch đồng thời cũng rất uy nghi

“Trớng hùm mở giữ trung quân

Từ công sánh với phu nhân cùng ngồi” Việc đa một ngời phụ nữ giang hồ(tầng đáy XH ) lên địa vị cao của xãhội cũng nói lên quan niệm vô cùngtiến bộ của Nguyễn Du Đó là tấmlòng yêu thơng , trân trọng đề cao giátrị của con ngời của tác giả

đời trăn trở suy nghĩ về cuộc đời củamột con ngời Đặc biệt là ngời phụ nữdới chế độ xã hội phong kiến trong đó

có sự kết hợp giữa bút pháp tự sự vàbút pháp trữ tình Từ một tiểu thuyếtchơng hồi rất tầm thờng “Kim VânKiều truyện” Nguyễn Du đã tái tạothành một kiệt tác văn chơng có giá trịkhông chỉ trong nền văn học dân tộc

mà còn là một kiệt tác văn học của cảnhân loại

Tiết 6 : kiểm tra 1 tiết

1.Giáo viên :ra đề ,đáp án

2 Học sinh : Suy nghĩ chuẩn bị bài trớc khi kiểm tra.

C Tiến trình kiểm tra

*Hoạt động 1: Khởi động

1.Sĩ sô:

9A:

9C:

2.Kiểm tra việc chuẩn bị giấy bút của học sinh

3.Giới thiệu: giờ kiểm tra

*Hoạt động 2: ra đề , xây dựng đáp án

I.Đề bài :

1.Cho đoạn thơ sau:

Quá niên trạc ngoại tứ tuần

“

Mày râu nhẵn nhụi áo quần bảnh bao

Trớc thầy sau tớ xôn xao Nhà băng đa mối rớc vào lầu trang ghế trên ngồi tót sỗ sàng…

a.Tìm những từ ngữ có tính chất trái ngợc với nhau ở cùng một ngữ cảnh ;những từ hán việt thể hiện sự trang trọng

b Những từ ngữ đó đã có giá trị nh thế nào trong việc lột tả bản chất củanhân vật Mã Giám Sinh ?

2.Phân tích nghệ thuật tả cảnh ngụ tình đợc thể hiện qua những vẫn vần thơ sau:

Buồn trong của bể chiều hôm

“

Thuyền ai thấp thoáng cánh buồm xa xa

Buồn trong ngọn nớc mới sa Hoa trôi man mác biết là về đâu Buồn trong nội cỏ rầu rầu Chân mây mặt đất một mầu xanh xanh Buồn trong gió cuốn mặt duềnh

ầm ầm tiếng sóng kêu quanh ghế ngồi ”

(Trích Truyện Kiều của Nguyễn Du )

II.Đáp án :

Câu 1: (4 điểm)

a) Những từ ngữ có tính chất trái ngợc nhau :

(Mày râu) nhẵn nhụi (áo quần bảnh bao)><(Trớc thầy sau tớ) lao xao (ghế trên)ngồi tót (sỗ sàng)

-Những từ HV mang ý nghĩa trang trọng : quá niên , ngoại tứ tuần, nhà băng ,lầu trang

b) Những từ ngữ trang trọng trên đã góp phần tăng thêm sự mơ hồ trong lýlịch nguồn gốc của tên con buôn trơ trẽn

+Những từ ngữ có tính chất trái ngợc nhau góp phần tạo nên những liên ởng có giá trị tu từ nổi bật , khắc học rõ nét , rất sinh động , không chỉ dáng vẽbên ngoài mà còn cả bản chất bên trong của nhân vật Mã Giám Sinh

+ “Ngọn cơ rầu rầu” héo úa không còn sức sống -> cuộc đời tàn luị

+Gió cuốn mặt duềnh với ầm ầm tiếng sóng kêu quanh ghế ngồi , gợi cảnh hãihùng , tai ơng có thể dáng xuống đầu nàng không biết lúc nào

*Hoạt động 3: Nhận giờ viết bài và thu bài

*Hoạt động 4:củng cố , dặn dò

-Soạn bài Thuý Kiều báo ân , báo oán (chính khoá)

-Ôn lại văn bản thuyết minh

-Biết kết hợp thuyết minh với lập luận

-Giáo dục lòng yêu mến , thích học bộ môn

B.Chuẩn bị :

Tài liệu để soạn bài

C.Tiến trình tổ chức các hoạt động dạy học

*Hoạt động 1: khởi động

1.Kiểm tra sĩ số

2.Kiểm tra bài cũ

Nhắc lại những sáng tạo của Nguyễn Du trong “Truyện Kiều”

Trả lời :+Sáng tạo thể loại : Truyện thơ

+Sáng tạo ngôn ngữ: gọt giũa và dòng chính xác có gía trị biểu cảm cao

+Sáng tạo trong ngt tả ngời , tả cảnh ngụ tình

+Sáng tạo, táo bạo trong t tởng khát vọng tự do công lý

3 Giới thiệu bài :

Giúp các em nắm chắc đặc điểm của văn thuyết minh cách làm bài vănthuyết minh kết hợp với lập luận

Tiết 7: Hoạt động 2 : I-Ôn lại kiến thức đã học

Thuyết minh là gì ?

Thế nào gọi là văn thuyết minh ?

-Đăc điểm tính chất của văn thuyết

1 Thuyết minh là gì ?

-Trình bày (giới thiệu) cho ngời ta hiểu

rõ hơn về những sự vật, sự việc , hoặchình ảnh đã đa ra (VD: Thuyết minhhình ảnh triển lãm ,ngời thuyết minhphim , bản vẽ thiết kế kèm theo thuyếtminh…)

2 Văn thuyết minh đặc điểm của nó Văn bản thuyết minh là kiểu văn bảnthông dụng trong mọi lĩnh vực đờisống nhằm cung cấp tri thức (kiếnthức) về đặc điểm tính chất , nguênnhân của các hiện tợng và sự vật trong

tự nhiên , xã hội bằng phơng thức trìnhbày , giới thiệu ,giải thích …

-Trí thức trong văn bản thuyết minh

->bài tấu thể văn cổ ->bình luận xã hôị

 các văn bản đó nêu các lập luận ,bày tỏ quan điểm của tác giả về mộtvấn đề ?

4.Lập luận

Là cách trình bày lý lẽ , Lập luận phảichặt chẽ Lý lẽ phải sắc bén , phù hợpvới chân lý khách quan Lý lẽ thờnggắn với dẫn chứng

5.Các phơng pháp lập luận

-lập luận diễn dịch-lập luận quy nạp-lập luận nhân quả

-lập luận suy lý suy diễn

6.Các phơng thức –cách thức lập luận

-Giải thích ,dẫn chứng '-Bình luận

*Các phơng pháp , phơng thức trênkhông chỉ đớcử dụng ở văn bản nghịluận mà trong các văn bản thuyết minh, tuỳ mức độ và đối tợng mà ngời viếtvận dụng sáng tạo

II.Thuyết minh kết hợp với lập luận

1.Đây là một văn bản chỉ thuyết minh

và chú thích nhỏ , chứ không có miêu tả , kết hợp với lập luận giải thích

Tiết 8: Phần nội dung bài học

“Đất tổ : Huyền thoại và lịch sử” của

gia s Trần Quốc Vơng

-Cho biết đây là kiểu văn bản nào ?

-Chỉ ra nội dung kết cấu của từng phần

-> Đây là một văn bản thuyết minh có

sự giới thiệu thuyết minh về vùng đất

tổ có sự phát triển , giải thích và chứngminh “huyền thoại và lịch sử” củamiền đất tổ

-Phần 1: (mở bài ) , tác giả nêu lên

miền đất Tổ , di tích và danh thắng baophủ một màn sơng huyền thoại : dẫnnhận xét của nữ Blaga Đimitrôva đểthuyết phục ngời đọc: “ở sứ sở này thậtkhó phân biệt đâu là huyền thoại , đâu

là hiện thực lịch sử

-Phần 2: Giáo s chứng minh rằng:

+Huyền thoại và lịch sử phủ mờ đền

đai, lăng tẩm , vua Tổ Hùng Vơng trênnúi Nghĩa Lĩnh

+Mẹ Âu Cơ (Tiên)+Bố Lạc Long Quân (rồng) là huyềnthoại

+Âu Việt kết hợp với Lạc Việt để trởthành Âu Lạc(thời An Dơng Vơng) làhiện thực lịch sử

+Núi Tản Viên , ngã ba Bạch Hạc-Việttrì là một hiện thực địa-kinh tế, địa vănhoá xuất phát điểm địa lý của sự hìnhthành đất nớc đầu tiên của ngời Việt cổ

Sự tích , truyền thuyết “Sơn Thuỷ Tinh” , Phù Đổng Thiên Vơng làhuyền thoại

tinh Phần 3: Trần Quốc Vợng chỉ rõ

-Sự nghiệp dựng nớc của các vua Hùng, sự nghiệp giữ nớc chống bành chớngBắc Phơng của ngời Việt Cổ là hiệnthực lịch sử

Hàng trăm di chỉ đồ đá , đồ

đồng , đồ sắt đợc phát hiện và khaiquật với những chiếc lỡi cày đồng ,chiếc liềm hái đồng thau , chiếc rìu sắt,chiếc cuốc đá , những ngoại giáo búp

đa, những mũi tên đồng hình lá, nhữngvòng tay hạt chuỗi , khuyên tai đángọc… là hiện thực lịch sử Đó lànhững vật “minh chứng cho cả mộtchặng đờng dài lịch sử vài thiên niên

kỷ TCN”

-Phần 4: Giáo s giải thích “Giải ảo

hiện thực , và công việc của các nhàkhảo cổ , còn tâm thức dân gian thì lutrữ , lu truyền huyền thoại, huyền tích

-Phần kết bài Giáo s thể hiện điều gì ?

-Em có nhận xét gì về lối viết của Giáo

s Trần Quốc Vợng ?

Hãy cho ví dụ ? (chẳng hạn một Học

sinh thuyết minh về một ngôi chùa

làng mình cho các bạn đến tham quan

thì có lẽ chỉ thuyết minh đơn thuần là

đợc Nhng một nhà khảo cổ thuyết

minh về cọc gỗ Bạch Đằng là một HN

khoa học về chiến thắng Bạch Đằng

thì bài thuyết minh ấy phải có chứng

cứ khoa học , phải đợc giải thích 1

cách đầy đủ , tờng minh

miền Đất Tổ

-Phần 5: (kết bài) Tác giả nói lên cảm

xúc của mọi ngời khi hành hơng đến

Đất Tổ nhân ngày Dỗ Tổ 10-3 âmlịch , là trở về cội nguồn dân tộc thăm

đền Thợng, đền Trung, đền Hạ, đềnGiếng nhìn sông , nhìn vùng đồi Trung

Du , vừa tìm đợc cái thực , vừa cứ ngỡtrong mơ Khói hớng huyền thoại đãthấm vào ta khi vào thăm miền Đất

Tổ

 Tác giả có một lối viết rất sáng tỏ

và gợi cảm đầy sức thuyết phục ngời

đọc và hiện thực lịch sử và huyền thoạimiền Đất Tổ Nghệ thuật thuyết minhkết hợp giải thích, chứng minh rất chặtchẽ sáng tỏ

+Đối tợng độc giả của mình là lớp

ng-ời nh thế nào trình độ ra sao thì ta mớikết hợp giữa thuyết minh đơn thuần

b)Văn bản thuyết minh những vấn đề ,

sự vật mang tính khoa học , trìu tợngthì ngời viết phải dùng các pháp luậngiải thích phát triển , chứng minh đểlàm cho vấn đề , sự vật sáng tỏ giàusức thuyết phục

c)Lập luận phải chặt chẽ , lý lẽ phảisắc bén , dẫn chứng phải xác thực vàchọn lọc , đợc sắp xếp hợp lý thì bàithuyết minh mới có giá trị

Tiết 9: phần thực hành

Sĩ số :

nghĩa của phần giải thích này ?

2.Cho đề bài sau :

Thuyết minh về cuốn sách trong đó có

III-Luyện tập kết hợp thuyết minh với giải thích :

*Phần thuyết minh :-Tháng 12/1287 Thoát Hoan lại mang

50 vạn quân thuỷ bộ sang đánh nớc ta Quân giặc chia thành 3 cánh ào ạt kéosang Một cánh từ Quảng Trị ->Lạngsơn do Thoát Hoan trực tiếp chỉ huymột cánh từ Vân Nam dọc theo đờngsông hông do ái Lỗ chỉ huy cánh thứ 3gồm hàng nghìn chiếc thuyền do Ô MãNhi và Phàn Tiếp chỉ huy ; Trơng Văn

+Đợc tin thuỷ quân bị tiêu diệt +sứcmạnh tiến công nh vũ bão của quân ta ,mùa hè 1288 , Thoát Hoan bỏ ThăngLong ->Vạn Kiếp

*Phần giải thích : Chiến thắng vân đồn là mộtchiến thắng mang ý nghĩa chiến lợc tolớn Nó đã giáng một đòn chí mạngvào kế hoạch hợp vây bằng thuỷ bộcủa Thoắt Hoan, nó đã làm thất bạingay từ đầu kế hoạch hậu cần của giặcdồn chúng vào những khó khăn khôngthể nào khắc phục nổi về mặt lơng thực

Tên tuổi danh tiếng TrầnKhánh D đã gắn liền với chiến thắngvân đồn bất tử

 phần giải thích nổi bật tầm quantrọng và ý nghĩa lịch sử của chiếnthắng Vân Đồn

*Dàn bài :

a.Mở bài : (giới thiệu đối tợng thuyết minh –có

xen lẫn lập luận giải thích ?

b.Thân bài:-Hoàn cảnh xuất thân-Thuyết minh đặc điểm của sách :mang trong mình truyền thống dựng vàgiữ nớc , những trang sử anh hùng(VD)

-Kết hợp giải thích : nêu đợc ý nghĩacủa sách (giúp các bạn học sinh hiểu

đợc lịch sử dân tộc, có ý thức giữ gìn ,phát huy truyền thống quý báu đó )

c.Kết bài :+Sách tự hào đã lu trữ đợc nguồn trithức lịch sử phong phú

+Nhắn gửi các bạn học sinh chịu khó

đọc sách , chịu khó trau dồi kiến thứclịch sử

Tiết 10: IV.Thuyết minh kết hợp với miêu tả

Sĩ số :

9A :

9B:

9C:

-Đọc lại văn bản “câu chuối trong đ/s

VN” của Nguyễn Trọng Đạo (SGK

T2)

-Nội dung của văn bản này ?

-Đăc điểm thuyết minh đó đợc thể

hiện bằng những chi thiết nào ?

IV.Thuyết minh kết hợp với miêu tả

1.Văn Bản “Cây chuối trong đời sốngViệt Nam” Đây là một văn bản thuyếtminh Tác giả đã giới thiệu thuyếtminh cho chúng ta hiểu và cảm bao

điều thú vị về cây chuối : bình dị , thânthuộc về làng quê đất nớc thân yêu + Cây chuối đợc trông ở mọi vờn quê ,mọc thành luống bạt ngàn vô tận ở bờsuối hay thung lũng Trẻ em có tròchơi trồng cây chuối

+Cây chuối là một thứ cây rất có ích ,

nó là “Thức ăn thực dung từ thân tớilá , từ gốc đến hoa quả”

+Quả chuối là một món ăn ngon , hầu

nh ai cũng biết , có nhiều loại chuối

h-ơng , chuối ngự , chuối sứ , chuối ờng … Chuối chứng quốc đợc achuộng nhất

m-+Mỗi cây chuối cho ta một buồng

-Chỉ ra các yếu tố miêu tả trong văn

-Xác định yếu tố thuyết minh ?

quả , có buồng chuối trăm quả, cóbuồng chuối nghìn quả

+Quả chuối chín có thể ăn no , rấtngon , có chất dỡng da làm cho da dẻmịn màng , quả chuối xang là mộtmón ăn thông dụng Để ăn cặp vớithịt heo luộc , chấm tôm chua ăn cặpvới các món tái , món gỏi , để nấu với

ốc , cá, lơn , chạch Chuối chín làmchuối ép mứt chuối , kẹo chuối , bánhchuối …

+Quả chuối đã trở thành vật phẩm thờcúng từ ngàn đời của nhân dân ta .Ngày tết chờ chuối xanh già , ngày giỗ

kị chờ chuối chín

*Yếu tố miêu tả:

Tác giả tả cây chuối : “Thân mềm vơnlên nh những cột trụ cột nhẵn bóng ,toả ra vòm lá xanh mớt che rợp từ vờntợc đến núi rừng , gốc chuối tròn nh

đầu ngời , lớn dần theo thời gian, có rễchùm nằm sâu dới mặt đất

+Chuối mọc thành nông bạt ngàn vôtận, chuối phát triển rất nhanh, chuối

đẻ con để cháu cứ phải gọi là con đàncháu lũ

+Miêu tả quả chuối chín, tác giả viết

“Có một loài chuối đợc ngời ta rất achuộng đấy là chuối trứng cuốc, khôngphải quả tròn nh trứng cuốc mà khichín vỏ chuối có những vệt lốm đốm

nh trứng cuốc”…

“Cây chuối trong đời sống Việt Nam làmột văn bản thuyết minh đặc sắc, lýthú Chi tiết thuyết minh rất chân xác,miêu tả điểm xuyết tài hoa, một cáchviết có duyên, nhất là khi viết về quảchuối chín, quả chuối xanh, quả chuốithờ Thấm sâu và toả rộng trong bàivăn là tình yêu hoa trái, cây lá của quêhơng đất nớc

2.Ghi nhớ.

-Thuyết minh phải giới thiệu đúng đặc

điểm, bản chất của sự vật, cảnh vật.-Thuyết minh kết hợp với miêu tả sẽtạo cho văn bản có ddờng nét,mằu sắc,hơng vị đầy ấn tợng

3.Luyện tập.

a.Văn bản mẵu.

-Quê Bác Tôm: Mỹ Hoa Hng-Đặc điểm của que Bác Tôm:

Con ngời và cảnh vật của Mỹ Hoà Hng

đợc giới thiệu miêu tả với nhiều cảm

xúc Tìm những chi tiết đó ?

Cho đề bài sau :

Hãy thuyết minh vầ một trận chiến đấu

ác liệt mà em đã đợc học ở môn lịch sử

+diện tích 15km2,hiền lành trù phú củaHữu Giang thuộc vùng đồng bằngSông Cửu Long

+Đây là một làng quê trù phú, con

ng-ời hiền lànhvà chất phác và vô cùngdũng cảm kiên cờng trong đấu tranhchống Pháp, chống Mỹ

+Đặc sản của quê Bác Tôm: Mía Chợ ,Mía Gò cát mềm và ngọt nức tiếng gầnxa

*Yếu tố miêu tả.

-Những cánh đồng lúa xanh rì, nhữngdòng kênh hiền hoà uaans lợn,nhữngmiệt vờn xanh tơi hoa trái bốn mùa.-Bà con ở đây hiền hoà chất phác bộctrực và dũng cảm quen cầm cuóc cầmcày và đã bao phen cầm giáo cầm g-

ơm, cầm tầm vông, mã tấu, súng ngựatrời kiên cờng chống Pháp rồi “đồngkhởi” đánh Mỹ

đêm … Những con tầu giong giong ghe

…chài nh thân một con rết khổng lồ xuôingợc trên dòng sông lấp lánh bình lăng

…Bầu trời xanh trong những tiếng chimchao nghiênh bay lợn , những cánhbuồn nâu bạc phếch căng phông ,những con thuyền xuôi ngợc

b)Thực hành : Thuyết minh xen tố

nghị luận và miêu tả

*Xác định yêu cầu của đề -Thuyết minh kết hợp với lập luận -Nội dung thuyết minh : giới thiệu về