Tài liệu chia sẻ về miễn dịch học cá xương.
Trang 1
LM TS KHAINI M DUNG TRONG MI ND CH
Mi nd ch (immnune)
- Là kh năng nangd khange ac th sinh v tch ng] i các tác nhân
gây b nh
Kh năngc ac th nh nravàlo ¡b cácv tl (kháng nguyên)
- Kh năngt bov cac (th chnglis xâm nh pc acác y uf
“ngo il 7?’
Đáp ng mi nd ch (immune response)
T ph ptte nh ngph n ngc acác phânt vàt bào trongc th vi
vtl
Mi ndchh c (Immunology)
Môn h c nghiên c uy h th ng mi n dch, nh ng s n ph mvac ch
b ov c a chúng trong quá trình ch ng icác phânt ngo il i va cac vi
sinh v txâm nh pvàoc th đ ngv f
F“LM TS KHAINI M DUNG TRONG MI ND CH
Ch tsinh mi nd ch (immunogen)
Ch tkhid avaoc th dngvt diukinthichh pceékh nang gay
rađáp ngmi ndch
Kháng nguyên (antigen)
Ch tcókh nắng liên k tv ikháng(th ho ccácth th đ chỉ uc at
bao lympho
Quy td nh khang nguyén (epitope)
Các đi m trén m i phan t khang nguyén, nikth pdchiuvi
phânt kháng th
FLM TS KHÁINI MDÙNG TRONG MI ND CH
Khang th Ig (immunoglobulin)
Các globulin có trong huy t thanh c a đ ng v tcókh nắng liên k t đ c
hi uv i kháng nguyên đã kích thích ra nó
H th ngb th (complement system)
M tnhóm protein có trong huy t thanh, có ho t tinh enzyme, có vai trò
ch y utrongmi ndcht nhiên
Ph ch pt ch cchinh (Major Histocompatibility Complex - MHC)
- M tlo iprotein trén mangt baocénhi mv nh m t phant trinh
di n khang nguyén
- C621 p: MHCI va MHC II
Trang 2
rI.M TS KHAINI M DUNG TRONG MI ND CH
Các cách phân lo imi nd ch
Liên quan đ n quá trình s ng
*° Mi ndcht nhiên
—D_ chinhthanht nhiên trong quá trình tỉ n hóa
— Truy nt đ inày sang đ ikhácc am tloài
— Gà không m c b nh than c a c u, heo không m c b nh s t xu (
huy tec ang iL
* Mindchthud = c/m cphi
—Cé6d ct trong quá trình s ngc acáth
—Thud cm tcácht nhiên (mi ndcht nhinch đ ngimi ndch
t nhiénth đ ng) ho c nhân t o(mi ndch nhân t och d ng/mi n
dch nhant oth d ng)
Lién quand ntinhd chi u
* Mi ndchkhoéngd chi u: mi nd ch khéng do ph n_ ng khang nguyén —
kháng th
* Mi ndchd chi u:doph n_ ng khang nguyén-khang th d chi u
Pe ILCACMOVA C QUAN THAM GIADAP NGMI ND CH
2.1 Hang rao phong v band u
§ Da,v y,nh t
- Hangraob ov t nhiéne ac th
- Ch acacphant tham gia vaocacph n ng lién quand nmi ndch
2.2Cace quan lympho
§ C quanlymphotrung ng(s c p)
Tuy n c
- Lac quand utiéncéd ccáct bào lympho tr ng thành
- Tuy n c đống vai trò ban đ u(t ngt nh đngv tcóx ngs ng
b c cao, trong vỉ c phóng thích các t bào lympho tr ng thành t
tuy n cđ ncác vùng ngo ibiên
I.CÁCMOVAC QUAN THAM GIA ĐÁP NGMI ND CH
2.2Cácc quan lympho
§ C quan lympho ngo ibién (th c p)
Th n
- V mthinh thait ngt nh tyx ngcadngvtcéx ng
s ngb ccao(c quanlymphos c p)
- Phnth ntr clic quan lympho th c p(c quant ngt
h chlympho)
- C6 vai trò quan tr ng trongs mi ndch vat o mau va ln ibit
hóa cáct bào máu
- Nh ngd4p ngmindchs kh iband ud cđi ukhinb ithn
- Khitr ng thành, ph nth ntr c đồng vai trò đáp ng mi n dch
(n idi n ra quá trình ghi nh ) còn ph nth n sau đóng vai trò trong
vi cl c máu và các ho tđ ng liên quand nvi clo ith iuré
Trang 3
ee EER =—= SỐ ees
F“TI CÁC MÔVÀ C QUAN THAMGIADAP NGMI ND CH
2.2Cace quan lympho
§ C quan lympho ngo ibién (th c p)
Lach
- C6 vaitré trong ph n ng mindch valac quan s n sinh cac t
bao mau
- Ch at baolympho vad ith cbao
Gan
Tham gia vao vics nxu tcdcthanhph nec ab th ???
Cáct ch c/môlympho lên k t niém m c
- Baog mmô niêm m cru t,da và mang
- =Ch aqu n(h cácb chc uvàt ngbào
- cá Chép, đo nru tsau ch anhi ud ith c baon ibiumoéh n
do nruttr c.V trinayd_ c coi la ving mi ndch quan tr ng
cax ng
F “TH.ĐÁP NG MI ND CHKHONGD CHI U
3.1 Các hàng rào b m t
- Không có tính đ chỉ uv ¡ tác nhân gây b nh
- —C ch phòngv hóah c nh tea
o Lysozyme: enzyme pháh y thànht bào vi khu n
o Cac globulin mi n dch
o Cacacidbéot do
3.2Cácy ut th dch không đ chỉ u
- H th ngb th
o B th chu trach nhi m di u héa cac ph n_ ng viém, opsonin héa
cacti uth va phangi imangt bao
o H thngb th cáy c bnlàgi ngvih thngb thca
đ ngv tcóx ngs ngb ccao
IILĐÁP NGMI ND CHKHÔNGĐ CHI U
3.2Cácy ut th dch không đ chỉ u
- Lysozyme
o Laenzyme tim th y trong huy tthanh,dch nh y vatr ng ca
° vi khu n G*, lysozyme tác đ ng lên thành ph n peptidoglycan
c athànht bào vi khu n
° vi khu nŒ, lysozyme tác đ ng lên thành ph n peptidoglycan
sau khih th ngb th và các enzyme khác đã phá v mang t
bao bén ngoailam ph ib yl p peptidoglycan
- ProteinC ph n_ ng (C-reactive protein)
o La1 protein ph_ bi n trong huy t thanh, n ngd_ c a ching gia
tăng khi cós ph inhi mvinid ct c avikhu n
o Cédcdimlién kt ph thu c ion Ca* v ¡ các phân t ch a
phosphocholine
Ch c nang: g nk tlénb mt vikhu n va kh id ng quá trình
kích ho te ah th ngb th
Trang 4
F“TH.ĐÁP NGMI ND CHKHONGD CHI U
3.2Cácy ut th dch không đ chỉ u
- Lectins
o Hindin tr ngcá,nh t da và huy t thanh
ø Liên quans ng ngk tvi sinh v tho cs k tt acácch thòatan
- Transferrin
o La1 glycoprotein lién k tv is t
ø Ho tđ ngb ngcáchs d ngkh năng liên k tm nhv is t cch
s phát tri nc avi sinh v tb ngcáchcôl pch tdinhd ˆ ngnày
- Anti-protease
o Lanh ngch t cch enzyme
o Ho td ng theo cach trung héa cdc ngo id ct proteased ct ora
b ivisinh v t
- Interferons
o To nén1h protein khéng dng dngd bov chnglis lây
nhi m virus
o G m3 nhém: interferon a, B, va y (Video minh h a)
- Eicosanoids
IILĐÁP NGMI ND CHKHONGD CHI U
3.3Cact bao mi ndch khéngd chi u
- B che ud nnhan (monocyte) vad ith c bao (macrophage)
o La céc t bào có vai trò quan tr ng nh t trong quá trình đáp ng
mỉ ndch và s nsinh các cytokine
Là cáct bào s kh i¡ tham gia vào quá trình th c bào và tiêu di t
các tác nhân gây b nh sau khi cós nh ndi nlnđuvàs nhỉ m
b nh sau đó
- B che utrung tinh (neutrophil)
La c4ct bào đ u tiên tham gia vào các giaido nd uc aph n ng
viêm
© Các b chc u trung tinh s n xu t racytokine d lôi kéo các t bào
mi ndch đ ncác vùng b t th ngho cb nhỉ m trùng
- Cáct bào tiêu đi tt nhiên (natural killer cells)
o S d ngcacth th d g nk tv icáct bào đích và ly gi i chúng
o Cévaitré quantr ngtrongs mi ndchv ik sinh trimg va virus
IILĐÁP NGMI ND CHKHÔNGĐ CHI U
3.4 Viêm và ho td ngth cbao
- - Viêm
5 5 giãnn đ ngm chír cmaom ch
o S coth ttinhm chd imaom ch
D ckich ho tb inh ng tin hi uhéahct cac vi sinh v t
xâm nh pho cb ihistamine do các b che u aki m cé trong
h tu nhoàn máu
Histamines t o ra s_ co th t các mao m ch và tính th mec a
các maom chg nk
Di u này giúp cho vỉ cv n chuy nnh ngy u( gây đôngt và
th cbàođ ncácmôb th ngt n
Nus nhỉ m trùng quá nghiêm tr ng, chúng s làm cho vùng
viêm nhỉ m lan r ng và d nđ nb inhi m
o Video minh h a
Trang 5
IILĐÁP NGMI ND CHKHÔNGĐ CHI U
3.4 Viêm và ho td ngth cbao
- Ho td ngth cbao
o Laho td ngcétinhs kh inh ttrongcácc ch phòng v ,fr
qua nhi u giai do n
œ § dichuy nc acácth cbàodo nhh ngc acácch théa
hc(cóđnhh ng)ho cdob ic ngd kích thíchhóah c
(không dnhh ng)khi cós xâmnh mc acácv tÌ
œ Cácth cbàog nk tv icácv tlàb nglectin
œ “Nu tf”các tácnhân] (s di chuy nđ nợgi n vào bên trong
th cbào)
œ Tiêu di t và tiêu hóa
o Video minh h a
Iv.DAP NGMI ND CHD CHI U
4.1Mi nd ch qua trung gian t bào
- Dingd tiéu di tcdcm mb nh n i bao (vd: vi khu n, virus, ký sinh
trimg)
- Nh vàos tip xúc c acác vtl xâm nh pv is hindintip
theo c a 1 kháng nguyên có cùng ph ch phù h pt chcch yu
(MHCIho c[ID đ ¡v icáct bàotr giúp T
- “M tkhỉ các t bào tr giúp Td c kích ho t, chúng s s n sinh
cytokine l ch ts kích thíchho tđ ngc acác đ ¡th c bao
- Cytokine kích thích cáct bào đã iđ c p_ trénd ng th iching cing
tuy nm thêm các bao m id n cac vimg b nhi m b nh va kích
ho tchúng
- - Quá trình này r th uhi uđd ch ngÌl ivi khu n,ch nghnnh vỉ
khu n Edwardsiellu ictaluri (Shoemaker va ctv., 1999)
IVĐÁP NGMI NDCHĐ CHI U
4.1Mi ndchdchth
- Las phn nge akhangth d iv ¡ các kháng nguyên Ì
- Cáct baoB cacéc utrict ngt vicdct baoB dngvt
h unhi
- IgMb mtc acact baoBhotd ng nh th th trong ví cnh n
di n kháng nguyên và có cimg tinh ch td chi unh phant khang
th s đ cs nsỉnh ra (Janeway va Travers, 1994)
- Khong gi ng nh giáp xác, cá có quá trình ghỉ nh mi n dch
(Arkoosh và Kaattari, 1991)
- —C 2 quá trình đáp ng và ghỉnh banđ uđus d ngcùng 1 phân
t IgM v i8v trí liên k t kháng nguyên, l ch tho thóab th có
hi ul c cao
Trang 6
ee Pathogens Hurtioral tmimunity
a eres id ¿ Secretes >> + ff
củ, plasma ce „0 í
: i ~ antibodies
Bacteria :
ww i 5 fn
H P Bell er a ahr Jk
th ng : = Plasma cell _ 2
⁄ ruses Fungi sân
Cellular immunity
ng &
1 - / Matures into active x
mi n _¢Foreign Ly — Miet T cely, ef
sews [PROREINS / ` x i
dch “le, ‘eal “ Qà : & wii
đc , 8
hi u i Kiling
⁄ : « reaction
ca ®
&i:@febBetterrstie L„ ì
Helper T cell t2 te
Ỷ +4 Lymphokines Lysis
Mi ndch Mi ndch
th dch trung gian t bào
hay
+ Các vi sinh vật
Vi sinh vật Các vi sinh vật ¡ nội bào (như vi rút)
ngoại bào đã bị tiêu hóa trong | sao chép bên trong
đại thực bào : các tếbào
! nhiễm trùng Các lympho Gi Gi
bao da !
`= ¥ Lympho! Lympho
Lympho bao B bào Tgiúp đỡ | bao Tly gidi tbao
Khang thé i
- Huyết thanh Các tếbào
Đ cuuynbi (kháng thể) (lympho bio T)
Ngan chan Hoat hda
nhiễm trùng đại thực bào
các vi sinh vật các vỉ sinh vật ngoại bào đã bị tiêu hóa
Đáp ngmỉi ndchc acá khi tỉ pxúcv im mb nh
Cá tỉ pxúc v im mb nh
” Mi ndchb msinh
Th tbi TT ¬~ Thành công
(Cab nhvach t) (Ca khéng b nh)
Kh iphát quá trình đáp ng
mỉ ndchđ chỉ u
Đáp ngth dch Đáp ngmi ndch
(Cácm mb nh bên qua trung gian t bào
ngoàit bào và các (Cácm mb nh bên
Mindchdtd c, trính mi ndch và
Trang 7
Cac d cdi mchinhe adap ngmindchd chi u
D cdim Ý nghĩa ch c năng
D chiu D m b o các kháng nguyên khác nhau t o ra dap
ng riêng cho chúng Đad ng Cho phéph th ng mi ndchđấp ng cnhỉ u
lồ ikháng nguyên
Nh Dnđnđáp ngm nhh nử iy ikháng nguyên đã
t ngti pxtc
Chuyên môn hóa Torađấáp ngti uch ng] inhi ulo ivisinhy t
khác nhau
Tgiihn Cho phéph th ng mi ndchđấáp ngửd cv icác
kháng nguyênm i xâmnh p
Khôngph n ngv ib nthan
Ngăn ng a các tnth ngđiy ic th vtch
trong su t qué trinh ph n ngv ikháng nguyên]
Té bio lympho T
nguyen (naive)
Cac giaido nc adap ngmindchd chi u |
Pha Pha Pha Thoai lui (can Nh
nh ndin ho théa hi uqu b ngn i méi)
Tế bà i ; ;
sản xuấi “ ye Lymphé T Loai bd :
chang S hiệu quả kháng nguyên f
A f
Mién dich the dich
Tế bào
Miễn dịch tế nhớ còn
bào trung gian ton tại
v Nb ndi n khang nguyén
Thuy tch nclôn
—Micath s humtl ngt bao lymph sinhein ||
lympho v ir tnhi uclôn khác nhau |Gø cấp) không cómặt||
—M iclôn mang s nnh ng y uf
đ nh kháng nguyên nh tnh
— Khi kháng nguyên xâm nh p vào c
th nó âm đn cln( ng ng và
nh ndi nvà đáp ngv im (quy f Png lymphô trưởng thành || Các ciôn tếbào _ || Ỷ Ỷ ‡
đặc hiệu cho các kháng||
}
ho thóa nó
xúc y ikháng nguyên
—S 1 ng quy t đnh kháng nguyên
h miỉndchc am tcáth d
kho ng 107- 102
Cácclôn đặchiệu ||
kháng nguyên |
— Các clôn đ chỉ u kháng nguyên đã | 4ượ HH
có sn(rongc th tr c khi tỉ p (“chọn lựa”) \
lymphô trưởng thành
| Các clôn tế bào | lymphô bào © Lymphô bào
trong cơ quan |
|
nguyén
d
nhập vào mô lymphô
ng
€
Trang 8
v Ho théat bao lympho [ Thythédanhcho ——ˆ
»„ khángnguyên 2x
L ah 2 ý Thuy £2 tín bỉ u mỹ (@) |
— Tín hỉ u I
Tin higu 1 Kháng nguyên
+ Yêuc uy kháng nguyên | À vi sinh vật
+ Nhmdm bo tinhde hiu n
ec adap ngmỉ ndch HH 7
— Tín hi u2 :
*+ Các sn ph m c a vỉ sinh v y Phân từ được sản
ho c các thành ph n c a đáp sinh hay khởi động
ng mi ndchb m sinh đ iv ï bởi vỉ sinh vật
visinh v t
* Dmbophn ngehd cto
ra khi c n thi ( (ch ch ng vi
khu n và các ch t có hich
không ch ng l ¡ các ch t vô h ¡
bao gm khang nguyén bn
than) Sy tang sinh
` và biệt hóa
lympho bào
eee ể ¬ RS
v Giai đo nhỉ uqu c ađáp ngmindch:lo ib khang nguyén
— Khángth lo i¡b kháng nguyên ngo ibào
—T bào Tlo ib kháng nguyênn i bào
—C ns tham giac acác( bào hi uqu khác không thuch lympho +
ec ch đ khángc ami ndcht nhiên
v Tínhh ngđnh n imôi: gi md nđáp ngmỉ ndch
—S ch tl p trinh (apoptosis) c acact bao ti n than (progeny) c a lympho
b khang nguyén kich thich
—Ch tl ptrinh (apoptosis) ch tho it (video minh h a)
v.cCACY UT NHH NGD NDAP NGMI ND CH
Cacy ut chung Cacy ut d ctr nge th
M icáth s có các bi uhi n khác nhau trongs đ kháng Tính dĩ truy n b nhb msinh và trong các mỉ nd ch thunh nđ c
Môitr ng Nhi tđ , mùa v , quang kỳ
Ch tl ngn cys 6nhi mm td ,danhb tvav n Stress chuy n, chu ky sinh s n
S 1 ngvach tl ngth can,m cd h ud ngce acac Dinhd ng ch tdinhd ng,vics d ngcacch tkich thich mi n
dch,cácy ut khangdinhd ngcétrongth can
B nthan cath Tu iloaiho cgi ng, cath
M cd ph inhi mb noh,lo im mb nh (kf sinh trimg, vi
M mb nh khu n, virus,d cl cc am mb nh