ngôn ngữ đối chiếu nhóm 5

ngon ngu doi chieu Đối chiếu từ chỉ màu sắc trong văn thơ Nhật – Việt Từ ngữ miêu tả màu sắc là những từ có tính chất miêu tả sự vật, hiện tượng mang màu hoặc là cách gọi tên màu sắc của sự vật trong sự so sánh với sự vật, hiện tượng khác. Trong văn, thơ: từ ngữ chỉ màu sắc được sử dụng một cách tinh tế và có hiệu quả cao. Ví dụ: “Áo chàng đỏ tựa ráng pha Ngựa chàng sắc trắng như là tuyết in” “Ba là cây nến vàng, mẹ là cây nến xanh, con là cây nến hồng. Ba ngọn nến lung linh, thắp sáng một gia đình.”

Đề tài: Đối chiếu từ chỉ màu sắc trong văn thơ Nhật – Việt

Giáo viên hướng dẫn: Nguyễn Thị Hồng Hoa

Nhóm thực hiện (Nhóm 5):

Huế.11.2014

Từ ngữ miêu tả màu sắc là những từ có tính chất miêu tả sự vật, hiện tượng mang màu hoặc là cách gọi tên màu sắc của sự vật trong sự so sánh với sự vật, hiện tượng khác.

Trong văn, thơ: từ ngữ chỉ màu sắc được sử dụng một cách tinh tế và có hiệu quả cao.

Ví dụ:

“Áo chàng đỏ tựa ráng pha

Ngựa chàng sắc trắng như là tuyết in”

“Ba là cây nến vàng, mẹ là cây nến xanh, con là cây nến hồng Ba ngọn nến lung linh, thắp sáng một gia đình.”

II.Bài tập

Bài 1:

“ Ôi những điều không liên quan thế đó

Như mùa thu với sắc đỏ cây bàng

Như bàn chân với những con đường

Như trận mưa với những mầm trong hạt

Như trời xanh với tấm lòng đang hát

Như tình yêu với những bài thơ”

(Những điều không liên quan – Xuân Quỳnh)

“ Ôi những điều không liên quan thế đó

 Như mùa thu với sắc đỏ cây bàng Như bàn chân với những con đường Như trận mưa với những mầm

trong hạt Như trời xanh với tấm lòng đang hát

Như tình yêu với những bài thơ” 

Sương hồng lam ôm-ấp nóc nhà tranh,

Trên con đường viền trắng mép đồi xanh,

Người các ấp tưng-bừng ra chợ Tết.

Họ vui-vẻ kéo hàng trên cỏ biếc;

Những thằng cu áo đỏ chạy lon-xon,

Vài cụ già chống gậy bước lom-khom,

Cô yếm thắm che môi cười lặng-lẽ,

Thằng em bé nép đầu bên yếm mẹ.

Hai người thôn gánh lợn chạy đi đầu,

Con bò vàng ngộ-nghĩnh đuổi theo sau.

Sương trắng dỏ đầu cành như giọt sữa,

Tia nắng tía nháy hoài trong ruộng lúa,

Núi uốn mình trong chiếc áo the xanh,

Đồi thoa son nằm dưới ánh bình-minh.”

Sương hồng lam ôm-ấp nóc nhà tranh, Trên con đường viền trắng mép đồi xanh , Người các ấp tưng-bừng ra chợ Tết.

Họ vui-vẻ kéo hàng trên cỏ biếc ; Những thằng cu áo đỏ chạy lon-xon, Vài cụ già chống gậy bước lom-khom,

Cô yếm thắm che môi cười lặng-lẽ, Thằng em bé nép đầu bên yếm mẹ.

Hai người thôn gánh lợn chạy đi đầu, Con bò vàng ngộ-nghĩnh đuổi theo sau Sương trắng dỏ đầu cành như giọt sữa, Tia nắng tía nháy hoài trong ruộng lúa, Núi uốn mình trong chiếc áo the xanh , Đồi thoa son nằm dưới ánh bình-minh

(Chợ tết – Đoàn Văn Cừ)

Bài 3:

Cùng trông lại mà cùng chẳng thấy

Thấy xanh xanh biết mấy ngàn dâu

Ngàn dâu xanh ngắt một màu

Lòng chàng ý thiếp ai sầu hơn ai

(Chinh phụ ngâm khúc – Đặng Trần Côn)

Cùng trông lại mà cùng chẳng thấyThấy xanh xanh biết mấy ngàn dâuNgàn dâu xanh ngắt một màu

Lòng chàng ý thiếp ai sầu hơn ai

Và chép miệng mà thấy rằng cũng chỉ có ở Huế đó, thì muối trắng mới đủ mùi đủ màu như vậy, thì sự túng bấn mới đượm mùi trang trọng tinh tế như vậy thôi […] Súng nổ

mở cổng thành và sáu nhịp cầu Tràng Tiền rạng dần lên như ba cặp lông mày trắng

thần lãng mạn nào đang soi mặt vào sòng mỏi Đỏ ối mặt sông Hương Những luồng cầu di động sông Hương đang rực cháy cả hai bờ, lại càng nóng sôi lên vì cờ huyết

Trời màu ghi của xuân Huế càng lúc càng đứng bóng, càng làm tôn màu cờ trên kì đài Trên mặt thành tuy đã đủ cao để thấy cờ của mình, nhiều người vẫn cứ kiễng cả hai

chân lên, áo quần bữa đó thôi thôi đủ sắc Màu rêu màu cỏ chiến đấu, màu xanh công nhân, màu nâu màu đà Và nhân dân dịp Tết ai có chi mặc nấy, kéo nhau đi xem cờ với quần áo đủ các màu tàn nhang, màu khói hương, sắc lam chim trả, xanh cốm, tím than, tím hường, quan lục, hỏa hoàng […], hồi ba giờ chiều mười lăm vạn nhân dân mít tinh

ở bên sân vận động, và cờ đỏ sao vàng cắm trên cũng cái kì đài Ngọ Môn đó nọ Mỹ đã phân công cho ngụy đi phá cỗ, nhưng cả đám tiểu đoàn “Cọp đen” ác ôn đó đều tụt lại, như muốn nhường cái “vinh dự” đó cho các đơn vị quan thầy Mỹ

(Nhớ Huế - Nguyễn Tuân)

Bài 4:

Và chép miệng mà thấy rằng cũng chỉ có ở Huế đó, thì muối trắng mới đủ mùi đủ màu như vậy, thì sự túng bấn mới đượm mùi trang trọng tinh tế như vậy thôi […] Súng nổ mở cổng thành và sáu nhịp cầu Tràng Tiền rạng dần lên như ba cặp lông mày trắng thần lãng mạn nào đang soi mặt vào sòng mỏi Đỏ ối mặt sông Hương Những luồng cầu di động sông Hương đang rực cháy cả hai bờ, lại càng nóng sôi lên vì cờ huyết Trời màu ghi của xuân Huế càng lúc càng đứng bóng, càng làm tôn màu cờ trên kì đài Trên mặt thành tuy

đã đủ cao để thấy cờ của mình, nhiều người vẫn cứ kiễng cả hai chân lên, áo quần bữa đó thôi thôi đủ sắc Màu rêu màu cỏ chiến đấu, màu xanh công nhân, màu nâu màu đà Và nhân dân dịp Tết ai có chi mặc nấy, kéo nhau đi xem cờ với quần áo đủ các màu tàn

nhang, màu khói hương, sắc lam chim trả, xanh cốm, tím than, tím hường, quan lục, hỏa hoàng […], hồi ba giờ chiều mười lăm vạn nhân dân mít tinh ở bên sân vận động, và cờ

đỏ sao vàng cắm trên cũng cái kì đài Ngọ Môn đó nọ Mỹ đã phân công cho ngụy đi phá

cỗ, nhưng cả đám tiểu đoàn “Cọp đen” ác ôn đó đều tụt lại, như muốn nhường cái “vinh dự” đó cho các đơn vị quan thầy Mỹ

(Nhớ Huế - Nguyễn Tuân)

Trên chiếc tủ giường, ngọn đèn măng sông im lặng tỏa ra ánh sáng xanh lè Trong bức màn luyn lòa xòa rủ chiếc giường Hồng công, tấm khăn trắng nuốt phủ trên chiếc đệm, không có một vết răn

rúm Bức chăn gấm đặt trên một trồng hòm sơn cũng như chiếc khăn xếp và tấm áo sa treo ở cây mắc, hết thảy in bóng lên khuôn gương vuông nghiêng nghiêng đứng dưới trần nhà Trong phòng sáng như ban ngày, nhưng vắng ngắt không có ai cả (…)

Chị Dậu khúm núm sẽ đi đến chỗ quan Phủ đã chỉ quan phủ ghé ngồi vào giường đối mặt với mặt chị Dậu sau khi đã thưởng thức cái dung nhan óng ả của chị gái quê, ngài đứng dậy, đi đến cạnh chị Cúi xuống, ngài định hôn vào đôi gò má đỏ bừng Chị Dậu

vội nghiêng mình tránh và chạy ra gần cánh cửa quan phủ theo sau, ngài nắm tay chị, lôi lại và ngọt ngào :

- Hãy vào trong giường này đã mày đánh lính trong khi làm việc phận sự, tội nặng lắm vào đây rồi tao châm chước đi cho

(Tắt đèn – Ngô Tất Tố)

Bài 5:

Trên chiếc tủ giường, ngọn đèn măng sông im lặng tỏa ra ánh sáng xanh lè Trong bức màn luyn lòa xòa rủ chiếc giường Hồng công, tấm khăn trắng nuốt phủ trên

chiếc đệm, không có một vết răn rúm Bức chăn gấm đặt trên một trồng hòm sơn

cũng như chiếc khăn xếp và tấm áo sa treo ở cây mắc, hết thảy in bóng lên khuôn

gương vuông nghiêng nghiêng đứng dưới trần nhà Trong phòng sáng như ban ngày, nhưng vắng ngắt không có ai cả (…)

Chị Dậu khúm núm sẽ đi đến chỗ quan Phủ đã chỉ quan phủ ghé ngồi vào giường đối mặt với mặt chị Dậu sau khi đã thưởng thức cái dung nhan óng ả của chị gái

quê, ngài đứng dậy, đi đến cạnh chị Cúi xuống, ngài định hôn vào đôi gò má đỏ

bừng Chị Dậu vội nghiêng mình tránh và chạy ra gần cánh cửa quan phủ theo sau, ngài nắm tay chị, lôi lại và ngọt ngào :

- Hãy vào trong giường này đã mày đánh lính trong khi làm việc phận sự, tội nặng lắm vào đây rồi tao châm chước đi cho

(Tắt đèn – Ngô Tất Tố)

Đèn giao thông

Đèn xanh, đèn đỏ, đèn vàng

Ba đèn tín hiệu an toàn giao

thông

Đi đường bé nhớ nghe không!

Đèn xanh tín hiệu đã thông

đường rồi Đèn vàng cậm lại dừng thôi

Đèn đỏ dừng lại, kẻo rồi tông

nhau

Bé ngoan, bé giỏi thuộc lâu

Xanh đi, đèn đỏ dừng mau

đúng rồi

Mỹ Trang

Đèn giao thông

Đèn xanh, đèn đỏ, đèn vàng

Ba đèn tín hiệu an toàn giao thông

Đi đường bé nhớ nghe không!

Đèn xanh tín hiệu đã thông đường rồi

Đèn vàng chậm lại dừng thôi Đèn đỏ dừng lại, kẻo rồi tông nhau

Bé ngoan, bé giỏi thuộc lâu

Xanh đi, đèn đỏ dừng mau đúng rồi

Mỹ Trang

Bài 7:

Cổ tay em trắng như ngàĐôi mắt em liếc như là dao cau

(Ca dao)

Cổ tay em trắng như ngà

Đôi mắt em liếc như là dao cau

(Ca dao)

a)Đỏ, xanh, trắng, hồng, lam, vàng, nâu, ….: từ chỉ màu cơ sở

b)Từ chỉ màu phái sinh (từ những màu cơ sở có khả năng tạo ra những từ ngữ chỉ màu phái sinh miêu tả sắc thái theo những yếu tố chỉ sắc độ khác nhau):

 Xanh: biếc, xanh xanh, xanh ngắt, xanh lè,…

 Đỏ: thắm, tía, đỏ ối, …

 Tím: tím than, tím hường,…

 Trắng: trắng nuốt, trắng ngà, …

c)Từ loại: đóng vai trò là danh từ:

- ( MÀU + từ chỉ màu) : Màu nâu, màu đà, màu ghi, màu rêu, màu tàn nhang, màu quan lục…

- (SẮC+ từ chỉ màu): Sắc đỏ

d)Chuyển nghĩa:

• Ẩn dụ: màu quan lục, màu rêu, tàn nhang, hỏa hoàng

• Hoán dụ:- đỏ bừng: sắc thái biểu cảm của con người

-đỏ, xanh,vàng: mang ý nghĩa mệnh lệnh

-trắng ngà: vẻ đẹp của người phụ nữ

….

「男のくせに」とからかわれたものだ。色ばかりではな男のくせに」とからかわれたものだ。色ばかりではなのくせに」とからかわれたものだ。色ばかりではな色いばかりではな く、たとえばかばんや洋服のデザインなどにも、ちゃん洋服のデザインなどにも、ちゃんのデザインなどにも、ちゃんなどにも、ちゃん と男のくせに」とからかわれたものだ。色ばかりではなの子用、女の子用と区別があったように思う。とこの子用と区別があったように思う。とこが子供のころにはあったように思う。とこう。色ばかりではなとこ ろが子供のころには、最近は個性を大切にする時代なのだそうで、テレは個性を大切にする時代なのだそうで、テレを着たりすると、大切にする時代なのだそうで、テレにする時代なのだそうで、テレなのだそうで、テレ ビを見ていても、町を歩いていても、「女の人」用のかを着たりすると、見ていても、町を歩いていても、「女の人」用のかていても、町を歩いていても、「女の人」用のかを着たりすると、歩いていても、「女の人」用のかいていても、「男のくせに」とからかわれたものだ。色ばかりではな女の子用と区別があったように思う。とこの人」用のか」用のか ばんを着たりすると、持った男性や、『男物』の時計をした女性を見かった男のくせに」とからかわれたものだ。色ばかりではな性を大切にする時代なのだそうで、テレや洋服のデザインなどにも、ちゃん、『男物』の時計をした女性を見か男のくせに」とからかわれたものだ。色ばかりではな物』の時計をした女性を見か』の時計をした女性を見かを着たりすると、した女の子用と区別があったように思う。とこ性を大切にする時代なのだそうで、テレを着たりすると、見ていても、町を歩いていても、「女の人」用のかか けることも少なくない。なくない。色ばかりではなピンなどにも、ちゃんクや洋服のデザインなどにも、ちゃん紫の派手なシャーツをなシャーツをを着たりすると、 着たりすると、、ハンなどにも、ちゃんカチを持った男性もいれば、を着たりすると、持った男性や、『男物』の時計をした女性を見かった男のくせに」とからかわれたものだ。色ばかりではな性を大切にする時代なのだそうで、テレもいれば、黒っぽいっぽいズボンなどにも、ちゃんを着たりすると、 はいた女の子用と区別があったように思う。とこ性を大切にする時代なのだそうで、テレも、珍しくない。知らず知らずのうちに「男しくない。色ばかりではな知らず知らずのうちに「男らず知らずのうちに「男知らず知らずのうちに「男らず知らずのうちに「男のうちに「男のくせに」とからかわれたものだ。色ばかりではな男のくせに」とからかわれたものだ。色ばかりではな の色い」『男物』の時計をした女性を見か女の子用と区別があったように思う。とこの色い」を着たりすると、覚えた私の目には、もう今は男女をえた私が子供のころにはの目には、もう今は男女をには、もう今は男女をは男のくせに」とからかわれたものだ。色ばかりではな女の子用と区別があったように思う。とこを着たりすると、 表す色の区別などなくなってしまったようにみえる。す色いの区別があったように思う。とこなどなくなってしまったようにみえる。色ばかりではな

まっか に燃えた太陽だからえた太陽だからだから 真夏の海は恋の季節なのの海は恋の季節なのは恋の季節なのの季節なのなの

( 美空を染めなす青春の色ひばり - 原信夫 )

髪には黒っぽい色いが子供のころにはあるけれど、痛めば赤茶けたり黄色みが強くなったりするものめば赤茶けたり黄色みが強くなったりするものけたり黄色いみが子供のころには強くなったりするものくなったりするもの だ。色ばかりではな

光を当てて瞳孔が開いた目の色彩は、茶色だったり灰色だったりが普通なを着たりすると、当てて瞳孔が開いた目の色彩は、茶色だったり灰色だったりが普通なてて瞳孔が開いた目の色彩は、茶色だったり灰色だったりが普通なが子供のころには開いた目の色彩は、茶色だったり灰色だったりが普通ないた目には、もう今は男女をの色い彩は、茶色だったり灰色だったりが普通なは、茶けたり黄色みが強くなったりするもの色いだったり灰色いだったりが子供のころには普通なな のだ。色ばかりではな

というか、完璧な黒目なんて、今まで澄蓮は見たことがない。な黒っぽい目には、もう今は男女をなんて、今は男女をまで澄蓮は見たことがない。は見ていても、町を歩いていても、「女の人」用のかたことが子供のころにはない。色ばかりではな

… 某 の魔王小説は置いておくとして。は置いておくとして。いておくとして。色ばかりではな ○の魔王小説は置いておくとして。

光を当てて瞳孔が開いた目の色彩は、茶色だったり灰色だったりが普通なを着たりすると、当てて瞳孔が開いた目の色彩は、茶色だったり灰色だったりが普通なてて瞳孔が開いた目の色彩は、茶色だったり灰色だったりが普通なが子供のころには開いた目の色彩は、茶色だったり灰色だったりが普通ないた目には、もう今は男女をの色い彩は、茶色だったり灰色だったりが普通なは、 茶けたり黄色みが強くなったりするもの色い だったり 灰色い だったりが子供のころには普通な なのだ。色ばかりではな

というか、完璧な黒目なんて、今まで澄蓮は見たことがない。な 黒っぽい 目には、もう今は男女をなんて、今は男女をまで澄蓮は見たことがない。は見ていても、町を歩いていても、「女の人」用のかたことが子供のころにはない。色ばかりではな

… 某 の魔王小説は置いておくとして。は置いておくとして。いておくとして。色ばかりではな ○の魔王小説は置いておくとして。

（あ、なるほど。色ばかりではなだから マのユーリとかは黒髪黒眼で優遇されたわけだ）のユーリとかは黒髪黒眼で優遇されたわけだ）とかは ○の魔王小説は置いておくとして。 黒っぽい 髪に 黒っぽい 眼で優遇されたわけだ）で優遇されたわけだ）されたわけ だ）

もし他の日本人があの世界に行ったとしても、目の色を確認されてポイってことか。の日本人」用のかが子供のころにはあの世界に行ったとしても、目の色を確認されてポイってことか。に行ったとしても、目の色を確認されてポイってことか。ったとしても、目には、もう今は男女をの色いを着たりすると、確認されてポイってことか。されてポイ ってことか。色ばかりではな

なら確かに 双黒っぽい というのは魔王って見ていても、町を歩いていても、「女の人」用のか分ける時には便利だなぁ。ける時には便利だなぁ。だなぁ。色ばかりではな

… まあ、現実に存在する魔王サマは、胡桃色の少し長いショートカットと赤味の強い茶色の猫目のに存在する魔王サマは、胡桃色の少し長いショートカットと赤味の強い茶色の猫目のする魔王サマのユーリとかは黒髪黒眼で優遇されたわけだ）は、 胡桃色い の少なくない。し長いショートカットと赤味の強い茶色の猫目のいショートカット

と 赤味の強い茶色の猫目の の強くなったりするものい 茶けたり黄色みが強くなったりするもの色い の猫目には、もう今は男女をの、「男のくせに」とからかわれたものだ。色ばかりではなコイツをが子供のころには真の悪役です」みたいな人なわけで。です」みたいな人」用のかなわ けで。色ばかりではな

そもそも明らかこっちの人だろう、その色彩は。らかこっちの人」用のかだろう、その色い彩は、茶色だったり灰色だったりが普通なは。色ばかりではな

…

ってツをッコミ、だれか言ってくれないものだろうか…。ってくれないものだろうか 。色ばかりではな

澄蓮は見たことがない。の夢に干渉してきて勝手に魔王宣言した陽斗を思い出し、澄蓮は苦い顔をした。に干渉してきて勝手に魔王宣言した陽斗を思い出し、澄蓮は苦い顔をした。してきて勝手なシャーツをに魔王宣言ってくれないものだろうか…。した陽だから斗を思い出し、澄蓮は苦い顔をした。を着たりすると、思う。とこい出し、澄蓮は苦い顔をした。し、澄蓮は見たことがない。は苦い顔をした。 い顔をした。を着たりすると、した。色ばかりではな

( 昔話 )

黄色いい , ピンなどにも、ちゃんク , 紫 ,…: từ chỉ màu cơ sở

あかあか , 黒っぽいっぽい , 黄金の色 　 , まっか ,…: từ chỉ màu phái sinh

Từ loại:Đóng vai trò là danh từ:

Trong tiếng Việt:

Xanh: xanh ngắt, xanh lè, xanh xanh, xanh biếc,…

Trong tiếng Nhật:

…

赤い：あかあか、まっか、

Trong thơ văn Nhật, Việt đều có sử dụng hình thức chuyển nghĩa trong màu sắc:

Ẩn dụ: - tiếng Việt: màu rêu, màu quân lục,…

-tiếng Nhật: 双 黒っぽい ( màu bi đen), 胡桃色い (màu hạt dẻ), ),

Hoán dụ: -tiếng Việt: xanh, đỏ, vàng trong đèn giao thông,…đỏ bừng, trắng ngà, …

-tiếng Nhật: 青白いい ,…

III So sánh đối chiếu:

Khác nhau:

a Một từ chỉ màu cơ sở có thể tạo ra

nhiều từ chỉ màu phái sinh mang nhiều

a Một từ chỉ màu cơ sở chỉ có thể tạo

ra một số từ chỉ màu phái sinh nhất định

Ví dụ: 赤い：あかあか、まっか , 濃い赤

b Từ chỉ màu sắc đóng vai trò là danh từ:

- Từ chỉ màu sắc + み : ví dụ: 黄色いみ ,赤味の強い茶色の猫目の ,…

- Từ chỉ màu sắc ( bỏ đuôi い ): ví dụ:黄色い , あか , 黒っぽい

- Từ chỉ màu sắc( bỏ đuôi い ) + 色い :

茶けたり黄色みが強くなったりするもの色い , 黒っぽい色い ,…

Từ chỉ màu sắc mang ý nghĩa

mệnh lệnh ( trong thơ văn về an

toàn giao thông)