Vai trò của chủ tịch hồ chí minh trong xây dựng lực lượng vũ trang cách mạng việt nam 1941 1945

Lý do chọn đề tài Thấm nhuần sâu sắc, vận dụng và phát triển sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lênin về xây dựng lực lượng vũ trang cách mạng, kế thừa những bài học kinh nghiệm của ông cha ta về

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI 2 TRUNG TÂM GIÁO DỤC QUỐC PHÒNG HÀ NỘI 2

ĐẶNG THỊ KIM NGÂN

VAI TRÒ CỦA CHỦ TỊCH HỒ CHÍ MINH TRONG XÂY DỰNG LỰC LƯỢNG VŨ TRANG CÁCH MẠNG VIỆT NAM THỜI KỲ 1941 - 1945

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

Chuyên ngành: Giáo dục quốc phòng và an ninh

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI 2 TRUNG TÂM GIÁO DỤC QUỐC PHÒNG HÀ NỘI 2

ĐẶNG THỊ KIM NGÂN

VAI TRÒ CỦA CHỦ TỊCH HỒ CHÍ MINH TRONG XÂY DỰNG LỰC LƯỢNG VŨ TRANG CÁCH MẠNG VIỆT NAM THỜI KỲ 1941 - 1945

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

Chuyên ngành: Giáo dục quốc phòng và an ninh

Người hướng dẫn khoa học

Đại tá Đào Văn Chung

LỜI CẢM ƠN

Để hoàn thành khóa luận này, bằng sự cố gắng, nỗ lực của bản thân và những kiến thức được học tại trường, cùng với sự hướng dẫn tận tình của thầy Đào Văn Chung, em đã hoàn thành khóa luận này

Lời đầu tiên em xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc nhất tới thầy giáo, Đại tá

Đào Văn Chung đã trực tiếp hướng dẫn, giúp đỡ em trong suốt quá trình thực hiện khóa luận

Em xin chân thành cảm ơn các thầy, cô trong Trung tâm Giáo dục quốc phòng Hà Nội 2

Vì mới làm quen với phương pháp nghiên cứu khoa học nên khóa luận này không tránh khỏi những thiếu sót Em rất mong nhận được ý kiến đóng góp quý báu của thầy cô giáo trong Trung tâm Giáo dục quốc phòng và các bạn đồng nghiệp

Em xin chân thành cảm ơn!

Hà Nội, ngày 21 tháng 04 năm 2016

Sinh viên

Đặng Thị Kim Ngân

LỜI CAM ĐOAN

Luận văn này được hoàn thành với sự hướng dẫn của thầy Đào Văn Chung Em xin cam đoan kết quả nghiên cứu trong đề tài này đích thực của riêng em

Đề tài của em không trùng với kết quả nghiên cứu của tác giả khác và chưa có một đề tài nghiên cứu nào Nếu sai em xin chịu hoàn toàn trách nhiệm

Hà Nội, ngày 21 tháng 04 năm 2016

Sinh viên

Đặng Thị Kim Ngân

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

1 Lý do chọn đề tài 1

2 Mục đích nghiên cứu 2

3 Nhiệm vụ nghiên cứu 2

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 2

5 Phương pháp nghiên cứu 3

6 Ý nghĩa khoa học thực tiễn của đề tài 3

7 Kết cấu đề tài 3

Chương 1 BỐI CẢNH TÌNH HÌNH THẾ GIỚI VÀ VIỆT NAM TRONG NHỮNG NĂM ĐẦU CỦA CUỘC CHIẾN TRANH THẾ GIỚI THỨ HAI 4

1.1 Vài nét về tình hình thế giới 4

1.1.1 Sau chiến tranh thế giới thứ hai, tình hình thế giới từng bước có những chuyển biến to lớn, tác động tới quan hệ quốc tế, tác động tới từng nước, từng khu vực và cả trật tự thế giới vừa được thiết lập 4

1.1.2 Cuộc cách mạng khoa học - kỹ thuật hay còn gọi là cách mạng kỹ thuật lần thứ hai có những điểm khác biệt so với cuộc Cách mạng kỹ thuật lần thứ nhất 7

1.2 Khái quát tình hình Việt Nam trong những năm đầu của chiến tranh thế giới lần thứ hai 8

1.2.1 Ở Đông Dương, thực dân Pháp thi hành chính sách thời chiến rất phản động 8

1.2.2 Đời sống của nhân dân Việt Nam lâm vào cảnh ngột ngạt về chính trị, bần cùng về kinh tế, chịu cảnh “một cổ hai tròng” 8

1.3 Các cuộc khởi nghĩa vũ trang đầu tiên bùng nổ 8

1.3.1 Khởi nghĩa Bắc Sơn, Khởi nghĩa Nam Kỳ và Binh biến Đô Lương 8 1.3.2 Phong trào Việt Minh 10

1.3.3 Cao trào kháng Nhật 10

1.3.4 Cách mạng tháng Tám 11

1.3.5 Tuyên ngôn Độc lập Việt Nam 12

Chương 2 VAI TRÒ CỦA CHỦ TỊCH HỒ CHÍ MINH TRONG XÂY DỰNG LỰC LƯỢNG VŨ TRANG CÁCH MẠNG VIỆT NAM THỜI KỲ 1941 - 1945 13

2.1 Hồ Chí Minh về nước trực tiếp lãnh đạo cách mạng Việt Nam 13

2.1.1 Nguyễn Ái Quốc về nước trực tiếp lãnh đạo cách mạng 13

2.1.2 Nguyễn Ái Quốc bắt tay ngay vào việc xây dựng cơ sở cách mạng, tổ chức quần chúng, chuẩn bị cho Hội nghị Trung ương lần thứ tám của Đảng 13

2.1.3 Giữa năm 1944, tình hình thế giới và nước ta chuyển biến mau lẹ có lợi cho cách mạng 14

2.1.4 Hai đội Việt Nam tuyên truyền giải phóng quân và Cứu quốc quân cùng nhau hợp nhất thành Việt Nam Giải phóng quân 15

2.2 Xây dựng lực lượng chính trị quần chúng 17

2.2.1 Tiếp thu quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin về xây dựng Hồng quân công nông, lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc đã vận dụng một cách sáng tạo, phù hợp vào điều kiện cụ thể của cách mạng Việt Nam 17

2.2.2 Thực tiễn xây dựng lực lượng vũ trang nhân dân giai đoạn 1941 - 1945 20

2.3 Đào tạo cán bộ quân sự, biên soạn tài liệu huấn luyện quân sự 21

2.3.1 Đào tạo cán bộ quân sự 21

2.3.2 Viết và biên soạn các tài liệu quân sự 22

2.4 Sáng lập lực lượng vũ trang cách mạng 27

2.4.1 Tình thế cách mạng đang chín muồi 27

2.4.2 Sau một thời gian ngắn chuẩn bị, ngày 22/12/1944, đội Việt Nam tuyên truyền giải phóng quân được thành lập 28

2.4.3 Sự ra đời và những hoạt động của đội Việt Nam tuyên truyền giải

phóng quân 28

Chương 3: VẬN DỤNG NHỮNG QUAN ĐIỂM CƠ BẢN CỦA CHỦ TỊCH HỒ CHÍ MINH VỀ XÂY DỰNG LỰC LƯỢNG VŨ TRANG NHÂN DÂN HIỆN NAY 29

3.1 Giữ vững và tăng cường sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam đối với lực lượng vũ trang nhân dân 29

3.1.1 Cơ sở lý luận 29

3.1.2 Thực tiễn 30

3.2 Xây dựng lực lượng vũ trang nhân dân lấy chất lượng là chính, lấy xây dựng chính trị là cơ sở 32

3.2.1 Sức mạnh của lực lượng vũ trang nhân dân là sức mạnh tổng hợp 32

3.2.2 Chất lượng chính trị là số 1, là cơ sở nâng cao chất lượng tổng hợp, sức mạnh chiến đấu trực tiếp, đấu tranh trên lĩnh vực lí luận, chính trị, tư tưởng,… chống lại âm mưu và hành động của các thế lực thù địch 33

3.3 Xây dựng Quân đội nhân dân, Công an nhân dân cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, từng bước hiện đại, bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa trong tình hình mới 35

3.3.1 Xây dựng Quân đội nhân dân cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, từng bước hiện đại 35

3.3.2 Xây dựng Công an nhân dân cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, từng bước hiện đại 38

3.3.3 Bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa trong tình hình mới 44

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 49

TÀI LIỆU THAM KHẢO 50

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Thấm nhuần sâu sắc, vận dụng và phát triển sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lênin về xây dựng lực lượng vũ trang cách mạng, kế thừa những bài học kinh nghiệm của ông cha ta về xây dựng tổ chức quân sự trong lịch sử giữ nước của dân tộc, đồng thời đi sâu phân tích bản chất của chủ nghĩa thực dân, Hồ Chí Minh đã sớm chỉ ra đối với các dân tộc thuộc địa, muốn chiến thắng kẻ thù hung bạo thì không có sự lựa chọn nào khác là phải “dùng bạo lực cách mạng chống bạo lực phản cách mạng, giành lấy chính quyền và bảo

vệ chính quyền”

Đầu năm 1941 sau gần ba mươi năm hoạt động ở nước ngoài, Hồ Chí Minh trở về nước trực tiếp lãnh đạo cách mạng Việt Nam, trực tiếp chỉ đạo xây dựng lực lượng vũ trang cách mạng Việt Nam Sự ra đời và lớn mạnh không ngừng của lực lượng vũ trang làm nòng cốt cho toàn dân đánh giặc, dân tộc ta

đã giành được thắng lợi vẻ vang trong Cách mạng Tháng 8 năm 1945, trong hai cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ Những thắng lợi

vĩ đại đó là minh chứng cho sự chỉ đạo đúng đắn, sáng tạo và vai trò to lớn của Chủ tịch Hồ Chí Minh, nhà chiến lược quân sự thiên tài, người cha thân yêu của lực lượng vũ trang nhân dân Việt Nam, người sáng lập, giáo dục rèn luyện Quân đội nhân dân Việt Nam

Tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng lực lượng vũ trang nhân dân là một

bộ phận quan trọng trong toàn bộ di sản quân sự mà người để lại cho toàn Đảng, toàn dân, toàn quân ta Nội dung những quan điểm đó không chỉ có ý nghĩa trực tiếp đến việc xây dựng lực lượng vũ trang nhân dân, xây dựng Quân đội nhân dân trong đấu tranh cách mạng, mà còn là cơ sở nền tảng để Đảng ta xây dựng lực lượng vũ trang nhân dân trong giai đoạn cách mạng hiện nay

Trước yêu cầu của sự nghiệp bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa hiện nay, đòi hỏi chúng ta phải tiếp tục đi sâu nghiên cứu và vận dụng sáng tạo tư tưởng quân sự của Hồ Chí Minh về xây dựng lực lượng vũ trang nhân dân, xây dựng nền quốc phòng toàn dân, tạo nên sức mạnh tổng

hợp trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc

Nhận thức được vai trò quan trọng của việc xây dựng lực lượng vũ trang cách mạng Việt Nam, ý nghĩa và tính thực tiễn của vấn đề này nên em đã

chọn đề tài: “Vai trò của Chủ Tịch Hồ Chí Minh trong xây dựng lực lƣợng vũ trang cách mạng Việt Nam thời kỳ 1941 - 1945” làm đề tài

nghiên cứu khóa luận tốt nghiệp

3 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Nghiên cứu về bối cảnh tình hình thế giới và Việt Nam trong những năm đầu của cuộc chiến tranh thế giới thứ hai

- Nghiên cứu vai trò Chủ tịch Hồ Chí Minh trong xây dựng lực lượng vũ trang cách mạng Việt Nam thời kỳ 1941 - 1945

- Vận dụng những quan điểm cơ bản của Chủ tịch Hồ Chí Minh

4 Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu

Đề tài tập trung nghiên cứu vai trò của Hồ Chí Minh trong xây dựng lực lượng vũ trang Cách mạng Việt Nam thời kỳ 1941 - 1945

4.2 Phạm vi nghiên cứu

- Nghiên cứu vai trò của Chủ tịch Hồ Chí Minh với việc xây dựng lực

lượng vũ trang cách mạng Việt Nam thời kỳ 1941 - 1945 và vận dụng trong xây dựng lực lượng vũ trang hiện nay

5 Phương pháp nghiên cứu

- Phương pháp lịch sử

- Phương pháp logic

- Phương pháp liệt kê

- Phương pháp tổng hợp và phân tích tài liệu

- Một số phương pháp chuyên ngành

6 Ý nghĩa khoa học thực tiễn của đề tài

- Từ kết quả nghiên cứu của đề tài, khẳng định vai trò to lớn của Chủ tịch

Hồ Chí Minh trong xây dựng lực lượng vũ trang Cách mạng Việt Nam

- Đề tài góp phần bổ sung những cơ sở, nền tảng trong xây dựng lực lượng vũ trang nhân dân trong giai đoạn cách mạng hiện nay

7 Kết cấu đề tài

- Mở đầu

- Nội dung gồm: 3 chương

Chương 1: Bối cảnh tình hình thế giới và Việt Nam trong những năm đầu của cuộc chiến tranh thế giới thứ hai

Chương 2: Vai trò của Chủ tịch Hồ Chí Minh trong xây dựng lực lượng

vũ trang cách mạng Việt Nam thời kỳ 1941 - 1945

Chương 3: Vận dụng những quan điểm cơ bản của Chủ tịch Hồ Chí Minh về xây dựng lực lượng vũ trang nhân dân hiện nay

- Kết luận và kiến nghị

- Tài liệu tham khảo

Chương 1 BỐI CẢNH TÌNH HÌNH THẾ GIỚI VÀ VIỆT NAM TRONG NHỮNG NĂM ĐẦU CỦA CUỘC CHIẾN TRANH THẾ GIỚI THỨ HAI

1.1 Vài nét về tình hình thế giới

1.1.1 Sau chiến tranh thế giới thứ hai, tình hình thế giới từng bước có những chuyển biến to lớn, tác động tới quan hệ quốc tế, tác động tới từng nước, từng khu vực và cả trật tự thế giới vừa được thiết lập

- Thứ nhất, Chiến tranh thế giới thứ hai kết thúc, nhưng các nước châu

Âu, Nhật Bản và Liên Xô bị chiến tranh tàn phá nặng nề, bị tổn thất lớn cả về người và của Chỉ có Mỹ giàu lên nhanh chóng trong chiến tranh (thu về 114

tỉ đô la lợi nhuận do bán vũ khí và phương tiện chiến tranh) và trở thành nước mạnh nhất về kinh tế trong khoảng 3 năm sau chiến tranh thế giới thứ hai, Mỹ

là chủ nợ lớn nhất thế giới (riêng về vũ khí, các nước đồng minh châu Âu đã

nợ Mỹ 41,751 tỉ USD) và nắm trong tay một lợi thế khiến các nước phải kiêng nể, e dè là độc quyền về bom nguyên tử

Trong cuộc chiến tranh thế giới thứ hai, Mỹ chỉ có 30 vạn người chết (trong khi Liên Xô là hơn 26,5 triệu người, và toàn thế giới là 56 triệu người), đất nước Mỹ lại không bị chiến tranh tàn phá (vì mặt trận chính là chiến trường châu Âu bị tàn phá lên tới 260 tỉ đô la, trong đó Liên Xô chiếm 49,3%) Có thể thấy rằng, Mỹ đã làm giàu trên sự đổ nát của châu Âu và thế giới Sau chiến tranh, nước Mỹ đã trở thành nước giàu mạnh nhất, chiếm ưu thế về mọi mặt trong thế giới tư bản chủ nghĩa

Có thể nói, Mỹ vượt trội hơn tất cả các nước về kinh tế, quân sự và chính trị… Từ đây tham vọng làm bá chủ thế giới của Mỹ ngày càng bộc lộ và đây cũng là cơ sở để Mỹ triển khai nhanh chóng kế hoạch của mình trong một bối cảnh quốc tế và tương quan so sánh lực lượng hết sức thuận lợi đứng cả về hai

phía quan hệ: Mỹ với các nước trong khối đồng minh tư bản chủ nghĩa; Mỹ với Liên Xô và các nước xã hội chủ nghĩa

Tuy nhiên, sức mạnh và ưu thế của Mỹ không kéo dài được mãi, nó đã bị giảm sút tương đối từ những năm 60 của thế kỷ XX trở đi, đặc biệt từ những năm 70 khi các nước tư bản phục hồi và vươn lên nhanh chóng, trước hết là Tây Âu và Nhật Bản

Bị thiệt hại trong Chiến tranh thế giới thứ hai, Nhật Bản chẳng những mất hết thuộc địa mà nền kinh tế cũng lâm vào tình trạng bị phá hủy hoàn toàn Đất nước tiêu điều, các thành phố lớn bị tàn phá nặng nề, Nhật Bản bị kiệt quệ về kinh tế, bị đè bẹp về quân sự, bị suy sụp về tinh thần, bị thiệt hại lớn về người và của Nhờ vào kế hoạch đầu tư của Mỹ mà bước sang những năm 60 của thế kỷ XX, kinh tế Nhật Bản đã có bước phát triển nhanh chóng, đuổi kịp và vượt các nước Tây Âu, vươn lên đứng thứ hai (sau Mỹ) trong thế giới tư bản chủ nghĩa Thực ra sự phát triển nhanh chóng vượt bậc này của kinh tế Nhật Bản có những nguyên nhân khách quan, chủ quan của nó, và sự

“thần kỳ” này đã chứa đựng những mặt trái của nó mà từ đầu những năm 70 trở đi đã ngày càng bộc lộ rõ ràng Tuy nhiên, không thể phủ nhận rằng Nhật Bản đã có những bước tiến hết sức kỳ diệu trong tất cả các lĩnh vực, khiến cả thế giới phải kinh ngạc

- Thứ hai, hai cường quốc Xô - Mỹ từ quan hệ đồng minh trong Chiến tranh thế giới thứ hai, sau chiến tranh quan hệ ấy nhanh chóng chuyển thành quan hệ đối đầu Từ quan hệ đối đầu giữa hai nước chuyển thành quan hệ đối đầu giữa hai phe - phe xã hội chủ nghĩa và phe tư bản chủ nghĩa Tuy nhiên, trong bối cảnh thế giới hai cực, quan hệ Xô - Mỹ, quan hệ giữa hai phe, mặc

dù mâu thuẫn, nhưng vẫn phụ thuộc và kiềm chế nhau, đều thực hiện chiến lược phòng ngự, đều tránh đụng đầu trực tiếp với nhau Vì thế, về đại cục, hòa bình thế giới được duy trì trong suốt thời kì chiến tranh lạnh và cả sau đó

Giữa “hai cực” Liên Xô và Mỹ có những mâu thuẫn rõ ràng Trong khi

“cực” Liên Xô luôn luôn làm hậu thuẫn cho phong trào cách mạng xã hội chủ nghĩa, cách mạng giải phóng dân tộc và sự nghiệp đấu tranh vì hòa bình, dân chủ và tiến bộ xã hội; ngược lại, “cực” Mĩ luôn ra sức cấu kết, giúp đỡ các thế lực phản động chống phá cách mạng thế giới với mưu đồ vươn lên vị trí thống trị thế giới Đúng như Thomas L Friedman trong tác phẩm của mình có nhan

đề “Chiếc Lexus và cây ô liu” đã nhận xét khá chính xác về mối quan hệ giữa hai cường quốc vốn là bạn bè và liên minh với nhau trong chiến tranh, giờ lại

là những đối thủ cạnh tranh của nhau: “Khi Mỹ trỗi lên từ sau Chiến tranh Thế giới thứ hai, cưỡi trên lưng thế giới như một siêu cường vô địch, có trọng trách toàn cầu và tham gia tranh giành quyền lực với Liên Xô… Bỗng nhiên,

cả thế giới trở thành sân chơi của Hoa Kỳ và cả thế giới chỗ nào cũng quan trọng, vì mọi ngõ ngách trên thế giới đều có sự tranh giành với Liên Xô” Có thể nói, trong hơn nửa thế kỷ tồn tại của trật tự hai cực Ianta, một đặc điểm lớn của tình hình thế giới là giữa Liên Xô và Mỹ, giữa hai phe vừa đấu tranh gay gắt với nhau lại vừa chung sống hòa bình và hợp tác với nhau thông qua diễn đàn của tổ chức quốc tế Liên Hợp Quốc

- Thứ ba, một biến chuyển lớn sau Chiến tranh thế giới thứ hai, đó là sự ra đời của hệ thống xã hội chủ nghĩa Một loạt các nước Đông Âu, Châu Á và khu vực Mỹ Latinh sau khi hoàn thành cách mạng dân tộc, dân chủ nhân dân, đã tuyên bố đi lên chủ nghĩa xã hội cùng với Liên Xô hợp thành một hệ thống xã hội chủ nghĩa hùng mạnh Những thành tựu xây dựng chủ nghĩa xã hội trong những năm 50 - 60 đã thu hút sự chú ý của thế giới và tác động tới chiều hướng phát triển của nhiều quốc gia trên thế giới Ảnh hưởng của chủ nghĩa xã hội ngày càng lớn, chủ nghĩa xã hội là chỗ dựa tin cậy của phong trào đấu tranh vì hòa bình, độc lập dân tộc, dân chủ và tiến bộ xã hội Chủ nghĩa tư bản không còn là một hệ thống duy nhất chi phối nền chính trị thế giới Tình hình trên đây

đã dẫn tới một vấn đề: trong chiến lược của mình, Mỹ và các nước đồng minh không thể không tính đến việc hạn chế sự phát triển của chủ nghĩa xã hội

- Thứ tư, sau Chiến tranh thế giới thứ hai, cao trào giải phóng dân tộc diễn ra sôi nổi ở khắp các lục địa của Á, Phi, Mỹ Latinh, hệ thống thuộc địa của chủ nghĩa thực dân bị tan vỡ từng mảng lớn và đến giữa những năm 60 đã sụp đổ về cơ bản Hơn 100 quốc gia dân tộc trẻ tuổi ra đời, ngày càng tham gia tích cực vào đời sống chính trị thế giới Bộ mặt hành tinh thay đổi to lớn Trong chiến lược của hai cường quốc Xô - Mỹ và hai hệ thống không thể không tính đến lực lượng này

- Thứ năm, cuộc cách mạng khoa học - kỹ thuật bùng nổ vào những năm

40 của thế kỷ XX và diễn ra mạnh mẽ sau đó Cuộc cách mạng này đã đưa lại những tiến bộ nhảy vọt, những thành tựu kì diệu, những tác động tích cực và những hậu quả của nó rất to lớn Những nước nào đi sâu vào cách mạng khoa học - kỹ thuật, tận dụng những thành tựu của nó thì vươn lên mạnh mẽ, tiếng nói của họ trong quan hệ quốc tế ngày càng có trọng lượng hơn Những nước

bỏ lỡ cơ hội tận dụng thành tựu của cách mạng khoa học - kỹ thuật, thì tụt hậu, hình bóng của các nước ấy trong quan hệ quốc tế cũng trở nên mờ nhạt

1.1.2 Cuộc cách mạng khoa học - kỹ thuật hay còn gọi là cách mạng kỹ thuật lần thứ hai có những điểm khác biệt so với cuộc Cách mạng kỹ thuật lần thứ nhất

Cuộc cách mạng khoa học - kỹ thuật, hay còn gọi là cách mạng kỹ thuật lần thứ hai có những điểm khác biệt so với cuộc Cách mạng kỹ thuật lần thứ nhất, vì có nội dung phong phú hơn và phạm vi rộng lớn hơn nhiều, nó diễn ra trong lĩnh vực khoa học cơ bản gồm toán học, vật lí học, hóa học, sinh vật học Trải qua nửa thế kỷ, nhất là giữa thập niên 70 của thế kỷ XX, cuộc cách mạng khoa học - kỹ thuật đã thu được những thành tựu to lớn và kỳ diệu trên nhiều lĩnh vực Trong đó, sự kiện đáng chú ý, có ảnh hưởng trực tiếp đến hai

khối quân sự được hình thành sau này là năm 1945, bom nguyên tử đã ra đời

ở Mỹ, có thể dẫn tới những sự tàn phá không lường hết được của đất nước này đối với hòa bình thế giới

- Tóm lại, Chiến tranh lạnh gần như là một hệ quả tất yếu của tình hình đối đầu, căng thẳng giữa hai phe thời kỳ sau Chiến tranh thế giới thứ hai

1.2 Khái quát tình hình Việt Nam trong những năm đầu của chiến tranh thế giới lần thứ hai

1.2.1 Ở Đông Dương, thực dân Pháp thi hành chính sách thời chiến rất phản động

- Ở Đông Dương, thực dân Pháp thi hành chính sách thời chiến rất phản động: thẳng tay đàn áp phong trào cách mạng của nhân dân ta, tập trung lực lượng đánh vào Đảng Cộng sản Đông Dương Thực hiện chính sách “kinh tế chỉ huy” tăng cường vơ vét sức người, sức của phục vụ chiến tranh, bắt lính sang Pháp làm bia đỡ đạn

1.2.2 Đời sống của nhân dân Việt Nam lâm vào cảnh ngột ngạt về chính trị, bần cùng về kinh tế, chịu cảnh “một cổ hai tròng”

Lợi dụng sự thất thủ của Pháp ở Đông Dương, tháng 9/1940 Nhật Bản cho quân xâm lược Đông Dương, Pháp nhanh chóng đầu hàng và dâng Đông Dương cho Nhật Chịu cảnh “một cổ hai tròng” đời sống của nhân dân Việt Nam lâm vào cảnh ngột ngạt về chính trị, bần cùng về kinh tế

- Mâu thuẫn giữa dân tộc Việt Nam với Pháp, Nhật và tay sai phản động ngày càng trở nên gay gắt hơn bao giờ hết

1.3 Các cuộc khởi nghĩa vũ trang đầu tiên bùng nổ

1.3.1 Khởi nghĩa Bắc Sơn, Khởi nghĩa Nam Kỳ và Binh biến Đô Lương

- Ngày 27 tháng 9 năm 1940, người dân Bắc Sơn do Đảng bộ Đảng Cộng sản Đông Dương địa phương lãnh đạo đã chớp cơ hội đế quốc Nhật tấn công vào Lạng Sơn, đế quốc Pháp trốn chạy về Thái Nguyên qua Bắc Sơn,

Đảng bộ Bắc Sơn huy động dân chúng vũ trang cướp chính quyền, tấn công chiếm được đồn Mỏ Nhài, tiếp tục tấn công tàn quân Pháp ở đèo Canh Tiêm, Sập Dì Xứ ủy Bắc Kỳ Đảng Cộng sản Đông Dương cử Trần Đăng Ninh lãnh đạo phong trào và xây dựng lực lượng để chiến đấu lâu dài Pháp sau đó tập trung quân chiếm lại các đồn và đàn áp phong trào Khởi nghĩa Bắc Sơn tan rã nhưng phong trào du kích vẫn tiếp tục

- Năm 1940, Xứ ủy Nam Kỳ của Đảng Cộng sản Đông Dương chủ trương và lãnh đạo cuộc khởi nghĩa Nam Kỳ trong hoàn cảnh nước Pháp bị bại trận trong “Đệ nhị thế chiến”, Phát xít Nhật xâm chiếm Đông Dương, chiến tranh Pháp - Xiêm có nguy cơ bùng nổ, phong trào phản kháng của binh

sĩ người Việt trong quân đội Pháp ở miền Nam Việt Nam có dấu hiệu phát triển Hội nghị Ban chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Đông Dương họp tháng 11 nhận định điều kiện cách mạng chưa chín muồi, đã quyết định đình hoãn cuộc khởi nghĩa Nhưng quyết định đó chưa kịp phổ biến thì lệnh khởi nghĩa đã được ban bố Ngày 23 tháng 11, khởi nghĩa đã diễn ra ở Mỹ Tho, Gia Định, Chợ Lớn, Tân An, Sóc Trăng, Cần Thơ, Vĩnh Long, Long Xuyên, Bạc Liêu Chính quyền cách mạng được thành lập ở một số nơi và đã bắt đầu ngay một số cải cách dân chủ Riêng ở Sài Gòn, kế hoạch bị lộ, Pháp kịp đề phòng, và khởi nghĩa không thực hiện được Pháp thẳng tay đàn áp phong trào khởi nghĩa Hàng nghìn người bị giết và bị bắt, nhiều làng mạc bị triệt phá, nhiều cán bộ Đảng Cộng sản Đông Dương (Nguyễn Văn Cừ, Hà Huy Tập, Phan Đăng Lưu, Võ Văn Tần, Nguyễn Thị Minh Khai ) bị xử tử Lực lượng khởi nghĩa một số rút được về U Minh, Đồng Tháp Khởi nghĩa Nam Kỳ đã nêu cao ý chí đấu tranh của người dân Việt Nam và báo hiệu một cuộc khởi nghĩa toàn quốc, bước đầu đấu tranh vũ trang của các dân tộc ở Đông Dương

- Ngày 13/1/1941, dưới sự chỉ huy của Đội Cung (Nguyễn Văn Cung), binh lính người Việt trong quân đội Pháp đang đóng ở đồn Chợ Rạng (Thanh

Chương, Nghệ An) đã nổi dậy Tối hôm đó, họ đánh chiếm đồn Đô Lương rồi lên xe kéo về Vinh, định cùng binh lính người Việt ở đây tấn công Pháp để chiếm thành Kế hoạch không thành, Đội Cung bị bắt và bị xử tử cùng với 10 đồng đội của ông tại Vinh ngày 24/4/1941 Nhiều người khác bị kết án khổ sai và đưa đi đày

1.3.2 Phong trào Việt Minh

Đầu năm 1941, Nguyễn Ái Quốc về Việt Nam và trực tiếp lãnh đạo cách mạng chống Pháp Sau một thời gian nắm tình hình quốc nội và chuẩn bị, Nguyễn Ái Quốc đã triệu tập và chủ trì Hội nghị lần VIII Ban chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Đông Dương từ ngày 10 đến ngày 19 tháng 5 năm 1941 trong rừng Khuổi Nậm, thuộc Pác Bó, huyện Hà Quảng, tỉnh Cao Bằng Hội nghị Pác Bó đã xác định cuộc cách mạng ở Đông Dương trong giai đoạn hiện tại là một cuộc cách mạng dân tộc giải phóng và chủ trương thành lập Mặt trận dân tộc thống nhất riêng cho mỗi nước Việt Nam, Lào, Cam-pu-chia Ngoài ra, hội nghị cũng hoàn chỉnh hướng chỉ đạo chiến lược cách mạng được đề ra từ hội nghị VI vào tháng 11 năm 1939 là đề cao nhiệm vụ giải phóng dân tộc lên hàng đầu Theo đề nghị của Nguyễn Ái Quốc, vào ngày 19 tháng 5 năm 1941, Hội nghị quyết định thành lập Mặt trận Việt Nam Độc lập Đồng minh (gọi tắt là Việt Minh)

1.3.3 Cao trào kháng Nhật

Cao trào kháng Nhật cứu nước và Khởi nghĩa Ba Tơ

+ Tối 9/3/1945, Nhật đảo chính Pháp trên toàn bán đảo Đông Dương, trong đó có Việt Nam Sau khi lật Pháp độc chiếm Đông Dương, chính quyền Nhật liền thi hành chính sách mua chuộc, mỵ dân, kết hợp với chính sách đàn áp

+ Về chính trị, Phát xít Nhật Bản tuyên bố trao trả “độc lập” cho Việt Nam, thành lập và bảo hộ Đế quốc Việt Nam, nhưng giữ nguyên bộ máy cai

trị của Pháp và thay người Nhật vào vị trí người Pháp Nhật cho quân đội Thiên Hoàng tấn công vào các chiến khu và cơ sở cách mạng của Việt Minh + Về kinh tế, Nhật chiếm các cơ sở kinh tế của chế độ cũ, in giấy bạc mới tung ra thị trường, vơ vét tư liệu sản xuất, hàng hóa, lương thực và cướp đoạt tài sản của dân chúng Việt Nam; làm cho nền kinh tế Việt Nam bị kiệt quệ, cuộc sống người dân điêu đứng, cùng quẫn Giá gạo ở Bắc Kỳ vào tháng 10/1944 còn là 1150 đồng/tạ, thì đến tháng 2/1945 đã là 1.000 đồng/tạ Tình trạng đó đã dẫn đến nạn đói Ất Dậu, làm gần 2 triệu người bị chết đói

Ngày 12 tháng 3 năm 1945, Thường vụ Trung ương Đảng Cộng sản Đông Dương ra chỉ thị “Nhật - Pháp bắn nhau và hành động của chúng ta” Đảng Cộng sản Đông Dương chủ trương phát động cao trào kháng Nhật mạnh

mẽ và chuẩn bị cho tổng khởi nghĩa; đồng thời thay đổi hình thức tuyên truyền, thay đổi khẩu hiệu tuyên truyền, tổ chức đấu tranh để thích hợp với tình hình mới

Phong trào đã diễn ra mạnh mẽ, phong phú về nội dung và hình thức, tấn công Nhật toàn diện trên các mặt chính trị, kinh tế, quân sự, văn hóa v.v trên khắp các thành thị, nông thôn và vùng thượng du Phong trào đã chiếm giữ được nhiều vùng rộng lớn, hình thành nhiều căn cứ cộng sản

Quân đội Nhật đã mở các cuộc càn quét, bình định, tấn công mạnh vào các vùng của Việt Minh Quân Việt Minh, các đội dân quân - tự vệ, du kích

đã chống trả quyết liệt, bảo vệ căn cứ của họ Tại các đô thị, các phong trào đấu tranh của công nhân, học sinh, viên chức dâng cao Nhiều tổ chức công nhân cứu quốc được xây dựng ở nhiều xí nghiệp Cao trào kháng Nhật hoạt động sôi nổi trên cả nước

1.3.4 Cách mạng tháng Tám

- Khi Đế quốc Nhật đầu hàng phe Đồng Minh giữa năm 1945, Việt Nam

có cơ hội lớn giành lại độc lập Cơ hội này đã được Hồ Chí Minh và Việt

Minh tận dụng Ngày 19 tháng 8 năm 1945, Đảng Cộng sản Đông Dương và Mặt trận Việt Minh tổ chức cuộc Cách mạng tháng Tám, khởi đầu từ Tổng khởi nghĩa Hà Nội rồi dần lan rộng ra khắp miền Bắc, miền Trung, miền Nam

và cả nước Kết quả Đế quốc Nhật và chính phủ Đế quốc Việt Nam do họ thành lập và bảo hộ đã sụp đổ

- Việt Nam phục hồi độc lập

1.3.5 Tuyên ngôn Độc lập Việt Nam

Sáng ngày 26 tháng 8 năm 1945, tại ngôi nhà số 48 Hàng Ngang, Hà Nội, Hồ Chí Minh triệu tập và chủ trì cuộc họp của Thường vụ Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam Trong số các quyết định của cuộc họp này, Thường vụ nhất trí chuẩn bị Tuyên ngôn độc lập và tổ chức mít tinh lớn ở Hà Nội để ra mắt người dân và chính thức công bố quyền độc lập và thiết lập chính thể dân chủ cộng hòa

Ngày 30 tháng 8 năm 1945, Hồ Chí Minh mời một số người đến góp ý cho bản Tuyên ngôn độc lập do ông soạn thảo

Ngày 31 tháng 8 năm 1945, Hồ Chí Minh bổ sung thêm cho dự thảo Tuyên ngôn độc lập

Ngày 2 tháng 9 năm 1945, Hồ Chí Minh đọc bản Tuyên ngôn Độc lập trước đông đảo nhân dân, chính thức khai sinh nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa Việt Nam chính thức phục hồi nền độc lập sau gần 100 năm Pháp thuộc Đây được nhiều người xem là bản Tuyên ngôn độc lập thứ ba trong lịch

sử Việt Nam, sau bài thơ thần Nam Quốc Sơn Hà của Lý Thường Kiệt ở thế

kỷ 10 và Bình Ngô Đại Cáo của Nguyễn Trãi viết năm 1428

Chương 2 VAI TRÒ CỦA CHỦ TỊCH HỒ CHÍ MINH TRONG XÂY DỰNG LỰC

LƯỢNG VŨ TRANG CÁCH MẠNG VIỆT NAM

THỜI KỲ 1941 - 1945

2.1 Hồ Chí Minh về nước trực tiếp lãnh đạo cách mạng Việt Nam

- Ngày 28/1/1941, sau 30 năm tìm đường cứu nước và hoạt động yêu nước ở nước ngoài, Nguyễn Ái Quốc đã trở về Tổ quốc Pắc Bó (Hà Quảng -

Cao Bằng) là nơi đầu tiên được Người chọn đặt cơ quan lãnh đạo cách mạng

2.1.2 Nguyễn Ái Quốc bắt tay ngay vào việc xây dựng cơ sở cách mạng,

tổ chức quần chúng, chuẩn bị cho Hội nghị Trung ương lần thứ tám của Đảng

- Về đến Tổ quốc, Nguyễn Ái Quốc bắt tay ngay vào việc xây dựng cơ

sở cách mạng, tổ chức quần chúng, chuẩn bị cho Hội nghị Trung ương lần thứ tám của Đảng Hội nghị họp trong tháng 5/1941 tại Pắc Bó do Người chủ trì, tiếp tục chủ trương của Hội nghị Trung ương lần thứ sáu, nhưng nêu cao hơn nữa nhiệm vụ giải phóng dân tộc lên hàng đầu và chủ trương giải quyết vấn

đề dân tộc trong khuôn khổ từng nước Việt Nam, Lào, Cam-pu-chia, ở mỗi nước thành lập một mặt trận đoàn kết dân tộc đồng bào yêu nước, không phân biệt giàu nghèo, già trẻ, gái trai, không phân biệt tôn giáo và xu hướng chính trị, đặng cùng nhau mưu cầu cuộc dân tộc giải phóng Chuẩn bị tiến tới cuộc khởi nghĩa vũ trang khi thời cơ đến lúc này được coi là nhiệm vụ trung tâm của toàn Đảng, toàn dân ta

- Cuối năm 1940, sau khởi nghĩa Bắc Sơn thất bại, theo chủ trương của Đảng, một bộ phận lực lượng vũ trang chuyển sang xây dựng các đội du kích, sau thống nhất thành đội Cứu quốc quân hoạt động ở căn cứ Bắc Sơn - Võ

Nhai Cứu quốc quân phát động chiến tranh du kích trong 8 tháng (từ tháng

7-1941 đến tháng 2/1942) sau đó phân tán thành nhiều bộ phận để chấn chỉnh lực lượng và tiến hành công tác vũ trang tuyên truyền, xây dựng cơ sở chính trị trong quần chúng ở các tỉnh Tuyên Quang, Thái Nguyên, Lạng Sơn

- Thời gian này, Cao Bằng được coi là nơi thí điểm cuộc vận động xây dựng các Hội cứu quốc trong Mặt trận Việt Minh Đến năm 1942, khắp chín châu của Cao Bằng có Hội cứu quốc, trong đó có ba châu “hoàn toàn”, nghĩa là mọi người đều gia nhập tổ chức Việt Minh, xã nào cũng có Uỷ ban Việt Minh

Uỷ ban Việt Minh tỉnh Cao Bằng và Uỷ ban Việt Minh lâm thời liên tỉnh Cao - Bắc - Lạng được thành lập Sang năm 1943, Uỷ ban Việt Minh lâm thời liên tỉnh lập ra 19 ban xung phong “Nam tiến” để liên lạc với căn cứ địa Bắc Sơn -

Võ Nhai và phát triển lực lượng cách mạng xuống các tỉnh miền xuôi

- Trong khi chú trọng xây dựng lực lượng chính trị trong quần chúng cơ bản ở nông thôn và thành thị, Đảng vẫn không xem nhẹ việc tập hợp rộng rãi các tầng lớp nhân dân khác, như học sinh, sinh viên, trí thức, tư sản dân tộc vào Mặt trận cứu nước Năm 1943, Đảng đưa ra bản Đề cương văn hoá Việt Nam, vận động thành lập Hội văn hoá cứu quốc Việt Nam (cuối năm 1944) và Đảng Dân chủ Việt Nam đứng trong Mặt trận Việt Minh (tháng 6/1944) Đảng còn chủ trương vận động binh lính người Việt trong quân đội Pháp, tranh thủ cả những ngoại kiều ở Đông Dương có tinh thần chống phát xít

2.1.3 Giữa năm 1944, tình hình thế giới và nước ta chuyển biến mau lẹ

có lợi cho cách mạng

- Giữa năm 1944, tình hình thế giới và nước ta chuyển biến mau lẹ có

lợi cho cách mạng Căn cứ vào đó, ngày 7/5/1944 Tổng bộ Việt Minh ra chỉ thị cho các cấp sửa soạn khởi nghĩa và kêu gọi nhân dân “Sắm vũ khí đuổi thù chung” Tháng 10/1944, Hồ Chí Minh gửi thư cho đồng bào toàn quốc nêu rõ:

“phe xâm lược gần đến ngày bị tiêu diệt Cơ hội cho 1 dân tộc ta chỉ ở trong một năm hoặc năm rưỡi nữa Thời gian rất gấp, ta phải làm nhanh”

2.1.4 Hai đội Việt Nam tuyên truyền giải phóng quân và Cứu quốc quân cùng nhau hợp nhất thành Việt Nam Giải phóng quân

- Thực hiện chỉ thị của Trung ương Đảng và được Hồ Chí Minh giao

trọng trách, ngày 22/12/1944 Võ Nguyên Giáp thành lập “Đội Việt Nam tuyên truyền giải phóng quân” gồm 34 chiến sĩ trong một khu rừng thuộc huyện Nguyên Bình - Cao Bằng Sau đó, Đội xuất quân và giành chiến thắng liền trong hai trận, tiêu diệt gọn hai đồn Phai Khắt và Nà Ngần (Cao Bằng) ngày 25 và 26/12/1944

- Phát huy trận đầu ra quân là chiến thắng, đội đẩy mạnh hoạt động vũ trang tuyên truyền, kết hợp chính trị và quân sự, xây dựng cơ sở cách mạng, góp phần củng cố và mở rộng khu căn cứ Cao - Bắc - Lạng, cổ vũ và thúc đẩy phong trào cách mạng trong cả nước

+ Ở Thái Nguyên, đội Cứu quốc quân phát động chiến tranh du kích, hạ nhiều đồn địch, phối hợp cùng với nhân dân thành lập chính quyền ở một số nơi Đến giữa tháng 5/1945, hai đội Việt Nam tuyên truyền giải phóng quân

và Cứu quốc quân cùng nhau hợp nhất thành Việt Nam Giải phóng quân Như vậy, bên cạnh lực lượng hùng hậu của quần chúng, lực lượng vũ trang ra đời và trưởng thành nhanh chóng, trở thành chỗ dựa cho cách mạng

- Đấu tranh trên lĩnh vực văn hoá tư tưởng Trên lĩnh vực văn hoá tư tưởng, Đảng Cộng sản đấu tranh chống lại nọc độc văn hoá tư tưởng phản động, phản khoa học của Nhật - Pháp và tay sai, tuyên truyền phổ biến văn hoá tư tưởng tiến bộ, khoa học, cách mạng, đường lối chính sách của Đảng và Mặt trận, nhằm giác ngộ cổ vũ quần chúng tham gia cách mạng

- Một trong những vũ khí sắc bén nhất của cuộc đấu tranh là sách báo Nguyễn Ái Quốc và Đảng ta luôn quan tâm đến báo chí Báo của Đảng và Việt Minh lần lượt ra đời, ngày càng nhiều về số lượng và tốt về chất lượng,

đã giữ vai trò hết sức to lớn trong đấu tranh Đó là những tờ báo: Giải phóng,

Cờ giải phóng, Chặt xiềng, Cứu quốc, Việt Nam độc lập, Bãi sậy, Đuổi giặc nước, Tiền phong, Kèn gọi lính, Quân giải phóng, Kháng địch, Độc lập Ngay trong một số nhà tù đế quốc các chiến sĩ cộng sản của ta cũng đã cho ra báo, như Suối reo (Sơn La), Bình Minh (Hoà Bình), Thông reo (Chợ Chu), Dòng sông Công (Bà Vân),…

- Đảng và Mặt trận Việt Minh còn phái các cán bộ hoạt động dưới hình thức công khai, bán công khai trong lĩnh vực văn hoá tư tưởng để gây dựng phong trào văn hoá tư tưởng tiến bộ, cách mạng, mang tính chất quần chúng;

họ đi sâu đi sát với những người làm công tác văn hoá - văn nghệ, với giới trí thức, thanh niên để tổ chức, đoàn kết họ, hướng họ tham gia vào sự nghiệp giải phóng dân tộc, vào công cuộc chuẩn bị khởi nghĩa của toàn dân

- Đề cương văn hoá Việt Nam do Đảng Cộng sản đưa ra năm 1943 đã vạch rõ tính chất phản động của văn hoá nô dịch của thực dân Pháp - phát xít Nhật và tay sai, nêu lên tầm quan trọng của cách mạng văn hoá, là một trong

ba mặt trận đấu tranh do Đảng lãnh đạo đó là chính trị, kinh tế và tư tưởng văn hoá

- Văn hoá mới của Việt Nam là nền văn hoá mang tính chất dân tộc và dân chủ Nền văn hoá đó phải được xây dựng trên ba nguyên tắc cơ bản: khoa học, dân tộc, đại chúng

Muốn cho ba nguyên tắc đó được thực hiện, một mặt, cần ra sức xây dựng nó; mặt khác, cần tích cực đấu tranh chống lại văn hoá tư tưởng thực dân phong kiến, nô dịch, phản khoa học, phản dân tộc, phản nhân dân, xa rời quần chúng Cùng với “Đề cương văn hoá Việt Nam”, Hội văn hoá cứu quốc Việt Nam ra đời và tham gia Việt Minh

Đảng còn vận động, giúp đỡ một số sinh viên, trí thức yêu nước tiến bộ thành lập Đảng Dân chủ Việt Nam, một chính Đảng của tư sản dân tộc và trí thức yêu nước, tiến bộ Việt Nam Đảng Dân chủ Việt Nam ra đời tháng

6/1944 và gia nhập Việt Minh

Như vậy, bên cạnh lực lượng hùng hậu của quần chúng, lực lượng vũ trang ra đời và trưởng thành nhanh chóng, trở thành chỗ dựa cho cách mạng

2.2 Xây dựng lực lƣợng chính trị quần chúng

Xây dựng lực lượng vũ trang là vấn đề cơ bản, trọng yếu của mọi cuộc

cách mạng Nắm vững nguyên lý của chủ nghĩa Mác - Lênin và với tầm nhìn chiến lược, lãnh tụ Hồ Chí Minh đã có nhiều chỉ thị, huấn thị về công tác chính trị trong xây dựng lực lượng vũ trang nhân dân qua các thời kỳ Những quan điểm đúng đắn, sáng tạo của Người đến nay còn nguyên giá trị lý luận

và thực tiễn

2.2.1 Tiếp thu quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin về xây dựng Hồng quân công nông, lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc đã vận dụng một cách sáng tạo, phù hợp vào điều kiện cụ thể của cách mạng Việt Nam

- Ngay từ năm 1930, trong “Chánh cương vắn tắt” của Đảng, Nguyễn Ái Quốc đã chủ trương: “Tổ chức ra quân đội công nông” nhằm thực hiện các nhiệm vụ chính trị do Đảng xác định Đặc biệt, giai đoạn 1941 - 1945, khi mới về nước trực tiếp chỉ đạo phong trào cách mạng, Hồ Chí Minh đã có nhiều chỉ thị cơ bản về lực lượng vũ trang nhân dân làm cơ sở để từng bước xây dựng và phát triển lực lượng vũ trang nhân dân một cách toàn diện; trong

đó, công tác chính trị được Hồ Chí Minh đặc biệt coi trọng Quan điểm đó được đúc kết trong các tác phẩm, các bài nói, bài viết và hoạt động chỉ đạo thực tiễn của Người, được thể hiện trên một số nội dung cơ bản sau:

+ Một là, lực lượng vũ trang cách mạng Việt Nam phải do Đảng tổ chức, lãnh đạo, giáo dục và luôn mang bản chất giai cấp công nhân Để đáp ứng tình hình phát triển của phong trào cách mạng, ngay sau khi về nước (đầu năm 1941), Nguyễn Ái Quốc đã triệu tập và chủ trì Hội nghị Ban Chấp hành Trung ương Đảng tháng 5/1941 Người xác định: Cách mạng Đông Dương phải kết liễu

chế độ thực dân phong kiến bằng một cuộc khởi nghĩa vũ trang Muốn vậy, Đảng phải thành lập những đội tuyên truyền để tổ chức bảo vệ tất cả hội viên cách mạng và đông đảo dân chúng tham gia khởi nghĩa, phải lập những đội tự

vệ làm quân chủ lực trong khởi nghĩa Như vậy, theo Người, vấn đề cốt lõi là lực lượng vũ trang phải do Đảng Cộng sản tổ chức, lãnh đạo và giáo dục, rèn luyện Trong “Cuốn sách của người chính trị viên” Nguyễn Ái Quốc viết: Người đứng ra tổ chức và lãnh đạo lực lượng vũ trang là Đoàn thể (Đảng) của chúng ta Tiếp đó, Nguyễn Ái Quốc viết tác phẩm “Cách đánh du kích”, trong

đó vạch ra những nguyên tắc và phương pháp tác chiến của lực lượng vũ trang trong thời kỳ khởi nghĩa giành chính quyền Để đánh du kích giành thắng lợi, trước hết phải “có con đường chính trị đúng”; “dựa trên cơ sở quần chúng”; “có

tổ chức vững chắc và nghiêm mật”; “có một lối đánh tài giỏi”

Theo Người, đánh du kích của lực lượng vũ trang không phải là hoạt động nhỏ, lẻ theo kiểu manh động, mà là hoạt động của một tổ chức vũ trang cách mạng, có kỷ luật chặt chẽ, dựa vào đường lối chính trị đúng đắn của đoàn thể cách mạng tiên phong và cao trào cách mạng của quần chúng Quan điểm của Người là, lực lượng vũ trang nhân dân phải đặt dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Đông Dương và mang bản chất cách mạng của giai cấp công nhân Điều này càng được khẳng định khi thành lập đội Việt Nam tuyên truyền giải phóng quân, Người căn dặn đồng chí Võ Nguyên Giáp: tổ chức đội phải lấy chi bộ Đảng làm hạt nhân lãnh đạo

Những quan điểm vừa mới, vừa đúng đắn, sáng tạo nêu trên đánh dấu sự phát triển lý luận của Người về xây dựng lực lượng vũ trang nói chung, công tác chính trị trong xây dựng lực lượng vũ trang nói riêng ở giai đoạn đầu của

sự nghiệp cách mạng giải phóng dân tộc Thực tế đã chứng minh, sự lãnh đạo của Đảng là nhân tố quyết định bản chất giai cấp cùng mọi thắng lợi của lực lượng vũ trang Đó là sự quán triệt quan điểm của Đảng về xây dựng chính trị,

tư tưởng, tổ chức trong lực lượng vũ trang; trong đó, Quân đội nhân dân là một lực lượng nòng cốt Vì vậy, Quân đội phải đặt dưới sự lãnh đạo của Đảng, quyền lãnh đạo đó là tuyệt đối, không chia sẻ cho bất cứ giai cấp nào + Hai là, chính trị trọng hơn quân sự, đặt chế độ chính trị viên trong Quân đội Trên cơ sở phân tích, đánh giá tình hình cách mạng nước ta giai đoạn 1941 - 1945, lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc khẳng định: thời kỳ cách mạng hòa bình phát triển đã qua, nhưng thời kỳ khởi nghĩa chưa tới Do đó, cuộc đấu tranh lúc này phải từng bước, từ hình thức chính trị tiến lên hình thức quân sự Song, hiện tại chính trị trọng hơn quân sự Từ đó, Người chỉ thị, việc xây dựng các tổ, đội du kích trước hết, phải là đội vũ trang tuyên truyền nhằm động viên, hướng dẫn toàn dân tham gia phong trào cách mạng Người chỉ rõ:

“Về mặt chính trị, cấp nào cũng có một người chính trị phái viên do đoàn thể cách mạng chọn trong bộ đội ấy hoặc phái người ngoài đến làm” Chính trị viên phải là “linh hồn” của đội du kích; phải đi đúng đường lối chính trị của đoàn thể; có nhận thức cách mạng vững vàng, trình độ giác ngộ cách mạng sâu sắc; đồng thời, có lý luận cách mạng và năng lực tự động công tác thực

sự Năng lực lãnh đạo của chính trị viên phải gồm đủ mọi mặt: quân sự, chính trị, tuyên truyền, tổ chức, xếp đặt kế hoạch hoạt động, giải quyết kịp thời đúng đắn các việc cấp bách trước mắt và các việc sinh hoạt tinh thần, vật chất hằng ngày Chính trị viên phải nhúng tay vào tất cả mọi việc để dìu dắt người khác Người cũng đã bồi dưỡng và chỉ đạo các đồng chí Phạm Văn Đồng, Võ Nguyên Giáp biên soạn hai tác phẩm: “Công tác chính trị trong quân đội cách mạng” và “Chính trị viên trong quân đội” Đây là hai cuốn sách đầu tiên ở Việt Nam về công tác Đảng, công tác chính trị trong lực lượng vũ trang, bước đầu đã xác định một số nguyên tắc xây dựng lực lượng vũ trang về chính trị Đồng thời, trong “Điều lệ của Việt Nam tiểu tổ du kích cứu quốc” được thông qua tại Hội nghị Ban Chấp hành Trung ương Đảng tháng 5/1941 đã xác định:

từ hai tiểu tổ du kích trở lên tổ chức thành liên tiểu tổ, có một liên đội trưởng, một phó liên đội và một ủy viên chính trị để chỉ huy Cuối năm 1941, Người quyết định tổ chức đội du kích Pác Bó và cử đồng chí Lê Thiết Hùng làm chính trị viên, với phương châm hoạt động chủ yếu trong thời kỳ đầu là vũ trang tuyên truyền Ngày 22/12/1944 đội Việt Nam tuyên truyền giải phóng quân được thành lập theo Chỉ thị của Người, đồng chí Dương Mạc Thạch (Xích Thắng) được cử làm chính trị viên Trong Chỉ thị thành lập Người chỉ rõ: “ chính trị trọng hơn quân sự Nó là đội tuyên truyền”

Quán triệt và thực hiện quan điểm của Đảng và lãnh tụ Hồ Chí Minh, công tác chính trị trong các đội vũ trang tuyên truyền đã được phát huy cao, làm cho toàn thể cán bộ và đội viên du kích hiểu rõ con đường cách mạng cứu nước, nâng cao giác ngộ chính trị; Từ đó, ra sức tận tâm, tận lực vì sự nghiệp cách mạng vĩ đại của dân tộc Đồng thời, hoạt động vũ trang tuyên truyền còn góp phần to lớn xây dựng cơ sở chính trị và lực lượng của địa phương, từng bước mở rộng cơ sở cách mạng trên phạm vi cả nước Đây là một trong những nhân tố quan trọng góp phần làm nên Cách mạng Tháng Tám thành công

+ Ba là, công tác chính trị trong lực lượng vũ trang phải giải quyết tốt các mối quan hệ, tạo cơ sở nền tảng để phát huy sức mạnh tổng hợp, đưa cách mạng đến thành công Đặc điểm cuộc đấu tranh chống đế quốc và phong kiến của nhân dân ta là kháng chiến toàn dân, nên phải động viên và vũ trang toàn dân Vì thế, cùng với tổ chức lực lượng, đẩy mạnh huấn luyện, lãnh tụ Hồ Chí Minh luôn đòi hỏi lực lượng vũ trang phải giải quyết đúng đắn các mối quan

hệ, nhất là quan hệ với quần chúng nhân dân, quan hệ nội bộ và với kẻ địch

2.2.2 Thực tiễn xây dựng lực lượng vũ trang nhân dân giai đoạn

1941 - 1945

- Quan điểm của lãnh tụ Hồ Chí Minh về công tác chính trị trong xây

dựng lực lượng vũ trang là một bộ phận trong tư tưởng quân sự của Người Quan điểm đó trong giai đoạn 1941 - 1945 là cơ sở, nền móng để phát triển và hoàn thiện vào các giai đoạn tiếp sau Nó mãi mãi còn nguyên giá trị, sức sống mãnh liệt, giúp cho Đảng ta trong việc định hướng có tính nguyên tắc, phương pháp xem xét và vận dụng thực hiện công tác đảng, công tác chính trị trong lực lượng vũ trang nhân dân, xây dựng Quân đội nhân dân vững mạnh

về chính trị trong những giai đoạn cách mạng mới

Thực tiễn xây dựng lực lượng vũ trang nhân dân giai đoạn 1941 - 1945 cho thấy, quan điểm trên của lãnh tụ Hồ Chí Minh đã trở thành nguyên tắc về xây dựng quân đội kiểu mới của giai cấp vô sản được vận dụng vào hoàn cảnh Việt Nam Nhờ đó, lực lượng vũ trang cách mạng đã hình thành và ngày càng phát triển, tạo thành một khối thống nhất vững chắc về ý chí và hành động, không ngừng lớn mạnh, hoàn thành xuất sắc mọi nhiệm vụ mà Đảng và nhân dân giao cho

2.3 Đào tạo cán bộ quân sự, biên soạn tài liệu huấn luyện quân sự

2.3.1 Đào tạo cán bộ quân sự

- Hạ tuần tháng 12/1940, Nguyễn Ái Quốc cùng một số cán bộ rời Quế Lâm đi xuống Tĩnh Tây (Quảng Tây) Vài ngày sau Tết dương lịch năm 1941, đồng chí Hoàng Văn Thụ đã gặp lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc tại Tân Khư (Tĩnh Tây) Thay mặt Trung ương Đảng, đồng chí báo cáo với Người tình hình trong nước, những công việc đang thực hiện và kế hoạch chuẩn bị cho Hội nghị Trung ương lần thứ tám, đồng thời đề nghị Người nên chọn hướng Cao Bằng để về nước Mấy ngày sau, Người cùng Phạm Văn Đồng, Võ Nguyên Giáp, Phùng Chí Kiên, Đặng Văn Cáp được đồng chí Hoàng Sâm dẫn đường, qua Nậm Bo xuống Nậm Quang (sát biên giới Việt - Trung) Tại Nậm Quang, Nguyễn Ái Quốc mở lớp huấn luyện cho 43 cán bộ cách mạng Việt Nam Chương trình của lớp học rất thiết thực, với các nội dung cơ bản như: Tình