Các bước chọc dịch màng tim cấp cứu tại giường

Giải phẫu màng tim • Màng tim = Lá thành + Lá tạng • Giữa lá thành và lá tạng có rất ít dịch màng ngoài tim.. • Tràn dịch màng ngoài tim: khi có dịch xuất hiện giữa lá thành và lá tạ

Giải phẫu màng tim

•  Màng tim = Lá thành + Lá tạng

•  Giữa lá thành và lá tạng có rất ít dịch màng ngoài tim

•  Tràn dịch màng ngoài tim: khi có dịch xuất hiện giữa lá thành và lá tạng

PHÂN LOẠI TRÀN DỊCH MÀNG NGOÀI TIM

•   Tràn dịch màng ngoài tim số lượng ít:

KTSA < 10 mm, dịch khoảng 300 ml

•   Tràn dịch màng ngoài tim số lượng vừa:

KTSA khoảng 10 - 20 mm, dịch khoảng

300 - 700 ml

•   Tràn dịch màng ngoài tim số lượng nhiều:

KTSA > 20 mm, dịch khoảng > 700 ml

TRÀN DỊCH MÀNG NGOÀI TIM CÓ ÉP TIM CẤP

•  Cơ năng:

–  Bồn chồn, lo lắng, kích thích, lơ mơ

–  Khó thở, cảm giác chèn ép ngực

•   Thực thể:

–  Giống suy tim phải: gan to, TM cổ nổi

–  Tăng áp lực TM trung tâm: nhịp tim nhanh, tiếng tim mờ

–  Tụt huyết áp

–  Mạch đảo: HA giảm >10 mmHg khi hít vào

SIÊU ÂM TIM BN ÉP TIM CẤP

các khoảng trống siêu âm tim

–  Dấu hiệu ép nhĩ phải thì tâm trương: bắt đầu từ

cuối tâm trương và thấy rõ nhất ở mặt cắt cạnh ức trái trục ngang, dưới sườn, 4 buồng từ mỏm

–  Ép thất phải: ép thành trước và vùng phễu Mặt cắt trục ngang và trục dọc cạnh ức trái dễ quan sát

van nhĩ thất: Tăng bất thường dòng chảy qua van

ba lá và giảm bất thường dòng chảy qua van hai

lá khi BN hít vào sâu

Hình ảnh tràn dịch màng ngoài tim

THAY ĐỔI HUYẾT ĐỘNG

!

Vận tốc qua van ĐMC giảm > 25% trong chu kì hô hấp

THAY ĐỔI ĐƯỜN KÍNH TMC DƯỚI

TMC dưới giãn < 50% khi BN hít vào sâu

!

PHÂN BIỆT TDMT VÀ TDMP

•   Tràn dịch màng ngoài tim: trước ĐMC xuống

•   Tràn dịch màng phổi: dưới ĐMC xuống

!

TIÊU CHUẨN TDMT ÉP TIM TRÊN SIÊU ÂM TIM

•   Giãn TMC xuống > 20 mm và thay đổi <

50% theo chu kì hô hấp

•   Vận tốc qua van ĐMC hoặc van hai lá đầu tâm trương (sóng E) giảm > 25% theo chu

kì hô hấp

CÁC BƯỚC CHỌC DỊCH MÀNG NGOÀI TIM

Chuẩn bị bệnh nhân

–  Nếu BN tỉnh: giải thích lợi

ích và nguy cơ của thủ thuật cho BN, yêu cầu BN

kí cam kết

–  Nếu BN hôn mê: giải thích

lợi ích và nguy cơ của thủ thuật cho người nhà BN, yêu cầu kí cam kết

–  BN được mắc Monitor, thở oxy

Thầy thuốc chuẩn bị

Thầy thuốc đội

mũ và đeo khẩu trang vô khuẩn, rửa tay, mặc áo phẫu thuật

•  Lidocain gây tê

•  Dụng cụ vô trùng khác: khăn vô trùng có lỗ để phủ chỗ đặt catheter, kéo nhỏ, dao mổ

•  Bộ chống sốc + Bộ cấp cứu ngừng tuần hoàn: Bóng Ambu + Mask

Chuẩn bị dụng cụ

Vị trí chọc dịch màng ngoài tim

•   Tốt nhất dựa vào siêu

âm tim: vị trí tốt nhất

là vị trí khoảng trống siêu âm tim ở thì tâm trương rộng (khoảng

15 – 20 mm)

•   Vị trí đường Marfan

•   Vị trí mỏm tim

Hướng chọc dịch màng ngoài tim

chọc 2 cm bờ dưới xương sườn trái mũi ức

Bước 1: Sát khuẩn, Trải toan vô khuẩn

Bước 2: Gây tê, chọc thăm dò

Bước 3: Chọc bằng kim chọc mạch

Bước 4: Luồn guidewire

Bước 5: Rạch da bằng dao, nong bằng dilator

Bước 6: luồn catheter qua guidewire

Bước 6: luồn catheter qua guidewire (tiếp)

•  Lưu ý: đầu dây guidewire phải “thò” ra ngoài

catheter è sau đó đẩy cả hệ thống vào trong

Bước 7: Đẩy catheter vào màng ngoài tim

Bước 8: Rút dây guidewire khỏi catheter

Bước 9: Dẫn lưu dịch màng ngoài tim

Nhược điểm của catheter 1 nòng

Ưu điểm của kim chọc mạch

Dịch màng ngoài tim hay là máu?

•   Dịch màng ngoài tim không đông

Kiểm tra siêu âm tim cản âm

Theo dõi trong quá trình chọc dịch màng ngoài tim

sớm các ngoại tâm thu

Theo dõi sau thủ thuật

•   Theo dõi dấu hiệu sinh tồn

•   Theo dõi dịch màng tim: khi đầy chai dẫn lưu thì thay chai Khi dịch dẫn lưu < 50 ml/ngày + siêu

âm tim: còn rất ít dịch màng ngoài tim è rút dẫn lưu

XIN CẢM ƠN!