Giới thiệu phương pháp nghiên cứu định tính

Chu trình nghiên cứu Phát hiện vấn đề NC Xây dựng phương pháp NC Thu thập số liệu Xử lý và phân tích số liệu Đặt câu hỏi NC Viết mục tiêu NC Viết báo cáo NC... Định nghĩa nghiên cứu

Giới thiệu Phương pháp Nghiên cứu định tính

Mục tiêu bài học

• Giới thiệu quá trình nghiên cứu

• Giới thiệu khái niệm nghiên cứu định tính

• Trình bày, mục đích, đặc điểm của nghiên cứu định tính

• Hiểu được cách áp dụng nghiên cứu định tính trong y tế công cộng

Chu trình nghiên cứu

Phát hiện

vấn đề NC

Xây dựng phương pháp NC

Thu thập

số liệu

Xử lý và phân tích số liệu

Đặt câu hỏi

NC

Viết mục

tiêu NC

Viết báo cáo NC

Định nghĩa nghiên cứu định tính

“Nghiên cứu định tính nhằm tìm hiểu một vấn đề

hay chủ đề nghiên cứu nào đó nhìn nhận từ quan

điểm của người dân địa phương có liên quan đến

nó Nghiên cứu định tính đặc biệt có hiệu quả trong việc thu thập các thông tin cụ thể về mặt

văn hóa bao gồm các giá trị, ý kiến, hành vi, hoàn

cảnh xã hội của quần thể nào đó.”

Mack et al Qualitative Research Methods:

A Data Collector’s Field Guide Family Health International.

Chu trình NC định tính

Nghiên cứu định tính

• Là một phương pháp/cách tiếp cận

• Nguồn gốc nhân chủng học

• Tìm hiểu hành vi của con người

• Tìm hiểu ý nghĩa và sự lý giải của con

người đối với hành vi của họ

• Giả thiết:

– Có nhiều yếu tố tác động đến hành vi

– Con người thường hành động một cách logic theo thế giới quan của họ

• Sử dụng ngày càng nhiều trong YTCC

Sử dụng nghiên cứu định tính

 Nghiên cứu về hành vi:

 Cung cấp thông tin mới: nghiên cứu thăm dò

 Cung cấp thông tin sâu:

 Nghiên cứu các vấn đề nhạy cảm

 Nghiên cứu các nhóm đối tượng ẩn, khó tiếp cận

 Cung cấp thông tiný nghĩa và sự lý giải về hành vi

của “người trong cuộc”

• Nghiên cứu về nhận thức, thực hành, niềm tin và kinh

nghiệm của các cá nhân về một chủ đề/sự kiện cụ thể

 Cung cấp các thông tin hoàn cảnh xảy ra hành vi

 Yếu tố văn hoá, kinh tế, chính trị, xã hội ảnh hưởng đến hành vi

Ví dụ câu hỏi NCĐT

 Việc sử dụng thuốc tránh thai trong nhóm phụ nữ trẻ có thể được

cải thiện trong hoàn cảnh này như thế nào?

 Trong những hoàn cảnh nào trẻ vị thành niên nhiễm HIV nên tiết lộ

tình trạng nhiễm của mình? Trong trường nào không nên tiết lộ?

 Các rào cản và yếu tố hỗ trợ người nhiễm trong việc tiếp cận với dịch

vụ chăm sóc và điều trị HIV?

 Trải nghiệm của những người phụ nữ di cư từ Trung Quốc sang

Canada trong việc tiếp cận các dịch vụ y tế trước, trong và sau sinh là như thế nào?

 Những người phụ nữ mại dâm giải thích thế nào về việc sử dụng đá

và hành vi tình dục của họ

Sử dụng nghiên cứu định tính

(Tiếp)

• Nghiên cứu về hành vi

• Xác định những tồn tại về can thiệp

• Thiết kế: Xây dựng các công cụ điều tra định lượng chính xác hơn

• Phân tích: Hoàn chỉnh và giải thích thông tin định lượng

Sử dụng nghiên cứu định tính

(Tiếp)

• Nghiên cứu đánh giá:

– Câu hỏi định lượng đo lường các biến số độc lập (chỉ báo) và kết quả chương trình.

– Câu hỏi định tính cho phép tìm hiểu sâu kinh

nghiệm của những người tiếp cận (hoặc không tiếp cận được) với các chương trình can thiệp.

Định lượng và Định tính

lượng là phương pháp

nghiên cứu các hiện

tượng xã hội và thể

hiện chúng dưới dạng

các biến số đo lường

được (lượng hóa)

• Số liệu thu thập và thể

hiện số liệu dưới dạng

các con số

hướng tới tìm hiểu ý

nghĩa của các hiện

tượng/ hành vi trong mối

tương quan với hoàn

cảnh xảy ra hiện tương/

hành vi

• Số liệu thu thập được thường thể hiện dưới

dạng chữ

Phương pháp thu thập số liệu

Phỏng vấn sâu

• Phỏng vấn trực tiếp cá

nhân

• Thu thập thông tin sâu

về các vấn đề cụ thể

– Quan điểm của cá nhân

– Các vấn đề nhạy cảm

• Xây dựng hướng dẫn

phỏng vấn sâu

• Kỹ năng phỏng vấn

Thảo luận nhóm tập trung

• Thảo luận nhóm 6-10

người

• Tìm hiểu quan điểm của

nhóm về một chủ đề cụ

thể: sản phẩm, dịch vụ…

• Có sự tương tác giữa các

thành viên trong nhóm

• Xây dựng hướng dẫn thảo

luận nhóm

• Khó thực hiện hơn phỏng

vấn sâu

• Kỹ năng phỏng vấn và

điều hành nhóm

Quan sát

• Quan sát

– QS không tham dự

– QS tham dự

• Kỹ năng ghi chép

và ghi nhật ký thực

địa

• Mức độ tham dự

thay đổi theo thời

gian

Quản lý và phân tích số liệu

• Xử lý số liệu

– Gỡ băng phỏng vấn dưới dạng chữ (MS.Word)

• Phân tích số liệu: theo chủ đề

– Mã hóa số liệu

– Xây dựng bảng mã

– Viết báo cáo

• Phân tích số liệu

– Không sử dụng phần mềm

– Sử dụng phần mềm (NVIVO, Atlasti,

Ethnography, Nudist*)

Câu hỏi tóm tắt

• Nghiên cứu định tính là gì?

• Mục tiêu của nghiên cứu định tính?

• Thông tin định tính có đặc điểm gì?

• Mục tiêu của NC định tính khác với định lượng ở chỗ nào?

Tài liệu tham khảo

• Tài liệu bắt buộc

• Phương Pháp Nghiên Cứu Định Tính (Đại học Y tế Công cộng, Nhà xuất bản lao động xã hội, 2012)

• Tài liệu tham khảo

• Nhân học Y tế ứng dụng (Đặng Vũ Trung, 2003).

• Introduction: Discipline and Practice of Qualitative Research in

Denzin and Yvonna S Lincoln Sage Publications, 2003

Bài tập thực hành

• Bài tập 1.1: Xác định vấn đề nghiên cứu định

tính

– Liệt kê một số vấn đề y tế/ sức khỏe liên quan đến chương trình/hoạt động y tế

– Xác định vấn đề ưu tiên nghiên cứu

– Xác định vấn đề nghiên cứu định tính

– Xác định câu hỏi nghiên cứu định tính

• Bài tập 1.2

– Viết phần đặt vấn đề (2 trang), nêu rõ:

• Tại sao cần thực hiện nghiên cứu này?