Tên hồ sơ dạy học Tích hợp chủ đề Giáo dục môi trường và kỹ năng sống thông qua kiến thức các môn: Vật lý, Hoá học, Địa lý, Toán học và Giáo dục công dân vào giảng dạy bài: “Sự nổi” môn
Trang 1PHIẾU THÔNG TIN VỀ NHÓM GIÁO VIÊN DỰ THI
- Sở giáo dục và đào tạo tỉnh Đắk Nông
- Phòng giáo dục và đào tạo huyện Đắkrlấp
- Trường THCS Lương Thế Vinh
- Địa chỉ: Thôn 5 xã Quảng Tín- ĐắkRlấp- Đắk Nông
Điện thoại: 05013644086; Email: c2luongthevinhdrl.daknong@moet.edu.vn
*Thông tin về giáo viên:
Họ và tên: Lâm Mạnh Hùng
Ngày sinh: 09-10-1980 Môn: Vật Lý
Điện thoại: 0987227383; Email: lamhunggvltv@gmail.com
Trang 2PHIẾU MÔ TẢ HỒ SƠ DẠY HỌC DỰ THI
1 Tên hồ sơ dạy học
Tích hợp chủ đề Giáo dục môi trường và kỹ năng sống thông qua kiến thức các môn: Vật lý, Hoá học, Địa lý, Toán học và Giáo dục công dân vào giảng dạy bài: “Sự nổi” môn Vật lý 8
2 Mục tiêu dạy học
Trong cuộc sống hằng ngày, chúng ta thường gặp rất nhiều hiện tượng liên quan đến kiến thức vật lí Một trong những kiến thức tác động rất lớn đến các hoạt động của con người đó là “ Sự nổi” Để góp phần vào việc giải thích các hiện tượng liên quan đến sự nổi của vât… Tôi đã đề ra một số giải pháp vận dụng kiến thức các môn học toán, hóa, sinh, địa, giáo dục công dân để giải quyết tốt các vấn đề về sự nổi của vật trong cuộc sống
* Kiến thức
- Giúp các em nắm được và hiểu rõ tính chất vật lý của dầu là không tan trong nước
và nhẹ hơn nước nên nổi được trên nước
- Biết được khí H2 nhẹ hơn khí O2 nên quả bóng bay bay được trên bầu trời; Khí CO2
nặng hơn khí O2 nên khi ta thổi thì quả bóng không bay được
- Biết được vị trí địa lí của “ Biển Chết” trên thế giới
- Biết được cá sống được là nhờ có O2 ; Biết cách thở khi rơi xuống nước
- Hiểu được nguyên nhân gây ô nhiễm môi trường và nêu được các biện pháp hạn chế ô nhiễm môi trường trong trường hợp ô nhiễm không khí, ô nhiễm nguồn nước và có ý thức bảo vệ môi trường
* Kỹ năng:
- Giúp các em rèn tốt khả năng tư duy, thảo luận nhóm, thu thập thông tin, phân tích các kênh hình, kênh chữ, liên hệ thực tế
- Biết vận dụng kiến thức liên môn trong giải quyết vấn đề
* Thái độ:
- Giáo dục ý thức bảo vệ môi trường cụ thể là bảo vệ chính môi trường ở địa phương nơi các em đang sinh sống
- Nghiêm túc, hợp tác tốt, linh hoạt trong các hoạt động vận dụng kiến thức liên môn trong việc lĩnh hội kiến thức
3 Đối tượng dạy học của bài học
*Đối tượng dạy học là học sinh khối 8
- Số lượng học sinh: 37 em
- Số lớp thực hiện: 01 lớp
* Dự án mà tôi thực hiện là kiến thức Vật lý 8 đồng thời trực tiếp giảng dạy với các
em học sinh lớp 8 nên có nhiều thuận lợi trong quá trình thực hiện
- Thứ nhất: các em học sinh lớp 8 đã tiếp cận và làm quen với kiến thức chương trình bậc THCS nói chung và môn Vật lý nói riêng nên các em không còn bỡ ngỡ, lạ lẫm với những hình thức kiểm tra đánh giá mà giáo viên đề ra
- Thứ hai: Đối với kiến thức bài “ Sự nổi” các em đã học ở bài trước các kiến thức liên quan đến lực đẩy Ác si mét; Hai lực cân bằng; Trọng lượng riêng một số chất
Trang 3- Thứ 3: Đối với các môn học khác cũng vậy như môn Hóa học, Sinh học, Toán học các em cũng được tìm hiểu kiến thức liên quan đến môn Vật lý trong đó có kiến thức
về “Sự nổi” Vì vậy khi cần tích hợp kiến thức của một môn học nào đó vào vào bộ môn Vật lý để giải quyết vấn đề trong bài học các em không cảm thấy bỡ ngỡ Ví dụ: Đối với học sinh lớp 6,7 mà kết hợp kiến thức môn Hóa học vào môn Vật lý là không thể được Như vậy chỉ có học sinh lớp 8 mới có thể tích hợp được kiến thức của các môn học này để giải quyết vấn đề trong môn học một cách thuận lợi nhất
4 Ý nghĩa của bài học
Qua dạy học thực tế nhiều năm chúng tôi thấy rằng việc tích hợp kiến thức giữa các môn học vào giải quyết một vấn đề nào đó trong một môn học là việc làm hết sức cần thiết Điều đó không chỉ đòi hỏi người giáo viên giảng dạy bộ môn không chỉ nắm bắt nhuần nhuyễn kiến thức bộ môn mình giảng dạy mà còn phải không ngừng học hỏi, trau dồi kiến thức của những bộ môn học khác để giúp các em giải quyết các tình huống, các vấn đề đặt
ra trong môn học nhanh chóng và hiệu quả nhất
Đối với việc tích hợp kiến thức các môn toán, hóa học, sinh học, địa lí, giáo dục công dân vào bài dạy “Sự nổi” sẽ giúp các em nắm đươc, hiểu rõ nguyên nhân dầu nổi trên biển; ô nhiễm môi trường; Sự tồn tại của “ Biển chết” trên thế giới; Sự sinh tồn của các loài động vật dưới nước khi môi trường nước không bị ô nhiễm; Biết cách thở khi rơi xuống nước Từ đó, các em có ý thức bảo vệ môi trường bằng một số biện pháp thiết thực của bản thân
Trong thực tế chúng tôi thấy khi bài soạn có tích hợp với kiến thức của các môn học khác sẽ giúp giáo viên tiếp cận tốt hơn, hiểu rõ hơn, sâu hơn những vấn đề đặt ra trong SGK Từ đó bài học trở nên sinh động hơn, học sinh có hứng thú bài học, được tìm tòi, khám phá nhiều kiến thức và được suy nghĩ sáng tạo hơn đồng thời vận dụng vào thực tế tốt hơn
5 Thiết bị dạy học, học liệu
* Giáo viên:
- 1 cốc thủy tinh to đựng nước, 1 hòn bi sắt, một hòn bi gỗ, 1 miếng gỗ nhỏ
- Hình ảnh về ô nhiễm môi trường không khí, ô nhiễm nguồn nước, “Biển chết”, khí cầu
- Kiến thức toán học về lập luận, chứng minh
- Kiến thức hóa học liên quan đến tính chất vật lý của một số loại khí, nước và dầu
- Kiến thức địa lí về sự tồn tại của “Biển chết”
- Kiến thức sinh học về sự trao đổi chất đối với loài cá Kỹ năng sống khi rơi xuống nước
- Kiến thức giáo dục công dân về ý thức bảo vệ môi trường, tinh thần tự giác
* Học sinh:
- Nghiên cứu kĩ nội dung bài học
- 1 cốc thủy tinh to đựng nước, 1 miếng gỗ nhỏ Bảng phụ
* Ứng dụng CNTT: Sử dụng phần mềm soạn giảng để trình chiếu các Slide minh hoạ nội dung kiến thức từng phần cần truyền đạt cho học sinh
6 Hoạt động dạy học và tiến trình dạy học
Đối với bài “Sự nổi” giáo viên thực hiện theo các bước sau:
Trang 4I MỤC TIÊU
1 Kiến thức
- Giải thích được khi nào vật nổi, chìm
- Nêu được điều kiện nổi của vật
- Biết được khi vật nổi trên mặt thoáng chất lỏng thì FA = P
- Biết vận dụng kiến thức của các môn học toán, sinh, hóa, địa, giáo dục công dân
để giải thích các hiện tượng liên quan đến sự nổi của vật
2 Kỹ năng
- Làm thí nghiệm về sự nổi của vật trong chất lỏng
- Giúp các em rèn tốt khả năng tư duy, thảo luận nhóm, thu thập thông tin, phân tích các kênh hình, kênh chữ, liên hệ thực tế
- Biết vận dụng kiến thức liên môn trong giải quyết vấn đề
3 Thái độ
- Giáo dục ý thức bảo vệ môi trường cụ thể là bảo vệ chính môi trường ở địa phương nơi các em đang sinh sống
- Nghiêm túc, hợp tác tốt, linh hoạt trong các hoạt động vận dụng kiến thức liên môn trong việc lĩnh hội kiến thức
II ĐỒ DÙNG DẠY HỌC
1 Giáo viên:
1 cốc thủy tinh to đựng nước, 1 hòn bi sắt, 1 hòn bi gỗ, 1 miếng gỗ nhỏ
2 Mỗi nhóm học sinh:
Nghiên cứu kĩ nội dung bài học
1 cốc thủy tinh to đựng nước , 1 miếng gỗ nhỏ
III CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY VÀ HỌC.
Hoạt động 1: Giới thiệu bài mới ( 3
phút)
- Giới thiệu bài mới:
+ Làm thí nghiệm thả hòn bi gỗ và
hòn bi sắt vào nước
+ yêu cầu học sinh quan sát hiện
tượng và đưa ra câu trả lời
+ GV trình chiếu hình ảnh minh họa
để đưa ra vấn đề cần tìm hiểu
- HS quan sát, lắng nghe:
+ Cá nhân HS trả lời câu hỏi nêu ra
+ HS cả lớp theo dõi hình ảnh minh họa.nhận thức vấn đề cần nghiên cứu
Nội dung giới thiệu bài:
Tại sao khi thả hòn bi
gỗ vào nước thì hòn bi
gỗ nổi, còn hòn bi sắt lại chìm?
- Khi nào vật nổi? vật chìm?
Họat động 2: Tìm hiểu điều kiện vật
nổi, vật chìm.( 10 phút )
Mục tiêu:
- Nắm được điều kiện vật nổi, vật
chìm khi so sánh lực đẩy Ác Si Mét
và trọng lượng của vật.
- Phân tích được kết quả TN ảo để
Trang 5rút ra nhận xét
- Trình chiếu hình ảnh thả vật vào
trong chất lỏng
- Khi một vật nằm trong chất lỏng
chịu tác dụng của những lực nào?
- Nhận xét về phương và chiều của
hai lực đó?
- Trình chiếu thí nghiệm ảo 3 trường
hợp khi thả vật vào chất lỏng(nhấn
nút Làm TN)
- Yêu cầu HS thảo luận C2 và điền từ
vào ô trống
Ghi kết quả vào ô trống (Nhấn nút
Ghi kết quả trên bảng trình chiếu )
- Nêu kết luận về trường hợp vật nổi,
vật chìm, vật lơ lững?
- Trình chiếu kết luận
- Cá nhân HS trả lời câu hỏi
- Nhóm HS quan sát, tìm hiểu về TN ảo trả lời câu C2
- Các nhóm điền từ vào ô trống trên bảng phụ
- Rút ra lết luận
- Ghi vở
I Điều kiện để vật nổi, vật chìm
* Kết luận Vật chìm khi
P >FA
Vật nổi ( chuyển động lên trên) khi P< FA
Vật lơ lững (đứng yên) khi P = FA
Họat động 3: Tìm hiểu độ lớn của
lực đẩy Ác si mét khi vật nổi trên mặt
thoáng của chất lỏng (10 phút )
Mục tiêu: - Viết được công thức tính
lực đẩy Ác si mét và biết được V là
thể tích của phần chất lỏng bị vật
chiếm chỗ
- Tiến hành được TN, phân tích được
kết quả TN để rút ra kết luận về
trường hợp vật nổi trên mặt thoáng
chất lỏng thì F A = P.
- Phân biệt được trường hợp vật nổi
trên mặt thoáng và vật lơ lững.
- Giới thiệu và hướng dẫn thí nghiệm
+ Mục đích TN
+ Dụng cụ TN
+ Cách tiến hành TN
- Trình chiếu TN ảo
- Yêu cầu đại diện nhóm nhận dụng
cụ TN
- Lắng nghe, quan sát tìm
hiểu thí nghiệm : dụng cụ,
mục đích, cách tiến hành
II Độ lớn của lực đẩy
Ác si mét khi vật nổi trên mặt thoáng của
Trang 6- Yc Hs tiến hành TN theo nhóm,
thảo luận hoàn thành C3 trên bảng
nhóm
- Yc các nhóm treo kết quả lên bảng
- Yc các nhóm nhận xét, bổ sung
Trình chiếu kết luận
- Hướng dẫn Hs nhớ lại kiến thức về
hai lực cân bằng để trả lời C4
- Trình chiếu nội dung C5
- Yêu cầu HS chọn đáp án đúng
- Nhấn nút chọn đáp án đúng
- Đại diện nhóm nhận dụng cụ TN
- Quan sát TN ảo
- Tiến hành TN theo nhóm Thảo luận nhóm hoàn thành C3
- Đại diện nhóm treo kết quả C3 lên bảng
- Các nhóm khác nhận xét, bổ sung
- Cá nhân trả lời C4: P =
FA vì trọng lực và lực đẩy
Ác si mét là hai lực cân bằng
- Cá nhân HS chọn đáp án đúng
- Ghi vở kết luận
- Cá nhân HS trả lời C5,
HS khác nhận xét bổ sung
chât lỏng
C3:
Miếng gỗ nổi vì
FA < P
C4: P = FA vì trọng lực và lực đẩy Ác si mét là hai lực cân bằng
* FA = d.V V: Thể tích phần chất lỏng bị vật chiếm chỗ ( m3)
d:Trọng lượng riêng của chất lỏng (
N/m3)
FA: Lực đẩy Ác si mét ( N)
Hoạt động 4: Vận dụng(15 phút )
Mục tiêu: - Sử dụng kiến thức môn
toán chứng minh được vật nổi khi: d v
< d l ; vật chìm khi d v > d l; vật lơ lững
khi d v = d l
- Vận dụng kiến thức hóa học giải
thích hiện tượng tràn dầu trên biển;
quả bóng bay, khí cầu.
- Vận dụng kiến thức sinh học giải
thích sự sinh tồn của các loại động
vật dưới nước Kỹ năng hít thở ở
người khi lăn dưới nước
- Sử dụng kiến thức địa lý biết được
biển chết ở nước nào?
- Vận dụng kiến thức môn giáo dục
công dân trong việc giáo dục bảo vệ
môi trường.
- Trình chiếu câu C6
- Hướng dẫn HS lập luận từ giả
thuyết đề bài kết hợp kiến thức mục I
Trang 7suy ra điều cần chứng minh.
- GV chốt lại câu trả lời đúng
Cộng điểm cho cá nhân trả lời
đúng
- Trình chiếu hình ảnh tàu ngầm và
yêu cầu HS trả lời C7
- Chốt lại câu trả lời
Cộng điểm cho HS trả lời đúng
- Hướng dẫn HS trả lời C8
- GV chốt lại câu trả lời đúng
Cộng điểm cho HS trả lời đúng
- Trình chiếu hình ảnh minh họa hiện
tượng tràn dầu trên biển làm cá chết
Không khí ô nhiễm
- Tại sao dầu nổi trên biển? vì sao cá
chết?
- Chốt lại câu trả lời đúng
- Giáo dục HS ý thức trong việc bảo
vệ môi trường
Hiệu ứng nhà kính là gì? Tại sao có
hiệu ứng nhà kính?
- Trình chiếu hình ảnh minh họa
- Trình chiếu câu trả lời
- Tại sao quả bóng su nếu ta thổi thì
quả bóng không bay, khi bơm khí hê
li hoặc H2 vào thì quả bóng bay?
( Kinh khí cầu)
- Trình chiếu hình ảnh khí cầu
- Quan sát tàu ngầm trên màn hình, vận dụng kiến thức về điều kiện vật nổi, vật chìm giải thích C7
- HS khác nhận xét bổ sung
- Cá nhân HS trả lời C8
- HS khác nhận xét, bổ sung
- Quan sát hình ảnh, vận dụng kiến thức hóa học kết hợp điều kiện vật nổi giải thích hiện tượng tràn dầu
- Cá nhân HS trả lời
- HS khác nhận xét
- HS vận dụng kiến thức hóa học và điều kiện nổi
để giải thích
III Vận dụng C6: - Vì V bằng nhau Khi dv > dl: Vật chìm CM:
Khi vật chìm thì
FA < P dl.V < dv.V dl < dv
Tương tự chứng minh
dl = dv
và dv < dl
C7
Vì trọng lượng riêng của sắt lớn hơn trọng lượng riêng của nước Chiếc thuyền bằng thép nhưng người ta làm các khoảng trống
để TLR nhỏ hơn TLR của nước
C8: Bi sẽ nổi vì TLR của thủy ngân lớn hơn TLR của thép
Đối với chất lỏng không hòa tan trong nước Các hoạt động khai thác và vận chuyển dầu có thể làm
rò rỉ dầu lửa Vì dầu nhẹ hơn nước nên dầu nổi trên mặt nước Lớp dầu này ngăn cản việc hòa tan oxy trong nước vì vậy sinh vật không lấy được oxy sẽ chết
Trang 8- Chốt lại câu trả lời đúng.
- Trong cuộc sống ta cần làm gì để
bảo vệ môi trường?
- Trình chiếu hình ảnh minh họa một
số biện pháp bảo vệ môi trường
- Trình chiếu hình ảnh biển chết
-“ Biển chết” có ở nước nào?
- Tại sao mọi người có thể nổi trên
mặt biển dù không biết bơi?
- Tại sao khi rơi xuống nước, mặc dù
không biết bơi nhưng có người chìm,
người nổi?
- GV gợi ý: Dựa vào kiến thức môn
sinh học kết hợp điều kiện vật nổi để
giải thích
- Thông qua hiện tượng vật lý này
giáo dục cho các em kỹ năng sống khi
gặp trường hợp rơi xuống nước
- Nhớ lại tính chất vật lý của khí O2, CO2, H2 và điều kiện vật nổi trả lời
- Khi ta thổi khí CO2
trong quả bóng nặng hơn khí O2 trong không khí nên quả bóng không bay được Trong khi đó khí H2
nhẹ hơn khí O2 nên quả bóng bay được
- Cá nhân HS nêu một vài biện pháp
- Cá nhân HS đọc thông tin SGK trả lời : Biển chết nằm giữa I xra- ren và Giooc- đa-ni
Người nổi được trên biển chết vì dng < dnb
HS thảo luận và trả lời:
Khi rơi xuống nước, nếu
ta biết cách thở và nín thở thì dng < dn nên người nổi
Nếu ta thở tùy tiện, nước tràn vào cơ thể làm cho
dng > dn nên chìm
Biện pháp: Để han chế ô nhiễm môi trường: sử dụng nguồn năng lượng sạch; trồng cây xanh
- Người nổi được trên biển chết vì dng < dnb
4 Củng cố (3 phút)
Câu1: Nêu điều kiện vật nổi, vật chìm, vật lơ lững?
Câu 2: Viết công thức tính lực đẩy Acsimet khi vật nổi trên mặt thoáng của chất lỏng?
Câu 3: Lấy ví dụ về một hiện tượng trong thực tế liên quan đến sự nổi? Từ đó nêu một vài biện pháp góp phấn bảo vệ môi trường?
5 Dặn dò (1 phút)
-Học thuộc nội dung phần ghi nhớ
Trang 9-Trả lời và làm lại các câu hỏi và bài tập trong SGK, SBT
-Đọc thêm phần “có thể em chưa biết”
Các hoạt động dạy học diễn ra theo bài soạn, nhưng giáo viên cần lưu ý một số vấn đề trong bài để giúp học sinh tích hợp tốt kiến thức của các môn học khác hiểu sâu hơn, rõ hơn hiện tượng cần giải quyết trong hoạt động 4
Để dạy hoạt động 4 ta cần:
- Sử dụng kiến thức môn toán chứng minh được vật nổi khi: dv < dl; vật chìm khi dv > dl;
vật lơ lững khi dv = dl
- Vận dụng kiến thức hóa học giải thích hiện tượng tràn dầu trên biển; quả bóng bay, khí cầu
- Vận dụng kiến thức sinh học giải thích sự sinh tồn của các loại động vật dưới nước Thao tác hít thở khi rơi xuống nước
- Sử dụng kiến thức địa lý biết được biển chết ở nước nào?
- Vận dụng kiến thức môn giáo dục công dân trong việc giáo dục bảo vệ môi trường
7 Kiểm tra đánh giá kết quả học tập
* Giáo viên:
Quá trình kiểm tra đánh giá được thực hiện dưới dạng bài viết Mỗi học sinh làm một bài với nội dung câu hỏi sau
Câu 1: Nêu kết luận về điều kiện vật nổi, vật chìm, vật lơ lửng?
Câu 2 Tại sao khi nấu canh, ta đổ dầu vào nước thì dầu nổi trên nước?
Câu 3 Lấy ví dụ về hiện tượng liên quan đến sự nổi làm ô nhiễm môi trường? Nêu một vài biện pháp khắc phục ô nhiễm môi trường?
* Học sinh
Trong hoạt động dạy học, tiếp thu kiến thức học sinh tự đánh giá kết quả lẫn nhau qua các lần thảo luận nhóm
8 Các sản phẩm của học sinh
Sau khi chấm bài kiểm tra chúng tôi thấy 100% học sinh đã biết trình bày ý tưởng của mình trong việc giải thích vấn đề, trả lời được câu hỏi nêu ra Đặc biết các em biết tích hợp kiến thức của các môn học để làm bài
Kết quả đạt được: Loại trung bình: 12 HS
Loại Khá: 14 HS Loại giỏi: 11 HS
Từ kết quả học tập của các em tôi nhận thấy việc tích hợp kiến thức liên môn vào một môn học nào đó là việc làm hết sức cần thiết, có hiệu quả rõ rệt đối với học sinh Cụ thể tôi đã thực hiện thử nghiệm đối với bộ môn Vật lý nói chung và bài “Sự nổi” nói riêng đối học sinh lớp 8 năm học 2014- 2015 đã đạt kết quả rất khả quan Chúng tôi sẽ thực hiện
dự án này vào HKII của năm học 2014 -2015 đối với học sinh lớp đang giảng dạy và sẽ
mở rộng hơn ở các khối lớp 6,7,9 Việc tích hợp kiến thức liên môn giúp các em học sinh không chỉ giỏi một môn mà cần biết kết hợp kiến thức các môn học lại với nhau để trở thành một con người phát triển toàn diện Đồng thời việc thực hiện những sản phẩm này sẽ giúp người giáo viên không ngừng trau dồi kiến thức của các môn học khác để dạy bộ môn mình tốt hơn, đạt hiệu quả cao hơn
Tôi xin chân thành cảm ơn!