bai giang 2

Ngữ liệu 1 Trong hoạt động giao tiếp trên có những nhân vật giao tiếp nào?. a.- Trong hoạt động giao tiếp trên, có những nhân vật giao tiếp: Tràng, thị, và giao tiếp trên có đặc điểm nh

Líp 12A5 Chµo Mõng

C¸c ThÇy C«!

Nhân Vật Giao Tiếp

Ngườiưthựcưhiện: Trần Thị Điển

Tổ: Ngữ Văn

I Phân tích ngữ Liệu

1 Ngữ liệu 1

Trong hoạt động giao tiếp trên có những nhân vật giao tiếp nào?

a.- Trong hoạt động giao tiếp

trên, có những nhân vật giao tiếp: Tràng, thị, và

giao tiếp trên có

đặc điểm nh thế nào về lứa tuổi, giới tính, tầng lớp

xã hội?

- Họ đều là những ng ời trẻ tuổi cùng

trang lứa cùng tầng lớp xã hội (cùng là những ng ời nghèo khổ) tuy nhiên họ khác nhau về

giới tính

b.- Các nhân vật th ờng xuyên đổi vai nói

và vai nghe, nghĩa là có sự luân phiên l ợt

lời:

+ lúc đầu: Tràng là ng ời nói, mấy cô gái

là ng ời nghe

+Tiếp theo mấy cô gái là ng ời nói, thị là

ng ời nghe

+ Tiếp theo: Thị là ng ời nói, Tràng (là

chủ yếu) và mấy cô gái là ng ời nghe

+ Tiếp theo Tràng là ng ời nói thị là ng ời

nghe

+ Cuối cùng thị là ng ời nói Tràng là ng ời

nghe

Các nhân vật giao tiếp chuyển

đổi vai ng

ời nói, vai

ng ời nghe

và luân phiên l ợt lời nh thế nào?

L ợt lời đầu tiên của nhân vật “thị” h ớng

tới ai?

- L ợt lời đầu tiên của nhân vật “thị” có hai phần

Phần 1: “Có khối

cơm trắng mấy giò

đấy!” Là nói với

các bạn gái

Phần 2: “Này, nhà tôi ơi, nói thật hay nói khoác đấy?” Là nói với hắn (Tràng)

c Các nhân vật giao tiếp trên bình đẳng về lứa tuổi và

vị thế xã hội (họ đều là những ng ời dân lao động cùng

cảnh ngộ)

=> Cuộc giao tiếp diễn ra thoải mái, tự nhiên

Các nhân vật giao tiếp trên có bình đẳng về vị thế xã hội

không?

d Khi bắt đầu giao tiếp, quan hệ giữa các nhân vật là xa lạ không quen biết nh ng họ

đã nhanh chóng thiết lập đ ợc quan hệ thân mật gần gũi do cùng lứa tuổi , cùng tầng

lớp xã hội

Các nhân vật giao tiếp trên có quan hệ xa lạ hay thân tình khi bắt đầu cuộc giao tiếp?

1 Ngữ liệu 1

e Những đặc điểm về vị thế xã hội, quan hệ thân sơ, lứa

tuổi, giới tính, nghề nghiệp Chi phối lời nói của các nhân vật khi giao tiếp:

- Ban đầu ch a quen lên chỉ trêu đùa thăm dò

- Dần dần khi đã quen họ mạnh dạn hơn Vì cùng lứa tuổi và cảnh ngộ nên các nhân vật giao tiếp tỏ ra rất thoải mái, tự nhiên Họ c ời đùa, nói về chuyện làm ăn, về miếng cơm manh áo Họ nói năng luôn có sự phối hợp với cử chỉ,

điệu bộ (c ời nh nắc nẻ, đẩy vai nhau cong cớn, lon ton chạy, liếc mắt, c ời tít ) Lời nói của họ mang tính chất khẩu ngữ (này, đấy, có khối, nhà tôi ơi, đằng ấy nhỉ ), sử dụng nhiều kết cấu khẩu ngữ (có thì, đã thì), ít dùng từ x ng hô, th ờng nói trống không

xã hội, quan hệ thân sơ, lứa

tuổi, giới tính, nghề nghiệp Chi phối lời nói của các nhân vật nh thế

nào?

I Phân tích ngữ liệu

Đoạn trích trên có nh ng nhân vật giao tiếp nào? Tr ờng hợp nào Bá Kiến nói với một ng ời nghe, tr ờng hợp nào nói với

nhiều ng ời nghe?

Kiến, Chí Phèo, Lý C ờng, các bà vợ của Bá Kiến, dân làng Khi Bá Kiến nói với Chí Phèo thì chỉ có một ng ời nghe Còn lại khi nói với Lý C ờng, mấy bà vợ, dân làng thì có nhiều ng

ời nghe (trong đó có cả Chí Phèo)

2 Ngữ liệu 2

b Với tất cả những ng ời nghe trong đoạn trích Bá Kiến

đều có vị thế cao hơn

Vị thế của Bá Kiến so với từng ng ời nghe nh thế nào? Điều đó chi phối cách nói của Bá

Kiến ra sao?

+ Trong gia đình (với mấy bà vợ và Lý C ờng) Bá

Kiến là chồng, là cha, nên “quát”

+ Đối với những ng ời làng Bá Kiến từng là lý tr ởng, chánh tổng (thuộc tầng lớp trên) nên lời nói có vẻ tôn trọng (các ông, các bà) nh ng thực chất là đuổi (về đi

thôi chứ! Có gì mà xúm lại thế này?)

+ Với Chí Phèo, Bá Kiến có vị thế cao hơn nh ng

trong cảnh này Chí Phèo đến ăn vạ nên Bá Kiến đã

dùng lời nói ngọt nhạt để xoa dịu.

§èi víi ChÝ PhÌo, B¸ KiÕn thùc hiÖn nh÷ng chiÕn l îc giao tiÕp nµo?

2 Ng÷ liÖu 2

C Đối với Chí Phèo, Bá Kiến thực hiện chiến l ợc giao tiếp rất khôn ngoan, gồm nhiều b ớc

+ Xua đuổi

các bà vợ và

dân làng để

tránh to

chuyện, cô

lập Chí Phèo

và để giữ thể

diện

+ Dùng lời ngọt nhạt để vuốt ve, mơn trớn Chí

+ Nâng vị thế Chí Phèo lên ngang hàng với mình để xoa dịu Chí

+Giả vờ kết tội

Lý C ờng nghĩa

là gián tiếp bênh vực Chí Phèo (ng ời có lỗi để xảy ra sự việc là

Lý C ờng chứ không phải Chí

Phèo

Với chiến l ợc giao tiếp nh trên Bá Kiến có đạt đ ợc mục đích và hiệu quả giao tiếp không? Những ng ời nghe trong cuộc hội thoại với Bá Kiến có phản ứng nh thế nào khi nghe những lới nói của Bá Kiến?

2 Ngữ liệu 2

b.- Với chiến l ợc giao tiếp nh trên, Bá Kiến đã đạt đ ợc

mục đích và hiệu quả giao tiếp

-Những ng ời nghe trong cuộc hội thoại với Bá Kiến đều răm rắp nghe theo lời Bá Kiến Chí Phèo cuối cùng cũng

bị khuất phục, đã thấy lòng nguôi nguôi, chấm dứt cuộc

chửi bới, rạch mặt ăn vạ

II Nhận xét về nhân vật giao tiếp trong

hoạt động giao tiếp.

Qua việc phân tích hai ngữ

điệu trên, em hãy rút ra những nhận xét về nhân vật giao tiếp trong hoạt động

giao tiếp?

giao tiếp xuất hiện trong vai ng ời nói (ng ời viết), ng ời nghe (ng ời đọc); ở giao tiếp dạng nói các nhân vật giao tiếp th ờng

đổi vai và luân phiên l ợt lời với nhau Vai ng ời nghe có thể gồm nhiều ng ời có tr ờng hợp ng ời nghe không hồi đáp lời ng

ời nói

2 Quan hệ giữa các nhân vật giao tiếp cùng với những đặc

điểm (lứa tuổi, giới tính, nghề nghiệp, vốn sống, vốn văn

hoá ) luôn luôn chi phối lời nói của họ về nội dung và hình

thức ngôn ngữ

3 Trong giao tiếp, các nhân vật giao tiếp tuỳ thuộc vào ngữ cảnh mà lựa chọn chiến l ợc giao tiếp phù hợp để đạt đ ợc mục

đích và hiệu quả

Củng cố lý thuyết

- Vai trò của nhân vật giao tiếp trong việc tạo ra phát ngôn (lời nói) trong hoạt động giao tiếp

- Chiến l ợc giao tiếp phù hợp (đó là sự lựa chọn và thực

hiện theo từng b ớc một loạt những hành động nói h ớng tới cùng một mục đích giao tiếp, bao gồm sự lựa chọn đề tài, nội dung, ph ơng tiện ngôn ngữ, cách thức viết hoặc nói )

Nhân vật giao tiếp tham gia hoạt động giao tiếp trong vai

ng ời nói và ng ời nghe

-Xin Chân thành cảm ơn quý thầy cô đã đến dự bài giảng ngày