Đồng minh khánh bài số 2

Với tốc độ phát triển khoa học và công nghệ như vũ bão, kiến thức gia tăng theo hàm mũ, chương trình đào tạo được thiết kế theo hướng này sẽ bế tắc vì không thể truyền thụ đủ nội dung tr

Môn học: - Phát triển chương trình và tổ chức quá trình đào tạo Đại Học

- Giáo dục Đại học thế giới và Việt Nam

(hai môn này viết chung vào 1 bài)

Câu1 Hãy so sánh việc xây dựng chương trình theo cách tiếp cận nội dung và xây dựng chương trình theo cách tiếp cận năng lực? Liên hệ với việc xây dựng chương trình ở trường Đại Học hoặc Cao đẳng của anh

(chị)?

1.Cách tiếp cận nội dung

Với quan niệm này, giáo dục là quá trình truyền thụ nội dung kiến thức Đây là cách tiếp cận cổ điển trong xây dựng chương trình đào tạo, theo đó mục tiêu của đào tạo chính là nội dung kiến thức Theo cách tiếp cận này, chương trình đào tạo không khác gì bản mục lục của sách giáo khoa .Phương pháp giảng dạy thích hợp với cách tiếp cận này phải nhằm mục tiêu truyền thụ nhiều kiến thức nhất Việc đánh giá kết quả học tập sẽ gặp khó khăn vì mức độ nông sâu của kiến thức không được thể hiện rõ ràng

Với tốc độ phát triển khoa học và công nghệ như vũ bão, kiến thức gia tăng theo hàm mũ, chương trình đào tạo được thiết kế theo hướng này sẽ bế tắc vì không thể truyền thụ đủ nội dung trong một thời gian hạn chế, và nội dung truyền thụ cũng nhanh chóng lạc hậu

2 Cách tiếp cận phát triển năng lực người học

Theo cách tiếp cận này thì mục tiêu của chương trình đào tạo được cụ thể hóa bằng hệ thống năng lực: năng lực chung cốt lõi và năng lực chuyên biệt

- Năng lực chung: tự học, giao tiếp, hợp tác, sử dụng công nghệ thông tin,

sử dụng ngôn ngữ, tính toán

- Năng lực chuyên biệt: tương ứng với các năng lực của chuyên ngành được đào tạo

Quan điểm tiếp cận hệ thống

Theo quan điểm này, chương trình là bản thiết kế tổng thể quá trình đào tạo

từ khâu đầu ( tuyển chọn) đến khâu cuối( Kết thúc khóa học) với một hệ thống các hoạt động đào tạo theo một quy trình chặt chẽ, kết hợp và tác động qua lại lẫn nhau nhằm thực hiện các nội dung và đạt được các mục tiêu cụ thể trong các giai đoạn của quá trình đào tạo Tiếp cận hệ thống cho phép thiết kế và xây dựng các chương trình đào tạo có tính hệ thống, chặt chẽ và logic cao, làm rõ vai trò,

vị trí, tác dụng của từng khâu, từng nội dung đào tạo, đồng thời đảm bảo mối liên hệ, tác động qua lại giữa các thành tố trong chương trình

Xây dựng chương trình ở trường Đại Học.

Hiện nay ở Trường Đại học Công nghệ Giao thông Vận tải lấy người học làm trung tâm nên trong quá trình xây dựng chương trình đào tạo theo cách tiếp cận năng lực người học Mỗi sinh viên dựa theo khả năng của mình mà mỗi kỳ học sẽ tự đăng ký số học phần cho phù hợp Số tín chỉ trong các học phần môn học mà sinh viên đăng ký, được quy định quy chế của Bộ Giáo dục ban hành

Câu 2 Hãy trình bày xu thế phát triển của giáo dục Đại học trong thời

kỳ hiện nay và cho ví dụ minh họa?

2 Xu hướng phát triển giáo dục đại học hiện nay

2.1 Đa dạng hoá các mô hình nhà trường và phương thức đào tạo

Để đáp ứng nhu cầu nguồn nhân lực chất lượng cao và xây dựng một xã hội học tập, chính phủ các nước đã phát triển giáo dục đại học theo hướng đa dạng hoá mô hình nhà trường và phương thức đào tạo Trên thế giới hiện nay tồn tại rất nhiều mô hình trường đại học Trường công lập vẫn là loại hình trường phổ biến được tổ chức và vận hành dưới sự quản lí của nhà nước Ngoài hệ thống trường công lập còn có các trường tư thục, bán công, trường liên doanh với nước ngoài, với các tổ chức xã hội, công ti, doanh nghiệp, trường cao đẳng cộng đồng…

Giáo dục đại học là một nền sản xuất đặc thù Nền sản xuất này được kết hợp chặt chẽ bởi 3 yếu tố: giáo dục, nghiên cứu khoa học và sản xuất Các chuyên gia cũng thống nhất rằng phát triển giáo dục đại học hiện nay không phải chỉ về quy mô và số lượng mà thực chất là vấn đề chất lượng đào tạo, đội ngũ cán bộ giảng dạy có trình độ và uy tín của nhà trường Trong xu thế phát triển tiến tới nền kinh tế tri thức và một xã hội thông tin, các chuyên gia phương Tây cho rằng: Thay vì tiền vốn và sức lao động, tri thức trở thành nhân tố quan trọng nhất, việc sản xuất tri thức sẽ trở thành hoạt động trọng yếu của nhân loại Do vậy, đại chúng hoá giáo dục đại học là bước đi tất yếu để tiến lên nền kinh tế tri thức Đại chúng hoá và phổ cập giáo dục đại học chỉ có thể thực hiện bằng các con đường: Thứ nhất, tăng cường chất lượng của các trường đại học công lập Thứ hai, phát triển hệ thống các trường đại học ngoài công lâp (dân lập, tư thục…) Thứ ba, phát huy hệ thống đại học mở vàđào tạo từ xa Thứ tư, xây dựng một hệ thống giáo dục đại học liên thông, chuyển đổi để tạo nên một sức mạnh tổng hợp, liên hoàn

Quy mô phát triển hệ thống giáo dục đại học ngoài công lập ngày càng phát triển ở nhiều nước Ví dụ, ở Nhật Bản 457 trường tư thục trên tổng số 662 trường đại học chiếm 69% Liên Bang Nga hiện có 334 trường ngoài công lập trên tổng số 587 trường đại học chiếm 56,9% Philippines có 1113 trường cao đẳng vàđại học ngoài công lập trên tổng số 1371 trường, chiếm 81,18% In đô

nê xia có 1200 trường đại học dân lập trên tổng số 1253 trường, chiếm 95,7%… Việt Nam hiện đã có hơn 30 trường đại học và cao đẳng ngoài công lập Trong

xu hướng phát triển như hiện nay, trong thời gian tới ở nước ta sẽ có nhiều trường đại học tư thục mới ra đời ở nhiều lĩnh vực đào tạo khác nhau

Đa dạng hoá các loại hình đào tạo đại học đang được chính phủ nhiều nước khuyến khích phát triển Ở Trung Quốc, Nhà nước khuyến khích các cá nhân, tổ chức mở trường ngoài công lập Nhà nước công nhận giáo dục ngoài công lập là một bộ phận cấu thành của nền giáo dục quốc dân, là sự nghiệp xã hội công ích Nhà nước Trung quốc cũng khuyến khích các cá nhân, tổ chức nước ngoài đứng

ra thành lập trường ngoài công lập trên lãnh thổ Trung Quốc và nhà nước phải tăng cường lãnh đạo, quản lí các trường này nhưng vẫn đảm bảo quyền tự chủ của các trường Nhà nước Trung Quốc khuyến khích mọi người mở trường

ngoài công lập không chỉ bằng văn bản pháp quy mà bằng những ưu đãi thực tế

về thuế, giao thông, đất đại…

Tình hình giáo dục ngoài công lập ở Liên Bang Nga lại có những đặc điểm khác Trung Quốc và Việt Nam Theo luật giáo dục của Nga năm 1992 quy định: Tuỳ theo hình thức tổ chức hợp pháp mà các tổ chức giáo dục có thể trung ương, chính quyền địa phương lập trường ngoài công lập Có 3 điều hoàn toàn dành cho giáo dục ngoài công lập là các điều 11, điều 36 vàđiều 46 nói về những quy định hoạt động của giáo dục ngoài công lập Ngoài ra còn có các điều luật quy định về thuêđất, tuyên bố phá sản, mức ngân sách…

Phương thức đào tạo đại học hiện nay ở các nước cũng hết sức linh hoạt và mềm dẻo theo hướng xây dựng một xã hội học tập Ngoài hình thức đào tạo chính quy còn có rất nhiều hình thức khác như đào tạo tại chức, từ xa, đào tạo theo địa chỉ, đào tạo tích luỹ tín chỉ, đào tạo liên thông , đào tạo lại, đào tạo trong quá trình làm việc…Cách thức đào tạo cũng hết sức linh hoạt, học buổi tối, học vào ngày nghỉ, học theo đợt, học dựa vào công nghệ thông tin…Mỗi hình thức đều có những ưu điểm và nhược điểm riêng của nó nhưng đào tạo chính quy vẫn là hình thức đào tạo cơ bản nhất đểđào tạo ra nguồn nhân lực chất lượng cao Đó chính là sự kết hợp giữa quan điểm đào tạo tinh hoa vàđào tạo vì nguồn nhân lực

Giáo dục đại học sẽ được mở ra hết sức rộng rãi và phổ biến nhằm đáp ứng nhu cầu học tập của nhân dân và nhu cầu nguồn nhân lực của xã hội Các địa phương có thể mở trường đại học có thể không mở trường đại học nhưng vẫn thực hiện được giáo dục đại học cho nhân dân địa phương thông qua các trung tâm giáo dục thường xuyên liên kết với các trường đại học Người dân sẽ thuận lợi hơn khi được hưởng quyền giáo dục đại học ngay chính trên quê hương mình Thậm chíở những nơi vùng sâu, vùng xa thông qua hệ thống mạng vẫn có thể học đại học một cách bình thường

Đào tạo theo phương thức tích luỹ tín chỉ cũng rất có lợi cho người học Họ

có thể học bất cứ lúc nào tuỳ theo khả năng vàđiều kiện của bản thân và có thể học nhiều bằng đại học khác nhau Các hình thức đào tạo liên thông cũng có rất nhiều ưu điểm, nhất là việc tạo cơhội cho người học nâng cao trình độ chuyên môn của mình theo một nghề nghiệp mà họ gắn bó, yêu thích…

2.2 Gắn kết quá trình đào tạo với nghiên cứu khoa học và quá trình sản xuất, kinh doanh trong thực tiễn

Các trường đại học ngày nay không chỉ có chức năng đào tạo mà còn có nhiều chức năng khác như nghiên cứu khoa học, tham gia vào quá trình sản xuất, kinh doanh, kết hợp với các cơ sở sản xuất, kinh doanh để nâng cao chất lượng đào tạo, tham gia đào tạo lại…

Đành rằng chức năng đào tạo là chức năng quan trọng số 1 của các trường đại học Nhưng xu thế phát triển của giáo dục đại học trên thế giới là gắn quá trình đào tạo với nghiên cứu khoa học Các trường đại học cóđội ngũ cán bộ khoa học kĩ thuật đông đảo, có trình độ cao, đó là lực lượng nghiên cứu khoa học có hiệu quả và chất lượng Ngoài lực lượng cán bộ giảng dạy còn cóđông đảo sinh viên, học viên cao học, nghiên cứu sinh cũng có thể tham gia nghiên cứu tạo ra các sản phẩm khoa học nhất định

Thực tiễn cho thấy cỏc trường đại học đó cú nhiều cống hiến trong nghiờn cứu khoa học Nhiều cỏn bộ giảng dạy trường đại học trờn thế giới nhận những giải thưởng nghiờn cứu khoa học cao quý như giải Nụben Cỏc cụng trỡnh nghiờn cứu trong cỏc trường đại học đó gúp phần tớch cực thỳc đẩy khoa học kĩ thuật phỏt triển Việc nghiờn cứu khoa học trong cỏc trường đại học cú rất nhiều lợi ớch, trong đú ngoài lợi ớch phỏt triển khoa học cũn cú một giỏ trị trực tiếp đú

là nõng cao trỡnh độ cỏn bộ, nõng cao chất lượng đào tạo…Hai hoạt động đào tạo và nghiờn cứu khoa học hỗ trợ mật thiết cho nhau, tương tỏc với nhau để nõng cao vai trũ, vị thế của nhà trường đại học trong xó hội, nhất là vai trũ phỏt triển văn hoỏ, khoa học kĩ thuật, cụng nghệ, phỏt triển kinh tế xó hội

Quỏ trỡnh đào tạo trong cỏc trường đại học cũn phải liờn kết với quỏ trỡnh sản xuất, kinh doanh, phục vụ cho quỏ trỡnh sản xuất, kinh doanh của xó hội Việc liờn kết này vừa làm cho quỏ trỡnh đào tạo gắn với thực tiễn, làm cho quỏ trỡnh đào tạo cập nhật được với sự tiến bộ của sản xuất xó hội, làm cho lớ thuyết gắn với thực hành, vừa phỏt huy vai trũ của cỏc cơ sở sản xuất trong quỏ trỡnh đào tạo Nhà trường cú thể mời cỏc chuyờn gia, kĩ sư, thợ bậc cao ở cỏc cơ sở sản xuất tham gia vào quỏ trỡnh đào tạo, làm cho quỏ trỡnh đào tạo hiệu quả và thiết thực hơn Việc gắn kết quỏ trỡnh đào tạo với hoạt động sản xuất, kinh doanh trong xó hội là một xu hướng tiờn tiến trong quỏ trỡnh đào tạo hiện nay

Việc gắn kết quỏ trỡnh đào tạo với sản xuất, dịch vụ khụng chỉ với cỏc cơ sở của xó hội mà nhà trường cũn cú cơ sở riờng để phục vụ trực tiếp quỏ trỡnh đào tạo Hiện nay ở Hoa Kỡ, bất cứ trường đại học hay cơ sởđào tạo nghề nào cũng

cú những cơ sở sản xuất, dịch vụ riờng của mỡnh để nhằm tăng kinh phớ cho quỏ trỡnh đào tạo và cúđiều kiện để rốn luyện tay nghề cho sinh viờn Những cơ sở sản xuất và dịch vụ của nhà trường đó mang lại một nguồn kinh phớđỏng kểđể phỏt triển đào tạo

Chớnh quỏ trỡnh kết hợp này mà sinh viờn sau khi đào tạo ra trực tiếp lao động sản xuất khụng bị bở ngỡ, lỳng tỳng, họ cú thể bắt nhịp ngay vào cụng việc của mỡnh Đõy là vấn đề chỳng ta cần phải học tập và phỏt huy trong quỏ trỡnh đào tạo ở cỏc trường đại học và dạy nghề hiện nay Nhiều ngành kĩ thuật hiện nay, sinh viờn của chỳng ta đào tạo ra khụng thể vào làm ngay được mà phải đào tạo lại trong thời gian đầu học việc Nguyờn nhõn là trong quỏ trỡnh đào tạo của chỳng ta chưa gắn với quỏ trỡnh sản xuất Sinh viờn ớt được thực hành nghề nghiệp của mỡnh và hầu như khụng gắn những lớ thuyết học được với sản xuất thực tiễn

2.3 Quốc tế hoỏ giỏo dục đại học

Trong thời buổi toàn cầu hoỏ và sự hội nhập của cỏc nước với khu vực và thế giới là tất yếu thỡ khụng chỉ toàn cầu hoỏ về mặt thương mại mà toàn cầu hoỏ mọi mặt trong đú cú giỏo dục - đào tạo Sự toàn cầu hoỏ về lực lượng lao động đũi hỏi cỏc nước phải cú những chớnh sỏch điều chỉnh trong quỏ trỡnh đào tạo, nhất là giỏo dục đại học và nghề nghiệp đểđào tạo ra những người cú thể tham gia vào quỏ trỡnh sản xuất của khu vực và thế giới

Hiện nay có nhiều nớc thực hiện quốc tế hoá giáo dục đại học Quá trình thực hiện quốc tế hoá rất đa dạng nh liên kết đào tạo với nhiều trờng đại học nổi tiếng, nhờ đào tạo cán bộ, mời thỉnh giảng, nhập khẩu nội dung, chơng trình đào

tạo, mời cơ quan đánh giá ngoài kiểm định, đánh giá chất lợng theo tiêu chuẩn quốc tế, tự kiểm định, đánh giá theo tiêu chuẩn quốc tế…Nhiều nớc trên thế giới

đó tách quá trình đào tạo và quá trình đánh giá thành hai quỏ trỡnh riêng biệt nhau Cơ quan đánh giá hoàn toàn độc lập với cơ quan đào tạo Nhiều trờng hợp, các trờng đại học danh tiếng đó mời các cơ quan đánh giá, kiểm định có uy tín trên thế giới tiến hành kiểm định chất lợng đào tạo Ví dụ, một số trờng đại học Singaproe đó mời tổ chức kiểm định đánh giá của Hoàng gia Anh sang đánh giá

độc lập…

Năm 1995, Liên minh Toàn cầu về Chuyển đổi Giáo dục Quốc gia (GATE) đợc thành lập tập trung vào giải quyết các vấn đề có liên quan đến chất lợng và việc chuyển đổi giáo dục giữa các quốc gia GATE đó soạn thảo một số nguyên tắc và quy ớc hoạt động thực tiễn mà các cơ sở giáo dục và đào tạo đại học nên dựa vào để xây dựng một quy trình tuân thủ bằng pháp lí theo những nguyên tắc trên Mặc dù các nguyên tắc đợc sử dụng rộng rói và đợc quan tâm nhiều trong dịch vụ xác nhận, song việc tiếp nhận của dịch vụ vẫn còn thấp do nhiều ngời đặt vấn đề đây là một tổ chức mang tính thơng mại

Trong thực tế, nhiều trờng gửi yêu cầu cung cấp thông tin đến GATE chứ không phải là yêu cầu xem xét, đánh giá chuyển đổi giáo dục quốc gia trên phạm vi rộng về chất lợng giảng dạy và các chuẩn của trờng Vì vậy, có thể đề xuất ra loại dịch vụ nhằm đáp ứng những nhu cầu nói trên Dịch vụ này sẽ đa lại những lợi ích lớn lao cho các trờng muốn đóng góp vai trò quan trọng vào bối cảnh quốc tế Dịch vụ này đặc biệt quan trọng đối với những nớc không có cơ quan đảm bảo chất lợng hay cơ quan kiểm định có uy tín quốc tế cao

Cách đây vài năm, Hiệp hội các trờng Đại học Châu Âu (Association of European Universities) đa ra một dịch vụ kiểm định đối với các thành viên hiệp hội là CRE Dịch vụ này rất phổ biến khi các trờng đại học lựa chọn phạm vi kiểm định phù hợp nhất với nhu cầu của họ Việc kiểm định trở thành một hoạt

động cố vấn quản lí đợc các chuyên gia quản lí về học thuật thực hiện Cũng giống nh GATE, CRE hoạt động dựa trên cơ sở tự chi trả chi phí, (ngõn sỏch thu

từ hoạt động kiểm định, đỏnh giỏ do cỏc cơ sở đào tạo thuờ)

IQR là chơng trình quản lí nhà trờng trong giáo dục đại học của OECD Hiện nay cùng với CRE và Hiệp hội Hợp tác Kiểm định đa ra kiểm định các quy trình và tiến bộ của một trờng đại học trong quá trình quốc tế hoá Cho đến nay hoạt động này vẫn tiếp tục đợc phát triển và đem lại nhiều lợi ích

Hiện nay nhiều chính phủ đang thúc đẩy sự thừa nhận song phơng về chất l-ợng đào tạo và hoạt động các cơ quan đảm bảo chất ll-ợng Hiệp ớc Washington tạo ra sự thừa nhận lẫn nhau trong các hoạt động của 8 cơ quan kiểm định và tổ chức mạng lới quốc tế bảo đảm chất lợng trong giáo dục đại học Công nhận song phơng cũng đang vấp phải những thách thức và nhiều vấn đề đặt ra Ví dụ, cơ quan chuyên đánh giá chơng trình và cơ quan khác đánh giá cơ sở giáo dục

đào tạo có công nhận các hoạt động của nhau không? Hoặc giải quyết nh thế nào khi các cơ sở giáo dục và đào tạo độc lập không sẵn sàng cấp tín chỉ cho một sinh viên học tập ở một trờng khác có kết quả đánh giá của cùng một cơ quan kiểm định về chất lợng đào tạo…

Việc quốc tế hoá giáo dục đại học không chỉ là phơng thức nâng cao chất l-ợng đào tạo, học hỏi lẫn nhau, giúp đỡ nhau mà còn nhằm vào việc thực hiện

toàn cầu hoá lực lợng lao động tiến tới toàn cầu hoá mọi mặt của cuộc sống xó hội

Ngời ta lo ngại việc quốc tế hoá giáo dục đại học sẽ ảnh hởng quá trình giữ gìn bản sắc văn hoá của mỗi dân tộc Việc lo ngại là có lí nhng không thể ngăn cản đợc xu thế này Bất cứ quá trình nào cũng có hai mặt của nó là tích cực và tiêu cực, nh cơ chế thị trờng chẳng hạn Vấn đề đặt ra là chúng ta chọn con đờng nào có lợi nhiều nhất, tìm phơng thức phát huy mặt tích cực và hạn chế mặt tiêu cực Đó mới là cách phát triển khôn ngoan, vừa hội nhập quốc tế, vừa giữ gìn

đ-ợc bản sắc của dân tộc mỡnh

Vớ dụ

Chương trỡnh giỏo dục của Trường Đại học Cụng nghệ Giao thụng Vận tải hiện nay cũng khụng trỏnh khỏi xu thế phỏt của xó hội, đú là quỏ trỡnh phỏt triển khoa học cụng nghệ Cỏc cụng trỡnh xõy dựng thường đưa cụng nghệ thi cụng vào sản xuất, đồng thời nghiờn cứu khoa học để phỏt triển thờm cỏc cụng nghệ mới Xu thế đào tạo sinh viờn của nhà trường hiện nay là đào tạo lý thuyết kết hợp với thực hành, đưa cỏc cụng nghệ mới trong xõy dựng vào giảng dạy và thực hành để sinh viờn tiếp cận dần, đồng thời hướng dẫn sinh viờn trong cụng tỏc nghiờn cứu khoa học để sinh viờn phỏt triển tư duy và xõy dựng cỏc ý tưởng khoa học mới, gúp phần vào cụng cuộc xõy dựng đổi mới đất nước hiện nay