Bai 6 khai quat ve luat DS luat TTDS

Bài 6: KHÁI QUÁT V LU T DÂN S , LU T T T NG DÂN S

A LU T DÂN S

I/ Khái ni m lu t dân s , i t ng và ph ng pháp i u ch nh

1- Khái ni m: Lu t dân s là t ng h p các quy ph m pháp lu t, i u ch nh các

quan h tài s n mang tính ch t hàng hóa ti n t và m t s quan h nhân thân trên

c s bình ng, c l p, quy n t nh o t c a các ch th khi tham gia vào các quan h ó

2- i t ng i u ch nh: Lu t dân s i u ch nh nh ng nhóm quan h sau

ây:

+Quan h tài s n: Là quan h gi a ng i v i ng i thông qua m t tài s n d i

d ng m t t li u s n xu t, m t t li u tiêu dùng ho c d ch v t o ra m t tài s n nh t

nh Tài s n trong lu t dân s VN c hi u theo ngh a r ng, bao g m: Tài s n, quy n v tài s n và ngh a v v tài s n Do v y, quan h tài s n do lu t dân s VN

i u ch nh r t phong phú và a d ng

+Quan h nhân thân: là quan h gi a ng i v i ng i không mang tính kinh

t , không tính c thành ti n, nó phát sinh do m t giá tr tinh th n g n li n v i

m t ng i ho c m t t ch c và không chuy n d ch c

Ví d : Quy n c ng tên trên các tác ph m v!n h"c ngh thu t, công trình mà

ng i ó là tác gi ; Quy n v nhãn hi u hàng hóa c a m t doanh nghi p

Quan h nhân thân c chia thành 2 lo i:

Quan h nhân thân không liên quan n tài s n là nh ng quan h

g n li n v i tên g"i, danh d , nhân ph m, uy tín c a công dân ho c

c a m t t ch c nh t nh (các giá tr này không làm phát sinh ch

th l i ích v t ch t)

Quan h nhân thân có liên quan n tài s n là nh ng quan h là c

s làm phát sinh quan h tài s n

Ví d : Quy n tác gi , quy n phát minh sáng ch # ây quan h nhân thân là

c s kh ng nh ng i sáng t o ra tác ph m, phát minh sáng ch … là tác

gi c a tác ph m $ây là quy n nhân thân không th tách r i, chuy n d ch

c a ng i sáng t o Nh ng ng th i v i vi c c th%a nh n là tác gi c a tác ph m, ng i ó c tr ti n tác gi Nh v y l i ích v t ch t ây xu t phát t% m t quan h nhân thân có tr c

3- Ph ng pháp i u ch nh c a lu t dân s : Là nh ng bi n pháp, cách th c

mà nhà n c tác ng lên các quan h tài s n, các quan h nhân thân làm cho các quan h này phát sinh, thay i hay ch m d t

Ph ng pháp i u ch nh c a l ât dân s có c i m:

B o m s bình ng v m t pháp lý gi a các ch th tham gia

quan h pháp lu t dân s

B o m quy n t nh o t c a các ch th trong vi c tham gia

vào các quan h tài s n do các ch th t quy t nh

Xu t phát t% s bình ng c a các ch th , quy n t nh o t

c a các ch th trong vi c tham gia vào các quan h ó nên c

tr ng c a các tranh ch p dân s là hòa gi i ho c t th&a thu n c a

các bên N u không th&a thu n c h"!c không hòa gi i c thì xét x' theo th t c t t ng dân s thu c th m quy n c a tòa án 4- Ch th c a lu t dân s : là cá nhân ( công dân, ng i n c ngoài, ng i

không qu c t ch), pháp nhân, Nhà n c, h gia ình, t h p tác theo quy nh c a

lu t dân s

4.1 $ i v i cá nhân, tr thành ch th quan h pháp lu t dân s , cá nhân ph i

có n!ng l c ch th (n!ng l c pháp lu t, n!ng l c hành vi)

Theo lu t dân s , n!ng l c hành vi dân s c a cá nhân c qui nh nh sau:

N!ng l c hành vi dân s c a ng i thành niên (ng i t% 18

tu i tr lên và có s phát tri n bình th ng v trí tu ) có n!ng l c hành vi dân s y

N!ng l c hành vi dân s c a ng i ch a thành niên:

Ng i ch a 6 tu i thì không có n!ng l c hành vi dân s M"i

giao d ch dân s c a ng i ch a 6 tu i u ph i do ng i i di n theo pháp lu t xác l p, th c hi n

Ng i t% 6 tu i n ch a 18 tu i khi xác l p, th c hi n các

giao d ch dân s ph i c ng i i di n theo pháp lu t ng ý

Ng i t% 15 tu i n ch a 18 tu i có tài s n riêng b o

m vi c th c hi n ngh a v thì có th t mình xác l p và th c hi n giao d ch dân s

M t n!ng l c hành vi dân s : Ng i b b nh tâm th n ho c m c

các b nh khác mà không th nh n th c, làm ch hành vi c a mình, thì theo yêu c u c a ng i có quy n và l i ích liên quan, Tòa án ra quy t nh tuyên b m t n!ng l c hành vi dân s trên

c s k t lu n c a c quan nhà n c có th m quy n M"i giao

d ch dân s c a ng i m t n!ng l c hành vi dân s u do ng i

i di n theo pháp lu t xác l p, th c hi n

H n ch n!ng l c hành vi dân s : Ng i nghi n ma túy ho c

nghi n các ch t kích thích khác d(n n phá tán tài s n c a gia ình, thì theo yêu c u c a ng i có quy n, l i ích liên quan, c quan t chúc h u quan, Tòa án ra quy t nh tuyên b là ng i b

h n ch n!ng l c hành vi dân s M"i giao d ch dân s liên quan

n tài s n c a ng i b h n ch n!ng l c hành vi dân s ph i có

s ng ý c a ng i i di n theo pháp lu t

5 Quy n nhân thân:

Quy n nhân thân c quy nh trong B lu t dân s là quy n dân s g n

li n v i m)i cá nhân, không th chuy n giao cho ng i khác, tr% nh ng

tr ng h p c pháp lu t qui nh: Bao g m:

Quy n i v i h" tên;

Quy n thay i h" tên;

Quy n xác nh dân t c;

Quy n c khai sinh;

Quy n c khai t';

Quy n c a cá nhân i v i hình nh;

Quy n c b o m an toàn v *tính m ng, s c kho+, thân th ;

Quy n hi n b ph n c th ;

Quy n hi n xác, b ph n c th sau khi ch t;

Quy n nh n b ph n c th ng i;

Quy n xác nh l i gi i tính;

Quy n c b o v danh d , nhân ph m, uy tín;

Quy n bí m t i t ;

Quy n k t hôn;

Quy n bình ng c a v ch ng;

Quy n c h ng s ch!m sóc gi a các thành viên trong gia ình;

Quy n ly hôn;

Quy n c nuôi con nuôi và quy n c nh n làm con nuôi;

Quy n i v i qu c t ch;

Quy n b t kh xâm ph m v ch) ;

Quy n t do tín ng ,ng, tôn giáo;

Quy n t do i l i,t do c trú;

Quy n lao ng;

Quy n t do kinh doanh;

Quy n t do nghiên c u, sáng t o

6 Tài s n: Bao g m v t, ti n, gi y t có giá và các quy n tài s n

Các lo i tài s n:

B t ng s n;

$ ng s n;

Hoa l i;

L i t c;

V t chính và v t ph ;

V t chia c và v t không chia c;

V t tiêu hao và v t không tiêu hao;

V t cùng lo i và v t c nh;

V t ng b

Quy n tài s n:Là quy n tr giá c b-ng ti n và có th chuy n giao trong giao d ch dân s , k c quy n s h u trí tu

II/ M t s ch nh quan tr ng c a lu t dân s

1-Ch nh quy n s h u

1.1 Khái ni m:

S h u là m t ph m trù kinh t hình thành và t n t i khách quan, ph n ánh

nh ng quan h gi a các cá nhân, các giai c p, t p oàn v vi c chi m gi nh ng

c a c i v t ch t trong xã h i mà tr c h t là các t li u s n xu t Nh v y, S

qua quan h c a s h u ch m t v t i v i ng i khác

Quy n s h u là m t ph m trù pháp lý g m t ng h p các quy ph m pháp lu t

i u ch nh nh ng quan h v s h u trong xã h i

Theo ngh a khách quan, quy n s h u c hi u là h th ng các quy ph m pháp lu t do Nhà n c t ra nh-m i u ch nh các quan h xã h i trong l nh v c chi m h u, s' d ng và nh o t tài s n

Theo ngh a ch quan thì quy n s h u là cách x' s c a ch s h u trong vi c

chi m h u, s' d ng,và nh o t tài s n trong ph m vi lu t nh Nh ng quy n

ch quan này xu t hi n d a trên c s do s qui nh c a các quy ph m pháp

lu t khách quan

1.2N i dung quy n s h u: Bao g m 3 quy n n!ng:

Quy n chi m h u: Là quy n ki m soát và chi m gi v t trên th c t

Quy n n!ng này c th hi n ch): V t th c t do ai ki m soát, chi m gi , làm ch và chi ph i v t Quy n chi m h u này có th là

h p pháp hay b t h p pháp

Chi m h u h p pháp: là chi m h u d a trên c s pháp lu t.(vd: c ch s

h u giao v t trên c s c a m t h p ng h p pháp; có c tài s n do thuê;

c giao tài s n th c hi n công vi c chuyên môn…)

Chi m h u b t h p pháp: là chi m h u không d a trên c s c a pháp lu t

$ c chia thành 2 lo i: Chi m h u b t h p pháp ngay tình, Chi m h u b t h p pháp không ngay tình

Quy n s d ng: Là quy n khai thác nh ng l i ích v t ch t c a tài

s n trong ph m vi pháp lu t cho phép

Quy n nh o t: Là quy n n!ng c a ch s h u quy t nh s

ph n c a v t

1.3 Các hình th c s h u:

S h u nhà n c: Là s h u i v i nh ng tài s n mà Nhà n c là

i di n ch s h u.( i u 17 hi n pháp, i u 200 BLDS n!m 2005)

S h u t p th ( i u 208 BLDS - 2005 )

S h u t nhân ( i u 211 BLDS - 2005)

S h u chung.( i u 214 BLDS - 2005)

S h u c a t ch c chính tr , t ch c chính tr - xã h i.(227 BLDS -

2005)

S h u c a t ch c chính tr xã h i – ngh nghi p, t ch c xã h i, t

ch c xã h i ngh nghi p.( i u 230 BLDS - 2005)

2- Ch nh H p ng dân s :

2.1 Khái ni m: Trong nh ng giao l u dân s th ng nh t trong cu c s ng c a

con ng i, vi c chuy n giao quy n tài s n gi a ng i này v i ng i khác óng

m t vai trò quan tr"ng Nh ng vi c chuy n giao quy n tài s n ó không ph i t nhiên hình thành mà ph i thông qua nh ng th&a thu n gi a các bên S th hi n

và th ng nh t ý chí ó c g"i là “H p ng”

H p ng dân s là s th a thu n gi a các bên v vi c xác l p, thay i ho c

ch m d t quy n và ngh a v dân s

2.2 i u ki n có hi u l c c a H p ng dân s

* H p ng dân s có hi u l c khi có các i u ki n sau ây:

- Ng i tham gia H p ng dân s có n!ng l c hành vi dân s ;

- M c ích và n i dung c a H p ng dân s không vi ph m i u c m c a pháp lu t, không trái o c xã h i;

- Ng i tham gia H p ng dân s hoàn toàn t nguy n

- H p ng dân s ph i phù h p v i hình th c theo quy nh c a pháp lu t:

* Giao d ch dân s c th hi n b-ng l i nói, b-ng v!n b n ho c b-ng hành

vi c th

* Giao d ch dân s thông qua ph ng ti n i n t' d i hình th c thông i p

d li u c coi là giao d ch b-ng v!n b n

* Trong tr ng h p pháp lu t quy nh giao d ch dân s ph i c th hi n b-ng v!n b n, ph i có công ch ng ho c ch ng th c, ph i !ng ký ho c xin phép thì

ph i tuân theo các quy nh ó

2.3 H p ng dân s vô hi u

2.3.1 Khái ni m: H p ng dân s không có m t trong các i u ki n c nêu trên thì vô hi u

2.3.2 Các tr ng h p vô hi u ph bi n:

- H p ng dân s vô hi u do vi ph m i u c m c a pháp lu t, trái o c

xã h i: H p ng dân s có m c ích và n i dung vi ph m i u c m c a pháp lu t, trái o c xã h i; i u c m c a pháp lu t là nh ng quy nh c a pháp lu t không cho phép ch th th c hi n nh ng hành vi nh t nh $ o c xã h i là nh ng chu n m c ng x' chung gi a ng i v i ng i trong i s ng xã h i, c c ng

ng th%a nh n và tôn tr"ng

- H p ng dân s vô hi u do gi t o: khi các bên xác l p giao d ch dân s

m t cách gi t o nh-m che gi u m t giao d ch khác thì giao d ch gi t o vô hi u, còn giao d ch b che gi u v(n có hi u l c n u th&a mãn các i u ki n c a h p ng dân s

- H p ng dân s vô hi u do ng i ch a thành niên, ng i m t n!ng l c

hành vi dân s , ng i b h n ch n!ng l c hành vi dân s xác l p, th c hi n

- H p ng dân s vô hi u do b nh m l(n: Khi m t bên có l)i vô ý làm cho bên kia nh m l(n v n i dung c a giao d ch dân s mà xác l p giao d ch thì bên b

nh m l(n có quy n yêu c u bên kia thay i n i dung c a giao d ch ó, n u bên kia không ch p nh n thì bên b nh m l(n có quy n yêu c u Toà án tuyên b giao d ch

vô hi u

- H p ng dân s vô hi u do b l%a d i, e d"a: khi m t bên tham gia h p

ng dân s do b l%a d i ho c b e d"a thì có quy n yêu c u Toà án tuyên b h p

ng dân s ó là vô hi u L%a d i trong h p ng là hành vi c ý c a m t bên

ho c c a ng i th ba nh-m làm cho bên kia hi u sai l ch v ch th , tính ch t c a

i t ng ho c n i dung c a h p ng dân s nên ã xác l p h p ng ó $e d"a trong h p ng là hành vi c ý c a m t bên ho c ng i th ba làm cho bên kia

bu c ph i th c hi n h p ng nh-m tránh thi t h i v tính m ng, s c kho+, danh

d , uy tín, nhân ph m, tài s n c a mình ho c c a cha, m., v , ch ng, con c a mình

- H p ng dân s vô hi u do không tuân th quy nh v hình th c: Trong

tr ng h p pháp lu t quy nh hình th c giao d ch dân s là i u ki n có hi u l c

c a giao d ch mà các bên không tuân theo thì theo yêu c u c a m t ho c các bên, Toà án, c quan nhà n c có th m quy n khác quy t nh bu c các bên th c hi n quy nh v hình th c c a giao d ch trong m t th i h n; quá th i h n ó mà không

th c hi n thì giao d ch vô hi u

2.3.3 H u qu pháp lý c a giao d ch dân s vô hi u

- Giao d ch dân s vô hi u không làm phát sinh, thay i, ch m d t quy n, ngh a v dân s c a các bên k t% th i i m xác l p

- Khi giao d ch dân s vô hi u thì các bên khôi ph c l i tình tr ng ban u, hoàn tr cho nhau nh ng gì ã nh n; n u không hoàn tr c b-ng hi n v t thì

ph i hoàn tr b-ng ti n, tr% tr ng h p tài s n giao d ch, hoa l i, l i t c thu c b

t ch thu theo quy nh c a pháp lu t Bên có l)i gây thi t h i ph i b i th ng

2.4 Các lo i h p ng dân s : D a vào c i m và n i dung c a h p ng

dân s , có th chia ra các lo i h p ng sau:

H p ng song v : là h p ng mà trong ó các bên u có quy n

và ngh a v Quy n c a bên này t ng ng v i ngh a v c a bên kia VD: H$ mua, bán, thuê tài s n

H p ng n v : Là H$ mà trong dó m t bên mang quy n và m t

bên mang ngh a v VD:H$ vay, m n

H p ng có n bù: Các bên trong h p ng u nh n c l i ích

v t ch t t% bên kia VD: H$ cho thuê tài s n

H p ng không có n bù: Là H$ mà trong ó m t bên nh n

c t% bên kia m t s l i ích v t ch t nh t nh Ng c l i m t bên không nh n c m t l i ích v t ch t nào.VD: cho m n, g'i, gi không có thù lao

H p ng h n h p: Là h p ng mà trong ó các bên tham gia ký

k t h p ng mà trong n i dung c a h p ng ó có nhi u quan h

c a h p ng khác VD: H p ng th u khoán xây d ng Trong h p

ng này có 2 quan h h p ng: mua bán nguyên v t li u, bên t hàng ph i tr cho bên nh n t hàng giá tr c a v t li u Ngoài ra còn

ph i tr cho bên kia m t kho n thù lao nh t nh (H$ khoán vi c)

2.3 Các h p ng dân s thông d ng:

H p ng mua bán tài s n;

H p ng mua bán nhà;

H p ng trao i tài s n;

H p ng t ng cho tài s n;

H p ng vay tài s n;

H p ng thuê tài s n;

H p ng m n tài s n;

H p ng d ch v ;

H p ng v n chuy n;

H p ng gia công;

H p ng g'i gi tài s n;

H p ng b o hi m;

H p ng u/ quy n

2.4 Hình th c ký k t h p ng dân s

Hình th c b-ng l i nói: Các i u kho n c a H$ c giao k t b-ng l i nói Sau khi các bên ã th ng nh t v i nhau v n i dung c a h p ng, các bên s0 b t u th c hi n H$

Hình th c vi t; Khi ký k t h p ng, các bên th&a thu n và th ng nh t v

n i dung chi ti t c a h p ng, sau ó l p v!n b n vi t tay ho c ánh máy Các bên c n ph i ký tên mình ho c i di n h p pháp ký tên vào v!n b n ã l p

Hình th c v!n b n có ch ng th c; i v i nh ng H$ mà pháp lu t quy

nh ph i có ch ng th c c a c quan công ch ng Nhà n c nh h p

ng mua bán nhà , bu c các bên ph i n c quan công ch ng

ch ng th c, ho c ph i có xác nh n c a UBND a ph ng

3 Ch ! nh Quy n s !h u "#$!tu

3.1 Khái ni m - c i m:

Khái ni m: Quy n s h u trí tu là quy n c a t ch c, cá nhân i

v i tài s n trí tu , bao g m quy n tác gi và quy n liên quan n quy n tác gi , quy n s h u công nghi p và quy n i v i gi ng cây tr ng

$ c i m:

Tài s n thu c QSHTT th% hi n d &i d ng vô hình, g m:

G m các thông tin, thông s k t h p ch t ch0 v i nhau th hi n d i

nh ng v t th h u hình (t c các b n sao)

B n thân các b n sao hay các hình th c ch a ng thông tin là tài s n h u

hình nên có th thu c v ch th khác

QSHTT là quy n s h u k t qu lao ng mang tính sáng

t o, có óng góp nh t nh cho s phát tri%n kinh t - xã h i:

Nhi u s n ph m trí tu nh ng ng i t o ra không h ng quy n s h u s n

ph m ó nên không t ra v n SHTT

Không ph i m"i i t ng c a quy n SHTT u là s n ph m c a trí tu

QSHTT không nh t thi t bao g m quy n hi m h u:

Vì SHTT là s h u các thông tin nên ngoài CSH, ch th khác c1ng có th

chi m gi c (nh t là nh ng thông tin ã c công b );

Ð b o v quy n l i c a ch SHTT, pháp lu t c m nh ng hành vi s'

d ng, nh o t trái phép;

CSH c n gi bí m t nh ng thông tin liên quan n tài s n mà pháp lu t

không b t bu c công b

B o v QSHTT là b o v thành qu lao ng có “tính m i”:

S n ph m ch a c công b hay b o h tr c ó cho n khi c công

b hay b o h (L u ý: ph m vi công b hay b o h là trong và ngoài

n c)

S n ph m tái t o hay phái sinh (phù h p v i lu t nh) v(n có th có tính

m i (nh tác ph m phái sinh: c i biên, chuy n th ,…)

S n ph m c “sáng t o l i trên s sáng t o c a ng i khác trái pháp

lu t” là không có tính m i nên không c b o h (Ví d : hành vi sao chép, nhái, làm gi , o v!n, )

3.2 Phân lo i quy n SHTT

3.2.1 Quy n tác gi là quy n i v i tác ph m do mình sáng t o ra

ho c s h u , g m:

- Tác ph m v!n h"c, khoa h"c, sách giáo khoa, giáo trình, ngh thu t dân gian

và tác ph m khác c th hi n d i d ng ch vi t ho c ký t khác;

- Bài gi ng, bài phát bi u và bài nói khác;

- Tác ph m báo chí; âm nh c; sân kh u; i n nh; t o hình, m2 thu t ng

d ng; nhi p nh; ki n trúc;

- B n h"a , s , b n , b n v0 liên quan n a hình, công trình khoa

h"c;

- Ch ng trình máy tính, s u t p d li u

3.2.2 Quy n liên quan n quy n tác gi (sau ây g"i là quy n liên quan) là quy n i v i cu c bi u di3n, b n ghi âm, ghi hình,

ch ng trình phát sóng, tín hi u v tinh mang ch ng trình c

mã hóa

3.2.3 Quy n s h u công nghi p là quy n i v i sáng ch , ki u dáng công nghi p, thi t k b trí m ch tích h p bán d(n, nhãn hi u, tên

th ng m i, ch d(n a lý, bí m t kinh doanh do mình sáng t o ra

ho c s h u,

3.2.4.Quy n i v i gi ng cây tr ng là quy n c a t ch c, cá nhân i

v i gi ng cây tr ng m i do mình ch"n t o ho c phát tri n

* M t s l u ý v vi c b o h QSHTT

- Tác gi hay ch s h u mu n c b o h s n ph m thì ph i làm th t c

!ng ký “b o h quy n SHTT” t i S ho c B “khoa h"c và công ngh ”

c c p v!n b-ng b o h ;

- Trong th i h n b o h , ch th khác không c có hành vi xâm ph m QSHTT (làm nhái, gi , s' d ng không xin phép, sao chép trái pháp lu t, )

- Vi c chuy n nh ng QSHTT ph i c l p thành v!n b n d i d ng h p

ng

4 Ch nh th'a k :

4.1 Khái ni m th'a k : Th%a k là vi c chuy n d ch tài s n c a ng i ch t cho

nh ng ng i còn s ng

4.2 Khái ni m quy n th'a k :

KN1: Là m t lo i quan h pháp lu t dân s , trong ó các ch th tham gia là

nh ng ng i c h ng di s n c a ng i ch t theo m t trình t nh t nh, xác nh n i dung quy n nh n, kh c t% h ng di s n th%a k c a nh ng

ng i th%a k

KN2: Quy n th%a k là m t ch nh pháp lu t dân s , t ng h p các quy

ph m pháp lu t v th%a k , quy nh vi c b o v và i u ch nh trình t chuy n tài s n và quy n tài s n c a ng i ch t cho nh ng ng i khác còn

s ng

KN3:Quy n th%a k là quy n c a ch th th%a k

4.3 Ng i % l i di s n th'a k : Vi c th%a k ch c th c hi n khi ng i có tài

s n ch t

- Ng i l i di s n th%a k là ng i mà sau khi ch t có tài s n l i cho ng i khác theo trình t th%a k theo di chúc ho c theo pháp lu t

- Ng i l i di s n th%a k ch có th là cá nhân, là ng i thành niên ho c ch a thành niên có tài s n riêng

- Di s n th%a k theo i u 634 BLDS – 2005 g m Tài s n riêng c a ng i ch t,

ph n tài s n c a ng i ch t trong tài s n chung v i ng i khác

4.4 Ng i th'a k : Là ng i c ng i ch t l i cho di s n theo di chúc ho c theo qui nh c a pháp lu t

- Ng i th%a k là cá nhân ph i là n i còn s ng vào th i i m m th%a k ho c

c sinh ra và còn s ng sau th i i m m th%a k nh ng ã thành thai tr c khi

ng i l i di s n th%a k ch t ( i u 635 BLDS – 2005) Ng i th%a k là cá nhân

có th nh n di s n th%a k theo di chúc ho c theo pháp lu t

- Ng i th%a k là c quan, t ch c, pháp nhân ch c nh n di s n th%a k theo

di chúc và ph i còn t n t i vào th i i m m th%a k

- Ng i th%a k có quy n t% ch i nh n di s n th%a k , tr% tr ng h p vi c t% ch i nh-m tr n tránh ngh a v tài s n c a mình i v i ng i khác; Vi c t% ch i ph i

c l p thành v!n b n có công ch ng ho c ch ng th c c a UBND xã, ph ng, th

tr n n i có a i m m th%a k và trong th i h n 6 tháng k t% ngày m th%a k

4.5 Ng i không c quy n h ng di s n:

a Ng i b k t án v hành vi c ý xâm ph m tính m ng s c kho+ ho c v hành vi ng c ãi nghiêm tr"ng, hành h ng i l i di s n, xâm ph m nghiêm tr"ng danh d , nhân ph m c a ng i ó;

b Ng i vi ph m nghiêm tr"ng ngh a v nuôi d ,ng ng i l i di s n;

c Ng i b k t án v hành vi c ý xâm ph m tính m ng ng i th%a k khác nh-m h ng m t ph n ho c toàn b ph n di s n mà ng i ó có quy n c

h ng;

d Ng i có hành vi l%a d i, c ,ng ép ho c ng!n c n ng i l i di s n trong vi c l p di chúc; gi m o di chúc, s'a ch a di chúc, hu/ di chúc nh-m h ng

m t ph n ho c tòan b di s n trái v i ý chí c a ng i l i di s n

L u ý: Nh ng ng i nêu trên v(n c h ng di s n n u ng i l i di s n ã bi t hành vi c a ng i ó, nh ng v(n cho h" h ng di s n theo di chúc

4.6 Th i i%m, a i%m m !th'a k :

• Th i i m m th%a k là th i i m ng i có tài s n ch t Trong tr ng h p

Toà án tuyên b m t ng i là ã ch t thì th i i m m th%a k là ngày c xác nh t i kho n 2 $i u 81 c a B lu t DS

• $ a i m m th%a k là n i c trú cu i cùng c a ng i l i di s n; n u

không xác nh c n i c trú cu i cùng thì a i m m th%a k là n i có toàn b ho c ph n l n di s n

4.7 Th i hi u kh i ki n v !th'a k :

• Th i hi u kh i ki n ng i th%a k yêu c u chia di s n, xác nh n quy n

th%a k c a mình ho c bác b& quy n th%a k c a ng i khác là m i n!m,

k t% th i i m m th%a k

• Th i hi u kh i ki n yêu c u ng i th%a k th c hi n ngh a v v tài s n

c a ng i ch t l i là ba n!m, k t% th i i m m th%a k

4.8 Các lo i th'a k :

4.8.1 Th'a k theo di chúc: là vi c chuy n di s n th%a k c a ng i ch t cho

nh ng ng i còn s ng theo s nh o t c a ng i ó khi còn s ng

Ng i l p di chúc: Ng i ã thành niên (tr% tr ng h p ng i ó b b nh

tâm th n ho c m c b nh khác mà không th nh n th c và làm ch c hành vi c a mình); Ng i t' 15 tu(i n ch a 18 tu(i có th l p di

chúc n u c cha, m ho c ng i giám h ng ý

Quy n c a ng i l p di chúc:

- Ch nh ng i th%a k ; tru t quy n h ng di s n c a ng i th%a k ;

- Phân nh ph n di s n cho ng i th%a k ;

- Dành m t ph n tài s n trong kh i di s n di t ng, th cúng;

- Giao ngh a v cho ng i th%a k ;

- Ch nh ng i gi di chúc, ng i qu n lý di s n, ng i phân chia di s n

- Thay th , s'a i, b sung, hu/ b& di chúc

Các hình th c c a di chúc: Di chúc b-ng v!n b n; di chúc mi ng

Di chúc b)ng v*n b n:

- Di chúc b-ng v!n b n không có ng i làm ch ng: Ng i l p di chúc ph i t

tay vi t và ký vào b n di chúc n u di chúc nhi u trang thì m)i trang ph i

c ánh s th t và có ch ký ho c i m ch và theo qui nh t i i u

653 BLDS – 2005

- Di chúc b-ng v!n b n có ng i làm ch ng: Có th nh ng i khác vi t

nh ng ph i có ít nh t 2 ng i làm ch ng; ng i l p di chúc ph i ký ho c

i m ch vào di chúc tr c m t nh ng ng i làm ch ng; Nh ng ng i làm

ch ng xác nh n ch ký, i m ch c a ng i l p di chúc và ký vào b n di chúc

- Di chúc b-ng v!n b n có công ch ng:

- Di chúc b-ng v!n b n có ch ng th c:

Di chúc mi ng Trong tr ng h p tính m ng m t ng i b cái ch t e do

do b nh t t ho c các nguyên nhân khác mà không th l p di chúc b-ng v!n b n thì có th di chúc mi ng; Ng i di chúc mi ng th hi n ý chí c a mình tr c

m t ít nh t hai ng i làm ch ng và ngay sau ó nh ng ng i làm ch ng ghi chép l i, cùng ký tên ho c i m ch ; trong th i h n 5 ngày, k t% ngày ng i di chúc mi ng th hi n ý chí cu i cùng thì di chúc ph i c công ch ng, ch ng

th c; sau 3 tháng, k t% th i i m di chúc mi ng mà ng i di chúc còn s ng, minh m(n, sáng su t thì di chúc mi ng m c nhiên b hu/ b&

Nh ng ng i không c làm ch ng cho vi c l p di chúc:

- Ng i th%a k theo di chúc ho c theo pháp lu t c a ng i l p di chúc;

- Ng i có quy n, ngh a v tài s n liên quan t i n i dung di chúc;

- Ng i ch a 18 tu i, ng i không có n!ng l c hành vi dân s

Ng i th'a k không ph thu c vào n i dung c a di chúc:

Trong tr ng h p không c ng i l p di chúc cho h ng di s n ho c ch cho

h ng di s n ít h n 2/3 su t c a ng i th%a k theo lu t, thì nh ng ng i d i

ây c h ng ít nh t b-ng 2/3 su t th%a k theo lu t tr% khi h" t% ch i nh n

di s n th%a k ho c h" không có quy n h ng di s n th%a k :

- Con ch a thành niên, cha, m., v , ch ng;

- Con ã thành niên mà không có kh n!ng lao ng

4.8.2 Th'a k theo pháp lu t: Là vi c l i tài s n c a ng i ch t cho nh ng

ng i th%a k không ph i theo di chúc, mà theo các qui nh c a pháp lu t v th%a

k

Th'a k theo pháp lu t c áp d ng trong nh ng tr ng h p sau ây:

- Không có di chúc;

- Di chúc không h p pháp;

- Nh ng ng i th%a k theo di chúc u ch t tr c ho c ch t cùng th i i m

v i ng i l p di chúc; c quan, t ch c c h ng th%a k theo di chúc không còn vào th i i m m th%a k ;

- Nh ng ng i c ch nh làm ng i th%a k theo di chúc mà không có quy n h ng di s n ho c t% ch i quy n nh n di s n;

- Ph n di s n không c nh o t trong di chúc;

- Ph n di s n có liên quan n ph n c a di chúc không có hi u l c pháp lu t;

- Ph n di s n có liên quan n ng th%a k theo di chúc nh ng h" không có

quy n h ng di s n, t% ch i quy n nh n di s n, ch t tr c ho c ch t cùng

th i i m v i ng i l p di chúc; liên quan n c quan, t ch c c h ng

di s n theo di chúc, nh ng không còn vào th i i m m th%a k

Ng i th%a k theo pháp lu t: $ c qui nh theo th t và nguyên t c sau:

- Ng i th%a k cùng hàng c h ng ph n di s n b-ng nhau;