CH3CH2COOC6H5 benzyl propionat : mùi hoa nhài.
Trang 1LIPIT
Khái ni m : Lipit là nh ng este ph c t p bao g m ch t béo, sáp, steroit, photpholipit, có trong
c th s ng, không hoà tan trong n c nh ng tan trong các dung môi h u c không phân c c
nh : ete, clorofom, x ng d u
Phơn lo i vƠ công th c chung
- Ch t béo :
1 2 2 3 2
CH OCOR
| CHOCOR
|
CH OCOR
- Sáp (este c a axit béo v i các monoancol cao : RCOOR’ (v i R,R’ 16C)
- Steroit (este c a sterol v i các axit béo) :
công th c ph c t p
- Photpholipit : (este c a glixerol ch a 2 g c axit béo và m t g c photphat
h u c )
Tính ch t hoá h c
- Thu phân trong môi tr ng axit
+ o
1
1
H , t
2
3
2
CHOH
CH OH R COOH
CH OCOR
+
|
|
- Ph n ng xà phòng hoá
+ o
H , t
2 2
CHOH
CH OH
+
|
|
- Ph n ng hiđro hoá
o
Ni, t , p
CHOCOC H 3H CHOCOC H
- Ph n ng oxi hoá : Liên k t đôi C=C g c axit không no c a ch t béo b oxi hoá ch m b i
oxi không khí t o thành peoxit, ch t này b phân hu thành anđehit có mùi khó ch u
CH T
GI T
R A
Khái ni m : Ch t gi t r a là nh ng ch t khi dùng cùng v i n c thì có tác d ng làm s ch các
ch t b n bám trên các v t r n mà không gây ra ph n ng hoá h c v i các ch t đó :
( )
R COONa K
Phơn lo i vƠ công th c chung
- Xà phòng (h n h p các mu i natri/kali c a các axit béo) : R COONa K ( )
- Ch t gi t r a t ng h p (có tính ch t gi t r a t ng t xà phòng) :
R CH2 OSO Na3
Tính ch t : Phân t ch t gi t r a có m t "đ u" a n c (nhóm COO
-Na+) n i v i m t "đuôi” k
n c, a d u m (nhóm CxHy,th ng x 15) Khi gi t r a, "đuôi" a d u m c a phân t ch t gi t
ESTE, LIPIT – PH N 2
(TÀI LI U BÀI ẢI NẢ)
Giáo viên: PH M NG C S N
ây là tài li u tóm l c các ki n th c đi kèm v i bài gi ng “Este, Lipit – Ph n 2” thu c K hóa h c LT H K IT-3:
M ôn Hóa h c (T h y Ph m Ng c S n ) t i website Hocmai.vn có th n m v ng ki n th c ph n “Este, Lipit” B n
c n k t h p xem tài li u cùng v i bài gi ng này.
1 2 2
CH OPO O RNH CHOCOR
CH OCOR
|
|
Trang 2r a thâm nh p vào v t b n, còn "đ u" a n c l i có xu h ng kéo các phân t ch t b n ra phía các
phân t n c
S đ đi u ch : - Xà phòng:
R-CH2-CH2-R' R-COOH+R'COOH R-COONa + R'-COONa
- Ch t gi t r a t ng h p:
RCOOH Khö
RCH2OH H SO 2 4
RCH2OSO3H NaOH RCH2OSO3-Na+ Mùi c a m t s este :
CH3COOCH2CH2CH(CH3)2 (isoamyl axetat ) : mùi chu i chín
CH3CH2COOC6H5 (benzyl propionat) : mùi hoa nhài
CH3CH2CH2COOC2H5 (etyl butirat) : mùi d a
CH3– CH(CH3) – CH2– COOC2H5 (etyl isovalerat) : mùi táo
BÀI T P V H N H P ESTE
- D a vào s n ph m ph n ng xà phòng hoá đ đ t công th c:
+ Thu đ c mu i c a 1 axit cacboxylic và 2 ancol: RCOOR '
+ Thu đ c mu i c a 2 axit cacboxylic và 1 ancol: RCOOR '
- Ph n ng đi u ch este:
+ Là ph n ng thu n ngh ch, do v y có th s d ng h ng s cân b ng
+ H n h p este có nhi u ph n ng, KC tính cho t ng ph n ng, n u có các ch t gi ng nhau, n ng đ các
ch t đ c tính t ng
Ví d 1: Cho a gam h n h p M g m hai este X, Y (nX = 3nY) tác d ng h t v i dung d ch NaOH thu đ c 2,82 gam mu i c a m t axit cacboxylic đ n ch c và h n h p N g m 2 ancol no, đ n ch c có kh i l ng 1,59 gam t cháy hoàn toàn N thu đ c 1,68 lít CO2(đktc)
1) Tìm hai ancol
2) Tính a
3) Tìm công th c các este X và Y
Ví d 2: un nóng h n h p g m 1 mol HCOOH, 1 mol CH3COOH và 2 mol C2H5OH to
C (trong bình
kín dung tích không đ i) đ n tr ng thái cân b ng thì thu đ c 0,6 mol HCOOC2H5 và 0,4 mol CH3COO-
C2H5 N u đun nóng h n h p g m 1 mol HCOOH, 3 mol CH3COOH và a mol C2H5OH đi u ki n nh
trên đ n tr ng thái cân b ng thì thu đ c 0,8 mol HCOOC2H5 Giá tr a là
Tr ng h p 1: 1 mol HCOOH + 1 mol CH3COOH + 2 mol C2H5OH -> 0,6 mol HCOOC2H5 và 0,4 mol
CH3COOC2H5
Ph n ng 1: H-COOH + C2H5-OH > HCOO-C2H5 + H2O : K1
ban đ u: 1
ph n ng: 0,6 0,6 0,6 0,6
Ph n ng 2: CH3-COOH + C2H5-OH > CH3-COO-C2H5 + H2O : K2
ban đ u: 1
ph n ng: 0,4 0,4 0,4 0,4
cân b ng: 0,6 0,4 0,4
tr ng thái cân b ng : s mol H2O sinh ra = mol ancol ph n ng = 0,6 + 0,4 = 1
==> mol ancol d = 2 - 1 = 1mol
S mol HCOOH = 0,4 và mol CH3-COOH = 0,6 mol
2 5 2 1
2 5
2
K
Tr ng h p 2: 1 mol HCOOH + 3 mol CH3COOH + a mol C2H5OH -> 0,8 mol HCOOC2H5
G i x là s mol CH3-COO-C2H5 sinh ra
T ng t nh tr ng h p 1 ==> h ng s cân b ng K1, K2không đ i
Trang 3Ph n ng 1: H-COOH + C2H5-OH > H-COO-C2H5 + H2O ==> có h ng s cân b ng K1= 1,5
Ban đ u: 1
Ph n ng: 0,8 -0,8 -0,8 -0,8
Cân b ng: 0,2 -0,8 -0,8
Ph n ng 2: CH3-COOH + C2H5-OH -> CH3-COO-C2H5 + H2O ==> có h ng s cân b ng K2 = 2/3
Ban đ u: 3
Ph n ng: x -x -x -x
Cân b ng: 3-x -x -x
tr ng thái cân b ng : H2O : 0,8 + x
C2H5OH: a - 0,8 – x
HCOOC2H5: 0,8
HCOOH: 1 - 0,8 = 0,2
CH3COOC2H5: x
CH3-COOH: 3 – x
2 5 2 1
2 5
2
K
(1), (2) => x = 1,92; a = 9,97
Giáo viên: Ph m Ng c S n Ngu n: Hocmai.vn