10 PP giai BT ve LKG HVG TLBG

I Các d ng bài t p v liên k t gen

1 Bài t p v tính s lo i và thành ph n ki u gen giao t

a Trên m t c p NST (m t nhóm gen)

Ví d : Ab/Ab > 1 lo i giao t Ab; Abd/Abd > 1 lo i giao t Abd; AB/AB > 1 lo i giao t AB; ab/ab > 1 lo i giao t ab

- Có 1 c p gen d h p tr lên > 2 lo i giao t v i t l t ng đ ng

Ví d : AB/Ab > ½ AB : ½ Ab; Ab/ab > 1/2Ab : 1/2ab;

Ab/ab > 1/2Ab : 1/2ab

ABD/Abd > ½ ABD : ½ Abd

AbD/Abd > ½ AbD : ½ Abd

b Trên nhi u c p NST (nhi u nhóm gen)

- N u m i nhóm gen đ u có t i thi u 1 c p d h p S lo i giao t = 2n

(v i n là s nhóm gen liên k t)

Thành ph n gen m i lo i giao t : dùng s đ phân nhánh ho c nhân đ i s

Ví d : AB DE

ab de S nhóm gen liên k t là 2 > S lo i giao t = 22 = 4

Thành ph n giao t :

(1/2AB : 1/2ab) (1/2DE : 1/2de) = 1/4ABDE : 1/4ABde : 1/4abDE : 1/4abde

2 Xác đ nh quy lu t di truy n

Các b c gi i:

- Xét t l phân li riêng c a t ng tính tr ng, xác đ nh ki u gen quy đ nh m i tính tr ng

cho 2 lo i giao t thì các gen liên k t hoàn toàn

Ví d : Ví d : Lai gi a đ u hoa đ , đài ng v i đ u hoa xanh, đài cu n thu đ c đ ng lo t hoa xanh, đài

ng Cho các cây F1 này giao ph n v i nhau thu đ c 98 cây hoa xanh, đài cu n, 104 hoa đ , đài ng và

209 cây hoa xanh đài ng Hãy xác đ nh quy lu t di truy n chi ph i 2 tính tr ng trên

Gi i:

Xét s phân li riêng c a t ng tính tr ng

Hoa xanh : hoa d = (98 + 209)/104 = 3 : 1 (và F1 toàn hoa xanh) => hoa xanh tr i hoàn toàn v i hoa đ

=> phép lai Aa x Aa (1)

ài ng : đài cu n = (104 + 209)/98 = 3 : 1 (và F1 toàn đài ng ) => đài ng tr i hoàn toàn so v i đài

cu n => phép lai Bb x Bb (2)

T (1) và (2) ta th y F1 d h p 2 c p gen, t l phân li KH là 98 : 209 : 104 = 1 : 2 : 1 = 4 t h p nh v y

m i bên b m ch cho 2 lo i giao t => 2 c p gen n m trên cùng 1 NST di truy n liên k t v i nhau

(TÀI LI U BÀI GI NG) GIÁO VIÊN: NGUY N QUANG ANH

ây là tài li u tóm l c các ki n th c đi kèm v i bài gi ng Ph ng pháp gi i bài t p v liên k t gen và hoán v gen

(Ph n 1) thu c khóa h c LT H KIT-1: Môn Sinh h c (Th y Nguy n Quang Anh) t i website Hocmai.vn có th

n m v ng các ph ng pháp đ gi i nh ng bài t p v liên k t gen và hoán v gen, B n c n k t h p xem tài li u cùng

v i bài gi ng này

3 Xác đ nh t l phân li ki u gen, ki u hình th h lai khi bi t ki u hình c a b m và nhóm gen

liên k t

- T ki u hình b m và các nhóm gen liên k t đ suy ra ki u gen b m

Ví d : Gen A quy đ nh h t tr n, a quy đ nh h t nh n; B quy đ nh có tua cu n, b quy đ nh không có tua

cu n Bi t gen quy đ nh tính tr ng hình d ng h t và s hi n di n c a tua cu n liên k t hoàn toàn Cho đ u thu n ch ng h t tr n, có tua cu n lai v i đ u h t nh n, không tua cu n thu đ c F1, cho F1 t th ph n xác đ nh t l phân li ki u hình F2

Gi i:

u thu n ch ng h t tr n, có tua cu n có KG AB

AB

ab

S đ lai:

tua)

AB ab

KH: 3 h t tr n, có tua : 1 h t nh n, không tua

4 Xác đ nh ki u gen b m khi bi t ki u hình và k t qu lai

Các b c gi i:

- Xét t l phân li riêng c a t ng tính tr ng, xác đ nh ki u gen quy đ nh t ng tính tr ng

- T ki u gen c a m i tính tr ng k th p v i d li u đ bài đ suy ra ki ugen c a b m

hình c a th h lai

+ Cá th d h p đ u n u:

B m t ng ng là Ptc tr i, tr i x l n, l n => F1: AB

ab

T l phân li đ i con là 3 : 1 (gen tr i là tr i hoàn toàn)

+ Cá th d h p chéo n u:

Cá th b m t ng ng là Ptc tr i, l n x l n, tr i => F1: Ab

aB

T l phân tính chung c a 2 tính tr ng đ i con là 1 : 2 : 1 (tr i l n hoàn toàn)

Ví d 1: Khi lai thu n ngh ch hai th cà thua thân cao qu tròn và thân th p qu b u d c thu đ c F1 toàn thân cao qu tròn Cho F1 giao ph n v i nhau thu đ c F2 g m 3 thân cao qu tròn : 1 thân th p qu b u

d c

a, Gi i thích và vi t s đ lai t P đ n F2

b, th h sau có t l 1 cao tròn : 1 cao b u : 1 th p tròn : 1 th p b u thì b m ph i có ki u gen và ki u hình nh th nào?

Gi i:

a, Xét s phân li riêng c a t ng tính tr ng:

- Chi u cao thân: Thân cao x thân th p => F1 đ ng lo t thân cao, F2 phân li theo t l 3 thân cao : 1 thân

th p => thân cao tr i hoàn toàn so v i thân th p Quy c A – cao, a – th p => phép lai F1: Aa x Aa

- Hình d ng qu : Qu tròn x b u d c => F1 đ ng lo t qu tròn, F2 phân li theo t l 3 tròn : 1 b u d c =>

qu tròn tr i hoàn toàn so v i b u d c Quy c B – tròn, b – b u d c => phép lai: Bb x Bb

Xét chung s phân li ki u hình ta có F2 phân li theo t l 3 cao tròn : 1 th p b u = 4 t h p => F2 ch cho 2

lo i giao t

F2 d h p 2 c p gen mà ch cho 2 lo i giao t => các gen liên k t hoàn toàn

F2 phân li theo t l 3 : 1=> F1 có KG: AB

ab > P:

ABab

S đ lai:

ab ab

ab

AB ab

KH: 3 thân cao, tròn : 1 th p, b u d c

b Xét s phân li riêng c a t ng tính tr ng

- Chi u cao thân: Thân cao : thân th p = (1 + 1) : (1 + 1) = 1 : 1 => Phép lai Aa x aa

- Hình d ng qu : Qu tròn : qu b u d c = (1 + 1) : (1 + 1) = 1 : 1 => Phép lai Bb x bb

Th h lai phân li theo t l 1 : 1 : 1 : 1 = 4 t h p = 4.1 ho c 2.2 vì các gen liên k t

hoàn toàn nên lo i tr ng h p 4.1 M t khác, th h lai xu t hi n cây th p qu b u d c có ki u gen ab

ab

ch ng t c b và m đem lai đ u cho giao t ab => ki u gen b m là: Ab aB

abab

S đ lai:

aB ab

KH: 1 cao, tròn : 1 cao, b u : 1 th p, tròn : 1 th p, b u

Ví d 2: Gen A quy đ nh thân cao, a – thân th p; B - chín s m, b – chín mu n Giao ph n lúa thân cao chín s m v i nhau thu đ c F1 g m: 600 cây thân cao, chín mu n : 1024 thân cao, chín s m : 601 thân

th p, chín s m Hãy xác đ nh ki u gen P

Gi i:

Xét riêng t ng tính tr ng

- Chi u cao thân: cao/th p = (600 + 1024)/601 = 3 : 1=> phép lai Aa x Aa

- Th i gian chín: Chín s m/chín mu n = (1204 + 601)/600 = 3 : 1 => phép lai Bb x Bb

T l phân li ki u hình chung là 1 : 2 : 1 = 4 t h p => P cho hai lo i giao t M i bên

P d h p mà cho 2 lo i giao t => các gen liên k t hoàn toàn

T l 1 : 2 : 1=> P có KG d h p chéo: Ab

aB

II Các d ng bài t p hoán v gen

1 Tính s lo i và thành ph n ki u gen giao t

M i nhóm gen ph i ch a 2 c p gen d h p tr lên m i phát sinh giao t hoán v

Tr ng h p hai c p gen d h p:

- S lo i giao t = 22=4

- Thành ph n ki u gen: 2 lo i giao t liên k t (>25%) và 2 lo i giao t hoán v (<25%)

Ví d : AB/ab ฀ 2 lo i giao t liên k t AB = ab (>25%) và 2 lo i giao t hoán v Ab = aB (<25%)

2 Tính t n s hoán v gen và kho ng cách t ng đ i gi a 2 gen trên cùng 1 NST

a T n s trao đ i chéo (TSHVG)

TSHVG (f) = t ng t l 2 lo i giao t hoán v

> T l m i lo i giao t HV = f/2

> T l m i lo i giao t liên k t = (100% - f)/2 = 50% - f/2

b Tính t n s HVG trong phép lai phân tích

T n s HVG (f) = (S cá th hình thành do T C)/(T ng s cá th hình thành) (cá th hình thành do T C

là s cá th chi m t l ít)

Ví d : Lai phân tích ru i gi m thân xám cánh dài có KG Ab/aB đ c th h lai g m376 xám ng n, 375 đen dài, 124 xám dài, 125 đen ng n

f = 9124 = 125)/(376 + 375 + 126 + 125).100% = 25%

c Tính t n s HVG trong các phép lai khác

t f là t n s HVG ฀ t l giao t HV = f/2

t l Giao t liên k t = (1-f)/2

D a vào lo i ki u hình mà đ bào cho đ l p ph ng trình ch a n s f

Tính f

Ví d 1: cho cây thân cao, h t dài có KG Ab

aB t th ph n F1 thu đ c 4000 cây, trong đó có 160 cây

th p tròn Tính t n s HVG

t f là t n s HVG > t l giao t hoán v (ab = AB) là f/2

F1 thu đ c cây th p tròn (ab

ab) có t l là :

160

4%

4000

Cây thân th p tròn (ab

ab) do giao t ab bên b k t h p v i giao t bên > (f/2)2 = 4% > f = 40%

Ví d 2: lúa, gen A quy đ nh thân cao, gen a quy đ nh thân th p; gen B quy đ nh h t g o đ c, b quy

aB t th ph n, F2 thu đ c 18000 cây v i 4 lo i KH khác nhau,trong đó có 4320 cây thân cao, h t g o trong Bi t r ng các gen liên k t không hoàn, m i di n bi n trong c a NST trong gi m phân c a t bào sinh noãn và t bào sinh h t ph n gi ng h t nhau Hãy xác đ nh

t n s HVG

H ng d n:

G i f là t n s HVG, ta có:

Ab aB

2 f



Ab = aB = 1

2 f



AB = ab =

2

f

AB = ab =

2 f

Cây thân cao, h t trong có ki u gen: Ab

b

 chi m 4320 : 18000 = 24%

f

Giáo viên : Nguy n Quang Anh