Khi lai 1 tính tr ng ta c n xác đ nh tính tr ng đó do 1 c p gen hay do 2 ho c nhi u c p gen quy đ nh
N u tính tr ng do 2 c p gen quy đ nh thì nó s tuân theo quy lu t t ng tác gen
Cách xác đ nh nh sau:
I Tr ng h p 1: Không ph i lai phân tích
T t l phân tính v ki u hình th h con, xác đ nh quy lu t di truy n chi ph i
1 Khi t ng s t h p giao t nh h n ho c b ng 4 thì t l c a di truy n m i gen quy đ nh 1 tính
tr ng:
+ 3 : 1: Quy lu t di truy n tr i l n hoàn toàn (Theo đ nh lu t phân tính c a Menđen)
+ 1:2:1: quy lu t di truy n tr i không hoàn toàn (xu t hi n tính tr ng trung gian do gen n m trên NST
th ng ho c gi i tính)
+ 1:1 ho c 2:1: Hi n t ng gen gây ch t
2 Khi t ng s t h p giao t l n h n 4 thì lƠ t l c a t ng tác gen Trong đó t ng s t h p giao t
có th là 16 ho c 8
2.1 T ng các t h p giao t b ng 16 (16 = 4.4 > m i bên b m cho 4 giao t > b m d h p v 2 c p gen > 2 c p gen quy đ nh 1 tính tr ng > t ng tác gen) Các t l và quy c gen nh sau:
9:3:3:1 (4 ki u hình)
B tr
AaBb x AaBb > 9A-B-:3A-bb:3aaB-:1aabb
Ki u hình 1: 9A-B-
Ki u hình 2: 3A-bb + 3aaB-
Ki u hình 3: 1aabb
Ki u hình 1: 9A-B-
Ki u hình 2: 3A-bb + 3aaB + 1aabb
12:3:1 (3 ki u hình) Át ch tr i AaBb x AaBb >
Ki u hình 1: 9A-B- + 3A-bb
Ki u hình 2: 3aaB-
Ki u hình 3: 1aabb
13:3 (2 ki u hình) Át ch l n AaBb x AaBb >
Ki u hình 1: 9A-B- + 3A-bb + 1aabb
Ki u hình 2: 3aaB
9:3:4 (3 ki u hình) Át ch l n AaBb x AaBb >
(TÀI LI U BÀI GI NG)
(Tài li u dùng chung Ph n 1 + Ph n 2)
GIÁO VIÊN: NGUY N QUANG ANH
ây là tài li u tóm l c các ki n th c đi kèm v i bài gi ng Ph ng pháp gi i bài t p v t ng tác gen (Ph n 1)
thu c khóa h c LT H KIT-1: Môn Sinh h c (Th y Nguy n Quang Anh) t i website Hocmai.vn có th n m
v ng ki n th c ph n t ng tác gen và các ph ng pháp đ gi i nh ng bài t p v t ng tác gen, B n c n k t h p
xem tài li u cùng v i bài gi ng này
Trang 2Ki u hình 1: 9A-B-
Ki u hình 2: 3A-bb
Ki u hình 3: 3aaB- + 1aabb
15:1 (2 ki u hình) C ng g p AaBb x AaBb >
Ki u hình 1: 9A-B- + 3A-bb + 3aaB
Ki u hình 2: 1aabb
2.2 T ng s t h p giao t b ng 8: T ng các t h p giao t b ng 8 (8 = 2.4 > m t bên b (m ) cho 4 giao t > d h p 2 c p gen, 2 c p gen quy đ nh 1 tính tr ng > T ng tác gen) Các t l và quy c gen
t ng t quy c c a tr ng h p 16 t h p giao t
II Tr ng h p 2: Lai phân tích: T l ki u hình có th thu c các tr ng h p sau:
1 Khi s t h p giao t là 2: T l 1:1 thì đó là s di truy n 1 tính tr ng do 1 gen chi ph i
2 Khi s t h p giao t là 4: 4 = 1 4, m t bên cho 4 giao t > d h p 2 c p gen > t ng tác gen)
- T l 3:1 thu c 1 trong các tr ng h p sau:
+ T ng tác b tr 9:7
+ T ng tác át ch 13:3
+ T ng tác c ng g p 15:1
- T l 1:2:1 thu c 1 trong các tr ng h p:
+ T ng tác b tr 9:6:1
+ T ng tác át ch l n 9:3:4
+ T ng tác át ch tr i 12:3:1
- T l 1:1:1:1 thu c tr ng h p 9:3:3:1
III M t s bài t p minh h a
Bài 1. Giao ph n gi a 2 cây P đ u có hoa màu tr ng thu n ch ng, thu đ c F1 g m 100% cây có hoa màu
đ Cho F1 t th ph n, thu đ c F2 có ki u hình phân li theo t l 9 cây hoa màu đ : 7 cây hoa màu
tr ng Ch n ng y nhiên hai cây hoa có màu đ F2 cho giao ph n v i nhau Cho bi t không có đ t bi n
x y ra, tính theo lí thuy t, xác su t đ xu t hi n cây hoa màu tr ng có ki u gen đ ng h p l n F3 là bao nhiêu?
H ng d n:
B c 1: Tóm t t s đ lai:
P thu n ch ng: Tr ng x Tr ng > F1: 100% đ x F1 > F2: 9 đ : 7 tr ng
B c 2: Xác đ nh s c p gen quy đ nh tính tr ng màu s c hoa
- N u tính tr ng do 1 c p gen quy đ nh thì P ch cho t i đa 2 lo i giao t > F1 t i đa cho 4 t h p = 2.2 > Lo i > Tính tr ng màu s c hoa không ph i do 1 gen quy đ nh
- F1 có 16 t h p = 4.4 > M i bên b và m đ u cho 4 lo i giao t > F1 c b và m đ u d h p 2 c p gen
B c 3: Gi thi t ki u gen c a F1 b và m là AaBb
S đ lai:
F2: 9A-B- : 3A-bb : 3aaB- : 1aabb
T ng ng ki u hình: 9 đ : 7 tr ng > 9A-B- quy đ nh tính tr ng đ ; 3A-bb + 3aaB- + 1aabb: quy đ nh tính tr ng tr ng
B c 4: Tính tr ng màu hoa tuân theo quy lu t t ng tác b sung (b tr )
Trang 3- Gen A và B đ ng chung trong 1 t h p t ng tác v i nhau xu t hi n tính tr ng hoa đ
- S v ng m t c a 1 trong 2 gen tr i ho c c 2 gen tr i quy đ nh tính tr ng hoa tr ng
B c 5: Xác su t đ xu t hi n cây hoa màu tr ng có ki u gen đ ng h p l n F3 là:
- F2 đ có ki u gen A-B- có 9 t h p 9A-B-
- F2 đ x đ > F3 có màu tr ng đ ng h p l n là F3 aabb > F2 c b và m đ u ph i có ki u gen AaBb
- F2: AaBb x AaBb > F3 aabb v i t l 1 1 1
4 4 16
- Tron 9 t h p đ b m F2 cho giao ph n thì t l ki u gen AaBb chi m 4
9
- Hai cây có màu hoa đ F2 cho giao ph n v i nhau Xác su t đ xu t hi n cây hoa màu tr ng có ki u gen đ ng h p l n t F3 là: 1 1 4 1
4 4 9 81
Bài 2. Khi cho giao ph n gi a 1 th cây hoa màu đ thu n ch ng v i 3 th cây hoa màu tr ng thu n ch ng cùng loài thì thu đ c các k t qu nh sau:
1 Hoa đ x Hoa tr ng (1) 100% hoa đ 703 hoa đ : 232 hoa tr ng
2 Hoa đ x Hoa tr ng (2) 100% hoa tr ng 227 hoa đ : 690 hoa tr ng
3 Hoa đ x Hoa tr ng (3) 100% hoa tr ng 150 hoa đ : 645 hoa tr ng
a S di truy n màu hoa b chi ph i b i ki u tác đ ng nào c a gen?
b Xác đ nh ki u gen c a 3 th hoa tr ng P
H ng d n:
a Xác đ nh ki u tác đ ng c a gen
T phép lai 3 cho th y F2 có t l 13:3 > F1 d h p v 2 c p gen (AaBb)
F2: 9A-B- + 3aaB-+ 1aabb: 13 tr ng
3A-bb: 3 đ
Màu hoa b chi ph i b i s t ng tác gi a 2 gen không alen theo ki u át ch c a lo i gen tr i này đ i v i
lo i gen tr i kia, c th là: A – đ ; a – tr ng; B; b át A
b Xác đ nh ki u gen
- phép lai 3: F2 có ki u gen AaBb thì P: Aabb x aaBB
- phép lai 2: F2 có t l 3 tr ng : 1 đ > F1 d h p v 1 c p gen mà F2 có t l 3 tr ng : 1 đ > P: Aabb x AABB
- phép lai 1: F2 có t l 1 tr ng : 3 đ > F1 d h p v 1 c p gen mà F2 có t l 1 tr ng : 3 đ > P: AAbb x aabb
Giáo viên : Nguy n Quang Anh