Khóa h c LT H KIT-1: Môn Sinh h c (Th y Nguy n Quang Anh) t bi n s l ng nhi m s c th (Ph n 1)
Hocmai.vn – Ngôi tr ng chung c a h c trò Vi t T ng đài t v n: 1900 58-58-12 - Trang | 1 -
I Phân lo i bi n d
Có hai lo i bi n d chính:
- Bi n d di truy n đ c g m bi n d t h p và bi n d đ t bi n Bi n d đ t bi n g m 2 lo i: t bi n gen
và đ t bi n nhi m s c th
- Bi n d không di truy n đ c (th ng bi n)
II Khái ni m đ t bi n s l ng nhi m s c th
t bi n s l ng nhi m s c th là s bi n đ i s l ng c a nhi m s c th làm b nhi m s c th khác
b nhi m s c th 2n đ c tr ng cho loài
Ví d : ng i 2n = 46, n u b t kì m t đ t bi n nhi m s c th nào làm cho b nhi m s c th không còn là 46 n a, thì đó là đ t bi n nhi m s c th
III Các lo i đ t bi n nhi m s c th
1 t bi n l ch b i
1.1 Khaí ni m và phân lo i
Là nh ng bi n đ i v s l ng nhi m s c th x y ra m t hay m t s c p nhi m s c th t ng đ ng
sinh v t l ng b i th ng g p các d ng:
Th không: 2n-2 (th khuy t nhi m)
Th m t: 2n-1
Th m t kép: 2n-1-1
Th ba: 2n+1
Th b n: 2n+2
Th b n kép: 2n+2+2
Ví d : đ u Hà Lan: 2n = 14 S l ng nhi m s c th th ba nhi m là: 2n + 1 = 15
S l ng nhi m s c th th m t nhi m là: 2n – 1 = 13
S lo i đ t bi n th ba nhi m khác nhau loài này là: 7 th ba nhi m S th ba nhi m chính b ng s
nhi m s c th đ n b i
1.2 Nguyên nhân và c ch phát sinh
t bi n l ch b i đ oc sinh ra do r i lo n phân bào làm cho m t ho c vài c p nhi m s c th không
phân li đ ng đ u v hai c c c a t bào t o ra các giao t th a hay thi u m t ho c m t vài nhi m s c
th
Quá trình th tinh x y ra gi a giao t đ t bi n nhi m s c th v i giao t bình th ng s t o các c th
l ch b i
S không phân li trong gi m phân có th x y ra các c p nhi m s c th th ng ho c nhi m s c th
gi i tính
(TÀI LI U BÀI GI NG) GIÁO VIÊN: NGUY N QUANG ANH
ây là tài li u tóm l c các ki n th c đi kèm v i bài gi ng t bi n s l ng nhi m s c th (Ph n 1) thu c khóa h c
LT H KIT-1: Môn Sinh h c (Th y Nguy n Quang Anh) t i website Hocmai.vn có th n m v ng ki n th c ph n
đ t bi n s l ng nhi m s c th , B n c n k t h p xem tài li u cùng v i bài gi ng này
Trang 2Khóa h c LT H KIT-1: Môn Sinh h c (Th y Nguy n Quang Anh) t bi n s l ng nhi m s c th (Ph n 1)
Hocmai.vn – Ngôi tr ng chung c a h c trò Vi t T ng đài t v n: 1900 58-58-12 - Trang | 2 -
1.3 Bài t p minh h a
Cho phép lai gi a có th cái có ki u gen Aa và c th đ c có ki u gen aa Ki u gen F1 s nh th nào
trong tr ng h p c th cái, quá trình gi m phân hình thành giao t b r i lo n phân li?
1.4 H u qu c a các l ch b i
- S t ng hay gi m s l ng c a m t hay vài c p nhi m s c th m t cách khác th ng đã làm m t cân
b ng c a toàn h gen nên các th l ch b i th ng không s ng đ c hay gi m s c s ng, gi m kh n ng
sinh s n c a loài
M t s d ng đ t bi n l ch b i c n nh
- Trên nhi m s c th th ng ng i
H i ch ng ao: nhi m s c th s 21 có ba chi c, th hi n các đ c tr ng: c ng n, m t m t mí, khe m t
x ch, l i dài và dày, ngón tay ng n, ch m phát tri n, si đ n, c quan sinh s n kém phát tri n, th ng vô
sinh
M trong 700 ca sinh có 1 ca b b nh ao
Ng i m < 30 tu i, t l con m c b nh ao th p, kho ng 0,04%
Ng i m > 40 tu i, t l con m c b nh ao cao, kho ng 0,2%
- Trên nhi m s c th gi i tính ng i
t bi n l ch b i cung c p quá trình cho quá trình ti n hoá, trong ch n gi ng s d ng th l ch b i đ
thay th nhi m s c th theo ý mu n Dùng đ xác đ nh v trí c a gen trên nhi m s c th
Giáo viên : NGUY N QUANG ANH Ngu n : Hocmai.vn
S phân li b t th ng c a c p nhi m s c th gi i tính XX ho c XY c ng d n đ n h u qu t ng t
M t s h i ch ng th ng g p là: h i ch ng T cn (XO), h i ch ng Claiphent (XXY), h i ch ng siêu n
(XXX)
1.5 Ý ngh a c a các l ch b i