ngữ văn 9

TUẦN 15 Tiết71,72 CHIẾC LƯỢC NGÀ Nguyễn Quang Sáng Soạn : Dạy A- MỤC TIÊU CẦN ĐẠT: Giúp học sinh: 1 Kiến thức: *Cảm nhận dược tìnhcha con sâu nặng trong hồn cảnh éo le của cha co

TUẦN 15

Tiết71,72 CHIẾC LƯỢC NGÀ

(Nguyễn Quang Sáng)

Soạn :

Dạy

A- MỤC TIÊU CẦN ĐẠT:

Giúp học sinh:

1) Kiến thức:

*Cảm nhận dược tìnhcha con sâu nặng trong hồn cảnh éo le của cha con ơng Sáu trong truyện

* Nắm được nghệ thuật miêu tả tâm lí nhân vật, đặc biệt là nhân vật bé Thu, nghệ thuật xây dựng tình huống bất ngờ mà tự nhiên của tác giả

2) Kĩ năng:

Rèn luyện kĩ năng đọc diễn cảm, biết phát hiện những chi tiết nghệ thuật đáng chú

ý trong truyện ngắn

3) Giáo dục:

Tình cảm gia đình, tình cha thiêng liêng cao cả

Trọng tâm: đọc, tóm tắt, tìm hiểu chung về tác phẩm.

B- CHUẨN BỊ:

GV: Chân dung nhà văn

so sánh biểu hiện của bé Thu HS: đọc và tìm hiểu văn bản

C- TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC DẠY – HỌC:

1 Ổn định lớp: kiểm diện

2 Kiểm tra:

- Trình bày giá trị nội dung của tác phẩm

- Theo em thế nào là cách sống đẹp?

3.bài mới

HOẠT ĐỘNG CỦA GV HOẠT ĐỘNG CỦA

HĐ1.Giới thiệu bài(3’)

Sự hi sinh thầm lặng của

những con người lo nghĩ cho đất

nuớc bao giờ cũng đáng trân

trọng Một những hi sinh của họ

là phải chịu chia cắt tình thâm

Chúng ta sẽ cảm nhận được điều

trong tác phẩm chiếc lược ngà –

Nguyễn Quang Sáng Hoạt động

- Cả lớp lắng nghe

1:Vài nét về tác giả, tác phẩm:

- Gọi hs đọc chú thích *

- Y/C học sinh trình bày đôi nét

về tác giả

- Đọc diễn cảm, chú ý các chi tiết

đối thoại giữa hai cha con anh

Sáu

- Đọc mẫu

-Gọi 2 hs đoc từ khó

-Y/C học sinh kể tóm tắt truyện

- Truyện tập trung thể hiện điều

gì?

- Hãy xác định tình huống bộc lộ

tình cảm ấy?

- Bố cục có thể chia thành mấy

phần,ý nghỉa từng phần?

Hoạt động 2: hướng dẫn phân

tích diễn biến tâm lí và tình

cảm của bé Thu 3

- Tình huống nào bộc lộ diễn

biến tâm lý của nhân vật bé Thu?

- Diễn biến tâm lí của Thu thể

hiện rõ nét ở thái độ nào?

- Thời gian xa cách giữa ông Sáu

và bé Thu là bao nhiêu năm?

- Do nôn nóng gặp con ông Sáu

đã làm gì?

-Hãy nêu những chi tiết thể hiện

- Đọc

- Tóm tắt

- Đọc

- 2 HS đọc -Trình bày ngắn gọn khoảng 8 – 10 câu (nhưng đủ tình tiết)

- Tình cảm sâu nặng của cha con ông Sáu

- Thảo luận nhanh, trình bày:

* Lúc cha con ông Sáu gặp nhau (cơ bản)

* Khi ông Sáu trở về chiến khu

- Trả lời

- Đọc diễn cảm từ đầu cho đến “vừa

từ từ tuột xuống”

- Khi ông Sáu về thăm nhà sau nhiều năm xa cách

- Không nhận ông Sáu là

I.Vài nét về tác giả, tác phẩm :

1) Tác giả

Nhà văn – chiến sĩ Sáng tác nhiều thể loại

2) Tác phẩm

- Chiếc lược ngà nằm

trong tập truyện cùng tên (1966)

- Trích phần giữa của truyện

II- TÌM HIỂU CHUNG

1 Đọc

2 Từ khó

3 Tóm tắt

4 Bố cục: chia thành

III.

1) Nhân vật bé Thu

a- Trước khi nhận ông Sáu là ba

thái độ của bé Thu lúc này?

-Thời gian ơng Sáu về thăm gia

đình là bao nhiêu ngày?

- Trong suốt thời gian này thái dộ

cùa bé Thu với ơng Sáu ra sao?

- Hành động nào nĩi lên điều ấy?

- Trước những biểu hiện của

Thu, em cĩ nhận xét gì về cơ bé

ấy?

*Sự ương bướng của Thu khơng

đáng tráchvì xa cách và cách trở

của chiến tranh, Thu cịn quá nhỏ

- Phản ứng tâm lí của Thu hồn

tồn tự nhiên và chứng tỏ điều gì

trong tình cảm của Thu?

- Sau khi về bên ngoại thái độ

của Thu sáng hơm sau như thế

nào?

- Hãy dẫn chứng chi tiết trong

đoạn văn

- So sánh thái độ trước đĩ của

Thu

- Trình bày những thay đổi trong

hành động của bé Thu, hãy đánh

giá hành động ấy

cha

- Thời gian 7 năm rịng khi bé Thu chưa đầy tuổi nhận thức non nớt, chưa nhận thức đầy đủ

- “ …nhĩn chân nhảy thĩt lên

… bước vội vàng đưa tay đĩn chờ con”

- Tâm lí và thái độ của bé Thu được miêu tả sinh động

* Chớp mắt nhìn

* Mặt tái đi

* Vụt chạy

* Kêu thét lên

- Chỉ cĩ ba ngày ngắn ngủi

- Cố tình lãng tránh khơng nhận ơng Sáu là cha

- Khơng chịu gọi ơng Sáu là”ba”

- Khơng nhờ chắt nước giùm nồi cơm

- Hất trứng mà ơng Sáugắp cho

- Bỏ về nhà ngoại

- Nhận xét theo cảm nhận

cá nhân:

* Bướng bỉnh, lì lợm

* Khơng lễ phép *Quyết liệt, mạnh mẽ

- Tình cảm sâu sắc trong

- Bé Thu tỏ ra ngờ vực hốt hoảng

- Thu tỏ ra lạnh nhạt xa cách

- Quyết liệt khơng chấp nhận ơng Sáu

-> sự cứng cỏi đến mức ương ngạnh.

- Nguyên nhân nào dẫn đến sự

thay đổi đĩ?

*Tác giả miêu tả rất sinh động

am hiểu tâm lí tuổi thơ và cĩ tấm

lịng yêu mến trân trọng trẻ thơ

Kết luận: trong cái “cứng đầu”

của em cĩ ẩn chứa sự kiêu hãnh

trẻ thơ về một tình yêu dành cho

cha

4 Củng cố:

- T ác gi ả, t ác ph ẩm

- d ễn bi ến t âm l í b é Thu trước

khi nh ận cha?

5 HDHS học t ập ở nh à:

- N ắm ch ắc n ội dung v ừa phân

t ích

- Tti ếp t ục t ìm hi ểu ph ần ti ếp

theo.

tâm tưởng của em về người cha và bộc lộ cá tính mạnh mẽ quyết liệt

- Thái độ của Thu cĩ thay đổi

- Đọc đoạn “sáng hơm sau…

….nghĩ ngợi sâu xa” (tr

197)

- Đột ngột thay đổi hồn tồn

- Thảo luận 5’ trình bày:

* Lần đấu tiên cất tiếng gọi cha tiếng kêu xé lịng

* Vừa kêu, vừa chạy, chạy thĩt lên, ơm chặt cổ

ba nĩ

* Vừa nĩi, vừa khĩc

* Hơn ba nĩ cùng khắp,

kể cả vết thẹo dài

* Câu chặt lấy ba nĩ

 Tình cảm mãnh liệt

- Thu nhận biết người cĩ vết thẹo là người cha trong hình mà mình thương yêu

- Vì hồn cảnh xa cách trở của chiến tranh

- Vì khắc sâu trong tâm trí và tình cảm non nớt của bé là người cha tronhg hình chụp chung với má

 Thu luơn mong nhớ

và khao khát tình cha

=> tình cảm sâu sắc, chân thật bé Thu giành cho người cha trong ảnh.

IV.Rút kinh nghiệm

TUẦN 15 Ngày soạn Tiết72 CHIẾC LƯỢC NGÀ Ngày dạy

(Nguyễn Quang Sáng)

I- MỤC TIÊU CẦN ĐẠT:

Giúp học sinh:

1) Kiến thức:

*Cảm nhận dược tìnhcha con sâu nặng trong hồn cảnh éo le của cha con ơng Sáu trong truyện

* Nắm được nghệ thuật miêu tả tâm lí nhân vật, đặc biệt là nhân vật bé Thu, nghệ thuật xây dựng tình huống bất ngờ mà tự nhiên của tác giả

2) Kĩ năng:

Rèn luyện kĩ năng đọc diễn cảm, biết phát hiện những chi tiết nghệ thuật đáng chú

ý trong truyện ngắn

3) Giáo dục:

Tình cảm gia đình, tình cha thiêng liêng cao cả

Trọng tâm: đọc, tóm tắt, tìm hiểu chung về tác phẩm.

II- CHUẨN BỊ:

GV: Chân dung nhà văn

so sánh biểu hiện của bé Thu HS: đọc và tìm hiểu văn bản

III- TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC DẠY – HỌC:

HOẠT ĐỘNG CỦA GV HOẠT ĐỘNG CỦA HS NỘI DUNG

1 Ổn định lớp: kiểm diện

2 Kiểm tra:

- T ác giả, t ác ph ẩm ?

- Di ễn bi ến t âm l í b é Thu trước

khi nh ận cha?

3.bài mới

a.Giới thiệu bài :

Tiếp tục tìm

hiểu nội dung văn bản

b.các hoạt động

Hoạt động 1 :

Hướng dẫn tìm hiểu tiếp nội

dung văn bản

- Khi hiểu được mọi điều Thu cảm

thấy thế nào?

- Cảm xúc của em khi nghe tiếng

gọi của Thu

- So sánh hành động lúc đầu

Thu nhìn thấy ơng Sáu và hiện tại

- Hành động hơn lên vết thẹo nĩi

lên tâm trạng gì của bé Thu

- Từ phân tích trên nêu cảm nhận

của em về bé Thu

- Vì sao cĩ sự ngộ nhận của Thu?

- Và chính trong tình trạng éo le:

con khơng nhận cha dù rất mong

nhớ cha đã gĩp phần thể hiện cá

tính gì của Thu?

- Thu cảm thấy ân hận hối tiếc

- Tiếng kêu xé ruột gan mọi ngườitình yêu và nỗi mong nhớ cố dồn nén nay bùng cháy

- So sánh:

* Ngỡ ngàng, kêu thét, bỏ chạy

* Ơm chặt  hơn tĩc, hơn cổ, hơn cả lên vết thẹo

- Bộc lộ tình cảm trìu mến pha lẫn hối hận

- Trình bày cảm nhận cá nhân

- Bộc lộ tình cảm mãnh liệt Thu dành cho cha và cá tính cứng cỏi của em

b) Thái độ và hành động của Thu khi nhận cha

- Thu lặng lẽ nhìn mọi người

- Đột ngột nhìn nhận cha bộc lộ cử chỉ yêu thương

- Khơng muốn rời cha

 Bộc lộ nỗi mong nhớ khao khát tình cha, yêu thương cha sâu sắc

- Qua những diễn biến tâm lí của

Thu được miêu tả trong truyện,

em hãy đánh giá nghệ thuật miêu

tả tâm lí của tác giả

Chuyển: Ngoài việc thể hiện sâu

sắc tình cảm của Thu, tác giả còn

khiến ta phải cảm động trước tình

cảm của một người cha chưa từng

gặp con

Hoạt động 2: hướng dẫn

phân tích tình cha con sâu nặng

(20’) - Dựa vào phân tích trước

hãy nêu tình cảm của ông Sáu

dành cho con

- Tình huống nào thể hiện cảm

động tình cảm của ông Sáu?

- Yêu cầu học sinh đọc phần còn

lại của truyện

- Khi trở về cứ điều gì làm ông

Sáu ray rứt?

- Phân tích biểu hiện “mặt anh hớn

hở như một đứa trẻ được quà”-

Tình cảm ấy còn được thể hiện ở

hành động nào của ông Sáu?

- Vì nói hành đông ấy là biểu hiện

yêu thương?

- Theo em chi tiết nào của truyện

gieo vào lòng người đọc sự xúc

động mạnh mẽ

- Lúc này chiếc lược ngà có ý

nghĩa gì?

- Cảm xúc của em trước tình cảm

của ông Sáu dành cho đứa con yêu

dấu

Hoạt động 3: hướng dẫn nhận

xét nghệ thuật trần thuật của

truyện (10’)

- Truyện được kể theo lời của

nhân vật nào?

- Nhớ thương con da diết, vui mừng khi gặp lại con, mong mõi con nhận mình là cha

- Tình huống ông Sáu trở về căn

cứ

- Đọc diễn cảm

- Việc ông lỡ tay đánh con

- Nỗi vui mừng cơ hội chuộc lại hành động nóng giận

thương con vô hạn

- Dành hằng giờ để làm chiếc lược ngà

- Dẫn chứng: “những lúc rỗi

Cố công như người thợ bạc”

 dành hết tâm trí vào việc làm cây lược dồn hết nỗi nhớ thương con, dịu đi niềm ân hận

- Lúc ông Sáu hi sinh, dù không còn sức trăn trối  cố dặn dò

để lại cho con chiếc lược

- Biểu tượng tình cảm của ông Sáu dành cho bé Thu

- Trình bày cảm nhận cá nhân

- Người kể chuyện: người bạn thân thiết của ông Sáu

- Vừa là người chứng kiến vừa

có sự đồng cảm sâu sắc với

Thu có cá tính mạnh mẽ, cứng cỏi, tình cảm thật sâu sắc nhưng cũng dứt khoát rạch ròi

2- Nhân vật ông Sáu

- Gặp lại con sau nhiều năm xa cách ông không kềm nổi xúc động

- Khi con xa lánh ông vô cùng thất vọng buồn rầu

- Luôn ân hận vì lỡ tay đánh con

- Dồn hết tình thương, nỗi mong nhớ vào chiếc lược

- Chiếc lược ngà là biểu tượng của tình cha thiêng liêng cao quí

=> Tình cảm sâu sắc của người cha

- Cách chọn vai kể như vậy cĩ tác

dụng gì trong việc xây dựng nhân

vật?

- Bổ sung: những suy nghĩ của

nhân vật kể sẽ gĩp phần bộc lộ rõ

hơn các chi tiết truyện, sự việc và

nhân vật khác ý nghĩa truyện

thêm thuyết phục

4 củng cố

- Nhận xét gì về nghệ thuật trần

thuật của tác giả?

- Hiểu gì về ý nghĩa câu

chuyện?

5.hướng dẫn học ở nhà (5’)

* Nhắc nhở:

- Học thuộc ghi nhớ

- Tập kể tĩm tắt truyện

* Chuẩn bị:

- Ơn tập tiếng Việt

- Ơn các phương châm

hội thoại, xưng hơ trong hội

thoại

nhân vật câu chuyện trở nên đáng tin cậy

HS đọc ghi nhớ

III- TỔNG KẾT:

* Bằng sự sáng tạotình huống bất ngờ mà tự nhiên, hợp lí, đoạn trích Chiếc lược ngà đã thể hiện thật cảm động tình cha con sâu nặng và cao đẹp trong tình cảnh éo le của chiến tranh

* Truyện đã thành cơng trong việc miêu tả tâm lí và xây dựng tính cách nhân vật bé Thu

IV RÚT KINH NGHI ỆM

TUẦN 15 Ngày soạn Tiết73 ƠN TẬP TIẾNG VIỆT Ngày dạy

I- MỤC TIÊU CẦN ĐẠT

Giúp học sinh:

1- Kiến thức:

Nắm vững nội dung phần Tiếng Việt đã học trong chương trình học kì I

2- Kỹ năng:

Vận dụng kiến thức đã học về phương châm hội thoại, xưng hơ trong hội thoại, cách dẫn gián tiếp, cách dẫn trực tiếp vào giao tiếp và lập văn bản

3- Giáo dục:

Ý thức thái độ sống và cách cư xử đẹp trong giao tiếp

II- CHUẨN BỊ

GV: các mẩu chuyện vui (phương châm hội thoại)

HS: ơn tập và tìm hiểu câu hỏi ơn tập

III- TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC DẠY – HỌC

1 Ổn định Kiểm diện HS

2.Kiểm tra bài cũ:5’

Kiểm tra

việc chuẩn bị bài của học sinh.

Trả bài theo đề cương bằng các

câu hỏi trắc nghiệm.

3.Bài mới

a.Giới thiệu bài :

Cho học sinh

lấy một câu nói của bé Thu với

ông Sáu khi bé chưa nhận cha ->

xác định phương châm hội thoại

được tuân thủ -> dẫn vào bài

b.các hoạt động

Hoạt động 1: hướng dẫn ơn tập

các phương châm hội thoại

- Y/C học sinh quan sát sơ đồ mục

I.1/ 190

- Dựa vào sơ đồ hãy trình bày khái

niệm các phương châm hội thoại

- Các em hãy cho một số ví dụ

- Kết luận: “nĩi cĩ sách, mách cĩ

chứng” tuân thủ phương châm

hội thoại, cịn các thành ngữ khác

đều vi phạm

- Kể mẩu chuyện vui “nĩi cĩ đầu,

cĩ đuơi”

- Y/C HS kể chuyện

Hoạt động 2: hướng dẫn ơn các

từ ngữ xưng hơ

- Các em hãy trình bày các từ ngữ

- Trình bày theo sơ đồ:

* Phương châm về lượng: nội dung lời nĩi khơng thiếu, khơng thừa

* Phương châm về chất: khơng nĩi những điều mình khơng tin là đúng, khơng cĩ bằng chứng xác thực

* Phương châm quan hệ: nĩi đúng vào đề tài giao tiếp, tránh nĩi lạc đề

* Phương châm cách thức: nĩi ngắn gọn, rành mạch, tránh nĩi

mơ hồ

* Phương châm lịch sự: tế nhị lịch sự, tơn trọng người khác

- Lần lượt cho ví dụ:

* Nĩi ra đầu, ra đũa

* Nĩi cĩ sách, mách cĩ chứng

* Nĩi nhăng, nĩi cuội

* Ăn khơng, nĩi cĩ

- Nhận xét nguyên nhân gây cười

- Kể vài mẩu chuyện

- Các từ ngữ xưng hơ:

I- Các phương châm hội thoại

* Phương châm về lượng

* Phương châm về chất

* Phương châm quan hệ

* Pương châm cách thức

* Phương châm lịch sự

II- Xưng hơ trong hội thoại

1- Các từ ngữ xưng hơ

thường được sử dụng xưng hô

trong giao tiếp

- Y/C cho ví dụ

Bài tập 2

- Hãy giải thích phương châm

“xưng khiêm, hô tôn”

Nêu ví dụ trong văn bản đã học

- Trong thực tế, phương châm trên

đã được thực hiện hãy nêu ví dụ

- Y/C thảo luận “vì sao trong tiếng

Việt, người nói phải hết sức chú ý

đến sự lựa chọn từ ngữ xưng hô”

- Hãy nêu tình huống cụ thể và lựa

chọn từ ngữ xưng hô

- Kết luận những từ ngữ phù hợp

Hoạt động 4: hướng dẫn phân

biệt hai cách dẫn

- Hãy trình bày hai cách dẫn

- Y/C đọc đoạn trích

- Y/C chuyển lời đối thoại thành

* Đại từ

* Danh từ chỉ quan hệ thân thuộc

* Danh từ chỉ nghề nghiệp chức vụ

- Lần lượt cho ví dụ theo từng trường hợp

- Giải nghĩa của từ:

* Xưng khiêm tự xưng khiêm tốn

* Hô tôn gọi người đối thoại kính trọng

- Nguyệt Nga xưng tiện thiếp, gọi Vân Tiên là quân tử

- Cho ví dụ theo từng thời đại:

* Thời phong kiến: tiểu đệ - đại

ca, hạ thần – thánh thượng

* Ngày nay: quí đại biểu, quí thầy cô

- Thảo luận 5’ trình bày, nhận xét, bổ sung:

* Trong tiếng Việt các từ ngữ xưng hô không phải chỉ có đại từ

* Mỗi phương tiện xưng hô phải tùy thuộc vào tình huống giao tiếp, mối quan hệ giữa người nói

và người nghe

* Cần lựa chọn xưng hô phù hợp

để đạt hiệu quả giao tiếp

- Chọn tình huống và đưa ra từ ngừ xưng hô

- Các bạn khác nhận xét

- Dẫn trực tiếp là nhắc lại nguyên văn lời nói hay ý nghĩ của nhân vật – đặt trong dấu ngoặc kép

- Dẫn gián tiếp là thuật lại lời nói của nhân vật có điều

chỉnh – không dùng dấu ngoặc kép

- Đọc diễn cảm

- Thực hiện chuyển đổi từ dẫn

thông dụng

* Đại từ nhân xưng: tôi, chúng tôi, anh, các anh…

* Danh từ chỉ quan hệ thân thuộc: cha, mẹ,cô, chú…

* Danh từ chỉ chức vụ, nghề nghiệp: bác sĩ, thầy cô, giám đốc

2- Phương châm “xưng khiêm, hô tôn”: người nói tự

xưng một cách khiêm tốn, gọi người đối thoại một cách tôn kính

II- Cách dẫn trực tiếp, cách dẫn gián tiếp

Bài tập 2

Đối thoại

Dẫn gián tiếp -Xưng

hô

-Tôi

- Chúa công

Nhàvua -Vua Quang

lời dẫn giỏn tiếp

4 Củng cố

? Trong 5 ph /châm h/thoại

,những p/châm nào chi phối nội

dung của h/thoại

? Khi nào ng th/gia hội thoại đợc

phép không tuân thủ 1 hoặc 1 số

p/châm hội thoại

5: Hướng dẫn học ở nhà

* Nhắc nhở: ụn tập tất cả kiến

thức đó học, đó ụn

- Viết đoạn văn trong đso có sử

dụng các phơng châm hội thoại và

lu ý cách xng hô

* Chuẩn bị: kiểm tra một

tiết Tiếng Việt

trực tiếp  giỏn tiếp

-Địa điểm -Thời gian

- Đõy

- Bõy giờ

Trung -( tỉnh lược) -Bấy giờ

IV.RÚT KINH NGHIỆM

TUẦN 15 Ngày soạn

Tiết73 KIỂM TRA MỘT TIẾT Ngày dạy

(Tiếng Việt)

I- MỤC TIấU CẦN ĐẠT

Giỳp học sinh:

1- Kiến thức:

Củng cố và kiểm tra tiếng Việt đó học ở học kỡ I

2- Kỹ năng:

Vận dụng kiến thức thực hiện yờu cầu kiểm tra

3- Giỏo dục:

í thức trau dồi vốn từ vựng tiếng Việt, nhận biết sự giàu và đẹp của tiếng Việt

II- CHUẨN BỊ

GV: ra đề phự hợp và đa dạng

HS: ụn tập kiến thức

III- TIẾN TRèNH TỔ CHỨC DẠY – HỌC

Hoạt động 1: ổn định và nhắc nhở trước khi làm bài

- Y/C lớp trưởng bỏo cỏo sĩ số

- Nhắc nhở học sinh đọc kỹ đề trước khi làm bài

- Phần tự luận  viết đoạn văn cảm nhận ngắn gọn

Hoạt động 2: tiến hành kiểm tra

GV: phỏt đề kiểm tra - quan sỏt học sinh làm bài

HS: làm bài nghiờm tỳc

ĐỀ