Van 10 - Tiet 50

Mục tiêu bài học Giúp học sinh -Cảm nhận đựoc tu tưởng tình cảm của nhà thơ biểu hiện qua cảnh ngày hè và nghệ thuật sử dụng từ ngữ đặc sắc, giàu sức gợi - Thấy được ý thức của Nguyễn T

Ngày soạn: 28/11/06

Ngày dạy: 2/12/06

TIẾT 50 Cảnh ngày hè

A Mục tiêu bài học

Giúp học sinh

-Cảm nhận đựoc tu tưởng tình cảm của nhà thơ biểu hiện qua cảnh ngày hè và nghệ thuật sử dụng từ ngữ đặc sắc, giàu sức gợi

- Thấy được ý thức của Nguyễn Trãi trong việc tìm tòi, sáng tạo một thể thơ bằng TV

B Phương tiện thực hiện- Cách thức tiến hành

- sgk, sgv

- thiết kế bài học

- GV tổ chức giờ dạy học theo cách thức nêu vấn đề kết hợp với các hình thức trao đổi thảo luận, trả lời các câu hỏi

C Tiến trình dạy học

1 Kiểm tra bài cũ:Đọc thuộc bài Cảm hoài, cho biết tâm trạng chính của tác giả trong bài? Nguyên nhân vì đâu có tâm trạng này?

2 Giới thiệu :Bên cạnh tác phẩm bất hủ Bình Ngô đai cáo, N T còn có nhều bài thơ trữ tình

về con người cuộc sống ở quê hương ông: Côn Sơn ca, Bạch Đằng hải khẩu, bến đò xuân đầu trại; Cảnh ngày hè cũng là một bài thơ như thế

3 Nội dung bài dạy

Hoạt động 1:

Giáo viên hướng dẫn hs tìm

hiểu chung

- HS đọc tiểu dẫn

Hoạt động 2: phát vấn

-Phần tiểu dẫn trình bày nội

dung gì?

- Cho biết những nét chính về

cuộc dời và con người NT?

Hoat động 2

Giáo viên giới thiệu với học

sinh về tạp Quốc âm thi tập

( bảng phụ)

Hoạt động3

Hướng dẫn học sinh đọc - hiểu

- hs đọc bài thơ

- Cho biết thể loại, đại ý?

I TÌM HIỂU CHUNG

1 Tác giả:

(1380-1442) Ông là nhà chính trị, nhà ngoại giao, nhà quân sự, nhà thơ tầm cỡ kiệt xuất của văn học TĐ

Ô ng đã cống hiến rất nhiều cho triều đình nhà Lê và phải chịu oan thảm khóc dưới chính triều đình mà mình dày công xây dựng

2 Quốc âm thi tập:

gồm 254 bài thơ Nó có vị trí quan trọng là đặt nền móng cho văn học TĐ

Tập thơ gồm 4 phần:

- Vô đề ( những bài thơ không có tên)

- Môn thì lệnh ( thời tiết)

- Môn hoa mộc( cây cỏ) -Môn cầm thú (thú vật) Nội dung phản ánh tư tưởng, tình cảm, vẻ đẹp toàn diện của Nguyễn Trãi Đó là tư tưởng sáng ngời: yêu nước, thương dân hòa cảm với thiên nhiên

3 Bài thơ:

- thể loại:Thơ Nôm đường luật Thất ngôn xen lẫn lục ngôn

- Đại ý: Bài thơ miêu tả cảnh ngày hè, bộc lộ vẻ đep, tâm hồn yêu thiên nhiên, yêu cuộc sống của Nguyễn Trãi Đồng thời thể hiện khát vọng hòa bình cho dân

- Bài thơ có thể chia làm mấy

phần, nội dung từng phần?

Hoạt động4

Hướng dẫn học sinh tìm hiểu

bài

Câu thơ có cho phép phỏng

đoán về hoàn cảnh sống của

ông lúc bấy giờ không?

Cảnh trong bài được mô tả là

cảnh ở đâu vào thời gian nào?

“Có thuở ngày hè trương tán

lục

Đùn đùn bóng rợp cửa tam

công

* Lại có hoa hòe chen bóng

lục

Liên hệ: Dưới sân quyên đã

gọi hè … gợi hình: lấp loá

của nắng vỡ tràn trên hoa lựu

Tác giả sử dụng biện pháp

nghệ thuật gì để miêu tả âm

thanh

- Nhận xét bước đầu về cách

đón nhận và bút pháp tả cảnh

của NT?

II Đọc- hiểu

1 Bức tranh mùa hè

- Tâm trạng tác giả:-Rỗi - rỗi rãi ngày thường

- Hóng mát: nhàn nhã, thảnh thơi -> Có điều gì như bất đắc dĩ, nhưng không chán nản, thở than

Đây là tâm trạng chung của NT khi lui về ở ẩn ở Côn Sơn

-Cảnh vật mùa hè

* Thiên nhiên + Hoè lục “đùn đùn tán rợp trường” -> xanh tươi đầy sức sống

+ Thạch lựu “phun thức đỏ” -> ngồn ngộn sức sống -> hình ảnh quen thuộc của mùa hè được miêu tả qua ngòi bút đặc sắc

• Vẽ tranh - bao trùm là cái màu xanh điểm vào màu đỏ rực của lựu

• Gợi hình: phun thức đỏ -> Tiềm lực từ bên trong Cách nói mới lạ

+ Ngoài ao: “Hồng liên trì” -đã tịn mùi hương -> Cảnh vật đang vào lúc cuối mùa

Cuộc sống :

Lao xao chợ cá đảo ngữ -> nhấn mạnh Dắng dỏi cầm ve âm thanh cuộc sống

Giọng ve -> bản đàn : khoan nhịp hoà thành dàn đồng

ca làm cho buổi chiều tà rộn lên sự sống Bức tranh mùa hè được đón nhận bằng nhiều giác quan: thị giác, thính giác, khứu giác

Với bút pháp thiên về miêu tả, nhà thơ làm hiện lên trước mắt người đọc cảnh sắc thiên nhiên cuối mùa hè sinh động đầy sức sống

2 Niềm mong ước của nhà thơ

Lẽ có Ngu cầm điểm hội tụ của hồn thơ Dân giàu đủ… Ức Trai

Nhà thơ bộc lộ tâm trạng của mình mơ ước người dân mọi miền được sống thanh bình, ấm no hạnh phúc, niềm mong ước của nhà thơ hướng về nhân dân, lấy sự ấm no, hạnh phúc của niềm vui lẽ sống của mình

Nhà thơ đang vui với cảnh

mùa hè, nhàn tản, hóng mát

-> câu 7,8 có sự nhảy vọt ->

thức dậy trong lòng nỗi niềm

sâu kín

Hoạt động 5

Tổng kết bài

Nhận xét khái quát về giá trị

bài thơ?

III Tổng kết

Bài thơ không phải là bài giáo huấn khô khan mà là bài thơ trữ tình về cảnh về người

Qua bài thơ Nguyễn Trãi bộc lộ một tâm hồn tha thiết yêu đời, gắn bó sâu sắc với cuộc sống, nhân dân, đất nước

IV.DẶN DÒ:học bài

Soạn bài đọc thêm