Để đạt được những mục tiêu trên, việc rèn đọc diễn cảm cho học sinh là một yêu cầu đòi hỏi người giáo viên hoạt động sáng tạo thì mới đạt được hiệu quả cao.. Những năm qua trực tiếp giản
Trang 1SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
"RÈN KĨ NĂNG ĐỌC DIỄN CẢM CHO HỌC SINH LỚP 5”.
A ĐẶT VẤN ĐỀ
Bác Hồ kính yêu của chúng ta đã nói:
“Vì lợi ích mười năm trồng cây
Vì lợi ích trăm năm trồng người”
Câu nói của Bác Hồ vẫn sống mãi với thời gian và vẫn luôn là điều tâm đắc đối với giáo viên chúng ta
Trồng người là sự nghiệp của toàn Đảng, toàn dân, trong đó ngành giáo dục giữ vai trò quan trọng hàng đầu Giáo dục là nền móng vững chắc cho những mầm non của đất nước vươn lên, có đầy đủ hành trang sẵn sàng bước vào thế kỉ mới, thế kỉ khởi đầu bằng nền Công nghiệp hóa - hiện đại hóa, và đó cũng là nguồn lực chủ đạo trong công cuộc xây dựng bảo vệ nước nhà
Trong công cuộc đổi mới giáo dục hiện nay, trên toàn thế giới nói chung và Việt
Nam nói riêng đều theo hướng tích cực hoá Trong quá trình dạy học, học sinh là trung tâm chủ đạo lĩnh hội kiến thức, thầy giáo là người hướng dẫn Vì vậy những người làm công tác giáo dục luôn phải nghiên cứu, tìm tòi, sáng tạo ra những phương pháp, cánh thức và hình thức dạy học làm sao để học sinh tiếp thu được kiến thức một cách hiệu quả nhưng nhẹ nhàng, thoải mái nhất
Tiếng việt là môn học cơ bản trong chương trình tiểu học Trong đó phân môn
tập đọc chiếm vị trí quan trọng Tập đọc - đọc diễn cảm góp phần tích luỹ kiến thức nhiều mặt, đa dạng phong phú Cuối bậc tiểu học yêu cầu tối thiểu là học sinh phải đọc thông viết thạo, sử dụng thành thạo ngôn ngữ nói và viết trong học tập và giao tiếp (nói và viết câu đơn, câu ghép thông thường đúng ngữ pháp, nghe và đọc hiểu được văn bản có nôi dung thích hợp với việc học tập và cuộc sống của các em Yêu thích thơ văn, nhớ và đọc diễn cảm một số truyện và thơ trong sách tiểu học), từ đọc thông viết thạo giúp học sinh có điều kiện nắm lấy kho tàng kiến thức và văn hoá của loài người tàng trữ trong sách Mà để đọc thông viết thạo thì phải gắn liền với đọc đúng đọc hay, rõ ràng, lưu loát và đọc diễn cảm tốt Muốn vậy học sinh hiểu rõ được
nội dung bài học, cảm thụ được cái hay cái đẹp của bài đọc Nhờ biết đọc, đọc diễn
cảm tốt các em sẽ học tốt các môn học khác trong chương trình Để đạt được những mục tiêu trên, việc rèn đọc diễn cảm cho học sinh là một yêu cầu đòi hỏi người giáo viên hoạt động sáng tạo thì mới đạt được hiệu quả cao
Xuất phát từ mục đích trên tôi đã tìm hiểu thực trạng và nguyên nhân dẫn đến
học sinh chưa đọc tốt, đọc diễn cảm của lớp tôi giảng dạy, từ đó tìm hiều, nghiên cứu,
Trang 2tham khảo các sách báo, tài liệu để tìm ra biện pháp nhằm nâng cao kỹ năng đọc diễn cảm cho học sinh để học sinh đọc ngày càng tốt hơn, hay hơn
Những năm qua trực tiếp giảng dạy lớp 5, qua dự giờ thăm lớp của các đồng
nghiệp tôi thấy mặc dù giáo viên đã vận dụng đổi mới phương pháp dạy học nhưng trên thực tế giáo viên vẫn còn coi trọng khâu tìm hiểu bài học, phần luyện đọc diễn cảm đã chú ý đến nhưng hiệu quả của học sinh chưa cao Cụ thể, khi tôi dạy phân môn tập đọc, phần đọc diễn cảm còn có những tồn tại sau:
Thứ nhất : nhiều em ngắt nghỉ sai , nhiều em còn đọc theo thói quen cá nhân, chưa
hiểu rõ ngắt nghỉ ở đâu và như thế nào ? nhất là những câu văn dài các em ngắt nghỉ còn tuỳ tiện
Ví dụ : ở câu cuối bài "Hai chị em"
Từ đó , tôi không bao giờ dám nói dối ba đi chơi nữa thỉnh thoảng hai chị
em lại cười phá lên khi nhắc lại chuyện nó rủ bạn vào rạp chiếu bóng chọc tức tôi, làm cho tôi tỉnh ngộ.
Học sinh đọc là :
Từ đó, / tôi không bao giờ dám nói / dối ba đi chơi nữa Thỉnh thoảng / hai
chị em lại cười phá lên khi nhắc lại / chuyện nó rủ bạn vào rạp chiếu / bóng chọc tức tôi, làm cho tôi tỉnh ngộ
Thứ hai: Từ chỗ đọc chưa trôi chảy, ngắt - nghỉ chưa đúng, tốc độ đọc còn chậm
nên kỹ năng đọc diễn cảm ở các em rất thấp Nhiều em chưa biết nhấn mạnh các từ ngữ, cần nhấn giọng, đọc ngắt nghỉ, đọc diễn cảm chưa tốt nên trong giọng đọc của các em chưa thể hiện tâm trạng, tính cách của từng nhân vật trong bài tập đọc làm cho người nghe chưa cảm nhận được sự khác biệt ở từng đoạn văn, bài thơ hay một vở kịch từ đó khả năng cảm thụ bài học, đọc diễn cảm bị hạn chế
Thứ ba : Trong giờ luyện đọc nhiều em chưa thực sự tự giác, hứng thú và tích
cực học tập Nếu giáo viên quản lý chưa chặt chẽ thì một số em đọc qua loa hoặc chỉ đọc một lượt rồi quay sang nói chưyện với bạn làm mất trật tự
Thứ tư : học sinh chưa mạnh dạn xung phong đọc, một số học sinh diễn đạt đọc
bằng ngôn ngữ của chính mình còn ít, chưa chịu khó đọc theo ý đồ của tác giả qua mỗi bài tập đọc đã học Bên cạnh đó một số học sinh đã biết đọc diễn cảm hay và tốt thì lại bị một số bạn chế giễu là “đọc điệu” dẫn đến học sinh còn rụt rè không đọc diễn cảm nữa
Qua năm học 2013 - 2014 tôi đã suy nghỉ và xác định cho mình năm học 2014 -
2015 phải dùng nhiều biện pháp để học sinh đọc diễn cảm tốt hơn, hay hơn Do đó, từ đầu năm tôi đã tiến hành khảo sát kỹ năng đọc diễn cảm của các em
Kết quả như sau
Tổng số
Trang 325 em 17 em 68 % 12 em 48 % 4 em 16 %
Nguyên nhân dẫn đến thực trạng trên:
a Về phía giáo viên:
Trong gìơ tập đọc giáo viên chưa khéo léo tổ chức để tất cả học sinh cùng làm
việc với sách giáo khoa, chưa có hệ thống câu hỏi để dẫn dắt các em khi đọc diễn cảm một đoạn nào đó Nguyên nhân của việc học sinh đọc từ khó, ngắt - nghỉ, đọc diễn cảm chưa tốt là do trong quá trình đọc diễn cảm các em được luyện ít và đọc luyện với thời gian rất nhanh Giáo viên chưa tổ chức các em trao đổi, thảo luận và đọc trong nhóm để nhận xét, sửa chữa cho nhau trước khi tìm hiểu nội dung đoạn bài Vì thế đến phần luyện đọc diễn cảm các em có đề xuất cách đọc, giọng đọc nhưng chỉ những em học khá có thể đọc được tốt Còn nhiều em khác chưa thật hiểu vì sao cần đọc nhấn giọng,nhấn mạnh ở các từ đó hay đọc ngắt nghỉ sau tiếng nào, sau dấu câu nào, đọc biểu cảm ra sao giáo viên chưa khắc sâu để các em ghi nhớ
Trong việc rèn kỹ năng đọc cho chính mình, nhiều em chưa tự giác, chưa tích
cực là do giáo viên chưa linh hoạt, sáng tạo trong khi tổ chức cho học sinh đọc diễn cảm, chưa thay đổi thường xuyên các hình thức luyện đọc để các em thi đọc với nhau,dẫn đến các em nhàm chán với một hình thức luyện đọc: Đọc nối tiếp trong nhóm các em khác nhóm khác nhận xét
Nguyên nhân quan trọng nữa đó là những hạn chế của giáo viên, cụ thể : Nhiều giáo viên đọc không đúng chính âm, đọc không hay, hiểu không đúng những điều được đọc từ cấp độ từ đến câu, đoạn và cả nội dung, đích thông báo của toàn văn bản Nhiều giáo viên cảm thụ văn còn yếu, thiếu hụt các kỹ năng dạy học tập đọc, không làm chủ được các phương pháp, thủ pháp dạy tập đọc Chưa biết chữa lỗi phát âm cho học sinh dẫn đến học sinh học, đọc diễn cảm bài văn, bài thơ chưa cao
b Về phía học sinh:
Từ chỗ chưa hứng thú, chưa tự giác luyện đọc diễn cảm ngay trên lớp dẫn đến về
nhà các em ít đọc, chưa có thói quen ham đọc sách, chưa tự giác luyện đọc ở nhà để nâng cao kỹ năng và tốc độ
Nguyên nhân khách quan có phần tác động đến các em là tài liệu phục vụ cho
việc đọc còn ít Đến nhà nhiều học sinh tôi thấy ngoài số sách vở các em học ở trường thì chẳng có quyển sách, báo hay truyện gì cả, nhất là sách báo thiếu nhi có nhiều tranh ảnh nhằm kích thích sự hứng thú, say mê xem, đọc phù hợp với tâm lý học sinh tiểu học (vì địa phương nơi tôi công tác là vùng nông thôn) Các bài đọc trong sách giáo khoa các em đã học ở lớp rồi nên về nhà các em ít luyện đọc lại Nhiều em chưa
có tinh thần thi đua nhau trong viếc rèn kỹ năng đọc
B GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
Trang 4I Cơ sở lí luận:
Bậc tiểu học tạo ra những cơ sở ban đầu rất cơ bản và bền vững cho trẻ em tiếp tục học lên bậc học trên, hình thành những cơ sở ban đầu, đường nét ban đầu của nhân cách Những gì thuộc về tri thức và kỹ năng, về hành vi và tình người được hình thành và định hình ở học sinh tiểu học sẽ theo suốt cuộc đời mỗi người (như chữ viết, như kĩ năng thực hiện các phép tính, như kĩ năng ứng xử trong cuộc sống thường ngày, kĩ năng đọc diễn cảm ) Trong đó kĩ năng đọc diễn cảm là một phần khó hơn trong kĩ năng đọc, là một nội dung quan trọng trong việc học tập và cuộc sống mỗi con người
Việc lĩnh hội kiến thức, kỹ năng toán là yêu cầu cơ bản của học sinh học tập bộ môn Toán Để giải quyết yêu cầu cơ bản trên Học sinh phải thực hiện kĩ năng tính toán đúng Do vậy, trong việc dạy toán cho học sinh người giáo viên cần phải dạy cho học sinh phương pháp học toán, phương pháp thực hành rèn luyện kỹ năng cộng, trừ, nhân, chia Đặc biệt là kĩ năng thực hiện phép chia
- Dựa trên cơ sở nghiên cứu các tài liệu về các phương pháp dạy học toán ở Tiểu học Đặc biệt là chuẩn kiến thức, kỹ năng mà học sinh cần đạt được sau giờ học toán, những kiến thức có trong bài học, tham khảo sách hướng dẫn và một số tài liệu bồi dưỡng trong chương trình toán ở Tiểu học Bên cạnh đó còn có sự đúc kết kinh nghiệm của bản thân qua thực tế phụ đạo học sinh yếu môn Toán thời gian qua
II Thực trạng vấn đề:
Trong những năm qua tôi đã theo dõi học sinh của các khối khi học môn Toán,
tôi thấy các em có một thói quen không tốt lắm:
- Phần lớn học sinh không thuộc bảng nhân, chia; hay dạng cộng với một số và trừ đi một số; Khả năng tính nhẩm kém do cộng, trừ, nhân, chia trong bảng cửu chương chưa thuần thục dẫn đến tính toán chậm, thiếu chính xác khi thực hiện các phép tính cộng, trừ có nhớ và nhân, chia ngoài bảng Đặc biệt là khi thực hiện phép tính chia, lười tính và thường chọn kết quả theo cảm tính hoặc xem bài của bạn Mặt khác, các em chưa biết cách ước lượng thương khi chia cho số có hai, ba chữ số Các
em rất sợ các bài tập về phép chia vì ảnh hưởng bởi khả năng nhẩm thương, ước lượng thương, không biết tính hoặc tính thiếu chính xác
*Tóm lại sự yếu kém ở cách thực hiện phép chia thường có 5 đặc điểm sau: + Nhiều "lỗ hổng" kiến thức, kĩ năng
+ Tiếp thu kiến thức, hình thành kĩ năng chậm
+ Năng lực tư duy yếu
+ Phương pháp học tập toán chưa tốt
+ Thờ ơ với giờ học trên lớp, thường xuyên không làm bài tập ở nhà
Trang 5V Kết quả đạt được
Trên đây tôi đã trình bày một số thủ thuật của mình khi hướng dẫn học sinh lớp
4 thực hiện tính chia (với đối tượng học sinh trung bình, yếu) Với cách làm này chất lượng môn toán của lớp tôi giảng dạy đã được nâng cao lên rõ rệt Nhiều em từ chỗ chưa chia được đã thực hiện phép chia một cách thành thạo, chắc chắn
Kết quả kiểm tra học sinh về kĩ năng thực hiện phép chia cuối học kì I và cuối
học kì II như sau:
3 Kết luận:
Với những kết quả đạt được nêu trên, bản thân tôi nhận thấy vai trò của người giáo viên hết sức quan trọng:
- Phải có lòng nhiệt tình, yêu nghề, tâm huyết trong giảng dạy, chịu khó học hỏi, tìm tòi khám phá để tìm ra những biện pháp, những cách làm thích hợp, áp dụng hiệu quả trong quá trình giảng dạy
- Phải thường xuyên rèn cho học sinh ý thức tự học, tự thực hành để chiếm lĩnh tri thức mới, từ đó xây dựng tính tự giác trong mỗi học sinh
Đối với mỗi học sinh phải tích cực, tự giác học tập, chuẩn bị bài trước khi đến lớp, học thuộc bảng chia, nắm bắt và biết vận dụng vào thực hiện các bài tập về phép chia
I Kết luận chung: 15
Dạy-học Toán cần nắm vững những cơ sở lí luận và phương pháp luận của nó chỉ như vậy giáo viên mới hiểu được ý đồ lựa chọn nội dung cụ thể ở các bài, của tác giả Sách giáo khoa cũng như quy trình và phương pháp học từng bài trong Sách giáo khoa, Chuẩn kiến thức kĩ năng, Từ đó tổ chức, hướng dẫn và điều khiển tốt mọi hoạt động của mình, của học sinh, tạo ra chất lượng và hiệu quả giáo dục cao
Trang 6Muốn làm được như vậy giáo viên phải được trang bị những tri thức về phương pháp dạy học tích cực và tạo được điều kiện để các em hoàn thành những kĩ năng cần thiết của phương pháp dạy học này Tuỳ từng bài mà giáo viên lựa chọn áp dụng những biện pháp phù hợp để làm thế nào cho giờ học Toán đạt kết quả cao nhất
Như vậy giáo viên luôn tự bồi dưỡng, học hỏi đồng nghiệp, tự trau dồi kiến thức của mình để nâng cao trình độ chuyên môn, nghiên cứu kĩ tài liệu hướng dẫn, sách giáo khoa, chuẩn kiến thức kĩ năng,
II Bài học kinh nghiệm: 15
Đối với giáo viên khi nhận lớp cần nắm rõ đối tượng học sinh và trao đổi với giáo viên phụ trách của năm học trước để biết được mức độ nhận thức, tiếp thu kiến thức của từng em học sinh
Khi đã xác định được đối tượng học sinh cần phải xây dựng kế hoạch giảng dạy cho phù hợp với từng nhóm đối tượng
Khi dạy cần có sự chuẩn bị chu đáo các phương tiện dạy và học của giáo viên
và học sinh Giáo viên xác định rõ mục đích yêu cầu của bài dạy, chuẩn bị đồ dùng dạy học
Lấy học sinh làm trung tâm, giáo viên là người tổ chức hướng dẫn, mọi học sinh đều được tham gia một cách tích cực vào quá trình hoạt động học Giáo viên cần phối hợp các phương pháp linh hoạt, uyển chuyển, khéo léo để giờ học được nhẹ nhàng, thoải mái, kích thích tinh thần học tập của học sinh
Giúp học sinh vận dụng phương thức chung để giải những bài toán cùng loại và lĩnh hội được hệ thống các kiến thức vào thực tiễn
Giáo viên phải có kĩ thuật sử dụng hệ thống câu hỏi trong dạy học Toán
Hướng hẫn học sinh tự tìm tòi, chiếm lĩnh kiến thức mới
Hướng dẫn học sinh thực hành, hình thành và rèn luyện năng trong khi học Toán
Đặc biệt khi rèn kỹ năng chia cho học sinh trung bình, yếu cần tập trung vào các yêu cầu sau:
hoán, nhân với 1, nhân với 0, 0 chia cho một số bất kỳ, phép chia mà chữ số cuối của
số bị chia và số chia là 0,…
bị chia có 1 chữ số đến 2, 3, 4, 5, 6 chữ số; số chia từ 1, 2, 3 chữ số).
Trang 7- Kiểm tra, thử lại kết quả.
Là một giáo viên trực tiếp giảng dạy tôi luôn có kế hoạch:“Muốn đầu tư cho
chất lượng mũi nhọn thì trước hết phải nâng cao chất lượng đại trà.”
III Ý kiến đề xuất: 16
Qua đây, tôi cũng mong muốn đề nghị các cấp quản lí giáo dục ngoài việc tổ chức những chuyên đề về bồi dưỡng học sinh giỏi Nên tổ chức các chuyên đề, những buổi nói chuyện, giao lưu về những kinh nghiệm hướng dẫn, giúp đỡ học sinh đối tượng yếu, trung bình nhằm nâng cao chất lượng giáo dục trong nhà trường
Với điều kiện thời gian, khả năng còn hạn chế, chắc rằng những gì tôi đã trình bày ở trên còn nhiều thiếu sót, mong được đồng nghiệp góp ý
Xin chân thành cảm ơn !
Đăk Pét, ngày 26 tháng 11 năm 2013
Người viết
Võ Thị Phong MỤC LỤC A ĐẶT VẤN ĐỀ I Lí do chọn đề tài: 1
III Đối tượng nghiên cứu: 2
IV Phương pháp nghiên cứu: 2
V Phạm vi nghiên cứu: 2
Trang 8B NỘI DUNG
I Cơ sở lí luận: 3
II Cơ sở thực tiễn: 3
III Thực trạng vấn đề: 4
IV Biện pháp giúp học sinh trung bình, yếu rèn kỹ năng chia: 5
C KẾT LUẬN CHUNG I Kết luận chung: 15
II Bài học kinh nghiệm: 15
III Ý kiến đề xuất: 16
NHẬN XÉT ĐÁNH GIÁ CỦA TRƯỜNG KIM ĐỒNG
Trang 9
NHẬN XÉT ĐÁNH GIÁ CỦA PHÒNG GD&ĐT HUYỆN ĐĂKGLEI
Trang 10
NHẬN XÉT ĐÁNH GIÁ CỦA SỞ GD&ĐT TỈNH KON TUM