một số thể loại văn học

Tác phẩm văn học chia làm 3 loại: Trữ tình cảm xúc, tình cảm Tự sự kể chuyện, cốt truyện, nhân vật Kịch lời thoại, hành động, mâu thuẫn 1.. - Thơ là tấm gơng của tâm hồn, là tiếng nói

Giỏo ỏn Ngữ văn 11 Gv: Nguyễn Xuõn Bỡnh

PHẦN Lí LUẬN VĂN HỌC

Tiết:

A Mục tiêu bài học:

- Nhận biết loại và thể loại trong văn học

- Hiểu khái quát đặc điểm của một số thể loại văn học

- Vận dụng những hiểu biết đó vào việc đọc văn

* Trọng tâm:

- Thơ, đặc trng của thơ; cách đọc thơ

- Truyện, đặc trng của truyện; cách đọc truyện

B Phơng tiện thực hiện:

SGK, SGV,GA,sách bài tập

C Cách thức tiến hành:

Đọc , thảo luận, gợi tìm, nêu câu hỏi, HD thảo luận và trả lời

D Tiến trình dạy học:

I KIỂM TRA BÀI CŨ: Kiểm tra vở soạn.

II Giới thiệu bài mới:

Hoạt động 1: làm việc cỏ nhõn/

nhúm

- Gv: Thế nào là loại

Gv: (có từ xa xa và có nhiều cách)

Thế nào là loại? Tác phẩm văn học

có mấy loại?

Gv: Thế nào là thể?

( Loại tự sự gồm các thể: Tiểu

thuyết, truyện ngắn, kí )

Hoạt động 2:

Gv: Thơ là gì? Thơ xuất hiện từ bao

giờ?

Kinh thi Trung Quốc

Gv: Đặc trng cơ bản của thơ?

- HS trả lời tại chổ

Gv: Cho biết cách phân loại thơ?

- HS trả lời tại chổ

Gv: Nêu những yêu cầu về đọc thơ?

(Đây thôn Vĩ Dạ)

I Tìm hiểu chung về thể loại văn học.

1 Loại: Là phơng thức tồn tại chung.

Tác phẩm văn học chia làm 3 loại:

Trữ tình( cảm xúc, tình cảm)

Tự sự (kể chuyện, cốt truyện, nhân vật) Kịch ( lời thoại, hành động, mâu thuẫn)

1 Thể: Là sự hiện thực hoá của loại.

II Thơ:

1 Khái lợc về thơ.

- Thơ là tấm gơng của tâm hồn, là tiếng nói của tình cảm con ngời, những rung động của trái tim trớc cuộc đời

- Thơ: ra đời rất sớm Những bài hát trong lao động của ngời nguyên thuỷ là hình thức đầu tiên của thơ

- Đặc trng cơ bản của thơ:

+ Chất trữ tình: Tâm hồn của nhà thơ gửi ở phía sau những con chữ

+ Ngôn ngữ cô đọng, hàm súc, giàu hình ảnh và nhạc

điệu

- Phân loại:

+ Phân loại theo nội dung biểu hiện:

 Thơ trữ tình: đi sâu vào tâm t, tình cảm

 Thơ tự sự: Cảm nghĩ theo mạch kể chuyện

 Thơ trào phúng: Lối viết đùa cợt, mỉa mai

+ Phân loại theo cách tổ chức bài thơ:

 Thơ cách luật: theo luật

 Thơ tự do: không theo luật

 Thơ văn xuôi: Câu thơ gần câu văn xuôi nhng có nhịp

điệu

2 Yêu cầu về đọc thơ:

- Tìm hiểu xuất xứ: đặc biệt lu ý đến hoàn cảnh sáng tác nhằm giúp ngời đọc hiểu rõ những tình ý trong bài thơ

- Đọc kĩ để cảm nhận ý thơ, để khám phá nội dung và hình thức bài thơ.( qua hình ảnh, tâm trạng từ ngữ, nhịp

điệu)

- Lí giải, đánh giá về giá trị nội dung và nghệ thuật của bài thơ Bài thơ nói lên cái gì, có ý nghĩa gì với cuộc sống Hình thức bài thơ có gì sáng tạo, mới mẻ, độc đáo

III Truyện:

1 Khái lợc về truyện:

Hoạt động 3

Gv: Truyện là gì?

( Thơ mang dấu ấn chủ quan

Truyện mang dấu ấn khách quan)

( Phong phú, đa dạng, dựa vào các

tiêu chí khác nhau, có các cách phân

loại khác nhau )

( Quy mô văn bản, dung lợng hiện

thực)

Gv: Những yêu cầu về đọc truyện?

- HS trả lời tại chổ

- Truyện là loại văn tự sự , trình bày sự việc bởi một ngời

kể chuyện

- Đặc trng của truyện:

+ Thờng có cốt truyện: các sự việc, các chi tiết, các nhân vật đợc sắp xếp?

+ Nhân vật để nối kết các chi tiết các loại nhân vật + Diễn biến cốt truyện và hoạt động của các nhân vật không bị hạn chế về không gian và thời gian

+ Ngôn ngữ:

 Ngôn ngữ ngời kể chuyện

 Ngôn ngữ của nhân vật

 Ngôn ngữ đối thoại, độc thoại

- Phân loại truyện:

+ Văn học dân gian: Truyện thần thoại, truyền thuyết, cổ tích, truyện cời, ngụ ngôn

+ Văn học trung đại: truyện viết bằng chữ Hán, truyện thơ Nôm

+ Văn học hiện đại: truyện ngắn, truyện vừa, truyện dài

2 Yêu cầu về đọc truyện:

- Tìm hiểu bối cảnh xã hội và hoàn cảnh sáng tác để cảm nhận các tầng lớp nội dung và ý nghĩa của truyện

- Phân tích cốt truyện với các bớc diễn biến: mở đầu, vận

động, kết thúc với những tình tiết, sự kiện, biến cố cụ thể Từ đó nhận ra ý nghĩa của vấn đề

+ Ngời kể chuyện: ngôi thứ nhất hay ngôi thứ 3

+ Điểm nhìn trần thuật( nhìn từ nội tâm hay bên ngoài) + Cách sắp xếp tình tiết

+ thủ pháp kể chuyện, miêu tả (dẫn dắt trực tiếp hay gián tiếp: gợi hay tả)

+ Giọng điệu lời văn( khách quan, trữ tình, châm biếm )

- Phân tích nhân vật theo diễn biến cốt truyện:

+ Về ngoại hình, hành động, nội tâm (Sở Khanh) + Mối quan hệ với nhân vật khác, với hoàn cảnh

+ nghệ thuật xây dựng nhân vật: chi tiết tiểu biểu, tình huống, miêu tả ngoại hình nhằm biểu hiện nội tâm( cụ cố Hồng)

- Xác định giá trị t tởng của truyện:

+ Giá trị nhận thức + Giá trị giáo dục + Giá trị thẩm mĩ

III Củng cố, Dặn dò:

- HS đọc phần ghi nhớ trong SGK.

- Học bài, nắm nội dung chính

- Trên cơ sở lí thuyết, vặn dụng để phân tích thơ, truyện

- Chuẩn bi bài Chí Phèo