Tuần 23 Sinh 9

- Nêu được những mối quan hệ giữa các sinh vật cùng loài & sinh vật khác loài.. Mục tiêu: + Chỉ ra được những mối quan hệ giữa các sinh vật cùng loài.. + Các sinh vật cùng loài có thể hỗ

NS: 03/02/07

I.- MỤC TIÊU:

1/-Kiến thức:

- HS hiểu & trình bày được thế nào là nhân tố sinh vật

- Nêu được những mối quan hệ giữa các sinh vật cùng loài & sinh vật khác loài

- Thấy rõ mối quan hệ giữa các sinh vật có ích lợi

2/- Kỹ năng:

- Rèn kỹ năng quan sát tranh hình trả lời câu hỏi

- Kỹ năng khái quát hóa tổng hợp kiến thức

- phát triển kỹ năng vận dụng kiến thức vào thực tế

3/- Thái độ:

- Giáo dục ý thức bảo vệ thiên nhiên, đặc biệt là động vật

II.- ĐỒ DÙNG DẠY HỌC:

- Tranh hình SGK

- Tranh ảnh do HS sưu tầm về rừng, tre, trúc, thông, bạch đàn

- Tranh Hải quỳ & tôm ký cư

III.- HOẠT ĐỘNG DẠY VÀ HỌC:

1/- Ổn định:

2/- Kiểm tra:

- Nhiệt độ môi trường có ảnh hưởng tới hình thái và sinh lý của sinh vật thế nào?

- Nhóm sinh vật hằng nhiệt & biến nhiệt, nhóm nào chịu đựgn cao với sự thay đổi của nhiệt độ môi trường

- Phân biệt nhóm cây ưa ẩm & chịu hạn; động vật ưa ẩm & ưa khô

3/- Giảng bài mới:

Mở bài: Thế nào là nhân tố hữu sinh? (Gồm động vật, thực vật, vi sinh vật, con

người ) Vậy những sinh vật này có mối quan hệ gì với nhau Chúng ta cùng tìm hiểu bài học hôm nay

HOẠT ĐỘNG 1: QUAN HỆ CÙNG LOÀI.

Mục tiêu: + Chỉ ra được những mối quan hệ giữa các sinh vật cùng loài.

+ Nêu được mối quan hệ đó có ý nghĩa gì?

TỔ CHỨC CỦA THẦY

- GV treo tranh H44.1 hoặc 5 tranh khác

yêu cầu HS quan sát

- Yêu cầu HS chọn những tranh biểu hiện

mối quan hệ cùng loài

- Cho HS trả lời câu hỏi:

+ Khi có gió bão, thực vật sống thành

nhóm có lợi gì so với sống riêng lẻ?

+ Động vật sống bầy đàn có lợi gì?

HOẠT ĐỘNG CỦA TRÒ

- HS quan sát theo yêu cầu của GV

- HS chọn tranh đúng yêu cầu

- HS trả lời

+ Ít bị đổ, ngã

+Bảo vệ được nhau

- GV cho các nhóm nhận xét & bổ sung.

- GV đánh giá hoạt động của HS

- GV yêu cầu HS làm bài tập chọn câu

đúng, trang 131 SGK

- GV gọi nhóm 1, 2, 3, 4 chọn lựa

- GV cần nắm các nhóm trả lời đúng & sai

để khuyến khích & sửa sai (Ý đúng câu

3)

- GV hỏi khái quát: Sinh vật cùng loài có

những mối quan hệ nào? (Ý nghĩa)

- GV mở rộng: Sinh vật cùng loài quần tụ

bên nhau có lợi như:

+ Thực vật: Chống sự mất nước

+ Động vật: Chịu được nồng độ độc cao

hơn riêng lẻ, bảo vệ những con non &

yếu

- Liên hệ trong chăn nuôi người ta lợi

dụng mối quan hệ hỗ trợ cùng loài để làm

gì?

- Các nhóm nhận xét & bổ sung

- HS trao đổi nhóm thống nhất chọn câu đúng

- Các nhóm chọn lựa

- HS nghe GV nhận xét

- Sinh vật cùng loài: Thành quần thể + Các sinh vật cùng loài có thể hỗ trợ & cạnh tranh

- HS tự trả lời

- Các nhóm nhận xét & bổ sung

- HS: Nuôi vịt, lợn thành đan để tranh nhau ăn sẽ chóng lớn

Tiểu kết I: QUAN HỆ CÙNG LOÀI.

- Các sinh vật cùng loài sống gần nhau, liên hệ với nhau, hình thành nên nhóm cá thể

- Trong 1 nhóm có những mối quan hệ:

+ Hỗ trợ: Sinh vật được bảo vệ tốt hơn, kiếm được nhiều thức ăn

+ Cạnh tranh: Ngăn ngừa gia tăng số lượng cá thể và sự cạn kiệt nguồn thức ăn

HOẠT ĐỘNG 2: QUAN HỆ KHÁC LOÀI.

Mục tiêu: HS nêu được những mối quan giữa các sinh vật khác loài & chỉ rõ ý nghĩa

các mối quan hệ đó

TỔ CHỨC CỦA THẦY

- Cho HS quan sát 1 số tranh: Địa y, vi

khuẩn nốt sần rễ đậu, cá ép & rùa, cỏ &

lúa, dê & bò, rận & trâu bò, giun đũa

trong ruột người, hươu, nai, hổ

- Cho HS nhận định mối quan hệ giữa các

tranh đó: Địa y, vi khuẩn nốt sần rễ đậu,

cá ép & rùa, cỏ & lúa, dê & bò, rận

- Gọi các nhóm bổ sung

- GV yêu cầu HS quan sát bảng 44 SGK

để làm bài tập trang 132

- Gọi các nhóm nhận xét

HOẠT ĐỘNG CỦA TRÒ

- HS quan sát 1 số tranh (Do GV mang đến hoặc HS sưu tầm)

- HS trao đổi nhóm thống nhất và nhận định qua các tranh VD: Cạnh tranh, ký sinh, sinh vật ăn sinh vật (Đối địch) hoặc cộng sinh, hội sinh (Hỗ trợ)

- Các nhóm bổ sung

- HS quan sát trang 132 làm BT Đáp án: + Hỗ trợ: 1, 5, 6, 7

+ Đối địch: 2, 3, 4

- Các nhóm nhận xét

- GV hoàn chỉnh bài tập cho HS.

- GV: 1 số sinh vật tiết ra chất đặc biệt

kìm hãm sự phát triển của sinh vật khác là

mối quan hệ ức chế – cảm nhiễm

- GV giảng: Sinh vật ăn sinh vật khác

Thường sinh vật bị ăn thịt yếu, mang bệnh

nên có tính chọn lọc

- Động vật rộng thực dễ sống hơn nhóm

động vật hẹp thực (Khi thức ăn bị thiếu)

- Số lượng con mồi & động vật ăn thịt

theo tỷ lệ thuận

- Liên hệ: Trong nông nghiệp, con người

lợi dụng mối quan hệ giữa các sinh vật

khác để làm gì? Ý nghĩa (Dùng biện pháp

nào?)

- Gọi các nhóm nhận xét & bổ sung

- GV hoàn chỉnh kiến thức bằng sơ đồ:

- HS tự sửa sai

- HS tiếp thu

- HS cho ví dụ cụ thể

- Biện pháp khống chế sinh học

VD: Dùng kiến diệt sâu, ong mắt đỏ diệt sâu đục thân

- Vịt diệt rầy hại lúa

 không bị ô nhiễm môi trường

QUAN HỆ GIỮA CÁC SINH VẬT

Quan hệ hỗ trợ

cùng có lợi

+ +

Quan hệ hỗ trợ 1 bên có lợi & bên kia không bị hại

+ 0

Quan hệ đối địch 1 bên có lợi & bên kia bị hại

+

-Quan hệ đối địch

2 bên cùng bị hại

-Cộng sinh Hội sinh SV ăn SV khác Cạnh tranh

Có lợi về thức ăn Ký sinh Có lợi về nơi ở Nửa ký sinh

Tiểu kết II: QUAN HỆ KHÁC LOÀI.

HỖ TRỢ

Cộng sinh Hội sinh

- Sự hợp tác cùng có lợi giữa các loài sinh vật

- Sự hợp tác giữa 2 loài sinh vật, trong đó 1 bên có lợi còn bên kia không lợi cũng không hại

ĐỐI

ĐỊCH Cạnh tranh

Ký sinh Nửa ký sinh

- Các sinh vật khác loài tranh giành nhau thức ăn, nơi ở &

điều kiện sống khác của môi trường Các loài kìm hảm sự phát triển của nhau

- Sinh vật sống nhờ trên cơ thể của sinh vật khác Lấy các chất dinh dưỡng, máu từ sinh vật đó

SV ăn SV

khác - Gồm các trường hợp: Động vật ăn thịt con mồi, động vật ăn

thực vật, thực vật bắt sâu bọ

4/- Củng cố: Đọc bảng tô hồng

- Giữa các cá thể cùng loài sống trong cùng khu vực có các biểu hiện quan hệ là:

a- Quan hệ cạnh tranh & quan hệ đối địch

b- Quan hệ hỗ trợ & quan hệ cạnh tranh

c- Quan hệ hỗ trợ & quan hệ đối địch

d- Quan hệ cạnh tranh & quan hệ ức chế

‚- Hình thức quan hệ chủ yếu giữa các sinh vật khác loài là:

a- Quan hệ hỗ trợ & quan hệ đối địch

b- Quan hệ cạnh tranh & quan hệ ức chế

c- Quan hệ đối địch & quan hệ ức chế

d- Quan hệ hỗ trợ & quan hệ quần tụ

- Quan hệ nào được xem là quan hệ ký sinh:

a- Dê & bò cùng sống trên cánh đồng cỏ

b- Nấm sống trên da người

c- Hươu & hổ cùng sống trên cánh rừng

d- Lúa & cỏ trên 1 cánh đồng

5/- Dặn dò:

- Học thuộc bài, trả lời câu hỏi SGK trang 125

- Đọc mục "Em có biết".

- Tìm hiểu về môi trường: Tên SV & môi trường sống để chuẩn bị cho tiết thực

hành

VI.- RÚT KINH NGHIỆM:

NS: 04/02/07

HƯỞNG CỦA MỘT SỐ NHÂN TỐ SINH THÁI

LÊN ĐỜI SỐNG SINH VẬT

I.- MỤC TIÊU:

1/-Kiến thức:

- HS tìm được dẫn chứng về ảnh hưởng của nhân tố sinh thái ánh sáng, độ ẩm lên đời sống sinh vật ở môi trường đã quan sát

- Tìm hiểu môi trường sống của sinh vật

2/- Kỹ năng::

- Rèn kỹ năng quan sát, phân tích so sánh

3/- Thái độ:

- Yêu thiên nhiên, biết bảo vệ thiên nhiên

II.- ĐỒ DÙNG DẠY HỌC:

- Kẹp ép cây, giấy báo, kéo cắt cây

- Giấy kẽ ly, bút màu

- Vợt bắt côn trùng, lọ, túi nylon đựng động vật

- Dụng cụ đào đất nhỏ

- Bảng hình vẽ đời sống động vật, thực vật

- Tác động tích cực, tiêu cực của con người đến môi trường sống của sinh vật

- Tranh mẫu lá cây

III.- HOẠT ĐỘNG DẠY VÀ HỌC:

1/- Ổn định:

2/- Kiểm tra:

- Các SV cùng loài hỗ trợ hoặc cạnh tranh lẫn nhau trong những điều kiện nào?

- Tìm các VD quan hệ đối địch của các SV khác loài, trong đó có SV "có lợi",

"có hại"?

- Trong thực tiễn sản xuất, cần làm gì để tránh sự cạnh tranh gay gắt giữa các cá thể sinh vật làm giảm năng suất vật nuôi & cây trồng

3/- Giảng bài mới:

HOẠT ĐỘNG 1: TÌM HIỂU MÔI TRƯỜNG SỐNG CỦA ĐV & THỰC VẬT Mục tiêu: Tìm hiểu môi trường sống cho 1 số thực vật & động vật.

2 phương án: - HS quan sát thiên nhiên (Có điều kiện)

- Xem băng hình tại lớp (không có điều kiện)

TỔ CHỨC CỦA THẦY

- Cho HS xem băng hình hoặc tranh

- Thay tên bằng các loài SV sống trong

môi trường (lưu ý các loài không biết tên

HOẠT ĐỘNG CỦA TRÒ

- HS xem tranh (chú ý tới các nội dung), trao đổi nhóm thống nhất trả lời câu hỏi Yêu cầu:

thì ghi theo họ, bộ).

- Yêu cầu HS trả lời:

+ Em đã quan sát được những sinh vật

nào? Số lượng?

+ Có những loại môi trường sống nào?

Môi trường nào có số lượng SV nhiều

nhất, ít nhất

+ Em đã quan sát được những động vật

nào? Chúng có đặc điểm gì thích nghi với

môi trường?

- Cho HS nêu VD thực tế

- GV cho xem tranh: tác động tích cực,

tiêu cực đến thiên nhiên

+ Em có suy nghĩ gì sau khi quan sát

tranh?

+ Môi trường có điều kiện sống, nhiệt độ, độ ẩm, ánh sáng thì số lượng SV nhiều, số loài phong phú

+ Môi trường sống có điều kiện sống về nhiệt độ, ánh sáng không thuận lợi thì SV có số lượng ít hơn

+ HS trả lời

- HS cho ví dụ

- HS quan sát tranh

- HS trả lời

Bảng 45.1:

- Thực vật: Rêu

Thông

- Động vật: Giun đất

Lạc đà

- Nấm: Nấm rơm

Nấm mèo

- Địa y: Hình vảy

Hình cành

- Đất ẩm, tường ẩm

- Khô hạn

- Đất ẩm

- Sa mạc

- Rơm rạ mục

- Thân cây

- Thân cây

- Thân cây

4/- Kiểm tra đánh giá:

- Thu vở để kiểm tra

- Nhận xét thái độ của HS

5/- Dặn dò:

- Làm mẫu báo cáo

- Sưu tầm các dạng lá cây

VI.- RÚT KINH NGHIỆM: