Hệ sinh thái - Sinh 9

-Quần thể sinh vật là tập hợp những cá thể cùng loài , sinh sống trong một khoảng không gian nhất định,ở một thời điểm nhất định.. VÍ DỤ QUẦN THỂ SINH VẬT KHÔNG PHẢI QUẦN THỂ SINH VẬ

TRƯỜNG THCS HUỲNH THÚC KHÁNG

PLEIKU – GIALAI

GV: NGUYỄN THỊ THANH HUYỀN TỔ : HOÁ SINH

I Thế nào là một quần thể sinh vật: Tự đọc thông tin SGK mục

I ,ghi nhớ kiến thức Mời các em xem phim về một số Quần thể sinh vật

I Thế nào là một quần thể sinh vật: H? Quần thể sinh vật là gì ?

Cho ví dụ?

-Quần thể sinh vật là tập hợp những cá thể cùng loài , sinh sống trong một khoảng không gian nhất định,ở một thời điểm nhất định Những cá thể trong quần thể có khả năng sinh sản tạo thành những thế hệ mới.

Ví dụ : Quần thể Voi ,Quần thể kiến ,Quần thể chim cánh cụt…

VÍ DỤ QUẦN THỂ

SINH VẬT

KHÔNG PHẢI QUẦN THỂ SINH VẬT

Tập hợp các cá thể rắn hổ mang, cú mèo và

lợn rừng sống trong một rừng mưa nhiệt đới

Rừng cây thông nhựa phân bố tại vùng núi

đồng bằng Bắc bộ

Tập hợp các cá thể cá chép , cá mè , cá rô phi

sống chung trong một ao

Các cá thể rắn hổ mang sống ở 3 hòn đảo cách

xa nhau

Các cá thể chuột đồng sống trên một đồng

lúa Các cá thể chuột đực và cái có khả năng

giao phối với nhau sinh sản ra chuột con.Số

lượng chuột phụ thuộc nhiều vào lượng thức ăn

có trên cánh đồng

*

Em hãy kể thêm một số Quần thể khác em biết ?

Quần thể San hô Quần thể cây Cơm nguội

Các cá thể trong quần thể có những mối quan hệ nào? Cho ví du?ï

H? Một lồng gà và một chậu cá chép có phải là quần thể sinh vật không ?Vì sao ?

Không phải, Vì lồng gà và chậu cá chép chưa hội tụ đủ các dấu hiệu của một quần thể sinh vật Để nhận biết một quần thể sinh vật cần có dấu hiệu bên trong và dấu hiệu bên ngoài.

II Những đặc trưng cơ bản của Quần

thể :

H? Nghiên cứu thông tin SGK ,cho biết Quần thể sinh vật có những đặc trưng cơ bản nào?

1 Tỉ lệ giới tính 2.Thành phần nhóm tuổi 3.Mật độ quần thể

II Những đặc trưng cơ bản của Quần

thể :

1 Tỉ lệ giới tính :

Nghiên cứu thông tin SGK mục 1 , trả lời câu hỏi:

H: Tỉ lệ giới tính là gì ?

H: Người ta xác định tỉ lệ giới tính ở giai đoạn nào?

-Tỉ lệ giới tính là tỉ lệ giữa số

lượng cá thể đực /cá thể cái.

Tỉ lệ giới tính được xác định ở 3 giai đoạn :

+Giai đoạn trứng mới thụ tinh.

+Giai đoạn trứng mới nở hoặc con non.

+Giai đoạn trưởng thành.

II Những đặc trưng cơ bản của Quần

thể :

1 Tỉ lệ giới tính :

-Tỉ lệ giới tính là tỉ lệ giữa số lượng cá

thể đực /cá thể cái

H: Tỉ lệ giới tính phụ thuộc vào những yếu tố nào?

-Tỉ lệ giới tính phụ thuộc trước hết vào đặc điểm di truyền của loài.

-Tỉ lệ giới tính thay đổi theo lứa tuổi của

cá thể và phụ thuộc vào sự tử vong không đồng đều giữa cá thể đực và cái.

-Tỉ lệ giới tính chịu ảnh hưởng của điều kiện môi trường như : nhiệt độ,cường độ chiếu sáng, thời gian chiếu sáng

Nghiên cứu thông tin SGK mục 1,trả lời câu hỏi:

II Những đặc trưng cơ bản của Quần

-Tỉ lệ giới tính là tỉ lệ giữa số lượng cá

thể đực /cá thể cái

H:Ý nghĩa của tỉ lệ giới tính?

-Tỉ lệ giới tính có ý nghĩa rất quan trọng ,nó cho thấy tiềm năng sinh sản của quần thể

II Những đặc trưng cơ bản của Quần

thể :

2.Thành phần nhóm tuổi:

Hãy đọc thông tin SGK bảng 47.2 để nắm được kiến thức.

- Các cá thể phát triển nhanh , do vậy nhóm này có vai trò chủ yếu làm tăng trưởng khối lượng và kích thước của quần thể.

H? Do đâu nhóm tuổi trước sinh sản lại làm tăng khối lượng và kích thước quần thể?

H? Vì sao mức sinh sản của quần thể lại do nhóm tuổi sinh sản quyết định?

-Tuỳ theo khả năng sinh sản của mỗi cá thể trong nhóm tuổi này mà mức sinh sản của quần thể lớn hay nhỏ.

H? Nhóm tuổi sau sinh sản có ảnh hưởng tới sự phát triển của quần thể không ? Vì sao ?

-Các cá thể không còn khả năng sinh sản, nên không ảnh hưởng đến sự phát triển của quần thể

Học Bảng 47.2 trang 140 SGK

II Những đặc trưng cơ bản của Quần

thể :

2.Thành phần nhóm tuổi:

II Những đặc trưng cơ bản của Quần thể :

2.Thành phần nhóm tuổi:

Nhóm tuổi sinh sản Nhóm tuổi sau sinh sản A.Dạng phát triển B.Dạng ổn định C Dạng giảm sút

CÁC DẠNG THÁP TUỔI

Nhóm tuổi trước sinh sản

Em hãy nhận xét về tỉ lệ sinh và sự biến đổi số lượng cá thể của quần thể ở mỗi dạng tháp.

DẠNG

CHIỀU DÀI CẠNH ĐÁY

TỈ LỆ SINH

SỐ LƯỢNG CÁ THỂ BIẾNĐỔI

DẠNG THÁP

DẠNG ỔN ĐỊNH

DẠNG GIẢM SÚT TRUNG BÌNH VỪA PHẢI ỔN ĐỊNH

II Những đặc trưng cơ bản của Quần

thể :

3 Mật độ quần thể:

Nghiên cứu thông tin SGK để nắm được kiến thức.

H? Mật độ quần thể là gì ? Cho

ví dụ?

II Những đặc trưng cơ bản của Quần thể :

3 Mật độ quần thể:

M t ậ độ cây bạch đàn: 625 cây/ha

II Những đặc trưng cơ bản của Quần

thể :

3 Mật độ quần thể:

Nghiên cứu thông tin SGK để nắm được kiến thức.

H? Mật độ quần thể là gì ? Cho

ví dụ?

-Mật độ quần thể là số lượng hay

khối lượng sinh vật có trong một đơn

vị diện tích hay thể tích

H? Khi mật độ quần thể giảm , thức ăn dồi dào ,hiện tượng gì xãy ra?

H? Khi mật độ cá thể tăng quá cao hiện tượng gì xảy ra?

H? Trong các đặc trưng trên ,đặc trưng nào là cơ bản nhất? Vì sao ?

III Ảnh hưởng của môi trường đến

quần thể

Thảo luận nhóm :

H? Khi thời tiết ấm áp và độ ẩm không khí cao,số lượng muỗi nhiều hay ít?

H? Số lượng ếch , nhái tăng cao vào mùa mưa hay mùa khô?

H? Chim cu gáy xuất hiện nhiều vào những tháng nào trong năm?

H? Em hãy cho vài ví dụ về sự biến

động số lượng các cá thể trong quần

thể.

H? Vậy các nhân tố sinh môi

trường ảnh hưởng tới đặc điểm

nào của quần thể?

-Số lượng cá thể muỗi tăng.

-Mùa mưa số lượng ếch , nhái tăng nhanh.

-Thường xuất hiện nhiều vào những tháng có lúa chín.

III Ảnh hưởng của môi trường đến

quần thể H? Em hãy cho ví dụ về sự biến động số lượng các cá thể trong

quần thể.

H? Vậy các nhân tố môi trường ảnh hưởng tới đặc điểm nào của quần thể?

-Số lượng cá thể trong quần thể biến động theo mùa , theo năm phụ thuộc vào nguồn thức ăn, nơi ở và các điều kiện sống của môi trường.

-Môi trường ảnh hưởng đến số lượng cá thể trong quần thể

III Ảnh hưởng của môi trường đến

quần thể

-Số lượng cá thể trong quần thể biến

động theo mùa , theo năm phụ thuộc

vào nguồn thức ăn, nơi ở và các điều

kiện sống của môi trường.

H? Số lượng cá thể trong quần thể biện động lớn do nguyên nhân nào ?

-Do những biến cố bất thường như lũ , lụt, hạn hán , dịch bệnh, động đất , núi lửa , cháy rừng…

H? Mật độ cá thể trong quần thể được điều chỉnh quanh mức cân bằng như thế nào?

-Khi mật độ cá thể tăng cao -> thiếu thức ăn , nơi ở , phát sinh dịch bệnh… -> nhiều cá thể bị chết Khi đó mật độ quần thể được điều chỉnh quanh mức cân bằng.

-Các điều kiện sống của môi trường (khí hậu , thổ nhưỡng thức ăn… đã tác động đến sự sinh sản và tử vong của quần thể Sự thống nhất mối tương quan giữa tỉ lệ sinh và tử làm cho mật độ quần thể cân bằng

H? Những yếu tố nào đã điều chỉnh tốc độ sinh trưởng của quần thể làm cho mật độ quần thể trở về mức cân bằng

III Ảnh hưởng của môi trường đến

quần thể

-Số lượng cá thể trong quần thể biến

động theo mùa , theo năm phụ thuộc

vào nguồn thức ăn, nơi ở và các điều

kiện sống của môi trường.

-Khi mật độ cá thể tăng cao -> thiếu

thức ăn , nơi ở , phát sinh dịch bệnh…

-> nhiều cá thể bị chết Khi đó mật

độ quần thể được điều chỉnh quanh

mức cân bằng.

H? Quần thể sinh vật có vai trò như thế nào trong thiên nhiên và đời sống con người?

H? Cần có biện pháp gì để bảo vệ số lượng các quần thể sinh vật trong tự nhiên?

HÃY CHỌN CÂU TRẢ LỜI ĐÚNG;

1.Ví dụ nào sau đây không phải là quần thể ?

a.Các cá thể chuột đồng trên một cánh đồng lúa

b Đàn linh dương đầu bò trên bãi cỏ châu phi

c.Các con voi sống trong vườn bách thú.

d Một bầy voi sống trong rừng rậm châu phi

e Các loài cá rô phi , cá chép , cá trắm , cùng sống trong ao

2 Trong các đặc trưng sau , đặc trưng nào cơ bản nhất :

C Mật độ quần thể

B.Thành phần nhóm tuổi

A Tỉ lệ giới tính

D cả A, B , C