Sinh 9 Tuan 23

Mục tiêu : a Kiến thức : - HS nêu được những ảnh hưởng của nhân tố sinh thái nhiệt độ và độ ẩm môi trường đến các đặc điểm về sinh thái , sinh lí và tập tính của sinh vật - Giải thích đ

Ngày soạn: 12 tháng 02 năm 2009

Tuần 23– Tiết 45

ẢNH HƯỞNG CỦA NHIỆT ĐỘ VÀ ĐỘ ẨM

LÊN ĐỜI SỐNG SINH VẬT

I Mục tiêu :

a) Kiến thức : - HS nêu được những ảnh hưởng của nhân tố sinh thái nhiệt độ và độ ẩm môi trường đến các đặc điểm về sinh thái , sinh lí và tập tính của sinh vật

- Giải thích được sự thích nghi của sinh vật trong tự nhiên từ đó có biện pháp chăm sóc sinh vật thích hợp

b) Kĩ năng : - Rèn kĩ năng tư duy tổng hợp , suy luận và hoạt động nhóm

II Chuẩn bị : - Tranh hình 43.1 , 43.2 , 43.3 và tranh ảnh sưu tầm

- Bảng 43.1 và 43.2

III Tiến trình :

1) Ổn định :

2) Kiểm tra : ( 8 phút ) - Tìm đặc điểm khác nhau giữa thực vật ưa sáng và thực vật

ưa bóng ? Cho ví dụ cụ thể ?

- Ánh sáng có ảnh hưởng tới động vật như thế nào ?

3) Bài dạy :

* Mở bài : Chim cánh cụt sống ở Bắc Cực không thể sống được ở vùng khí hậu nhiệt đới cho em suy nghĩ gì ?

* HOẠT ĐỘNG I : Tìm hiểu ảnh

hưởng của nhiệt độ lên đời sống

của sinh vật : ( 15 phút )

@ Vấn đề 1 : Aûnh hưởng của

nhiệt độ lên hình thái vá đặc

điểm sinh lí của sinh vật :

+ Sinh vật sống được ở nhiệt độ

như thế nào ?

+ Nhiệt độ ảnh hưởng đến cấu

tạo cơ thể sinh vật như thế

nào ?

- Nhận xét hoạt động của các

nhóm

@ Vấn đề 2 : Nhóm sinh vật

biến nhiệt và hằng nhiệt :

- Nghiên cứu SGK tr 126 ,

127 và các tranh ảnh sưu tầm , thảo luận nhóm : + Phạm vi nhiệt độ mà sinh vật sống được là 0oC 

50 O C + Nhiệt độ ảnh hưởng tới : quang hợp , hô hấp , thoát hơi nước

+ Thực vật cóù tầng Cuticun dày , rụng lá …

+ Động vật có lông dày , dài , kích thước lớn

- Đại diện nhóm trình bày , các nhóm khác bổ sung

I Aûnh hưởng của nhiệt độ lên đời sống sinh vật :

- Nhiệt độ môi trường ảnh hưởng tới hình thái , hoạt động sinh lí của sinh vật

- Hình thành nhóm sinh vật biến nhiệt và sinh vật hằng nhiệt

với sinh vật biến nhiệt ?

- Cho HS hoàn thành bảng 43.1

+ Nhiệt độ đã ảnh hưởng lên

đời sống của sinh vật như thế

nào ?

- Mở rộng : Nhiệt độ môi

trường thay đổi  sinh vật phát

sinh biến dị để thích nghi và

hình thành tập tính

* HOẠT ĐỘNG II : Tìm hiểu

ảnh hưởng của độ ẩm lên đời

sống của sinh vật : ( 12 phút )

- Cho HS hoàn thành bảng 43.2

- Sữa bài , cho HS nhân xét

+ Nơi sống ảnh hưởng tới đặc

điểm nào của sinh vật ?

- Cho các nhóm trình bày , nhận

xét

+ Độ ẩm ảnh hưởng tới đời

sống sinh vật như thế nào ?

+ Trong sản xuất người ta có

những biện pháp kĩ thuật gì để

tăng năng suất cây trồng và vật

nuôi ?

( ví dụ 3 và bảng 43.1 ) , thảo luận nhóm và đại diện trình bày , các nhóm khác bổ sung

- HS khái quát từ các nội dung trên  nêu kết luận

- Thảo luận nhóm , tìm ví dụ , hoàn thành bảng 43.2

+ Aûnh hưởng tới hình thái : phiến lá , mô giậu , da , vẩy …

+ Ảnh hưởng tới sinh trưởng và phát triển + Thoát hơi nước , giữ nước

- Đại diện nhóm trình bày , các nhóm khác bổ sung

- Từ nội dung thảo luận  kết luận

+ Cung cấp điều kiện sống + Đảm bảo thời vụ

II Aûnh hưởng của độ ẩm lên đời sống sinh vật

- Sinh vật thích nghi với môi trường sống có độ ẩm khác nhau

- Hình thành các nhóm sinh vật :

+ Thực vật : Nhóm ưa ẩm và nhóm chịu hạn + Động vật: Nhóm ưa ẩm và nhóm ưa khô

4) Củng cố : ( 7 phút )

- Nhiệt độ và độ ẩm ảnh hưởng lên đời sống của sinh vật như thế nào ? Cho ví dụ minh họa ?

- Tập tính của động vật và thực vật phụ thuộc vào nhân tố sinh thái nào ?

5) Hướng dẫn học ở nhà : - Học bài , trả lời câu hỏi SGK

( 3 phút ) - Đọc mục “ Em có biết “

- Sưu tầm tư liệu về rừng cây , nốt rễ đậu , địa y

- Tìm hiểu :

+ Nhân tố sinh vật là gì ? + Sinh vật cùng loài và sinh vật khác loài có mối quan hệ như thế nào ? Điều đó có ý nghĩa gì ?

Ngày soạn: 12 tháng 02 năm 2009

Tuần 23 – Tiết 46

ẢNH HƯỞNG LẪN NHAU GIỮA CÁC SINH VẬT

I Mục tiêu :

a) Kiến thức : - Hiểu và trình bày được thế nào là nhân tố sinh vật

- Nêu được những mối quan hệ giữa các sinh vật cùng loài và sinh vật khác loài

- Thấy rõ được lợi ích của mối quan hệ giữa các sinh vật

b) Kĩ năng : - Rèn kĩ năng quan sát tranh hình trả lời câu hỏi

- Kĩ năng khái quát tổng hợp kiến thức và vận dụng kiến thức vào thực tế

c) Thái độ : Giáo dục ý thức bảo vệ thiên nhiên , đặc biệt là động vật

II Chuẩn bị : - Tranh các hình SGK

- Tranh ảnh HS sưu tầm về rừng : tre , trúc , thông , bạch đàn

- Tranh ảnh quần thể ngựa , bò , cá , chim cánh cụt …

- Tranh hải quì và tôm kí cư

III Tiến trình :

1) Ổn định :

2) Kiểm tra : ( 8 phút ) - Nhiệt độ đã ảnh hưởng lên đời sống của sinh vật như thế nào

- Độ ẩm đã ảnh hưởng lên đời sống của sinh vật như thế nào ? Sinh vật hằng nhiệt và sinh vật biến nhiệt , sinh vật nào có khả năng chịu đựng cao với sự thay đổi nhiệt độ của môi trường ? Tại sao ?

3) Bài dạy :

* Mở đầu : Cho HS quan sát 1 số tranh : Đàn bò , đàn trâu , khóm tre , rừng thông , hổ đang bắt mồi …

+ Những bức tranh này cho em suy nghĩ gì về mối quan hệ giữa các sinh vật ? ( 2 phút )

* HOẠT ĐỘNG I : Tìm hiểu quan

hệ cùng loài : ( 15 phút )

- Cho HS chọn những tranh thể hiện

mối quan hệ cùng loài

+ Khi có gió bão thực vật sống cùng

nhóm có lợi gì so với sống riêng

rẽ ?

+ Động vật sống thành bầy đàn có

lợi gì ?

- Nhận xét hoạt động nhóm và đánh

giá kết quả

- Cho HS làm BT sgk tr 131 , chọn

câu trả lời đúng và giải thích

- Thảo luận nhóm , chọn đúng tranh , quan sát , thống nhất : + Khi gió bão , cây sống thành nhóm ít bị đổ gãy hơn sống lẻ + Động vật sống bầy đàn bảo vệ được nhau

- Đại diện nhóm trình bày , các nhóm khác bổ sung

- Tiếp tục thảo luận nhóm , trình bày , các

I Quan hệ cùng loài :

- Các sinh vật cùng loài sống gần nhau , liên hệ với nhau , hình thành lên nhóm cá thể

- Trong 1 nhóm có những mối quan hệ :

+ Hỗ trợ : Sinh vật được bảo vệ tốt hơn , kiếm được nhiều thức ăn + Cạnh tranh : Ngăn ngừa gia tăng số lượng cá thể và sự cạn kiệt nguồn thức ăn

quan hệ nào ?

+ Mối quan hệ đó có ý nghĩa như

thế nào ?

- Mở rộng : Sinh vật cùng loài có xu

hướng quần tụ bên nhau có lợi như :

+ Ở thực vật : Còn chống được sự

mất nước

+ Ở động vật : chịu được nồng độ

độc cao hơn sống lẻ , bảo vệ được

các con non và yếu

+ Trong chăn nuôi người ta đã lợi

dụng mối quan hệ hỗ trợ cùng loài

để làm gì ?

* HOẠT ĐỘNG II : Tìm hiểu quan

hệ khác loài : ( 10 phút )

- Cho HS quan sát tranh ảnh : Hổ bắt

mồi , hải quì và tôm kí cư , địa y ,

cây nắp ấm đang bắt mồi

+ Phân tích và gọi tên mối quan hệ

của các sinh vật trong tranh

+ Cho thêm ví dụ về mối quan hệ

giữa sinh vật khác loài mà em biết

- Cho HS nghiên cứu bảng 44 và nôi

dung kiến thức SGK tr 132

- Gọi các nhóm sữa bài và các nhóm

khác tự nhận xét

@ Mở rộng :

- Một số sinh vật tiết ra chất đặc

biệt kìm hãm sự phát triển của sinh

vật xung quanh gọi là mối quan hệ

ức chế – cảm nhiễm

- Mục sinh vật ăn sinh vật khác

( SGV tr.152 )

+ Trong nông nghiệp và lâm nghiệp

con người đã lợi dụng mối quan hệ

giữa các sinh vật khác loài để làm gì

? Điều đó có ý nghĩa như thế nào ?

- Giảng giải : Việc dùng sinh vật có

ích tiêu diệt sinh vật có hại còn gọi

là biện pháp sinh học và không gây

ô nhiễm môi trường

- Yêu cầu : Câu thứ 3 -+ Hai mối quan hệ : Hỗ trợ và cạnh tranh

 Rút ra kết luận

+ Nuôi vịt đàn , lợn đàn để tranh nhau ăn và sẽ nhanh lớn

- Quan sát tranh , thảo luận nhóm , thống nhất :

+ Động vật ăn thịt , con mồi

+ Hỗ trợ nhau cùng sống

- Kể thêm : kí sinh giữa giun và người , bọ chét ở trâu bò

- HS trả lời đặc điểm của từng mối quan hệ

+ Dùng sinh vật có ích tiêu diệt sinh vật gây hại

VD : Ong mắt đỏ diệt sâu đục thân lúa

…

II Quan hệ khác loài :

( Nội dung bảng 44 SGK

tr 132 )

4) Củng cố : ( 7 phút ) - Các sinh vật cùng loài hỗ trợ hoặc cạnh tranh lẫn nhau trong

những điều kiện nào ?

- Trong thực tiễn sản xuất , cần phải làm gì để tránh sự cạnh tranh gay gắt giữa các cá thể sinh vât , làm giảm năng suất vật nuôi , cây trồng ? 5) Hướng dẫn học ở nhà : - Học bài , trả lời câu hỏi SGK

( 3 phút ) - Sưu tầm tranh ảnh về các sinh vật sống ở các môi trường

- Đọc mục “ Em có biết “