Economic Research 5 Jan 2010 QUAN ĐIỂM RESEARCH Việt Nam sẽ tăng trưởng 6.12% trong năm tới nhờ vào ba động lực chính là xây dựng, khai thác mỏ và thương mại trong nước.. Lĩnh vực x
Trang 1
Economic Research
5 Jan 2010
QUAN ĐIỂM RESEARCH
Việt Nam sẽ tăng trưởng 6.12% trong năm tới nhờ vào ba động lực chính là xây dựng, khai thác mỏ và thương mại trong nước Lĩnh vực xuất khẩu phục hồi nhẹ 6% vào năm 2010 do kinh tế và thương mại toàn cầu tăng trưởng trở lại Sản xuất công nghiệp tăng nhẹ nhờ sự phục hồi của xuất khẩu Tuy nhiên, Việt Nam chưa trở lại mức tăng trưởng tiềm năng (7%-8%) do tín dụng thu hẹp, khả năng tăng lãi suất cơ bản và gói hỗ trợ lãi suất 4% kết thúc trong năm tới
Dự báo lạm phát đạt mức 10.2% trong năm 2010 khi kinh tế tăng trưởng cao hơn và xu hướng mở rộng chi tiêu của người dân
VND mất giá 6% trong năm 2010 do thâm hụt ngân sách (6.5% GDP) và thâm hụt thương mại vẫn ở mức cao (16 tỷ USD) và dòng vốn FDI chỉ tăng nhẹ 10% Chúng tôi dự báo NHNN nâng lãi suất cơ bản từ 8%/năm lên
9%/năm do sự mất giá của VND và lạm phát tăng lên
Việt Nam khó xảy ra khả năng vỡ nợ khi dự trữ ngoại hối đủ khả năng chi
trả nợ ngắn hạn
Trong ngắn hạn, thị trường vốn nhạy cảm với chính sách tiền tệ hơn là tăng trưởng kinh tế Khuyến nghị ưu tiên đầu tư vào 3 ngành: Xây dựng, khai
thác mỏ, thương mại
Le Dat Chi
Head of Research
ledatchi@yahoo.com
chi.ld@tcsc.vn
Tăng trưởng kinh tế thực % 8.48 6.23 5.32 6.12 6.5
Lạm phát % 8.3 22.97 6.88 8.7 <10.0 Tăng trưởng tín dụng % 49.8 27.6 37.73 25.0 25.0 Tăng trưởng cung tiền M2 % 49.1 20.69 28.67 25 25.0 Xuất khẩu hàng hóa Tỷ USD 47.7 62.9 56.6 59.9 59.9 Nhập khẩu hàng hóa Tỷ USD 56.01 80.4 68.6 75.9 74.4 FDI giải ngân Tỷ USD 8.03 11.5 10.0 11.0 11 Tổng vốn đầu tư toàn xã hội % GDP 43.1 42.8 40.7 40.7 Thâm hụt/thặng dư ngân sách % GDP -5.4 -4.4 -7.0 -6.5 -6.2
Nguồn: IMF, GSO, TCSC Database 2010 P là mục tiêu của Quốc Hội, NHNN
Công ty cổ phần chứng khoán
Thành Công - TCSC
Website: www.tcsc.vn
Email : info@tcsc.vn
Phone : +84 8 38 270527
Trang 2
KINH TẾ HỒI PHỤC NHƯNG CHƯA TRỞ LẠI MỨC TIỀM NĂNG
Vào quý 1/09, nền kinh tế Việt Nam bị suy giảm trầm trọng khi GDP chỉ tăng 3.14%
so với cùng kỳ năm ngoái, thấp nhất trong vòng 10 năm trở lại đây Tuy nhiên, diễn biến nền kinh tế cho thấy, tốc độ tăng trưởng kinh tế của Việt Nam đang có sự phục hồi Tăng trưởng GDP quý sau đều cao hơn quý trước Điều này có nghĩa Q1/09 được xem là đáy của đợt suy thoái kinh tế Năm 2009, tăng trưởng GDP Việt Nam đạt 5.32%, cao hơn so với kế hoạch 5% được điều chỉnh vào tháng 6/09 (đầu năm là 6.5%) Dự báo cho năm 2010, chúng tôi kỳ vọng GDP sẽ tăng trưởng ở mức 6.12%, thấp hơn so với kế hoạch 6.5% của chính phủ Chúng tôi có một vài lý do cho điều này
H1-Sự phục hồi của nền kinh tế Việt Nam Bảng 1: Dự báo GDP 2010 của một số tổ chức
Tổ chức Tăng trưởng Thời điểm báo cáo
Standard Chartered 6.7% 29/09/2009
Xây dựng, công nghiệp khai thác mỏ, thương mại là động lực tăng trưởng
Các số liệu thống kê cho thấy, động lực tăng trưởng của nền kinh tế năm 2009 nằm ở các ngành: Xây dựng, công nghiệp khai thác mỏ, thương mại, Vận tải- kho bãi- thông tin liên lạc Trong đó, ngành xây dựng được xem là đầu tàu với mức tăng trưởng 9.73% Ngành xây dựng Việt Nam đạt mức tăng trưởng khá cao do chính phủ đã chỉ đạo thực hiện nhanh các công trình trọng điểm nhằm tạo ra tăng trưởng chống suy thoái kinh tế Bên cạnh đó, sự sôi động trở lại của thị trường bất động sản đã tạo ra nhu cầu lớn cho ngành xây dựng
Trang 3
Bảng 2: Các "động lực" tăng trưởng trong 9 tháng đầu năm 2009
2 Vận tải, kho bãi, thông tin liên lạc 8.40% 4.27%
Nguồn: GSO
Năm 2010, chúng tôi kỳ vọng 4 lĩnh vực này sẽ tiếp tục tạo nên tăng trưởng cho nền kinh tế Trong đó, chúng tôi cho rằng ba động lực chính là ngành xây dựng, công nghiệp khai thác mỏ và thương mại Do hoạt động xuất khẩu và sản xuất công nghiệp (đặc biệt là công nghiệp chế biến) chưa hồi phục rõ nét, Việt Nam cần dựa vào nguồn tài nguyên để tạo ra tăng trưởng Chính phủ cũng tăng cường giải ngân cho các dự án xây dựng hiện có để kích thích nền kinh tế Chúng tôi tin rằng chính phủ sẽ làm điều này vì các dự án xây dựng có sức lan tỏa cao và tạo ra nhu cầu cho nhiều ngành khác như sắt thép, xi măng Vào năm 2010, Việt Nam chào đón sự kiện lớn 1,000 năm Thăng Long và điều này đồng nghĩa sẽ có nhiều công trình xây dựng mới Các hoạt động thương mại trong nước cũng là một hỗ trợ quan trọng Năm 2009, tổng mức bán
lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng tăng trưởng 18.7% so với năm ngoái Điều này cho thấy hoạt động nội thương vẫn tăng trưởng phát triển cho dù nền kinh tế còn gặp khó khăn Năm 2010, tiêu thụ nội địa sẽ là một trong những động lực của nền kinh tế Khi thương mại phát triển tất yếu sẽ kéo theo sự tăng trưởng của ngành vận tải, kho bãi, thông tin liên lạc
Xuất khẩu và sản xuất công nghiệp phục hồi nhẹ trong năm tới
Do tác động của suy thoái kinh tế thế giới, xuất khẩu Việt Nam sụt giảm mạnh trong năm 2009 Theo đó, tổng kim ngạch xuất khẩu cả năm đạt 56.6 tỷ USD, giảm 9.7% so với năm 2008 Đây là lần sụt giảm đầu tiên trong vòng 18 năm qua, kể từ năm 1991 Thậm chí, mức giảm còn có thể mạnh hơn nếu như loại bỏ mặt hàng đá quý Nguyên nhân khiến cho xuất khẩu của Việt Nam bị ngưng trệ là do suy thoái kinh tế thế giới (ước tính -1.1%, dự báo IMF vào tháng 10/09) đã tác động xấu đến hoạt động thương mại toàn cầu (ước tính giảm 10%-12%, dự báo IMF vào tháng 10/09)
Theo dự báo của IMF tăng trưởng kinh tế thế giới đạt 3.1% trong năm tới và kéo tăng trưởng thương mại toàn cầu lên mức 5% - 6% Do đó, chúng tôi kỳ vọng xuất khẩu Việt Nam đạt 59.9 tỷ USD, tức tăng nhẹ 6% trong năm 2010, tương đương với mục
Trang 4
tiêu của quốc hội Trong đó, các sản phẩm thuộc nhóm công nghiệp chế biến (chiếm
tỷ trọng 63% kim ngạch xuất khẩu) được xem là động lực chính với kim ngạch xuất khẩu đạt 38.6 tỷ USD, tăng 8.3% so với năm 2009 (nguồn Bộ Công Thương)
Tuy nhiên, chúng tôi cũng e ngại xuất khẩu của Việt Nam sẽ gặp nhiều khó khăn do chủ nghĩa bảo hộ thương mại toàn cầu đang có xu hướng quay trở lại Nhiều quốc gia đang áp dụng các biện pháp hàng rào kỹ thuật đối với hàng xuất khẩu Việt Nam trong năm 2010 (EU áp dụng quy định IUU (khai thác thủy sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định) đối với thủy sản đánh bắt và Mỹ áp dụng Đạo luật “Cải tiến an toàn sản phẩm tiêu dùng” (CPSIA) đối với dệt may vào đầu năm 2010)
Năm 2009, tăng trưởng sản xuất công nghiệp của Việt Nam chỉ đạt 7.6%, thấp nhất trong vòng 10 năm qua Chúng tôi nhận thấy, các sản phẩm công nghiệp có mức tăng trưởng cao đều là những sản phẩm liên quan đến hoạt động xây dựng như thép, xi măng, máy điều hòa và hoạt động khai thác mỏ như dầu thô Do đó, chúng tôi kỳ vọng những sản phẩm công nghiệp này tiếp tục tăng trưởng trong năm 2010 khi hoạt động xây dựng và khai thác mỏ phát triển mạnh Bên cạnh đó, sự phục hồi của hoạt động xuất khẩu công nghiệp chế biến sẽ kéo theo sự gia tăng sản lượng công nghiệp chế biến trong nước Ngành công nghiệp chế biến chỉ tăng 1.96% vào năm 2009 do xuất khẩu giảm sút
-30%
-15%
0%
15%
30%
45%
60%
1990 1992 1994 1996 1998 2000 2002 2004 2006 2008 2010F
Export Growth of Vietnam Import Growth of Vietnam
Global merchandise Trade Growth
7 Điện tử, máy tính và linh kiện 1.1%
10 Máy móc,thiết bị,dụng cụ phụ tùng 2.3%
Nguồn: GSO, WTO, IMF Nguồn: GSO (Chỉ tiêu này bao gồm 11 tháng đầu năm 2009)
Trang 5
6 Giày, dép, ủng bằng da giả 17%
7 Dầu mỏ thô khai thác 13.5%
Kinh tế Việt Nam chưa thể trở lại mức tăng trưởng tiềm năng
Thứ nhất, mặc dù có sự hồi phục nhưng các động lực tăng trưởng cho thấy nền kinh tế Việt Nam vẫn chưa phục hồi một cách bền vững Công nghiệp khai thác mỏ dựa vào tài nguyên của đất nước và hoạt động này không tồn tại lâu dài Trong khi đó, các ngành công nghiệp chế biến, nông nghiệp, thủy sản vẫn chiếm tỷ trọng cao trong GDP
và có mức tăng trưởng chậm trong năm qua
Bảng 5: Tăng trưởng một số ngành lớn trong 9 tháng năm 2009
TT Nhóm ngành Tăng trưởng Tỷ trọng trong GDP
Nguồn: GSO
Thứ hai, tuy xuất khẩu được dự báo tăng trong năm 2010 nhưng nhập khẩu cũng đang
có xu hướng tăng trở lại Năm 2010, chúng tôi dự báo nhập khẩu sẽ đạt mức 75.9 tỷ USD, tăng 10.3% so với năm ngoái Nguyên nhân dẫn đến sự gia tăng mạnh của nhập khẩu là do dự báo giá dầu vẫn ở mức cao Theo ước tính của chúng tôi, nếu như giá dầu vẫn ở mức trung bình 80 USD/thùng trong năm tới, kim ngạch nhập khẩu cả nước
có thể tăng 8.9% Bên cạnh đó, sự tăng trưởng của hoạt động xuất khẩu sẽ kéo theo nhu cầu nhập khẩu máy móc và nguyên liệu Bảng 6 cho thấy, các mặt hàng như máy móc, thiết bị và các sản phẩm phục vụ cho công nghiệp chế biến trong nước không
Trang 6
sụt giảm nhiều trong năm 2009 Vào năm 2010, rất có thể các mặt hàng như ô tô, điện
tử sẽ tiếp tục gia tăng khi khu vực mậu dịch tự do FTA Trung Quốc-Asian có hiệu lực Như vậy, nhập siêu của Việt Nam sẽ ở mức 16 tỷ USD, cao hơn mức 12 tỷ USD của năm ngoái
Thứ ba, gói hỗ trợ lãi suất 4% chấm dứt vào cuối năm 2009 Chính phủ chỉ tiếp tục duy trì hỗ trợ 2% lãi suất trung và dài hạn cho khu vực nông- lâm nghiệp và thủy sản
Thứ tư, tổng nguồn vốn đầu tư toàn xã hội ở mức 40.7% GDP trong năm 2010, thấp hơn mức 42.8% GDP trong năm 2009 Tiêu dùng chính phủ cũng ước tính thấp hơn vào năm 2010 khi chi ngân sách năm tới chỉ tăng 9.19%, thấp hơn mức 14.58% của năm 2009 Điều này sẽ ảnh hưởng đến tăng trưởng kinh tế bởi trong năm 2009, tiêu dùng chính phủ đóng góp lớn vào GDP với mức tăng trưởng 7.6%, lớn hơn mức tăng trưởng 3.85% tiêu dùng cuối cùng của hộ gia đình
Thứ năm, nếu như Việt Nam tiếp tục dựa vào tăng trưởng của ngành xây dựng, tăng trưởng kinh tế sẽ phụ thuộc nhiều vào chính sách tiền tệ do đặc trưng của ngành này là
có tỷ lệ đòn bẩy tài chính cao và dựa vào nguồn vốn ngân hàng trong khi tín dụng đang bị siết lại Năm 2010, lạm phát đang có xu hướng tăng cao trở lại và gây ra khó khăn cho chính phủ để thực hiện các giải pháp hỗ trợ tăng trưởng kinh tế Chúng tôi
dự báo NHNN nâng lãi suất lên mức 9% trong năm tới do lạm phát tăng cao và VND mất giá Việc NHNN đặt mục tiêu tăng trưởng tín dụng 25% trong năm 2010, thấp hơn mức 37.73% của năm 2009 sẽ hạn chế mức tăng trưởng của nền kinh tế Trong cuộc khủng hoảng Châu Á 1997-1998, Việt Nam cũng phải mất 4 năm để quay trở lại mức trưởng tiềm năng (1998-2001)
Tuy nhiên, chúng tôi không nghĩ rằng, việc thu hẹp chính sách tiền tệ sẽ khiến cho tăng trưởng Việt Nam thấp hơn năm 2009 Thực tế cuộc khủng hoảng tài chính Châu
Á cho thấy, Việt Nam đã giảm mạnh cung tiền M2 và tăng trưởng tín dụng trong hai năm 2000-2001 sau khi đã tăng mạnh vào năm 1999, nhưng GDP vẫn tăng trưởng cao hơn Chúng tôi kỳ vọng kịch bản này sẽ xảy ra trong năm 2010
Trang 7
8 Nguyên phụ liệu,dệt may, giày dép -21.8%
9 Thức ăn chăn nuôi và NPL -0.2%
Nguồn: GSO,IMF, TCSC Database Nguồn: GSO, IMF, TCSC Database
NGUY CƠ LẠM PHÁT TĂNG CAO TRỞ LẠI
Năm 2009, lạm phát Việt Nam được kiềm chế ở mức thấp 6.88% so với năm ngoái bất chấp mở rộng cung tiền và tín dụng Chúng tôi cho rằng, nguyên nhân khiến lạm phát Việt Nam không tăng cao là do tổng mức bán lẻ hàng hóa sụt giảm (xem H7) Nhưng điều này cũng đồng nghĩa khi hoạt động thương mại trong nước (đại diện là tổng mức bán lẻ hàng hóa) tăng trưởng trở lại, lạm phát có thể tăng cao vào năm 2010 Chúng tôi nhìn thấy mối quan hệ này trong các tháng cuối năm 2009 khi tăng trưởng tổng mức bán lẻ hàng hóa đã kéo lạm phát đi lên ngược với xu hướng thắt chặt tín dụng (xem H8)
Trang 8
Hoạt động thương mại trong nước hoàn toàn có thể gia tăng trong năm tới khi tiêu dùng của người dân đang có xu hướng tăng trưởng trở lại Trong năm 2009, tiêu dùng cuối cùng của hộ gia đình sụt giảm mạnh trong quý 1 nhưng sau đó đã tăng trở lại (xem H9)
Áp lực lạm phát của Việt Nam còn do yếu tố bên ngoài Hiện nay, giá dầu và giá các hàng hóa khác trên thế giới đang có xu hướng tăng mạnh trở lại (xem H10) Do đó, lạm phát trong nước có thể tăng lên bởi Việt Nam là một nước nhập siêu Dự báo, lạm phát đạt 8.7% trong năm tới
Nguồn: GSO, IMF, TCSC Database Nguồn: GSO
H9- Tăng trưởng tiêu dùng cuối cùng hộ gia đình (y-o-y) H10-Giá hàng hóa thế giới tăng
0 100 200 300 400 500
Reuters/Jefferies CRB Index
Trang 9
VND TIẾP TỤC MẤT GIÁ, ÁP LỰC NÂNG LÃI SUẤT CƠ BẢN
Năm 2009, VND mất giá 5.68% so với USD trên thị trường chính thức và 12.2% trên thị trường tự do Tình hình tỷ giá căng thẳng khi các ngân hàng thương mại luôn yết giá ở mức trần nhưng vẫn tạo ra mức chênh lệch hơn 6% vào cuối năm Sự mất giá của VND là do tình trạng thâm hụt thương mại cao (12 tỷ USD), dòng vốn FDI giảm sút (-13.04%) và tình trạng thâm hụt ngân sách ở mức cao (-7% GDP) Chính phủ và NHNN đang cố gắng can thiệp vào thị trường ngoại hối Theo đó, NHNN yêu cầu 7 tập đoàn, tổng công ty nhà nước (bao gồm cả các doanh nghiệp thành viên có vốn nhà nước trên 50%) không phải là tổ chức tín dụng thực hiện nghĩa vụ bán lại ngoại tệ cho các ngân hàng vào đầu năm 2010
Chúng tôi dự báo VND mất giá 6% trong năm tới do thâm hụt thương mại vẫn ở mức cao (16 tỷ USD), dòng vốn FDI giải ngân cải thiện nhẹ (+10%) và thâm hụt ngân sách tiếp tục mở rộng (-6.5% GDP)
Sự mất giá của VND và yếu tố lạm phát, NHNN có thể buộc phải nâng lãi suất cơ bản Hiện nay, lãi suất tiền gửi kỳ hạn 1 năm của USD là 4%-4.3%/năm, do đó lãi suất hiệu lực của đồng USD năm 2010 có thể lên đến 9.2%-10.6%/năm nếu như VND tiếp tục mất giá 6%, cao hơn đôi chút so với lãi suất tiền gửi VND Quan sát lựa chọn chính sách của NHNN trong quá khứ đều cho thấy, NHNN luôn chú ý đến việc bảo vệ giá trị của VND và kiểm soát lạm phát Lấy ví dụ như vào tháng 6/2008 khi tỷ giá thị trường tự do đạt trên mức 19,000 VND/USD, cao hơn 2,000 đồng so với mức trần tỷ giá chính thức, ngân hàng NHNN đã thực hiện tăng lãi suất từ 12%/năm lên 14%/năm Tương tự, vào ngày 25/11/2009, sau khi tỷ giá thị trường tự do chạm mức 20,000 VND/USD và cũng cao hơn so với tỷ giá chính thức trên 2,000 đồng, NHNN đã nâng lãi suất cơ bản từ mức 7%/năm lên 8%/năm nhằm hạ nhiệt thị trường
Bên cạnh đó, dự trữ ngoại hối của Việt Nam không còn nhiều nên chúng tôi cho rằng NHNN sẽ sử dụng đến biện pháp lãi suất để kiềm chế sự mất giá của VND Theo số liệu của Bloomberg, dự trữ ngoại hối của Việt Nam chỉ còn 16.5 tỷ USD và cuối năm
2009, thấp hơn so với 23 tỷ USD cuối năm 2008
Trang 10
(21,000) (18,000) (15,000) (12,000)(9,000) (6,000) (3,000) -3,000
1988 1990 1992 1994 1996 1998 2000 2002 2004 2006 2008 2010F
Trade Deficit (Milliion USD)
-10,000
20,000
30,000
40,000
50,000
60,000
70,000
1992 1994 1996 1998 2000 2002 2004 2006 2008 2010F
-8.0%
-7.0%
-6.0%
-5.0%
-4.0%
-3.0%
-2.0%
-1.0%
0.0%
1.0%
1990 1992 1994 1996 1998 2000 2002 2004 2006 2008 2010F
Budget Decifit, % GDP
VIỆT NAM ĐỦ KHẢ NĂNG CHI TRẢ NGHĨA VỤ NỢ
Hiện nay, các nghĩa vụ nợ của Việt Nam chiếm khoảng 48% GDP và dự báo sẽ giảm xuống còn 46% vào năm 2010 Như vậy, vấn đề nợ của Việt Nam vẫn nằm trong mức chấp nhận (<50%) Trong cơ cấu nợ của Việt Nam, nợ của chính phủ chiếm tỷ trọng lớn nhất 79.3% và tương ứng 35.4% GDP
Trong tổng nợ của chính phủ, nợ nước ngoài chiếm 60% Tuy nhiên, Việt Nam khó xảy ra mất khả năng thanh toán khi nợ ngắn hạn (cả trong nước và nước ngoài) của Việt Nam chỉ chiếm 3% trong nợ chính phủ Ước tính, nợ ngắn hạn nước ngoài ở mức
