Đánh giá rủi ro môi trường

CHƯƠNG 1 : TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI 5 1.1. TÍNH CấP THIếT CủA Đề TÀI 5 1.2 MỤC TIÊU 6 1.3 PHẠM VI THỰC HIỆN 6 1.4 PHƯƠNG PHÁP 7 CHƯƠNG 2. TỔNG QUAN VỀ ĐỊA ĐIỂM VÀ CHỦ ĐỀ NGHIÊN CỨU GIỚI THIỆU VỀ KHU DÂN CƯ VEN SÔNG, PHƯỜNG TÂN PHONG,QUẬN 7 8 2.1 VỊ TRÍ ĐỊA LÝ 8 2.2 PHẠM VI NGHIÊN CỨU 8 2.3 DÂN CƯ VÀ THÀNH PHẦN DÂN CƯ 8 2.4 CÁC ĐẶC ĐIỂM CƠ BẢN CẦN LƯU Ý CỦA KHU DÂN CƯ VEN SÔNG 9 CHƯƠNG 3. ĐÁNH GIÁ RỦI RO SỨC KHỎE DO Ô NHIỄM KHÔNG KHÍ TRONG NHÀ. 10 3.1. MÔ HÌNH ĐÁNH GIÁ RỦI RO MÔI TRƯỜNG DỰ BÁO 10 3.2 NHẬN DIỆN MỐI NGUY HẠI 11 3.2.1 Carbon monoxide (CO) 11 3.2.2 Benzen (thuộc hợp chất hữu cơ dễ bay hơi VOCs) 13 3.2.3 Khí Radon 16 3.2.4 Amiang. 19 3.3 ĐÁNH GIÁ ĐỘC TÍNH 22 3.3.1. Động học độc tố 22 3.3.2 Bản chất của độc tính 25 3.4 ĐÁNH GIÁ PHƠI NHIỄM 28 3.4.1 Carcon monoxide CO 30 3.4.2 Benzene 31 3.4.3 Amiang 33 3.5 ĐẶC TÍNH RỦI RO 35 3.5.2 Carbon monoxide (CO) 38 3.5.3 Bụi 38 CHƯƠNG 4 : QUẢN LÍ RỦI RO 40 4.1. GIảM THIểU RủI RO TRONG NHÀ 40 4.1.1 Carbon monoxide (CO) 40 4.1.2 Benzene 40 4.1.3 Radon 40 4.1.4 Amiang 42 4.2 GIẢI PHÁP 43 4.3. GIỚI HẠN NỒNG ĐỘ KHÍ ĐỘC CÓ TRONG KHÔNG KHÍ TRONG NHÀ 44 KẾT LUẬN – KIẾN NGHỊ 47 KếT LUậN 47 KIếN NGHị 47 TÀI LIỆU THAM KHẢO 48

TỔNG LIÊN ĐOÀN LAO ĐỘNG VIỆT NAM TRƯỜNG ĐẠI HỌC TÔN ĐỨC THẮNG KHOA MÔI TRƯỜNG & BẢO HỘ LAO ĐỘNG

BÁO CÁO CHUYÊN ĐỀ

MÔN QUẢN LÝ RỦI RO MÔI TRƯỜNG

ĐÁNH GIÁ RỦI RO SỨC KHỎE TRONG NHÀ TẠI KHU CHUNG CƯ VEN SÔNG, QUẬN 7 Nhóm sinh viên thực hiện:

Giảng viên hướng dẫn : Nguyễn Thúy Lan Chi

Nguyễn Vũ Hoàng Phương

TP Hồ Chí Minh, tháng 4 năm 2016

MỤC LỤC

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT 3

EPA Cơ quan bảo vệ môi trường Mỹ (Environmental Protection Agency) 3

IARC Cơ quan quốc tế về nghiên cứu ung thư (International Agency for Research on Cancer) 3

VOC Hợp chất hữu cơ để bay hơi (Volatile organic compound) 3

WHO Tổ chức y tế thế giới (World Health Organization) 3

DANH MỤC HÌNH ẢNH 4

DANH MỤC BẢNG 5

CHƯƠNG 1 : TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI 6

CHƯƠNG 2 TỔNG QUAN VỀ ĐỊA ĐIỂM VÀ CHỦ ĐỀ NGHIÊN CỨU GIỚI THIỆU VỀ KHU DÂN CƯ VEN SÔNG, PHƯỜNG TÂN PHONG,QUẬN 7 9

CHƯƠNG 3 ĐÁNH GIÁ RỦI RO SỨC KHỎE DO Ô NHIỄM KHÔNG KHÍ TRONG NHÀ 11

3.1 MÔ HÌNH ĐÁNH GIÁ RỦI RO MÔI TRƯỜNG DỰ BÁO 11

3.2.1 Carbon monoxide (CO) 12

3.2.2 Benzen (thuộc hợp chất hữu cơ dễ bay hơi VOCs) 14

3.2.3 Khí Radon 17

Hiện vẫn chưa có bất kỳ số liệu thống kê nào về các trường hợp bị tác động bởi khí Radon tại khu dân cư, nguyên nhân có thể là do các tác động mãn tính của Khí Radon vì thế các triệu chứng bệnh chưa được phát hiện 21

3.2.4 Amiang 21

3.3 ĐÁNH GIÁ ĐỘC TÍNH 24

3.3.1 Động học độc tố 24

3.3.2 Bản chất của độc tính 27

CHƯƠNG 4 : QUẢN LÍ RỦI RO 43

4.1 GIẢM THIỂU RỦI RO TRONG NHÀ 43

4.2 GIẢI PHÁP 45

4.3 GIỚI HẠN NỒNG ĐỘ KHÍ ĐỘC CÓ TRONG KHÔNG KHÍ TRONG NHÀ 47

Khí Benzene 47

KẾT LUẬN – KIẾN NGHỊ 50

K ẾT LUẬN 50

KIẾN NGHỊ 50

TÀI LIỆU THAM KHẢO 51

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT

ACI Chỉ số nồng độ hoạt tính (Activity concentration index)ADB Ngân hàng phát triển Á Châu ( Asian Development Bank)

ĐGRRMTDB Đánh giá rủi ro môi trường dự bào

ĐGRRMTHC Đánh giá rủi ro môi trường hồi cố

EPA Cơ quan bảo vệ môi trường Mỹ (Environmental

Protection Agency)

ELCR Rủi ro gây ung thư tăng thêm (Excess Lifetime Cancer Risk)

HQ Thương số nguy hại (Hazard Quotient)

IARC Cơ quan quốc tế về nghiên cứu ung thư (International Agency for

Research on Cancer)

IRIS Hệ thống thông tin rủi ro tích hợp (Integrated Risk Information System)OEHHA Văn phòng đánh giá nguy hại sức khỏe môi trường (The Office of Environmental Health Hazard Assessment)

OSHA Cơ quan quản lý sức khỏe và an toàn lao động Hòa Kỳ

(Occupational Safety and Health Administration)

Rfc Nồng độ tham chiếu (Reference concertration)

VOC Hợp chất hữu cơ để bay hơi (Volatile organic compound)WHO Tổ chức y tế thế giới (World Health Organization)

DANH MỤC HÌNH ẢNH

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT 3

EPA Cơ quan bảo vệ môi trường Mỹ (Environmental Protection Agency) 3

IARC Cơ quan quốc tế về nghiên cứu ung thư (International Agency for Research on Cancer) 3

VOC Hợp chất hữu cơ để bay hơi (Volatile organic compound) 3

WHO Tổ chức y tế thế giới (World Health Organization) 3

DANH MỤC HÌNH ẢNH 4

DANH MỤC BẢNG 5

CHƯƠNG 1 : TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI 6

Hình 1: Không gian trong nhà(indoor) 7

CHƯƠNG 2 TỔNG QUAN VỀ ĐỊA ĐIỂM VÀ CHỦ ĐỀ NGHIÊN CỨU GIỚI THIỆU VỀ KHU DÂN CƯ VEN SÔNG, PHƯỜNG TÂN PHONG,QUẬN 7 9

Hình 3 : Một số hình ảnh về khu dân cư ven sông 10

CHƯƠNG 3 ĐÁNH GIÁ RỦI RO SỨC KHỎE DO Ô NHIỄM KHÔNG KHÍ TRONG NHÀ 11

3.1 MÔ HÌNH ĐÁNH GIÁ RỦI RO MÔI TRƯỜNG DỰ BÁO 11

Hình 4: Mô hình đánh giá rủi ro môi trường dự báo 11

3.2.1 Carbon monoxide (CO) 12

Hình 6 : Phân tích cây sai lầm- cây sự kiện cho khí CO 12

Hình 7 : Khu vực để xe của Công ty bê tông Hoàng gia 13

3.2.2 Benzen (thuộc hợp chất hữu cơ dễ bay hơi VOCs) 14

Hình 8: Khu vực tiếp khách của khách sạn Hoa Đô 16

3.2.3 Khí Radon 17

Bảng 1: Tử vong ước tính do các loại ung thư tại Mỹ 20

Hiện vẫn chưa có bất kỳ số liệu thống kê nào về các trường hợp bị tác động bởi khí Radon tại khu dân cư, nguyên nhân có thể là do các tác động mãn tính của Khí Radon vì thế các triệu chứng bệnh chưa được phát hiện 21

3.2.4 Amiang 21

Hình 10:Tấm lợp amiăng trên mái nhà 22

Hình 11 : Ống nước có nguyên liệu là Amiang 24

3.3 ĐÁNH GIÁ ĐỘC TÍNH 24

3.3.1 Động học độc tố 24

3.3.2 Bản chất của độc tính 27

Bảng 4 : Các yếu tố làm biến thiên rủi ro sức khỏe do Benzene cho cư dân 39

Bảng 5 : Rủi ro do bụi gây ra cho từng đối tượng 41

CHƯƠNG 4 : QUẢN LÍ RỦI RO 43

4.1 GIẢM THIỂU RỦI RO TRONG NHÀ 43

Bảng 6 : Một số biện pháp để giảm thiểu và kiểm soát Amiang 45

4.2 GIẢI PHÁP 45

4.3 GIỚI HẠN NỒNG ĐỘ KHÍ ĐỘC CÓ TRONG KHÔNG KHÍ TRONG NHÀ 47

Khí Benzene 47

Bảng 7: Nồng độ khí Radon kiến nghị trong nhà tại các khu vực khác nhau 48

Bảng 8: Giới hạn nồng độ Amiang có trong không khí trong nhà tương ứng với các tác giả 48

KẾT LUẬN – KIẾN NGHỊ 50

K 50

Bảng 4 : Các yếu tố làm biến thiên rủi ro sức khỏe do Benzene cho cưdân Error:

Reference source not found

Bảng 5 : Rủi ro do bụi gây ra cho từng đối tượng Error: Reference source not found Bảng 6 : Một số biện pháp để giảm thiểu và kiểm soát Amiang Error: Reference source

not found

Bảng 7: Nồng độ khí Radon kiến nghị trong nhà tại các khu vực khác nhau Error:

Reference source not found

Bảng 8: Giới hạn nồng độ Amiang có trong không khí trong nhà tương ứng với các tác giả

Error: Reference source not found

CHƯƠNG 1 : TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI

1.1 Tính cấp thiết của đề tài

Việc phát triển nghiên cứu chất lượng không khí trong nhà chỉ được thực hiện thông qua hoạt động ngăn chặn bệnh nghề nghiệp tại nơi làm việc trong công nghiệp cuối những năm 70 Tài liệu “Second Review of the 1989 White Paper on Pollution in Hong Kong” được hoàn thành tháng 11 năm 1993, chính phủ HONG KONG đã xác định các vấn đề sức khỏe và các vấn đề khác có liên quan đến ô nhiễm không khí trong nhà Chính Phủ HONG KONG đã đưa ra các phương pháp thích hợp để đối phó với vấn đề này, trong khi, bên trong các tòa nhà, các nguồn tìm năng có liên quan đến ô nhiễm không khí rất đa dạng

Cơ quan quản lý sức khỏe và an toàn lao động Hòa Kỳ (OSHA) ước tính rằng công việc kinh doanh sẽ bị mất 14 đến 15 phút lao động của mỗi nhân viên mỗi ngày

do chất lượng không khí trong nhà kém Ngoài ra, chi phí mất đi cho tiền thuốc men trong công ty cũng tăng đáng kể Những nghiên cứu ở Mỹ đã ước tính tổng chi phí (bao gồm chi phí thuốc men và năng suất bị mất) do ô nhiễm không khí trong nhà vào khoảng 4.7 đến 5.4 tỷ USD hàng năm

Các nghiên cứu của cơ quan bảo vệ môi trường Mỹ (EPA) và Hội đồng tư vấn khoa học Mỹ luôn xếp các vấn đề ô nhiễm không khí trong là 1 trong 5 rủi ro sức khỏe môi trường hàng đầu cho cộng đồng Theo các nghiên cứu của EPA, con người tiếp xúc với các chất ô nhiễm trong nhà thường có nồng độ trong nhà cao hơn ngoài trời 2 đến 5 lần, đôi khi cao hơn gấp trăm lần Chất lượng không khí trong nhà (IAQ) là chỉ

số đóng góp chính vào mức độ của chất lượng môi trường trong nhà (IEQ) Bởi vì có một số khí ô nhiễm có nồng độ cao là chất ô nhiễm môi trường chính cho môi trường trong nhà Mặt khác, chất lượng không khí trong nhà (IAQ) là một vấn đề y tế mang tính quốc tế, bởi vì, cư dân thành phố dành 90% thời gian trong nhà của họ

Hình 1: Không gian trong nhà(indoor)

Tiếp xúc với môi trường trong nhà và những ảnh hưởng sức khỏe do tiếp xúc như vậy khác nhau giữa các vùng trên thế giới Ở những khu vực đang phát triển số lượng nghiên cứu được tiến hành liên quan đến chất lượng không khí trong nhà (IAQ) và sức khỏe rất hạn chế Các nghiên cứu chủ yếu làm rõ việc đốt sinh khối không có thông gió

và ảnh hưởng sức khỏe như nhiễm trùng đường hô hấp cấp tính, bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính và ung thư phổi Tổ chức y tế thế giới (WHO) đã tính toán rằng đốt cháy nhiên liệu rắn để nấu ăn và sưởi ấm ở nước đang phát triển có thể chiếm gần 4% gánh nặng bệnh tật toàn cầu, tức là gần 2 triệu người chết sớm mỗi năm Đây là một trong những vấn đề sức khỏe môi trường chính của thế giới, nhưng cho đến nay ít được công nhận Ô nhiễm không khí trong nhà cũng chịu trách nhiệm về trường hợp tử vong lên đến 1400 trẻ em mỗi năm ở Nam Phi Tại Mỹ, người ta ước tính số tiền phụ cấp hàng năm để phù hợp với tiêu chuẩn ASHRAE62-1989 và 55-1992 là hơn 50 tỷ đô la hoặc

12 đô la cho mỗi mét vuông mỗi năm

1.2 MỤC TIÊU

_ Giới thiệu tổng quan về vị trí địa lý và đặc điểm của khu dân cư, quận 7

_ Phân tích và đánh giá độc tính trong môi trường không khí ở khu dân cư …_Đánh giá rủi ro độc chất trong môi trường không khí gây ảnh hưởng đến sức khỏe con người

_Đưa ra giải pháp quản lý, giảm thiểu rủi ro mà độc chất gây ra

1.3 PHẠM VI THỰC HIỆN

Khu dân cư ven sông quận 7

Địa điểm :Nguyễn Văn Linh,Phường Tân Phong, Quận 7, Việt Nam

Đối tượng nghiên cứu : người dân ở khu dân cư ven sông

1.4 PHƯƠNG PHÁP

_Quan trắc không khí

_ Thu thập dữ liệu ở mạng và thực địa

_ Phân tích và đánh giá dữ liệu

_ Tham khảo ý kiến

CHƯƠNG 2 TỔNG QUAN VỀ ĐỊA ĐIỂM VÀ CHỦ ĐỀ NGHIÊN CỨU GIỚI THIỆU VỀ KHU DÂN CƯ VEN SÔNG, PHƯỜNG TÂN PHONG,QUẬN 7 2.1 VỊ TRÍ ĐỊA LÝ

Tổng diện tích khu dân cư là 13 ha nằm toàn bộ trên địa bàn phường Tân Phong, quận 7

Hình 2 :Vị trí của khu dân cư ven sông

Khu vực này có tọa độ địa lý điểm trung tâm (VN2000, 105o45’ múi chiếu 6) như sau:

•X: 576393.0 m

•Y: 1029639.0 m

2.2 PHẠM VI NGHIÊN CỨU

Khu dân cư ven sông có ranh giới địa lý như sau:

•Phía Bắc: Giáp đại lộ Nguyễn Văn Linh

•Phía Tây : giáp rạch Ông Lớn

•Phía Nam và phía Đông giáp rạch Đĩa

2.3 DÂN CƯ VÀ THÀNH PHẦN DÂN CƯ

•Dân cư

Khu dân cư ven sông hiện có 800 hộ gia đình,chủ yếu kinh doanh khách sạn, ngoài ra, khu dân cư ven sông còn có một trường trung học phổ thông (trường trung học phổ thông Tân Phong) và một chốt dân phòng.

•Thành phần dân cư

Khu dân cư ven sông là nơi nghỉ dưỡng của các hộ dân có mức sống cao, thường

là người lớn tuổi về hưu hoặc từ nước ngoài trở về và sinh viên thuê phòng trọ, tuy nhiên, số lượng sinh viên là không đáng kể Ngoài ra, hàng ngày, khu dân cư ven sông còn tiếp nhận thêm một lượng rất lớn học sinh và người đến thuê khách sạn

2.4 CÁC ĐẶC ĐIỂM CƠ BẢN CẦN LƯU Ý CỦA KHU DÂN CƯ VEN SÔNG

Như đã đề cập, khu dân cư ven sông là nơi nghỉ dưỡng của giới thượng lưu, do

đó, nhà ở rất khang trang, trang thiết bị đầy đủ hiện đại và mật độ khá cao Mặt khác, nhìn chung, nhà cửa có kết cấu khá giống nhau, cao trung bình 3 tầng

Theo chuyến đi khảo sát thực tế trong hai ngày 27/3 và 28/3, nhận thấy, trong các

hộ gia đình thường có ít nhất một người hút thuốc và thường là người lớn tuổi nghỉ hưu

Nền đất của khu dân cư ven sông là nền đất yếu, thấp, nhiều bùn và thường bị nứt

nẻ vào mùa khô (mang bản chất địa chất của quận 7)

Một đặc điểm quan trọng cần lưu ý là khu dân cư ven sông nằm gần sát đại lộ Nguyễn Văn Linh nên có nguy cơ chịu ảnh hưởng lớn từ tuyến đường này

Hình 3 : Một số hình ảnh về khu dân cư

ven sông

CHƯƠNG 3 ĐÁNH GIÁ RỦI RO SỨC KHỎE DO Ô NHIỄM KHÔNG KHÍ TRONG NHÀ.

3.1 MÔ HÌNH ĐÁNH GIÁ RỦI RO MÔI TRƯỜNG DỰ BÁO

Hình 4: Mô hình đánh giá rủi ro môi trường dự báo

Đánh giá rủi ro môi trường dự báo là quá trình xác định các tác động tiềm tàng gây ra bởi các tác nhân gây rủi ro, đang tồn tại và sẽ phát sinh trong tương lai

Ngân hàng phát triển Châu Á (ADB) đã đưa ra mô hình cho việc đánh giá rủi ro môi trường dự báo như là một chuỗi thực hiện gồm 5 bước sau:

Hình 5 :Mô hình đánh giá rủi ro môi trường dự báo

Mô hình ĐGRRMTDB có ưu điểm là nghiên cứu rất toàn diện về mối rủi ro được chọn lựa theo trình tự rất Lôgis từ nhận diện mối nguy hại đến quản lý mối nguy hại

Nhận diện mối nguy hại

Mô tả đặc tính rỉ ro

Quản lý rủi ro

Nhận diện mối nguy hại

Ước lượng mối nguy hạiĐánh giá độc tính

Đánh giá phơi nhiễm

Đánh giá đặc tính rủi ro

Quản lý rủi ro

Tuy nhiên, phương pháp này cũng có điểm yếu là việc nghiên cứu sẽ tốn nhiều thời gian, công sức.

3.2 NHẬN DIỆN MỐI NGUY HẠI

3.2.1 Carbon monoxide (CO)

•Giới thiệu chung

Carbon monoxide là một khí không vị, không mùi, không màu, không kích thích được tạo ra bởi quá trình đốt cháy không hoàn toàn các chất hữu cơ và là nguyên nhân hàng đầu của ngộ độc ở Mỹ Nó có khối lượng phân tử 28.01 g/mol, điểm nóng chảy -*\205.1oC, điểm sôi (ở 760mmHg) là -191.5oC, mật độ 1250 kg/m3 ở 0oC và 1 atm,

1145 kg/m3 ở 25oC và 1atm Nó hòa tan trong nước ở 1atm là 3.54ml/100 ml ở 0oC, 214ml/100ml ở 25oC

CO có mối quan hệ rất chặt chẽ với Hb Nồng độ của COHb trong máu có thể được mô hình hóa bằng cách sử dụng phương trình vi phân Coburn-Forster-Kane

•Phân tích cây sai lầm-cây sự kiện

Hình 6 : Phân tích cây sai lầm- cây sự kiện cho khí CO

Buồn nôn, hôn mê hoặc tử vong

Nổ máy trong hầm gởi xe

Nguồn phát sinh nhân tạo chiếm khoảng 2/3 lượng CO, trong khi tự nhiên tạo ra 1/3 lượng CO còn lại, ngoài ra, một lượng nhỏ CO cũng được sản xuất nội sinh trong

cơ thể con người CO có mặt trong nhà là do vị trí của chúng nằm gần tuyến đường Nguyễn Văn Linh, và hầu hết các hộ gia đình đều hầm đỗ xe CO được sản sinh ngay trong nhà do các nguồn nhiệt (nấu ăn và sưởi ấm)

Tại các nước phát triển cũng như các khu dân cư lớn, sang trọng thì nguồn phát sinh CO quan trọng là các sự cố, các lỗi lắp đặt, thiếu sự bảo trì cũng như không có hệ thống thông gió cho các bếp nấu ăn, lò sưởi ấm có đốt nhiên liệu

Ngoài ra, CO còn được sinh ra từ các thiết bị gas, máy sưởi dùng dầu hỏa, và khói thuốc

Ở các khu vực nấu ăn, mức độ CO có thể lên đến 500 ppm.Nồng độ CO từ 2,5 đến 5 có thể tìm thấy ở nhà hàng

Hình 7 : Khu vực để xe của Công ty bê tông Hoàng gia

•Con đường phơi nhiễm

Cư dân tại khu dân cư ven sông phơi nhiễm với khí CO chủ yếu qua đường hô hấp và sau khi qua hệ thống hô hấp trên, CO khuếch tán qua phế nang một cách dễ dàng (bằng hoặc hơn O2)

Quá trình phơi nhiễm với CO diễn ra theo các giả thuyết sau:

Khí CO được cuốn vào bên trong công trình từ tuyến đường Nguyễn Văn Linh và hình hành các vùng gió quẩn do không được thông gió tốt

Khởi động các phương tiện đi lại từ tầng hầm và khí CO xâm nhập vào bên trong công trình

có thể dẫn đến hôn mê và tử vong

3.2.2 Benzen (thuộc hợp chất hữu cơ dễ bay hơi VOCs)

•Giới thiệu chung

Benzen (C6H6) có khối lượng phân tử là 78.1g/mol là một hợp chất có vòng thơm đơn với vòng cacbon không bảo hòa có 6 cacbon Nó là một chất không màu, mùi đặc trưng, dễ bay hơi và dễ cháy với mật độ 874kg/m3 ở 25oC

•Phân tích cây sai lầm – cây sự kiện

Hình 8 : Phân tích cây sai lầm-cây sự kiện của khí Benzene

trong vòng 1 tuần, 1 tháng hay lên đến 1 năm Đặc biệt, đối với những căn hộ có hầm hay garage để xe sẽ có nguy cơ tăng nồng độ Benzen trong nhà, khoảng 40 – 60% nồng

độ Benzen trong nhà có nguồn gốc từ chỗ để xe, người ta ước tính con số tăng thêm là

Đối với các bếp nấu ăn, vấn đề ô nhiễm không khí do Benzen sẽ nghiêm trọng hơn đối với các hộ có điều kiện thông gió kém và việc sử dụng các loại bếp có hiệu suất đốt kém và nhiên liệu sinh học Giá trị Benzen tăng thêm được đo đạc là 44 – 167

đối với bếp dầu hỏa Tại khu vực dân cư ven sông, vấn đề thông gió kém không đáng quan ngại vì hầu hết đều dùng bếp điện, ngoài trừ các trường hợp tổ chức tiệc cuối tuần có dùng bếp dầu hoặc bếp củi

Hình 8: Khu vực tiếp khách của khách sạn Hoa Đô

Đối với hoạt động của con người, Benzen được phát sinh nhiều do các hoạt động làm sạch, sơn tường, in, photo và đặc biệt là thuốc lá Lượng Benzen được phát sinh từ

1 điếu thuốc nằm trong khoảng 430 – 590 /m3

Theo khảo sát, các hộ gia đình tại khu dân cư đều có người hút thuốc, thường là người lớn tuổi nghỉ hưu

•Con đường phơi nhiễm

Hô hấp là con đường phơi nhiễm chính của Benzen với tỷ lệ 95 – 99% cho các hộ dân Ở Mỹ, lượng Benzen đi vào đường hô hấp từ không khí xung quanh và trong nhà được tính toán là 180 – 1300 , trong khi, Benzen theo đường nước uống và

thức ăn chỉ khoảng 1.4 Lượng Benzen được hấp thụ trung bình của 1 người trưởng thành ở Canada là 14 từ không khí xung quanh và 140 từ không khí trong nhà 1.4 từ thức ăn và nước uống, 49 từ các hoạt động có liên quan đến xe cộ Theo tính toán, tổng lượng Benzen được hấp thụ của 1 người Canada là 400 , trong khi, người Mỹ là 320

Phơi nhiễm với khói thuốc được cho là con đường tiếp xúc với benzen đang kể Các nghiên cứu được thực hiện ở Mỹ vào năm 2006 cho thấy hơn 40% người lớn không hút thuốc và 60% trẻ em từ 3 – 11 tuổi bị phơi nhiễm thụ động với khói thuốc.Các nghiên cứu trên tương đồng với các hộ dân tại khu dân cư ven sông về con đường phơi nhiễm (các giá trị phơi nhiễm sẽ khác)

•Tác hại

Sự định lượng hợp chất hữu cơ dễ bay hơi có trong môi trường không khí đã được tập trung nghiên cứu bởi vì các tác động phụ với con người, bao gồm sự nhạy cảm quá mức và hội chứng “nhà ốm” (sick building)

Benzen có khả năng gây bệnh mãn tính lẫn cấp tính tùy thuộc vào nồng độ trong một đơn vụ thời gian tiếp xúc

3.2.3 Khí Radon

•Giới thiệu chung

Radon là một loại chất phóng xạ không màu và không mùi phát sinh từ sự phân rã của radium-226.Nó được IARC phân loại là một chất gây ung thư Nguồn chính của khí Radon trong nhà là do sự phân ra của radium dưới lớp đất nền của ngôi nhà Do các phương pháp xây dựng hiện tại, khí Radon có xu hướng tăng cường vào trong nhà.Bản thân của khí Radon là trơ và ít gây hại Tuy nhiên, do chúng trải qua giai đoạn phân rã hạt nhân tạo ra đồng vị phóng xạ bền Ra-222, và chính đồng vị phóng xạ này gây hại cho con người

• Phân tích cây sai lầm –cây sự kiện

Hình 9 : Phân tích cây sai lầm-cây sự kiện khí Radon

•Nguồn phát sinh

Tất cả các loại đất đá có chứa một số uranium, thường ở nồng độ 1-3 ppm, Radium226 là nguồn gốc của khí radon là sản phẩm từ quá trình phân rã Uradium, Uradium thường có nồng độ lớn hơn trong đá và như vậy cũng đồng nghĩa với việc các công trình sẽ có nguy cơ bị xâm nhập bởi khi radon cao hơn Khí radon có chứa radon xâm nhập vào công trình thông qua các các khe nứt của nền móng và các dòng khí áp suất có hướng (pressure-driven flow), bởi vì không khí trong nhà có nhiệt độ cao hơn

và do đó có áp suất thấp hơn so với khí đất Khu dân cư ven sông nằm trong khu vực thấp và nền đất yếu, chủ yếu là bùn vì vậy vào mùa khô thường bị nứt nẻ, tạo điều kiện cho khí Radon xâm xâm dễ dàng vào công trình

Khi Rando

Các khe nứt kẻ hở trong nhà

Hút thuốc lá thường xuyên

Bệnh mãn tính Ung thư phổiUng thư khác

Không sử dụng thông gió trao đổi khí

bên trong bên ngoài

Xây nhà gần tuyến đường giao hà ở

những nơi ẩm, thấp, đất nứt nẻ, gàn

bờ sông

So với khí radon có trong đất, khí radon phát ra từ các vật liệu xây dựng thì nhìn chung trong phần lớn các trường hợp đóng góp không đáng kể vào nồng độ khí radon

có trong nhà Theuranium và radium có trong vật liệu xây dựng thì cũng tương tự như trong đất đá (bản chất của vật liệu xây dựng cũng là đất đá)

Nước cũng có khả năng làm tăng nồng độ khí radon trong nhà, sông và hồ chứa nước thường đóng góp một lượng rất nhỏ khí radon vào trong nhà nhưng nước ngầm thì lại đóng góp với nồng độ cao hơn nhiều tùy thuộc vào tầng địa chất nơi chứa nước ngầm

•Con đường phơi nhiễm

Phần lớn sự phơi nhiễm radon là qua hô hấp, ngoài ra, còn có sự phơi nhiễm qua nước uống có chứa radon nhưng nồng độ và sự nguy hại nhỏ hơn nhiều so với hô hấp hoặc thậm chí qua da Trong không khí trong nhà, Radon sản sinh ra một loạt các sản phẩm phân hủy có đời sống ngắn, chúng có thể dính bám vào các hạt sol khí hoặc xa lắng tên các bề mặt

•Tác hại

Trong nhiều nguyên nhân gây ung thư phổi ở Mỹ Người ta đã thống kê và cho thấy khí Ra-222 là nguyên nhân đứng thứ bảy trong tổng số 15 nguyên nhân

Bảng 1: Tử vong ước tính do các loại ung thư tại Mỹ.

1 Thư phổi và phế quản 159.390

3.2.4 Amiang.

•Giới thiệu chung

Amiăng là tập hợp tự nhiên của các loại khoáng chất hình thành bởi sự kết hợp của magiê và silic có hình dạng sợi và cấu trúc tinh thể

Theo WHO, 2006, Amiang là nhóm các khoáng chất xơ tự nhiên như Silicat Các khoáng chất này được chia làm 2 loại khoáng vật: amphibole, trong đó bao gồm Crocidolite, Amosite, tremolite, actinolit và Anthophyllit; và serpentines, trong đó bao gồm chỉ chrysotile

Hình 10:Tấm lợp amiăng trên mái nhà

•Phân tích cây sai lầm –cây sự kiện

Hình 12 : Phân tích sai lầm-cây sự kiện

Hình 11 : Ống nước có nguyên liệu là Amiang

•Con đường phơi nhiễm

Con đường phơi nhiễm với amiang là hô hấp, ngoài ra, Amiang cũng có thể xâm nhập vào cơ thể qua đường tiêu hóa Mặc dù amiăng không hòa tan trong nước, nhưng chúng cũng có thể đi vào nguồn nước thông qua đường ống vận chuyển nước

•Tác hại

Amiăng đã được công nhận là gây ra mối nguy hiểm sức khỏe trong nơi làm việc

và hít phải amiăng sợi có thể gây ra bệnh phổi amiăng, ung thư phổi Khoảng 95% người mắc bệnh sẽ phải chết sớm.Ung thư biểu mô bronchogenic và u trung biểu mô, thường làm 100% người bệnh sẽ tử vong trong vòng một năm chuẩn đoán mà amiăng

là nguyên nhân chính Tại Hoa Kỳ có 2500 trường hợp tử vong mỗi năm do u trung biểu mô ác tính mà nguyên nhân là do thường xuyên tiếp xúc với amiăng Tỷ lệ mắc u trung biểu mô là dự đoán sẽ tăng đáng kể ở các nước đang phát triển do quy định nghèo nàn về khai thác amiăng và gia tăng của công nghiệp và sử dụng amiăng trong

•Carbon monoxide (CO)

- Chứng thiếu máu CO (Carbon monoxide hypoxia)

Từ rất lâu, CO đã được cho là có liên quan đến chứng thiếu máu CO vào cơ thể thông qua hô hấp và sau đó được khuếch tán qua phế nang CO đầu tiên hòa tan vào máu và nhanh chóng làm bão hòa Hb thành dạng COHb Sự gắn kết của CO vào Hb cũng nhanh và dễ dàng giống như cách mà O2 gắn kết vào Hb, CO duy trì gắn kết với

Hb trong một thời gian dài, theo đó, lượng CO sẽ tiếp tục tích lũy nếu tiếp tục phơi nhiễm và như thế Hb còn sẵn đễ vận chuyển O2 ngày càng ít đi

- Bù đắp liều lượng cho COHb (Dosimetric compensations for COHb)

Không đáng ngạc nhiên khi các cơ chế sinh lý đã tiến hóa để bù đắp lại sự hiện diện của CO có trong máu và mô của động vật có vú Những cơ chế bù đắp phải được xem xét khi tính toán các phép đo liều lượng Đối với phơi nhiễm cấp tính, khi COHb tăng lên, thì lưu lượng máu động mạch cũng tương ứng với lưu lượng máu trong não

Do đó, mặc dù, Oxy trong máu giảm đi, ở cơ thể người bình thường cũng tăng khối lượng máu để tạo ra xu hướng giữ cho lượng Oxy lên não là không đổi, ngăn chặn tình trạng thiếu máu

- Cơ chế không thiếu máu (Non-hypoxic mechanisms)

Những bằng chứng về sự tích lũy CO do phơi nhiễm trực tiếp có thể sản sinh ra một số vấn đề về tế bào não tiềm ẩn dẫn đến các hậu quả chức năng nghiêm trọng.Những tác động trực tiếp trên mô thì vẫn chưa có những mô tả trên cơ thể sống (in vivo) nhưng cũng đã có những tác động trên mô được quan sát khi phơi nhiễm với

mô CO sẽ hiện diện trong mô khi tiếp xúc với cơ thể sẽ phụ thuộc vào carbon monoxide hòa tan trong máu, bởi vì nó chưa gắn với hemoglobin hoặc bởi vì có thể có một mức độ phân ly nào đó do phản ứng cân bằng hóa học

•Benzen

- Hấp thụ (Absorption)

Xét theo sự hấp thụ qua đường hô hấp thì qúa trình hấp thụ Benzen phụ thuộc vào nồng độ của chúng có trong không khí, hấp thụ sẽ cao hơn với nồng độ thấp hơn Ví

dụ, ở chuột, người ta cho chúng tiếp xúc với benzen trong 6h với nồng độ từ 11 đến

130 ppm thì có đến 95% benzen được hấp thụ vào đường hô hấp, trong khi, cũng với

các điều kiệntương tự thì chỉ có 52% Benzen được hấp thụ với nồng độ 930 ppm Đối với con người, nồng độ benzen trong máu của 14 người hút thuốc tăng 1 cách đáng kể (trung bình 493 ng/l) trong khi 13 người không hút thuốc thì con số này chỉ là 190 ng/l Việc hấp thụ benzen cũng diễn ra nhanh chóng qua đường tiêu hóa và da Chuột hấp thụ và chuyển hóa nhanh chóng qua đường tiêu hóa với nồng độ benzen tăng lên khoảng 50mg/kg Tuy nhiên, sau khi nồng độ lên đến 150mg/kg thì có khoảng 50% liều lượng không được chuyển hóa và được loại thải ra ngoài.

- Phân bố (Distribution)

Sau khi vào cơ thể của con người, benzene phân bố trên toàn cơ thể và do bản chất ưa mỡ tự nhiên của nó, nó sẽ ưu tiên tích lũy trong các mô, cơ quan giàu mỡ, đặc biệt là mỡ và tủy xương Ở người, Benzen vượt qua hàng rào máu não (the blood brain barrier), và được tìm thấy trong nhau thai lẫn não, khi người mẹ mang thai, người ta nhận thấy máu trong dây rốn có nồng độ benzen bằng hoặc cao hơn nồng độ benzen có trong máu của người mẹ

- Loại thải (Elimination)

Theo tất cả các tuyến đường tiếp xúc của chuột lớn và chuột nhỏ (rats and mice), nồng độ benzen được hấp thụ sẽ bị chuyển hóa nhanh chóng (phần lớn trong vòng 48giờ), chủ yếu nhờ gan và khoảng 90% được bài tiết qua nước tiểu Loại thải không qua chuyển hóa chủ yếu nhờ vào quá trình hô hấp

từng phần (fractional deposition) trong đường hô hấp, tỷ lệ giải phóng chất nhầy, vị trí của các tế bào mục tiêu trong đường hô hấp, hệ số hấp thụ của máu trong phổi.

Khi hít phải khí Radon, khoảng 99% nồng độ khí trong phổi tăng lên do các sản phẩm phân hủy Ra, chứ không phải bản thân chúng Phần lớn sản phẩm phân rã của

Ra phần lớn được lắng động trên đường hô hấp Vì chu kỳ bán rã ngắn nên chúng thường phân rã ở phổi trước khi được hấp thụ vào máu hoặc bị vận chuyển đến đường tiêu hóa do vậy, nồng độ của khí Radon tại phổi và đường hô hấp ngoài lòng ngực (tức

là mũi, họng và thanh quản) thường cao

Sản phẩm phân rã của Ra có thể tích lũy trên da và gây ung thư da Tuy nhiên, các tế vào dễ bị tổn thương (nhạy cảm) thường nằm sâu nên thường không nhận được liều lượng đáng kể

•Amiang

Việc vận chuyển và tích lũy amiang trong ống hô hấp chịu ảnh hưởng mạnh mẽ bởi đường kính khí động học (aerodynamic diameter) của amiang Thông số này lại phụ thuộc nhiều vào đường kính và chiều dài của sợi amiang, có vẻ, đường kính lại có vai trò quan trọng hơn Ví dụ, với đường kính sợi > 3 sẽ được tích lũy ở đường hô hấp trên, trong khi các sợi dài và mảnh với đường kính khí động < 1 sẽ được vận chuyển vào sâu trong đường hô hấp ngoại vi và phế nang

Có một số quá trình làm sạch Amiang ra khỏi phổi: (1) hòa tan vào chất lỏng sinh học, (2) loại thải lông dịch nhầy (mucociliary transport), (3) thực bào bởi các đại thực bào phế nang, (4) bao bọc bởi protein và vận chuyển vào kẽ phổi về phía ống dẫn bạch huyết hoặc về phía màng phổi hoặc màng bụng (điều này gây u trung biểu mô)[18]

3.3.2 Bản chất của độc tính

•Carbon monoxide (CO)

CO có cả tác động cấp tính lẫn mãn tính Tuy nhiên, tác động cấp tính lại được biết đến nhiều hơn trong khi tác động mãn tính vẫn đang tiếp tục được nghiên cứu