Đổi mới PPQL

Thực trạng trừng phạt thân thể trẻ em tại Việt Nam:  Thực trạng trên chứng tỏ một bộ phận GV chưa được đào tạo kĩ lưỡng về các phương pháp giáo dục không sử dụng TPTT.. Họ cảm thấy sử d

ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP

QUẢN LÍ LỚP HỌC BẰNG CÁC BIỆN PHÁP GIÁO DỤC

TÍCH CỰC

CHƯƠNG MỘT

SỰ CẦN THIẾT PHẢI THAY THẾ TRỪNG PHẠT THÂN THỂ

BẰNG BIỆN PHÁP GIÁO DỤC TÍCH CỰC

BÀI 1:

THỰC TRẠNG TRỪNG PHẠT THÂN THỂ TRẺ EM

TẠI VIỆT NAM

I Khái niệm kỉ luật và trừng phạt

thân thể

 Trừng phạt thân thể là các hành vi, thái độ, lời nói do người lớn hoặc người có quyền gây ra nhằm giáo dục trẻ nhưng làm tổn thương các em về thể xác (đánh đập, bắt quỳ gối, ) và tinh thần (chửi mắng, bỏ mặc, ).

Thảo luận (5 phút)

Thảo luận nhóm đôi và ghi vào giấy A4.

Nội dung thảo luận:

Theo anh (chị) trẻ em VN đã chịu những hình

thức bạo lực nào trong trường học?

Đại diện nhóm trình bày nội dung thảo luận

của nhóm.

II Thực trạng trừng phạt thân thể

trẻ em tại Việt Nam:

Theo anh (chị) trẻ em VN đã chịu những hình thức bạo lực nào trong trường học?

 Trẻ em tại VN phải chịu nhiều hình thức bạo lực và đối xử tệ bạc, bao gồm lạm dụng, thờ ơ

và trừng phạt thân thể.

 Các hình thức TPTT được sử dụng rất đa dạng,

ở các mức độ khác nhau, từ véo tai, bẻ tay đến phạt quỳ, bắt phơi nắng, dùng gậy đánh, bắt liếm ghế, hít đất, giao công an xử phạt,

II Thực trạng trừng phạt thân thể

trẻ em tại Việt Nam:

 Thực trạng trên chứng tỏ một bộ phận GV chưa được đào tạo kĩ lưỡng về các phương pháp giáo dục không sử dụng TPTT Họ cảm thấy sử dụng TPTT là phương pháp duy nhất

để giáo dục học sinh, đặc biệt là những học sinh mắc lỗi, và họ cho rằng ngoài TPTT thì không còn có biện pháp nào khác có hiệu quả

Vì thế, họ thường không biết kiềm chế khi giải quyết tình huống xảy ra trong lớp học.

BÀI 2:

TẠI SAO VIỆC TPTT TRẺ EM

VẪN CÒN TỒN TẠI?

Thảo luận

Theo anh (chị) những lí lẽ sau đây đúng hay sai? Vì sao?

- Lí lẽ thứ nhất: TPTT có tác dụng ngay tức thì Khi bị TPTT, trẻ sẽ sợ và lập tức làm theo yêu cầu của người lớn, điều này

có tác dụng ngay trong việc ổn định và duy trì kỉ luật Sử dụng TPTT sẽ nhanh chóng, đơn giản hơn so với các biện pháp giáo dục khác

- Lí lẽ thứ hai: Sử dụng TPTT là biện pháp bất đắc dĩ cuối cùng Đối với một số học sinh cá biệt, khó bảo thì TPTT là biện pháp duy nhất để cho trẻ vâng lời

- Lí lẽ thứ ba: Tôi cũng đã bị TPTT và nhờ đó tôi đã nên người

- Lí lẽ thứ tư: Đánh trẻ là một việc bình thường nhằm giáo

(10 phút)

 -Việc sử dụng TPTT có tác dụng trước mắt mà không có tác

dụng giáo dục trẻ lâu dài

 -TPTT sẽ đem tới cho các em một thông điệp sai lầm, rằng cứ dùng bạo lực sẽ giải quyết được mọi việc

 -TPTT nảy sinh và phát triển thái độ thù địch, hung hăng ở trẻ.

 -TPTT phá huỷ mối quan hệ gắn bó thân thiết giữa GV và HS.

I Những lí lẽ nguỵ biện:

 Lí lẽ thứ nhất: TPTT có tác dụng ngay tức thì Khi bị TPTT, trẻ sẽ sợ và lập tức làm theo yêu cầu của người lớn, điều này có tác dụng ngay trong việc ổn định và duy trì kỉ luật Sử dụng TPTT sẽ nhanh chóng, đơn giản hơn so với các biện pháp giáo dục khác

*Chỉ có giải thích, chỉ rõ những lỗi lầm mà trẻ mắc phải để trẻ biết cách sửa chữa thì mới giúp trẻ không phạm lỗi lầm và giúp GV ổn định kỉ luật lớp học một cách lâu dài.

I Những lí lẽ nguỵ biện:

Lí lẽ thứ hai: Sử dụng TPTT là biện pháp bất đắc dĩ cuối cùng Đối với một số học sinh cá biệt, khó bảo thì TPTT là biện pháp duy nhất để cho trẻ vâng lời

 -Đánh mắng HS cá biệt chỉ làm cho các em lì đòn hơn

 -Những trẻ khó bảo được chia làm 2 nhóm:

+Nhóm thứ nhất: Một số trẻ sinh ra đã có vấn đề về hành vi do sự khiếm khuyết một chức năng nào đó mang lại

+Nhóm thứ hai: Gồm những em phải chịu những vấn

đề, những áp lực trong cuộc sống mà không được quan

tâm, chú ý giải quyết thoả đáng

I Những lí lẽ nguỵ biện:

 Lí lẽ thứ hai: Sử dụng TPTT là biện pháp bất đắc dĩ cuối cùng Đối với một số học sinh cá biệt, khó bảo thì TPTT là biện pháp duy nhất để cho trẻ vâng lời

* Chỉ có sự yêu thương và quan tâm của thầy cô, cha mẹ mới giúp cho các em thay đổi Sự quan tâm, lắng nghe để hiểu những nhu cầu, những khó khăn của trẻ và cùng trẻ giải quyết sẽ giúp trẻ tiến bộ hơn.

 -Con người không ai giống ai, có những người kiên

định, nhưng có người nhạy cảm

 -Có người đủ sức mạnh nội tâm để bảo vệ mình trước những tổn thương do TPTT gây ra, nhưng có người thì không thể

II Vì sao phải chấm dứt trừng phạt

thân thể trẻ em:

1 TPTT trẻ em là vi phạm các văn bản pháp lí quốc gia và quốc tế

29)

(Điều 7, 14)

Việt Nam (Điều 104, 109, 110)

03/11/2006 của chính phủ quy định xử phạt hành chính

về dân số và trẻ em (Điều 17)

II Vì sao phải chấm dứt trừng phạt

* Ảnh hưởng đến sự phát triển trí tuệ và nhân

cách của trẻ.

 Mẫu tin: Cuối tháng 11/07, khoa Tâm lí Bệnh viện Nhi

đồng 2, TPHCM tiếp nhận một cháu bé học lớp 2 có triệu chứng thường xuyên bị ngất xỉu Cháu bé kể những lần

đứng cạnh cô giáo, cháu đều run lấy bẩy và bỗng dưng nói lắp Sau khi khám, các BS chẩn đoán cháu bị rối loạn tâm

lí do việc học căng thẳng và do sợ cô giáo

 +Ảnh hưởng đến sức khoẻ, thân thể và tinh thần

 +Ảnh hưởng đến sự phát triển nhân cách của trẻ, trẻ trở nên nhút nhát, tự ti, mặc cảm, mất lòng tin ở mọi người, thụ

động và khó hoà nhập với cộng đồng hoặc trẻ lì lợm,

bướng bỉnh, hung dữ, khó dạy Đôi khi, những tác động của TPTT làm thay đổi cuộc đời trẻ theo hướng tồi tệ hơn như nghiện ma tuý, phạm tội, sẵn sàng dùng bạo lực để giải

quyết những bất đồng với người khác kể cả giết người

*Ảnh hưởng đến mối quan hệ thầy- trò.

 Hình tượng thầy cô trong các em sụp đổ “Cô giáo lớp em rất dữ tợn, cô thường xuyên đánh mắng chúng em Khi cô vào lớp, chắc chắn là

cô mắng HS ngay Em thường ngồi nem nép vì

sợ cô giáo mắng”

*Ảnh hưởng đến chất lượng giáo dục.

 +HS trốn học vì chán không thích đến trường.

 +HS bỏ học vì không chịu nổi sự mỉa mai,

đánh mắng của GV.

 +HS bỏ nhà, tự tử.

II Vì sao phải chấm dứt trừng phạt

thân thể trẻ em:

2 Trừng phạt thân thể trẻ em gây ra những hậu quả nặng nề cho toàn xã hội:

a) Hậu quả đối với trẻ em:

*Ảnh hưởng đến sự phát triển trí tuệ và nhân cách của trẻ.

*Ảnh hưởng đến mối quan hệ thầy- trò.

*Ảnh hưởng đến chất lượng giáo dục.

b) Hậu quả đối với những người khác:

*Đối với GV áp dụng biện pháp TPTT

và tinh thần:

 +Ân hận, day dứt

 +Giận cho cách cư xử thô bạo của mình.

 +Buồn vì không thể quên được nét mặt sợ sệt, ngây thơ của học trò.

 +Chột dạ, lo lắng khi thấy học sinh đón nhận hình phạt một

*Đối với gia đình, cộng đồng và xã hội:

 +Gia đình trẻ phải bỏ việc làm để chăm sóc

 +Cộng đồng và xã hội mất khoản chi phí chăm sóc,

 +Dư luận xã hội có cái nhìn thiếu thiện cảm đối với

GV, làm ảnh hưởng đến uy tín của ngành Giáo dục

II Vì sao phải chấm dứt trừng phạt

thân thể trẻ em:

2 Trừng phạt thân thể trẻ em gây ra những hậu quả nặng nề cho toàn xã hội:

a) Hậu quả đối với trẻ em:

*Ảnh hưởng đến sự phát triển trí tuệ và nhân cách của trẻ

*Ảnh hưởng đến mối quan hệ thầy- trò

*Ảnh hưởng đến chất lượng giáo dục

b) Hậu quả đối với những người khác:

*Đối với GV áp dụng biện pháp TPTT và tinh thần:

*Đối với gia đình, cộng đồng và xã hội:

I Khái niệm về giáo dục tích cực:

Giáo dục tích cực là giáo dục dựa trên nguyên tắc vì lợi ích tốt nhất của trẻ; không làm tổn thương đến thể xác và tinh thần của trẻ; có sự thoả thuận của người lớn - trẻ em

và phù hợp với đặc điểm tâm sinh lí của trẻ em

II Sự cần thiết phải sử dụng biện pháp

giáo dục tích cực:

Tình huống: Một HS loay hoay làm việc riêng

trong giờ học GV gọi em trả lời câu hỏi Em giật mình đứng dậy và không trả lời được.

- Em nào có thể giúp bạn trả lời

câu hỏi này?(gọi HS khác trả lời).

Sau đó nói với em HS làm việc

riêng:

- Em nhắc lại câu trả lời đi!

(1) Nghe HS trả lời và động viên:

- Em trả lời được rồi!

Anh (chị) thử nêu cảm giác của HS trước

cách xử lí của hai GV trên.

HS không bị tổn thương, em sẽ không làm việc riêng nữa mà quay lại nghe giảng.

thấy xấu hổ, mặc cảm, chưa kể những cảm xúc tiêu cực khác nếu HS bị mắng oan.

II Sự cần thiết phải sử dụng biện pháp giáo

 3* Tự tin trước mọi người.

 4* Khả năng của trẻ được phát huy.

II Sự cần thiết phải sử dụng biện pháp giáo

dục tích cực:

2 Sử dụng các biện pháp giáo dục tích cực, GV sẽ được gì?

giác chấp hành kỉ luật Từ đó, GV tạo được sự tin tưởng nơi HS, được HS tôn trọng và quý mến.

học.

chất lượng giáo dục.

II Sự cần thiết phải sử dụng biện pháp giáo

dục tích cực:

3 Sử dụng các biện pháp giáo dục tích cực, gia đình, cộng đồng và xã hội sẽ được gì?

cống hiến cho gia đình và xã hội trong tương lai.

lực.

đình sẽ được dành để phục vụ, nâng cao đời sống cộng đồng, xã hội.

 Biện pháp giáo dục bằng TPTT không còn phù hợp và cần thiết phải sử dụng

(!)Trẻ em mong muốn người lớn lắng nghe để

hiểu lí do tại sao trẻ phạm lỗi.

(!)Trẻ em mong muốn nhận được sự yêu thương, chăm sóc cũng như sự cảm thông, chia sẻ và

tha thứ khi các em phạm lỗi.

(!)Trẻ em mong muốn không có hình thức TPTT

và tinh thần nào đối với mình.

(!)Trẻ em mong muốn người lớn gần gũi và chân tình giúp đỡ các em.

Hãy giáo dục trẻ bằng tình yêu thương và sự cảm thông!

CHƯƠNG HAI

CÁC BIỆN PHÁP GIÁO DỤC TÍCH CỰC

THAY THẾ VIỆC TRỪNG PHẠT

THÂN THỂ TRẺ EM

BÀI 1:

THAY ĐỔI QUAN ĐIỂM NHẬN THỨC

VỀ GIÁO DỤC KỈ LUẬT

I Những khó khăn khi thay đổi quan niệm

nhận thức về giáo dục kỉ luật

1 Quan niệm còn tồn tại về giáo dục kỉ luật

- Những quan niệm đúc kết, truyền miệng trong nhân dân qua các câu tục ngữ, thành ngữ.

- Quan niệm giáo dục trẻ bằng biện pháp cứng rắn.

- Quan niệm TPTT trẻ em là hình thức duy trì

kỉ luật, là biện pháp hữu hiệu, một công cụ cần thiết có hiệu quả.

I Những khó khăn khi thay đổi quan niệm

nhận thức về giáo dục kỉ luật

2 Áp lực công việc:

- Đại bộ phận GV còn phải đương đầu với nhiều vấn

đề trong cuộc sống đời thường nên dễ bị căng thẳng,

dễ sinh ra cáu gắt khi đối mặt với những vấn đề của lớp học

- Sỉ số học sinh quá đông

- Điều kiện cơ sở vật chất và phương tiện giảng dạy

- Thái độ khoán trắng và không hợp tác của phụ huynh HS

Thay đổi một nếp nghĩ hay thói quen đã tồn tại trong nhiều năm không phải là điều dễ dàng Thay đổi cả quan niệm đã ăn sâu vào tiềm thức lại càng ph ả ả i i có những biện pháp hiệu quả, có

sự hợp tác của nhiều người, trong một thời gian nhất định Vì vậy, mỗi GV cần phải chuẩn bị cho mình một tâm thế tự tin đ ể thay đổi.

I Những khó khăn khi thay đổi quan niệm

nhận thức về giáo dục kỉ luật

II Giáo viên cần làm gì để chuẩn bị

cho sự thay đổi?

1.Thay đổi về quan điểm nhận thức:

cần được chấm dứt và thay thế bằng các biện pháp khác

có hiệu quả hơn.

là vi phạm pháp luật, vi phạm Công ước Liên hợp quốc

về Quyền trẻ em,

thời và tác dụng trước mắt

em thì không còn biện pháp nào khác hiệu quả hơn.

II Giáo viên cần làm gì để chuẩn bị

cho sự thay đổi?

2 Chuẩn bị cho sự thay đổi:

 *Đối với GV

 - Suy nghĩ sâu sắc về nghề dạy học, yêu thích công việc của mình và yêu thương học trò hơn nữa Khi có được tình yêu nghề nghiệp và tình thương đối với học trò, người giáo viên sẽ nghĩ ra những biện pháp giáo dục tiến bộ, hiệu quả hơn.

 - Luôn tạo ra những niềm vui cho bản thân trong công việc, trong những giờ lên lớp, trong những lúc tiếp xúc với trẻ.

 - Tự đặt mình vào vị trí của trẻ để hiểu được những tâm tư, nguyện vọng, mong muốn của học sinh, từ đó tìm ra cách giải quyết thấu tình đạt lí.

 - Trao đổi, chia sẻ với động nghiệp để tìm ra các biện pháp thay thế TPTT trẻ em hoặc giúp nhau thực hiện biện pháp giáo dục

II Giáo viên cần làm gì để chuẩn bị

cho sự thay đổi?

2 Chuẩn bị cho sự thay đổi:

*Đối với các cơ quan chức năng và các ngành quản lí:

 - Tuyên truyền, vận động GV quan tâm đến HS, có nguyện vọng tha thiết muốn tìm ra các biện pháp giáo dục kỉ luật không TPTT trẻ em.

 - Cung cấp những bài học kinh nghiệm quý báu, những ý tưởng độc đáo, hữu ích trong việc tìm kiếm các biện pháp giáo dục có hiệu quả mà không sử dụng biện pháp TPTT trẻ em.

 - Cung cấp sách báo, tài liệu có liên quan đến các biện pháp giáo dục trẻ em một cách tích cực.

 - Tổ chức các lớp tập huấn, các chương trình hội thảo nhằm tuyên truyền, vận động GV hiểu rõ sự cần thiết phải thay thế các biện pháp giáo dục TPTT trẻ em.

BÀI 2:

CÁC BIỆN PHÁP GIÁO DỤC TÍCH CỰC

Nếu không trừng phạt thì làm sao dạy

dỗ trẻ được?

 -Quan tâm chăm sóc bản thân (kể cả về mặt thể chất, tình cảm và tâm lí) để tránh căng thẳng, giận dữ, mệt mỏi hay buồn bực trong quá trình quản lí lớp học.

 -Hằng ngày, bạn nên dành cho mình thời gian tĩnh tâm để suy nghĩ về HS, về cách làm việc với HS cá biệt, cách giải quyết sao cho vừa xây dựng được sự tôn trọng và ý thức kỉ luật vừa tránh được sự hăm doạ và gây sợ hãi cho HS.

 -Thành lập nhóm trợ giúp để mọi người giúp đỡ nhau trong quá trình thực hiện sự thay đổi.

 -Ghi chép nhật kí để nhìn nhận, đánh giá các vấn đề đã

thực hiện trong quá trình thực hiện sự thay đổi phương

I Thay đổi cách cư xử trong lớp học:

1 Xây dựng những nguyên tắc rõ ràng và nhất quán:

 - Thiết lập những quy tắc ứng xử trong các mối quan hệ: HS với HS;

HS với GV; HS với cơ sở vật chất, khung cảnh lớp học, trường học,

 -Đó là những quy định thống nhất, những yêu cầu bắt buộc về cách cư

xử của HS và GV trong lớp học, trường học Nó giúp HS và GV biết ứng xử hợp lý đối với những tình huống xảy ra trong lớp học.

 - Mục tiêu của các quy tắc: Đạt được sự an toàn; sự tôn trọng; lòng nhân hậu; sự trung thực để HS có tư cách đạo đức và kết quả học tập tốt.

 - Khi xử lí sai phạm, GV phải dựa trên những quy ước rõ ràng và nhất quán mà lớp đã xây dựng để trẻ hiểu được điều mình sai phạm và tại sao mình bị xử lí như vậy?

I Thay đổi cách cư xử trong lớp học:

- Lưu ý khi xây dựng những quy tắc:

8 nguyên tắc khi đề ra kỉ luật:

(Theo tài liệu “Giáo dục, đừng phạt” của

Tây Ban Nha)

 1 Kỉ luật phải được xây dựng trên nguyên tắc hợp lí

và có sự thỏa thuận giữa người lớn và trẻ em

 2 Kỉ luật cần được giải thích rõ ràng cho trẻ hiểu và phải được trẻ chấp nhận

 3 Các lí do kỉ luật phải dựa trên nguyên tắc vì lợi ích của trẻ chứ không dựa trên lợi ích của người lớn

 4 Kỉ luật có thể được thay đổi nếu trẻ vi phạm vì động

cơ tốt

 5 Trẻ được phép thắc mắc, được nghe giải thích về lí

do bị kỉ luật và có cơ hội giải thích để người lớn thay đổi ý kiến về việc kỉ luật

8 nguyên tắc khi đề ra kỉ luật:(Theo tài liệu

“Giáo dục, đừng phạt” của Tây Ban Nha)

 6 Cả người lớn và trẻ em đều có thể đề nghị xem xét tính chặt chẽ và hợp lí của hình thức kỉ luật theo sự thay đổi của thời gian

 7 Yếu tố trưởng thành cần được xem xét đến (trong quan hệ giữa cha mẹ và trẻ) Nếu không thống nhất được hình thức kỉ luật sau nhiều thời gian thảo luận giữa cha mẹ và trẻ thì cha

mẹ có trách nhiệm quyết định hình thức kỉ luật sao cho công bằng và hợp lí với trẻ

 8 Việc xây dựng hình thức kỉ luật có sự tham gia của trẻ làm cho trẻ nhận thức rõ lí do trẻ bị kỉ luật từ đó tự mình ý thức được hành vi Quá trình này sẽ tạo cho trẻ cơ hội tham gia nhiều hơn vào việc đề ra hình thức kỉ luật cũng như các lí do

bị kỉ luật, đề nghị các hình thức kỉ luật thay thế