Tràng giang

1/ Bức tranh thiên nhiên và tâm trạng của nhà thơ:Khổ 1: Sóng gợn tràng giang buồn điệp điệp, Con thuyền xuôi mái nước song song, Thuyền về nước lại sầu trăm ngả; Củi một cành khô lạc mấ

1 Tác giả Huy Cận: ( 1919 – 2005 )

-Tên thật là Cù Huy Cận ,sinh ra trong một gia đình nhà nho tại làng Ân Phú, huyện Đức Thọ, tỉnh Hà Tĩnh.

- Học trung học ở Huế, học cao đẳng canh nông ở Hà Nội

-Là một trong những nhà thơ lãng mạng sớm đi với Cách

mạng, thành đạt trong sáng tác thi ca và trên con đường

phụng sự Tổ Quốc.

* Tác phẩm tiêu biểu: sgk

- Trước Cách mạng tháng Tám: thơ Huy Cận thấm đẫm một nỗi buồn Nhà thơ thường khắc hoạ những cảnh lụi tàn, bơ

vơ, hoang vắng, chia lìa

* Phong cách thơ Huy Cận :

Chân dung của Huy Cận theo thời gian

2 Bài thơ Tràng Giang:

a.Xuất xứ Trích trong tập Lửa thiêng, 1940

b.Hoàn cảnh sáng tác :

- Theo tác giả, bài thơ được viết vào một buổi chiều mùa thu năm

1939 , khi tác giả đứng ở bờ Nam bến Chèm nhìn cảnh sông Hồng

mênh mông sóng nước

d.Bố cục: 2 đoạn

+ Đoạn 1: gồm 3 khổ đầu

Bức tranh thiên nhiên trên sông, bên sông nỗi cô đơn, hòa chung nỗi

1/ Bức tranh thiên nhiên và tâm trạng của nhà thơ:

Khổ 1:

Sóng gợn tràng giang buồn điệp điệp, Con thuyền xuôi mái nước song song, Thuyền về nước lại sầu trăm ngả;

Củi một cành khô lạc mấy dòng

* Không gian sông nước mênh mông:

 những kiếp người nhỏ bé bơ vơ

cảm giác về sự cô đơn, lẻ loi của con người trong trời

Với cách sử dụng từ láy và nghệ thuật đối uyển

chuyển, linh hoạt, âm điệu thơ nhịp nhàng, trầm

buồn,vần gieo gián cáchBức tranh sông nước tràng

giang mênh mông, bát ngát, mang đậm màu sắc cổ

điển, gợi nỗi buồn mênh mang trong lòng ngườinỗi

buồn của nhà thơ lan tỏa khắp sông nước, tâm hồn thi

sĩ đã nhập cảnh trọn vẹn.

Lơ thơ cồn nhỏ gió đìu hiu,

Đâu tiếng làng xa vãn chợ chiều

Nắng xuống, trời lên sâu chót vót;

Sông dài, trời rộng, bến cô liêu.

* Khổ 2:

* Cảnh sông:

-Không gian: cồn nhỏ lơ thơ

gió đìu hiu

gợi lên cái vắng lặng ,lạnh lẽo cô đơn đến rợn ngợp -Âm thanh: tiếng chợ chiều →gợi sự tàn tạ,vắng vẻ

-Hình ảnh: nắng xuống >< trời lên

sâu chót vót từ ngữ lạ hóa

→gợi chiều dài (sông), rộng (trời), cao, sâu (trời lên)

ngút ngàn của không gian

-Sông dài, trời rộng > < bến cô liêu

(mênh mông, vô cùng) ( nhỏ bé)

→làm tăng thêm sự vắng vẻ, lẻ loi, cô độc

Với cách sử dụng từ độc đáo, âm hưởng

trầm bổng,Huy Cận như muốn lấy âm thanh

để xoá nhoà không gian buồn tẻ hiện hữu

nhưng không được, nỗi buồn chiếm cả

không gian, đất trời , vũ trụ

* Khổ 3:

Bèo dạt về đâu, hàng nối hàng

Mênh mông không một chuyến đò ngang

Không cầu gợi chút niềm thân mật,

Lặng lẽ bờ xanh tiếp bãi vàng.

- Không gian: Bèo Dạt

Bờ xanh bãi vàng Lặng lẽ

- Câu hỏi: “về đâu”

- Phủ định từ: “không”

khao khát tình người, tình đời

 cảnh vật nổi trôi vô định lại hiu hắt vắng lặng đến

tận cùng

đẩy sự cô đơn, lẻ loi lên đến đỉnh điểm

Nỗi buồn trước cảnh vật của nhà thơ luôn song hành

và gắn chặt với nỗi buồn nhân thế, nỗi buồn trước cảnh quê hương đất nước

**Tóm lại: Ba khổ thơ biểu hiện cho niềm tha

thiết với thiên nhiên tạo vật Đó là một bức tranh

thiên nhiên thấm đượm tình người, mang nặng

nỗi buồn bâng khuâng, nỗi bơ vơ của kiếp

người, và đằng sau nỗi buồn về sông núi là nỗi

buồn của người dân thuộc địa trước cảnh giang

sơn bị mất chủ quyền

Lớp lớp mây cao đùn núi bạc, Chim nghiêng cánh nhỏ: bóng chiều sa.

Lòng quê dợn dợn vời con nước, Không khói hoàng hôn cũng nhớ nhà.

-Tâm trạng thi nhân :

Lòng quê dợn dợn Không khói… nhớ nhà

-Tâm trạng thi nhân :

Lòng quê dợn dợn Không khói… nhớ nhà

→nỗi buồn,nhớ quê hương da diết, sâu lắng

 âm hưởng Đường thi nhưng có sự sáng tạo

Đằng sau nỗi buồn,nỗi sầu trước không gian và

vũ trụ là tâm sự yêu nước thầm kín của một trí

thức bơ vơ,bế tắc trước cuộc đời

1.Nội dung: Nỗi buồn trước cảnh trời rộng sông dài,tâm trạng bơ vơ,bế tắt của thi nhân trước cđ,lòng yêu nước thầm kín

2.Nghệ thuật:

-Thể thơ thất ngôn,thủ pháp tương phản,từ láy,biên

pháp tu từ

-Vẻ đẹp cổ điển, âm điệu trầm buồn,dư ba sâu lắng

-Màu sắc hiện đại trong cách thể hiện tâm trạng và dùng thi liệu

III.TỔNG KẾT:

•YOUR SUBTOPIC GOES HERE

Một chiều thu 1939, tôi đi dạo trên bờ sông Cái (sông Hồng), bằng xe đạp, có đoạn dắt xe đi bộ, thấy buổi chiều trên đê và trên sông đẹp quá: Nắng chiều

đã nhạt, mây đùn phía núi xa và man mác một nỗi

buồn khó tả, nửa như gần gũi, nửa như xa vời quạnh hiu Tôi dừng ở quãng bến Chèm (bây giờ là chân cầu

Thăng Long) và vang lên trong tâm tưởng mấy câu lục

bát:

Tràng Giang sóng gợn mênh mông Thuyền trôi xuôi mái, nước song song buồn

Rêu trôi luồng lại nối luồng

Về đâu bèo dạt, mây lồng núi xa

là Chiều trên sông

• Nhưng đạp xe về nhà (ở số 40 Hàng Than) lại vang trong

đầu nhạc điệu của thơ bảy chữ, âm hưởng Đường luật như quyến rũ tai tôi, cổ họng tôi và tôi liền chuyển mấy câu đầu sang thể bảy âm, bắt được ngay hai câu đầu:

• Sóng gợn tràng giang buồn điệp điệp

• Con thuyền xuôi mái nước song song

• Hai câu đầu này sẽ đứng vững nguyên cho đến bản thảo cuối cùng

• Rồi tôi viết tiếp câu thứ 3 không khó, nhưng

đến câu thứ 4 thì thôi xao

• Một chiếc bèo đơn lạc giữa dòng

cành trôi khô lạc mấy dòng vừa tự nhiên vừa hàm

khô hơn hẳn chữ đơn, vì cái ý cô đơn sẽ toát lên từ

toàn bài.

• Đoạn 2 cũng phải tìm, nhưng có sẵn cảnh trước

mắt: Các cồn nhỏ giữa sông gió hiu hiu và lại

có trong tâm trí 2 câu của Chinh phụ ngâm,

• Non Kỳ lặng lẽ trăng treo

• Bến Phì gió thổi đìu hiu mấy gờ

• Cho nên tôi viết ngay được câu Lơ thơ cồn nhỏ gió

đìu hiu nhờ bà Đoàn Thị Điểm gà cho nửa câu

bài Thu hứng của Đỗ Phủ (bản dịch của Nguyễn Công Trứ) Mặt đất mây đùn cửa ải xa Và tôi viết Lớp lớp

hơnThôi Hiệu nên mới hạ 2 câu:

Lòng quê dờn dợn vời con nước Không khói hoàng hôn cũng nhớ nhà

Nhớ câu Yên ba giang thượng sử nhân

sầu cốt để nói mình buồn hơn, cần gì phải có khói,

sóng mới nhớ nhà.

Bài thơ không phải tả cảnh mà tả tâm

hồn, trạng thái tâm hồn, hay nói đúng hơn là mượn

cảnh để nói lòng mình, hồn mình Nói đúng hơn nữa