Một số phương pháp dạy học vật lý theo định hướng phát huy tính tích cực học tập của học sinh 1.. Phương pháp “ Dạy học một tiết bài tập Vật lý ” Trong một tiết dạy, tuỳ theo nội dun
Trang 2Một số phương pháp dạy học vật lý
theo định hướng phát huy tính tích cực
học tập của học sinh
1 Giới thiệu các phương pháp dạy học vật lý
2 Nội dung phương pháp dạy học tiết Bài tập
Nội dung của chuyên đề
Trang 3Phần 1 Một số phương pháp dạy học vật lý
7 Phương pháp “ Dạy học một tiết bài tập Vật lý ”
( Trong một tiết dạy, tuỳ theo nội dung kiến thức mà GV có thể
sử dụng và phối hợp các phương pháp trên thích hợp ! )
Trang 4phương pháp dạy học theo nhóm
Bản chất :
- DH theo nhóm là hình thức DH bằng cách chia lớp HS ra làm các nhóm nhỏ, trong khoảng thời gian mỗi nhóm phải
hoàn thành một nhiệm vụ được giao trên cơ sở phân công hợp tác giữa các thành viên trong nhóm Kết quả làm việc được trình bày trước tập thể lớp.
Quy trình thực hiện : Chia làm 3 giai đoạn :
+ Giao nhiệm vụ cho mỗi nhóm
+ Làm việc theo nhóm
Trang 5phương pháp dạy học một hiện tượng vật lí
Bản chất :
hiện tượng trong thực tế và trong các thí nghiệm Vật lý.
Quy trình thực hiện: Chia làm 2 giai đoạn :
+ Phát hiện vấn đề cần nghiên cứu : Các hiện tượng tồn tại trong thực tế tự nhiên, xã hội , trong đời sống kĩ thuật hay trong các thí nghiệm cần được nghiên cứu.
+ Tìm và kiểm tra lết luận về những dấu hiệu chung , bản chất của hiện tượng thông qua quan sát và làm thí nghiệm
Trang 6phương pháp dạy học một đại lượng vật lí
Bản chất :
-Là PPDH nhằm giúp HS giải quyết mâu thuẫn giữa cái đã biết với
cái chưa biết nhằm hình thành một khái niệm về một đại lượng
Quy trình thực hiện: Chia làm 2 giai đoạn :
+ Phát hiện những đặc điểm định tính của đại lượng.
+ Làm sáng tỏ đặc điểm định lượng của đại lượng.
Trang 7phương pháp dạy học một định luật vật lí
Bản chất :
-Là PPDH nhằm giúp HS nắm rõ mối quan hệ bản chất , phổ biến,
tất yếu và khách quan của các thuộc tính sự vật, hiện tượng và quá trình Vậtlý nhằm hình thành một định luật Vật lý mới cần nghiên cứu (về định tính, định lượng và hệ thức toán học)
Quy trình thực hiện: Chia làm các giai đoạn :
+ Ôn tập đại lượng VL sẽ có trong hệ thức định luật.
+ Làm thí nghiệm đo trị số thay đổi 2 trong số các đại lượng Đại lượng khác giữ nguyên Lập bảng kết quả.
+ Tổng hợp, khái quát hoá quy nạp và suy luận toán học , rút ra
định luật.
Trang 8Phần 2 : Phương pháp
Dạy học một tiết bài tập Vật lý
+Với GV : Hướng dẫn học sinh giải một số BT của phần lí
thuyết đã học bài trước hoặc liên quan kiến thức trước
các kiến thức, kĩ năng một cách tích cực, tự lực và sáng tạo.
+ Với HS : Bài tập Vậtlý có thể ở dạng câu hỏi định tính , có
luận chung quy là một vấn đề học tập đặt ra và yêu cầu
Toán học và suy luận lôgíc.
Trang 9Phương pháp
Dạy học một tiết bài tập Vật lý
II. Quy trình thực hiện dạy tiết bài tập Vật lý :
miệng cá nhân Các kiến thức này sẽ được vận dụng
trong tiết bài tập này
lời của bạn.
lớp giải bằng cả câu hỏi trắc nghiệm khách quan , lí do chọn đáp án.
( Thời gian phần này từ 10 đến 15 phút )
Trang 10Phương pháp
Dạy học một tiết bài tập Vật lý
2 GV cần lựa chọn bài tập có mức độ kiến thức từ
đơn giản đến phức tạp Từ các BT định tính, trắc nghiệm khách quan ( mức độ biết và hiểu )
đến các bài tập tự luận ( mức độ vận dụng )
Trong tiết bài tập , GV cần lồng các câu hỏi, BT
cho đối tượng khá giỏi để họ làm trong khi chờ các
HS khác chưa giải xong bài tập chung của cả lớp ( Thời gian cho HS làm bài tập từ 20 đến 25 phút )
Trang 11Phương pháp
Dạy học một tiết bài tập Vật lý
3 Kết hợp cho các HS lên bảng trình bày bài giải
của mình với các HS ở dưới lớp Cho HS khác
nhận xét bài làm của bạn , cuối bài GV nêu đáp
án hoặc cách làm ngắn ngọn, khoa học nhất GV cần lưu ý khả năng sáng tạo khi giải bài tập của học sinh, cần xem xét những bài làm của học sinh khi lên bảng.
( Thời lượng cho phần này khoảng 5 đến 10 phút )
Trang 12Phương pháp
Dạy học một tiết bài tập Vật lý
III ưu, nhược điểm
1 ưu điểm :
* T ng hs c a l p ừ ủ ớ đề u ph i th c hi n ả ự ệ các ho t ạ độ ng
gi i b i t p vận dụng, củng cố, khắc sâu các kiến ả à ậ thức và kĩ năng
* Gv có thể từ tiết dạy mà phân loại HS trong lớp : yếu,
kém hay khá ,giỏi để có cách hướng dẫn hs tiếp thu kiến thức một cách phù hợp , tốt hơn.
Trang 13* Tạo cho HS trong nhóm có cơ hội trao đổi về cách
giải BT để phát huy tính tích cực và khả năng sáng tạo
của HS thì phân phối thời lượng cho các hoạt động gặp nhiều khó khăn.
Trang 14Phương pháp Dạy học một tiết bài tập Vật lý
Hoạt động 1 : Ôn lại kiến thức bài cũ (8’ ’ 10’)
Câu hỏi 1:Viết công thức về cường độ dòng điện, hiệu điệnthế
và điện trở tương đương của đoạn mạch nt, // ?
Câu hỏi 2 :Phát biểu và viết hệ thức định luật Ôm ? Đơn vị và
Ví dụ minh họa :
Tiết 6 : Bài tập vận dụng định luật Ôm ( Bài 6 ’ SGK Vật lí lớp 9 )
Trang 15Phương pháp Dạy học một tiết bài tập Vật lý
Ví dụ minh họa :Tiết 6 : Bài tập vận dụng định luậtÔm ( Bài 6 ’ SGK Vật lí lớp 9 )
Hoạt động 2 : Giải bài tập định tính (5’ ’ 7’)
Câu 3 : Cmr ’ trong đoạn mạch // , điện trở tương đương bao giờ cũng nhỏ hơn điện trở thành phần’
( Yêu cầu các nhóm thảo luận và đưa ra cách chứng minh)
1
1
1
1 2
1 1
Trang 16
Phương pháp Dạy học một tiết bài tập Vật lý
Ví dụ minh họa :Tiết 6 : Bài tập vận dụng định luật Ôm
( Bài 6 ’ SGK Vật lí lớp 9 )
Hoạt động 3 : Giải các bài tập định lượng (20’- 25’)
GV hướng dẫn HS giải 3 BT SGK theo các bước sau :
B1: Đọc kĩ đầu bài, tóm tắt đề bài, vẽ sơ đồ mạch điện
B2 : Phân tích mạch điện , tìm các công thức liên quan đại
lượng cần tìm.
Trang 17Phương pháp Dạy học một tiết bài tập Vật lý
Ví dụ minh họa : Tiết 6 : Bài tập vận dụng định luật Ôm
( Bài 6 ’ SGK Vật lí lớp 9 )
Hoạt động 3 : Giải các bài tập định lượng (20’- 25’)
Bài 1 : * GV yêu cầu 1 HS lên bảng tóm tắt
Hs nêu tác dụng của các dụng cụ đo trong mđ
; Rv rất lớn )
* Tiếp theo 1 HS khác lên bảng thực hiện lời
xét chung mỗi bài làm của HS.
* Với HS khá, giỏi thì yêu cầu tìm cách giải
Trang 18Phương pháp Dạy học một tiết bài tập Vật lý
Ví dụ minh họa : Tiết 6 : Bài tập vận dụng định luật Ôm
Trang 19Phương pháp Dạy học một tiết bài tập Vật lý
Ví dụ minh họa : Tiết 6 : Bài tập vận dụng định luật Ôm
( Bài 6 ’ SGK Vật lí lớp 9 )
Hoạt động 3 : Giải các bài tập định lượng (20’- 25’)
Bài 2 : * GV yêu cầu 1 HS lên bảng tóm
tắt Hs khác nêu tác dụng của các
Ampekế trong mđ? 2 điện trở mắc ntn ?
Trang 20Phương pháp Dạy học một tiết bài tập Vật lý
Ví dụ minh họa : Tiết 6 : Bài tập vận dụng định luật Ôm
K A B
A1
A
R 1 = 10 Ω
Trang 21Phương pháp Dạy học một tiết bài tập Vật lý
Ví dụ minh họa : Tiết 6 : Bài tập vận dụng định luật Ôm
R 1 =15Ω ; R 2 = R 3 = 30Ω
U AB = 12 V Tìm : a R AB = ? Ω
Bài 3 : * GV yêu cầu 1 HS lên bảng tóm
Trang 22Phương pháp Dạy học một tiết bài tập Vật lý
Ví dụ minh họa : Tiết 6 : Bài tập vận dụng định luật Ôm
Trang 23Phương pháp Dạy học một tiết bài tập Vật lý
Hoạt động 4 :Bài tập củng cố tại lớp hoặccho về nhà :
Bài 1 : Cho n điện trở bằng nhau đều bằng R 1 Tính Rtđ của mạch
điện khi các điện trở đó mắc nối tiếp ; mắc // ?
Bài 2 : Cho 3 điện trở bằng nhau và bằng r Hãy vẽ tất cả các mạch
điện sử dụng cả 3 điện trở và tính Rtđ của mỗi mạch điện đó ?
Bài 3 : Cho mạch điện : (R 1 //R 2 //R 3 )nt (R 4 //R 5 )
Với R 1 = 30Ω ; R 2 = 20 Ω ; R 3 = 60 Ω ; R 4 = R 5 =10 Ω
a Tính Rtđ của mạch điện ?
b Đặt vào 2 đầu mạch điện hiệu điện thế 30 V Tính cường độ dòng
điện qua mỗi điện trở ?
Trang 26PHỤ LỤC
Trang 27BÀI TẬP